خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل اروپا، تعاملات فرهنگی، و نهضت ترجمه علوم اسلامی

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل اروپا، تعاملات فرهنگی، و نهضت ترجمه علوم اسلامی – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل اروپا، تعاملات فرهنگی، و نهضت ترجمه علوم اسلامی شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل اروپا، تعاملات فرهنگی، و نهضت ترجمه علوم اسلامی:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل اروپا، تعاملات فرهنگی، و نهضت ترجمه علوم اسلامی به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل اروپا، تعاملات فرهنگی، و نهضت ترجمه علوم اسلامی به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل اروپا، تعاملات فرهنگی، و نهضت ترجمه علوم اسلامی با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل اروپا، تعاملات فرهنگی، و نهضت ترجمه علوم اسلامی با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل اروپا، تعاملات فرهنگی، و نهضت ترجمه علوم اسلامی با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل اروپا، تعاملات فرهنگی، و نهضت ترجمه علوم اسلامی را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اروپا، تعاملات فرهنگی، و نهضت ترجمه علوم اسلامی :

گروه تاریخ اسلام

در بررسی تاریخ علوم بشری با نگاهی گذرا می توان دریافت که این علوم مجموعه ای به هم پیوسته است که در طی قرنها

زندگی و تجربه بشری پدید آمده است. این دستاورد ارزشمند مختص یک ملت، قوم یا تمدن خاص نبوده و برآمده از یک

جامعه یا تمدن نیست بلکه نتیجه تلاش و تجربیات انسانها و تمدنهای گوناگون در طی قرون و اعصار و در سراسر جهان

متمدن قدیم و جدید در شرق و غرب بوده است که هر یک در دوره ای، نقشی در پیشبرد و توسعه این علوم داشته اند و

نتیجه کار و تجربیات هر کدام مورد استفاده جوامع بعدی قرار گرفته است. اگر چه برخی مورخان اروپایی سعی کرده اند

تاریخ علوم بشری را به دو دوره عصر یونانی و عصر نهضت اروپایی (رنسانس) محدود سازند لیکن واضح است که هر یک از

این دوره ها در برگیرنده بخشی از تحولات تاریخ علوم اروپا بوده است در حالی که در بسیاری ادوار دیگر، جوامع شرقی

مراکز اصلی تمدن و توسعه علوم بوده اند. اظهار این مطلب نامعقول می نماید که یونانیان پایه گذار علوم بودند و

دستاوردهای علمی آنان برخاسته از متون یونانی است; بلکه باید نقش تمدنهای کهن را در شکل گیری و پیدایش تمدن

یونان لحاظ کرد. یونانیان مبانی علوم را از جوامع متمدن پیش از خود وام گرفته بودند یعنی تمدنهای کهن بین النهرین و

سواحل شرقی مدیترانه; که شاید بتوان گفت اولین بارقه های علم و دانش از این نواحی برآمد

.

در هر حال در بررسی تاریخ علوم، معرفی یک تمدن به عنوان پایه گذار علم و دانش کاری است نادرست; آنچه می توان در

این زمینه به کار بست تنها شناسایی و تبیین نقش و سهم هر یک از جوامع بشری در توسعه علم و دانش است. بالطبع

تمدنهای مختلف در این زمینه سهم یکسان ندارند و به مقتضای زمان و مکان و عوامل گوناگون هر یک سهمی در این امر

داشته اند

.

آنچه در این بحث موردنظر است نگاهی است به نقش تمدن اسلامی و تاثیر آن در تمدن جهانی و سهم علوم اسلامی در

تحولات آن; مساله ای که قرنها با بی اعتنایی روبه رو بوده است. در این جا درصدد بررسی عظمت علمی و فرهنگی تمدن

اسلامی نیستیم بلکه با نگاهی تازه به موضوع تاریخ علوم، مساله وام گیری و بهره مندی جامعه جدید غربی را از علوم

اسلامی و رویکرد آنان به دانش مسلمانان در اواخر قرون وسطی را که به رنسانس علمی و فرهنگی اروپا منجر شد بررسی

می کنیم

.

