خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل معارف قرآنی (۴)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل معارف قرآنی (۴) :

ایمان در قرآن

در قرآن کریم واژه ایمان و مشتقات آن حدود ۴۸۰ بار تکرار شده است و این بیانگر اهتمام خاص قرآن به مفهوم این واژه است و نشان می دهد که قرآن در جهت تعیین مرزهای ایمان وکفر چگونه بسط کلام داده است .

ایمان در لغت به معنای تصدیق و آرامش و سکون قلب است و کفر در لغت به معنای پوشاندن آمده و به زارعان و برزگران از آن جهت که دانه ها را زیرخاک می پوشانند، کفار گفته می شود . اما در تعیین معنای اصطلاحی و شرعی ایمان و کفر اقوال، بلکه مذاهب مختلف وجود دارد . اکنون ما بعضی از آن اقوال را به طور خلاصه ذکر می کنیم و در آخر نظر خود را درباره معنائی که برای ایمان و کفر از مجموع آیات قرآنی به دست می آید، ذکر خواهیم کرد البته در اینجا بحث روی ایمان است و به تبع آن معنانی کفر هم روشن خواهد شد .

۱ – ایمان تنها یک نوع اعتقاد و تصدیق است و جایگاه آن قلب است و اقرار به زبان و عمل کردن، مربوط به حقیقت ایمان نیست .

متکلمین شیعه و همینطور اشاعره و اهل سنت قائل به این قول هستند همچنین مرجئه نیز همین عقیده را دارند با تفاوتی که به زودی خواهیم گفت .

۲ – ایمان عبارت است از تصدیق قلبی به اضافه اقرار به زبان و عمل کردن به دستورات شرع .

این قول مربوط به خوارج و معتزله و بعضی از اهل حدیث است و هر سه گروه، عمل را جزء حقیت ایمان می دانند با این تفاوت که خوارج معتقدند: هرکس عمل به دستورات شرع نکرد و مرتکب گناه کبیره شد هرچند که در قلب و زبان هم معتقد باشد، کافر است و مرحله ای میان ایمان و کفر وجود ندارد . اما معتزله می گویند با این که عمل جزء حقیقت ایمان است ولی کسی که عمل نکرد و مرتکب کبیره شد، کافر نمی شود بلکه فاسق می شود و آن مرحله و منزله ای است میان دو منزله ایمان و کفر .

۳ – ایمان عبارت است از تصدیق به قلب و اقرار به زبان . گوینده این قول خواجه نصیر طوسی است .

۴ – ایمان تنها اقرار به زبان است . دیگر اعتقاد قلبی و عمل ظاهری در حقیقت ایمان اخذ نشده است و این قول کرامیه است .

در میان این چهار نظریه آنچه که با مجموع آیات قرآنی سازگار است، همان نظریه نخست است که ایمان را فقط اعتقاد و تصدیق قلبی می داند . بر این نظریه شواهد و قرائنی از قرآن داریم که به قرار زیر است:

۱ – در مواردی از قرآن کریم، جایگاه ایمان، قلب معرفی شده و این می رساند که عمل، جزء حقیقت ایمان نیست . اکنون به چند آیه در این زمینه توجه فرمائید:

اولئک کتب فی قلوبهم الایمان و ایدهم بروح منه (مجادله، آیه ۲۲)

آنان کسانی هستند که خدا ایمان را در دلهای آنها نوشته و به وسیله روحی از خود تاییدشان کرده است .

قالت الاعراب امنا قل لم تؤمنوا ولکن قولوا اسلمنا و لما یدخل الایمان فی قلوبکم (حجرات، آیه ۱۴)

اعراب گفتند که ایمان آوردیم بگو ایمان نیاورده اید بلکه بگوئید تسلیم شده ایم و هنوز ایمان به قلبهای شما داخل نشده است .

و لکن الله حبب الیکم الایمان و زینه فی قلوبکم (حجرات، آیه ۷)

ولی خداوند ایمان را محبوب شما قرار داد و آن را در دلهای شما زینت بخشید .