رنسانس علمی اروپا که سالهاست غرب و شرق را متوجه خود ساخته و هنوز از آن به عظمت یاد می شود از بزرگترین

تحولات تاریخ علوم است که هم اکنون نیز شاهد دستاوردهای علمی و صنعتی و…. آن هستیم اما آنچه دارای اهمیت است

عوامل و اسبابی است که این نهضت را زمینه سازی کرد و موجب پیدایش آن شد. بی شک توجه بیش از پیش به علوم و

خردورزی و عقل گرایی رمز موفقیت غرب در خروج از دوران قرون وسطی بود

.

بر همین اساس اروپا خود را وارث دانش یونان می داند و عامل اساسی در پیدایش این حرکت علمی را بازگشت به این علوم

دانسته اند و این نکته ای است که غربیان بویژه بر آن تاکید دارند. اما مطلب حایز اهمیت که غربیان معمولا آن را مسکوت

گذاشته اند مساله چگونگی دستیابی به علوم و دانش یونانی است با در نظر گرفتن این که این دو تمدن اروپایی قریب ده

قرن فاصله زمانی دارند و دوره طولانی خلا علمی و فرهنگی در اروپا آنان را از یکدیگر جدا کرده است. گویا اومانیسم

(

انسان گرایی) اروپایی و در پی آن رنسانس علمی، یکباره از میان تمدن کهن یونانی شکوفا گشته است. علت سکوت

مورخان و نویسندگان غربی درباره این خلا علمی در قرون وسطی و چگونگی ارتباط تمدن اروپایی و یونانی را به راحتی

می توان دریافت زیرا واسطه و عامل رابط میان این دو و آنچه باعث آشنایی و ارتباط اروپا با تمدن یونان شد، یکی از

تمدنهای شرقی، یعنی جامعه بزرگ اسلامی بود. این واکنش خود از تقابل سیاسی و فرهنگی تمدن شرق و غرب ناشی

می شد

.

گناه این سکوت به گردن آن دسته از تاریخ نویسان غربی است که صدها سال با نگرشهای غلط که در بین مسیحیان

ایج بود دستامدهای عظیم مسلمانان را کم ارزش می نمایاندند و جعل و تحریف بسیاری در آن وارد می کردند و در

بسیاری موارد با توطئه سکوت این رویه را ادامه می دادند

.

دکتر زایگرد هونکه نویسنده کتاب «فرهنگ اسلام در اروپا» اظهار می دارد که چندی پیش کتابی در موضوع تاریخ علوم

در اروپا منتشر شد که از ابتدای تاریخ تا سال ۱۶۴۲ میلادی را مورد بحث قرار داده است. در این کتاب ششصد صفحه ای

همه آنچه مربوط به تمدن اسلامی است فقط در دو صفحه خلاصه شده است. نویسنده کتاب علاوه بر این قاطعانه و

تحقیرآمیز، فعالیتهای چندجانبه تمدن و فعالیتهای علمی مسلمانان را مردود دانسته و گفته است: با وجود این مسلمانان

تنها وسیله حفاظت و دست به دست دادن تمدن بودند. روش علمی آنها محقرانه و خودجوشی آنها اندک بود و روی

گنجینه دانش یونانی کار چندانی انجام ندادند تا این علوم برایشان مثمرثمر باشد بدین ترتیب ارثیه یونانی بارور نشده

ماند

. ^(۱)

انتشار کتابهایی از این قبیل که عمدتا با همان شیوه اساسی برتربینی غرب صورت می گیرد موجب شده است تا نسلهای

جدید ملل اسلامی از گذشته ارزشمند و گرانقدر خود بی اطلاع بمانند و عظمت فعلی غرب و گذشته مبهم جامعه خودی،

آنان را دچار نوعی خودباختگی و احساس کهتری نماید. البته در چند دهه اخیر در میان دانشمندان و نویسندگان

منصف اروپایی آثاری نوشته شده است که در آن به نقش اساسی علوم اسلامی در پیدایش اومانیسم و رنسانس علمی

–

فرهنگی اروپا اعتراف شده است

.

در هر حال نقش اساسی علوم و تمدن اسلامی در رنسانس و تحول علمی اروپا انکارناپذیر است این امر را آشکارا از نهضت

ترجمه علوم اسلامی می توان دریافت که به طور گسترده ای در قرون دوازدهم و سیزدهم میلادی در اروپا پدید آمد. این

نهضت پایه اصلی رنسانس علمی و فکری و عامل اساسی رویکرد اروپاییان به علم و دانش بود. برای درک بهتر این موضوع

لازم است تا نگاهی گذرا به کیفیت علمی و فرهنگی اروپا در قرون وسطی و آغاز دوره رنسانس بیفکنیم

.

رنسانس اروپا خودجوش و دفعی نبود. همان گونه که شکل گیری و تکوین علوم بشری امری تدریجی و مستمر بود، تحول

فکری اروپا نیز نتیجه فعالیت چند قرنی اروپاییان بود. این اقدامات از نیمه قرون وسطی آغاز شد. بر همین اساس

می توان قرون وسطی را به دو بخش تقسیم کرد: دوره اول که دوره جهل و دوری از فرهنگ و تمدن بود و دوره دوم که

عصر آشنایی با علم و تمدن و شکل گیری نهضت علمی و فکری به شمار می رفت

.

آغاز قرون وسطی را غالبا با انقراض امپراتوری روم غربی و استیلای قبایل بدوی و بی فرهنگ شمال بر سرزمینهای

امپراتوری روم همزمان می دانند. امپراتوری روم که بر تمام اروپا استیلا داشت پس از مرگ تئودوزیس

(

Theodosios)

(۳۹۵

میلادی) به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شد و پسران او آرکاریوس و انوریوس بر این دو

بخش حکومت می کردند. اما روم غربی (شامل ایتالیا، آلمان، فرانسه و اسپانیا و…) بزودی دچار سستی و ناتوانی شد

.

هجوم قبایل شمالی

(Viking)

به جنوب در اوایل قرن پنجم میلادی و حمله هونها

(Hun)

در اواسط این قرن

سرانجام گوتها

(Goths)

شالوده امپراتوری روم غربی را درهم پیچیدند

.

اگر چه گوتها در روم باقی نماندند ولی بتدریج ژرمنها بر این نواحی استیلا یافتند و از این پس دولتهای ژرمنی بر اروپای

غربی حکومت می راندند

. ^(۳)

در واقع استیلای ژرمنها بر اروپا آغاز انحطاط علمی و فرهنگی اروپا بود اگر چه زمینه های این

انحطاط از پیش فراهم شده بود. ژرمن ها اقوامی فاقد تمدن و بی فرهنگ بودند که مسلک رهبانیت مسیحی که از شرق

به اروپا وارد شده و زیر تاثیر آموزه های حکمای یونان و کاهنان مصری بود، در میانشان رواج یافت. این امر گرچه بسیار به

سود ژرمن های بدوی بود لیکن برای اروپا که تمدن یونان و روم را دیده بود عاملی در جهت تشدید انحطاط علمی و

فرهنگی محسوب می شد. رهبانیت که در واقع صورت تغییریافته و تحریف شده تعالیم مسیح علیه السلام بود راه هرگونه

پیشرفت و توسعه علمی و فکری را مسدود می ساخت

. ^(۴)

بدین ترتیب دوره انحطاط علمی اروپا تحت دو عامل بربریت

ژرمن ها و رهبانیت کلیسای ژرمنی پدید آمد. از پایان سده ششم میلادی تا پنج قرن بعد هیچ فعالیت علمی در اروپای

غربی صورت نگرفت و تنها مراکز علمی و فرهنگی کلیساها بودند که توجه آنان همواره به پاره ای بحثهای اسکولاستیک

(

Schiolastic)

پیرامون فلسفه الهی معطوف بود. در همین دوران بزرگترین و عالی ترین تمدن جهانی آن روزگار در

مرزهای مجاور اروپا مراحل رشد و شکوفایی خود را طی می کرد. تمدن اسلامی به واسطه توسعه مرزهای جغرافیایی در

شرق و غرب در همسایگی اروپا قرار گرفته بود با وجود این، عوامل گوناگونی به بازگشت آن به همان دو عامل مذکور

–

بربریت و رهبانیت – بود هیچ رویکرد و توجهی از جانب اروپاییان به این گنجینه ارزشمند علم و تمدن نمی شد و حتی در

اغلب موارد به تخطئه و تحقیر آن پرداخته می شد. این امر تا حد بسیاری ناشی از تقابل فرهنگی غرب و شرق بود. در واقع