به گونه ای که ملاحظه می فرمائید در این آیات و چند آیه دیگر، قلب محل و جایگاه ایمان معرفی شده است و این بهترین شاهد این مدعاست که ایمان یک امر قلبی است و اقرار به زبان و عمل کردن، جزء حقیقت ایمان نیست هرچند که سعادت و نجات انسان به عمل بستگی دارد .

۲ – گذشته از این آیات، در آیات دیگر هم ایمان و عمل صالح در کنار هم و به عنوان دو حقیقت ذکر شده:

من آمن بالله والیوم الآخر و عمل صالحا فلهم اجورهم عند ربهم (بقره، آیه ۶۲)

کسی که به خدا و روز قیامت ایمان داشته باشد و عمل صالح کند پس پاداشهای آنان نزد پروردگارشان می باشد .

و بشر الذین آمنوا و عملوا الصالحات ان لهم جنات (بقره، آیه ۲۵)

و مژده بده کسانی را که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده اند به این که برای آنها بهشتهائی است .

از این نوع آیات که عمل صالح عطف بر ایمان شده، بسیار داریم و عطف میان دو مطلب دلیل بر تغایر آنهاست یعنی نشان می دهد که مطلب اول غیر از مطلب دوم است و آن دو نمی تواند یکی باشد . بنابر این نمی توان عمل صالح را جزء حقیقت ایمان دانست .

۳ – همچنین در بعضی از آیات قرآنی مؤمن را با وصف ایمان مورد خطاب قرار می دهد و از عمل بد او انتقاد می کند و یا او را به سوی عمل نیکی دعوت می نماید و یا مؤمن را با وصف ایمان مورد عفو قرار می دهد و روشن است که عفو در صورتی است که گناهی کرده باشند . اینهمه دلالت دارد که عمل جزء ایمان نیست .

اینک آیات مربوط به این قسمت را می خوانیم:

لا یتخذ المؤمنون الکافرین اولیاء من دون المؤمنین (آل عمران، آیه ۲۸)

مؤمنان نباید کافران را دوستان خود اتخاذ کنند و مؤمنان دیگر را دوستان خود اخذ نکنند .

ولقد عفا عنکم والله ذو فضل علی المؤمنین (آل عمران، آیه ۱۵۲)

همانا خدا شما را عفو کرد و خدا بر مؤمنان عنایت دارد .

و ان فریقا من المؤمنین لکارهون یجادلونک فی الحق بعد ما تبین کانما یساقون الی الموت وهم ینظرون (انفال، آیات ۵ و ۶)

و همانا گروهی از مؤمنان کراهت دارند . آنها با تو درباره حق پس از آنکه روشن شد مجادله می کنند گویا که آنها به سوی مرگ کشیده می شوند و آنها نگاه می کنند .

و ان طائفتان من المؤمنین اقتتلوا فاصلحوا بینهما (حجرات، آیه ۹)

و اگر دو طائفه از مؤمنین با هم جنگیدند پس میان آنها صلح دهید .

با توجه به این آیات، به خوبی روشن می شود که عمل، جزء ایمان نیست وگرنه مؤمنان بدینگونه به علت عمل ناشایست مورد انتقاد نمی شدند و یا مورد عفو قرار نمی گرفتند و یا مامور به عملی نمی شدند .

کسانی که قائلند عمل جزء حقیقت ایمان است مانند خوارج و معتزله و جمعی از اهل حدیث، به آیات و روایاتی استناد کرده اند که مهمترین آنها عبارتند از:

۱ – ولله علی الناس حج البیت من استطاع الیه سبیلا و من کفر فان الله غنی عن العالمین (آل عمران، آیه ۹۷)

و برای خداست بر مردم حج بیت الله الحرام برای کسانی که بتوانند به آن راه پیدا کنند و کسی که کافر شد پس خدا از جهانیان بی نیاز است .