غربیان خود را برتر از شرق می دانستند و شرق فاقد اصالت را – به گمان آنها – جزیی جدا افتاده از اروپا تصور می کردند

. ^(۵)

از این رو فکر بهره گیری از تمدن شرقی هیچ گاه به ذهن آنان خطور نمی کرد.مساله دیگر مربوط به دین اسلام بود. اربابان

کلیسا همانند سایر فرقه های عیسوی اسلام را شاخه ای انحرافی از دین مسیح علیه السلام می انگاشتند; و در نظر آنان

پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله اصلاح گری مرتد بود که این آیین جدید را پدید آورده بود. آنان مسلمانان را کافرانی بی دین

و علوم اسلامی را علوم مادی و دنیوی و مانع دستیابی به کمال می شمردند. تصور و برداشت اروپاییان از اسلام و

مسلمانان در منظومه کمدی الهی

Divine Comedy

دانته

Dante

(۱۲۶۵-۱۳۲۱

م) آشکارا دیده می شود. او

جایگاه پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله را در جهان آخرت، طبقه نهم جهنم می داند و دانشمندان بزرگ اسلامی چون

ابن سینا و ابن رشد را در کنار کافران دوزخی قرار می دهد

. ^(۶)

این نگرش قرنها بر اروپا مستولی بود. با این حال آنان بتدریج با تمدن اسلامی آشنا شدند که موجب شد در نوع برداشت

و تصور خویش نسبت به اسلام تجدیدنظر کنند. این شناخت مرهون عوامل گوناگونی است که از نیمه قرون وسطی پدید

آمد

.

شاید مهمترین این عوامل گسترش روابط تجاری و اقتصادی اروپا با سرزمینهای اسلامی بود. مبادلات بازرگانی اروپا با

جهان اسلام از قرن یازدهم میلادی توسعه چشمگیری یافت. این امر ناشی از توسعه دادوستد دریایی در حوزه مدیترانه

بود. پیش از آن، تجارت دریایی اروپا محدود به سواحل اروپایی مدیترانه بود

(۷)

ولی با ورود نرمان ها

(Normans)

که

دریانوردان قابلی بودند، دادوستد با بنادر اسلامی آغاز شد. بنادر اروپا رونق یافت. شهر ونیز

(Venice)

به واسطه

موقعیت مکانی خاص از مراکز اصلی تجاری اروپا بود که با بنادر اسلامی در شمال افریقا، مانند مهدیه، طرابلس، قیروان و

اسکندریه و… تماس داشت. از دیگر بنادر مهم اروپایی پیزا

(Pisa)

جنوا

(Genova)

، آمالفی

(Amalfi)

، پالرمو

(

Palermo)

، مسینا

(Messina)

نام داشتند که به تازگی به دست نورمانها افتاده بودند

. ^(۸)

روابط تجاری ونیز در طی جنگهای صلیبی (۱۰۸۳-۱۲۶۳ میلادی) رونق بسیاری یافت. تشکیل دوک نشین های اروپایی

در فلسطین و سواحل شرقی مدیترانه مهمترین عامل این رونق بود. در این مدت بنادر صور و صیدا، حیفا و طرابلس که

در سرزمینهای اورشلیمی واقع بودند مراکز مهم تجارت اروپا محسوب می شدند. این شهرها دروازه ورود اروپاییان به

شرق بودند. بازرگانان اروپایی که به این بنادر می آمدند به جهت شرایط دریانوردی مناسب و وزش بادهای موسمی ناگزیر

بودند تمام زمستان را در این شهرها به سر برند و این فرصت مناسبی فراهم می ساخت تا به سایر سرزمینهای اسلامی در

شرق سفر کنند

. ^(۹)

زایران و سیاحان اروپایی بخش دیگری از مسافران به شرق را تشکیل می دادند. اصل تسامح که مسلمانان در برخورد با

پیروان سایر مذاهب الهی رعایت می کردند و وجود اماکن مقدسه مسیحیان و یهودیان در سرزمینهای اسلامی، پیروان

این ادیان را به سوی سرزمینهای اسلامی می کشانید. بیت المقدس و سایر شهرهای مقدس فلسطین مهمترین این مکانها

(۱۰)

(

Santiago De Compastella)

در اسپانیا از شهرهای مهم مذهبی مسیحیان بود که از سال ۷۱۱ میلادی (۹۲ ه

.)

در دست مسلمانان بود و زایران پرشمار مسیحی برای زیارت این شهر باید از سرزمینهای اسلامی عبور می کردند. این

زایران گاه گزارشهایی از سفر خود و نواحیی که به آن سفر کرده بودند و دیده ها و شنیده های خویش می نوشتند. در کنار

اینها سفرنامه هایی بود که سیاحان اروپایی می نوشتند. این سفرنامه ها و گزارشها حاوی مطالب بسیاری در باب تمدن

اسلامی بود که آگاهی و شناخت اروپاییان را در این باب افزایش می داد

. ^(۱۱)

عامل دیگری که سهم بسیاری در آشناسازی اروپا با تمدن اسلامی داشت جنگها و فتوحات اروپاییان بود. [توضیح آن که

]

فتوحات اسلامی تا دهه های اول قرن دوم هجری به طور گسترده در غرب و شرق ادامه داشت و پس از آن اگر چه متوقف

نشد ولی از سرعت آن کاسته شد. رکود پیشروی مسلمانان به سوی غرب موجب گسترش فعالیتهای تهاجمی اروپا شد

این فعالیتها در قرنهای ۴ و ۵ هجری (۱۰ و ۱۱ میلادی) به اوج خود رسید. در شرق جنگهای مکرر حکومت بیزانس با

دولت حمدانیان که در ثغور شام به سرمی بردند نزدیک به نیم قرن ادامه یافت که ضمن آن گاه تا نواحی مرکزی شام پیش

می آمدند و یک بار موفق به تصرف شهر حلب شدند

(۱۲)

این فعالیتها تا شروع جنگهای صلیبی کم و بیش ادامه داشت

.

جنگهای صلیبی مهمترین فصل تاریخ جنگهای اروپاست که دو قرن به طول انجامید و در طی آن نواحی شرقی سواحل

مدیترانه به دست اروپاییان افتاد و امیرنشین هایی در آن نواحی تاسیس شد. این امر نقش بارزی در گسترش مناسبات

اجتماعی، تجاری اروپا با تمدن اسلامی داشت. وضعیت مزبور کم و بیش در اسپانیای اسلامی نیز وجود داشت. شهر

طلیطله (تولدو

)

(Toledo)

در سال ۴۷۸ ه (۱۰۸۵ م) به تصرف کاستیلیها

(Castilia)

درآمد و در پی آن به سال

1118

میلادی شهر سرقسطه

(Saragoza)

(

ساراگوسا) سقوط کرد

. ^(۱۳)

بزودی جزایر مدیترانه از دست مسلمانان خارج شد. در نیمه اول قرن یازدهم میلادی نورمانها مسلمانان را از جنوب

ایتالیا بیرون راندند و پیش از اتمام این قرن بر جزیره سیسیل

(Sicily)

دست یافتند، در همین ایام بیزانسیها جزیره

ساردنی

(Sardinia)

را تصرف کردند

. ^(۱۴)

این فتوحات نقش اساسی و مستقیم در آشنایی فزاینده اروپاییان با فرهنگ و تمدن اسلامی ایفا کرد. شناخت و آگاهی

غرب نسبت به جهان اسلام زیر تاثیر این عوامل و عوامل دیگر با انتقال جنبه هایی از فرهنگ و تمدن اسلامی به اروپا

همراه بود که یکی از بارزترین نمونه های آن توجه اروپاییان به علوم و دانش اسلامی و رویکرد آنان به این منبع ارزشمند

برای دستیابی به معارف بشری بود

.

اآغاز نهضت ترجمه

در واقع یکی از اموری که اروپاییان را بسیار شگفت زده می کرد برخورداری بسیار مسلمانان از علم و دانشی بود که آنان را

در بهتر زیستن و فراهم ساختن اسباب و لوازم زندگی و معیشت یاری می کرد و نیز معارف والا و حکمت علمی و عملی

متعالیی بود که از آن بهره مند بودند. وجود مراکز علمی و پژوهشی بزرگ در تمام شهرهای اسلامی و کتابخانه های

سرشار از کتاب موجب شگفتی بسیار آنان می شد که سرزمینهای خود را گرفتار فقر شدید علمی و فرهنگی می دیدند

.

آشنایی هر چه بیشتر غربیان با این جنبه های تمدن اسلامی، زمینه نوعی انسان گرایی (اومانیسم) پدید آورد و موجب

احیای اندیشه علمی در اروپا شد. اشتیاقی روزافزون برای فراگیری علوم غیردینی پدید آمد که تا آن زمان در اروپا رواج

نداشت. در واقع دانش اروپا تا این زمان به مجموعه ای از مطالعات اسکولاستیک درباره حکمت الهی منحصر شده بود که

در طی آن به استنساخ و شرح کتابهای مؤلفان مقدس کلیسا می پرداختند و اذهان محصلان را آکنده از این معلومات

می کردند در حالی که در جزیی ترین مسائل علوم طبیعی و تجربی هیچ تبحری نداشتند. بدین ترتیب در نهضت

اومانیستی مذکور، اروپا تمام همت خویش را صرف دستیابی به علوم طبیعی و تجربی کرد. آنان تنها راه دستیابی به این

علوم را بازگشت به آثار یونانی و کتب علمی قدیم می دانستند

. ^(۱۵)

اما مشکل اساسی دستیابی به کتابهای مذکور بود. اروپاییان به زودی دریافتند که به دست آوردن این کتابها در اروپا کار

مشکلی است. اکثر کتابهای علمی یونانی در طی قرون وسطی از بین رفته و نابود شده بود و تقریبا هیچ کتابی از آثار

یونانی در اروپای غربی یافت نمی شد; از این رو آنان به سرزمینهای اسلامی که مرکز علم و تمدن بود روی آوردند

.

ترجمه های عربی متون علمی یونانی نسبت به اصل این کتابها در دسترس تر بودند اما دستیابی به آنها نیز آسان نبود، آنان

گمان می کردند که صلیبیون در بازگشت، متون اصلی یونانی را همراه خواهند آورد اما آنان فقط به قتل و غارت شهرها

اکتفا کردند. بنابراین لازم بود تا این متون را از طریق دیگری به دست آورند و بهترین منبع برای این منظور منابع عربی

–

اسلامی بود. متون علمی یونانی در حد وسیعی طی قرون دوم و سوم هجری و پس از آن به عربی ترجمه

شده بود و در

سطح وسیع در مراکز علمی و کتابخانه های اسلامی موجود بود. البته لازم به ذکر نیست که مسلمانان به ترجمه این آثار

اکتفا نکردند بلکه به شرح و تفسیر و تصحیح آنها نیز پرداختند، از این رو دانشمندان اروپایی که در تعامل با سرزمینهای

اسلامی بودند به نقل این متون عربی به اروپا و ترجمه آنها به زبانهای اروپایی اقدام کردند. آثار مؤلفان یونانی بدین ترتیب

نخست از راه ترجمه های عربی آنها و سپس مستقیم از پاره ای از متون یونانی باقی مانده به دست اروپاییان رسید

. ^(۱۶)

بدین ترتیب در سده های یازده و دوازده میلادی نهضت بزرگی در ترجمه کتابهای عربی آغاز شد. ابتدا کار مترجمان صرفا

ترجمه متون یونانی از زبان عربی بود لیکن پس از چندی ترجمه شروح و تفاسیر مسلمانان بر این آثار نیز آغاز شد. شاید

علت اصلی رویکرد آنان به کتابهای اصیل اسلامی این بود که توانایی درک مطالب موجود در کتابهای یونانی را نداشتند و

نیازمند شرح و تفسیر گسترده این مطالب بودند تا آنها را برایشان قابل فهم سازد. بدین ترتیب نهضت ترجمه علوم در

زمینه کتابهای اصیل علمی اسلامی گسترش و رونق یافت

.

زبان اصلی ترجمه در اروپا زبان لاتینی بود که کلیه آثار ترجمه شده در نهایت به این زبان برگردانده می شد با این حال

ترجمه به زبانهای محلی نیز انجام می گرفت. این زبانها در واقع واسطه و زبان فرعی ترجمه بودند، زبانهای کاستیلی

(

(

و سلتی

(Celtic)

بویژه در اسپانیا معمول بود و زبان فرانسوی در حد بسیار محدود

. ^(۱۷)

اما مهمترین زبان فرعی ترجمه، عبری

(Hebrew)

بود که یهودیان پرچمدار آن بودند. در واقع یهودیان نقش مهمی

در انتقال علوم اسلامی به اروپا داشتند. شمار زیادی از یهودیان در سرزمینهای اسلامی می زیستند. آنان زبان عربی را

بخوبی می دانستند. در میان آنان افراد دانشمند و عالم کم نبودند بویژه که برخلاف مسیحیان در فراگیری علوم تحت

فشار و سخت گیری های کلیسا نبودند. پس دانشمندان بزرگی از یهودیان در سرزمینهای اسلامی ظهور کردند که

بسیاری از آنان آثار علمی خود را به عربی می نگاشتند

. ^(۱۸)

همینان نقش اساسی در ترجمه متون عربی را داشتند بویژه

آنها که در اسپانیا به سر می بردند آثار بسیاری را به لاتینی و عبری ترجمه کردند که آثار ترجمه شده به عبری، سپس به

لاتینی برگردانده می شد. برخی از ارزشمندترین آثار ترجمه شده نتیجه فعالیت آنان است. به هر تقدیر علوم عربی

اسلامی از طریق دو مجرای موازی به اروپای باختری راه یافت: زبان لاتینی و زبان عبری

.

زمینه های ترجمه

در دوران اومانیسم و آغاز رنسانس فکری توجه اروپاییان به علوم طبیعی و تجربی معطوف شد که ناشی از پیدایش نوعی

بدبینی میان اندیشمندان غربی نسبت به علوم دینی بود که به واسطه عملکرد نادرست کلیسا ایجاد شده بود. آنان در پی

دستیابی به علوم نجوم، حساب و هندسه و پزشکی یونانی بودند. بر همین اساس مشاهده می کنیم که نخستین آثار

ترجمه شده از عربی در همین رشته هاست. در این میان تفوق و برتری با علوم پزشکی بود که علت آن آغاز حرکت

جدیدی در مطالعات پزشکی در اروپای غربی بود. طلیعه دار این حرکت، مدرسه طب سالرنو

(Salerno)

بود که

بزرگترین مرکز درمانی و پزشکی اروپای غربی در این ایام محسوب می شد و پس از آن مدارس دیگری که در مون پلیه

(

Montpellier)

و شارتر فرانسه تاسیس شدند. اولین کتابهای ترجمه شده طب اسلامی در مدرسه سالرنو و زیرنظر

کنستانتین افریقی (درگذشته ۱۰۸۹ م) انجام شد که تاثیری شگرف در شکوفایی مطالعات پزشکی در این مرکز داشت. به

دنبال کار او مترجمان قرن دوازدهم آثار بسیاری از پزشکان مسلمان را ترجمه کردند که برخی از آنها به صورت کتابهای

درسی مدارس مذکور درآمدند. از مهمترین این آثار کتاب طب الملکی علی بن عباس اهوازی، زادالمسافر ابن جزار و

تعدادی از رسایل حنین بن اسحق بود که توسط کنستانتین و یوهان افلاسیوس (درگذشته ۱۱۰۳ م) به لاتین ترجمه شد

. ^(۱۹)

در سده دوازدهم میلادی کار مترجمان علوم پزشکی از اهمیت بیشتری برخوردار بود گرچه پزشکان اروپایی فعالیتهایی را

آغاز کرده بودند ولی هنوز پزشکی اروپایی بر پای خود قرار نگرفته بود و کاملا وابسته به تجربیات پزشکی مسلمانان بود

.

آثار ارزشمندی در این قرن ترجمه شد که از جمله آنها ترجمه های متعدد دیگر از کتاب طب الملکی علی بن عباس بود

(۲۰)

اما مهمتر از همه ترجمه مجموعه آثار محمدبن زکریای رازی بود. کتاب طب المنصوری او به وسیله گرارد کریمونایی

(

Gerard of Cremona)

به لاتینی و یک قرن بعد به عبری ترجمه شد. کتاب الحاوی، دایره المعارف بزرگ طب، به

عبری و لاتینی ترجمه شد. ترجمه این آثار شهرت فراوانی به همراه داشت و او با نام

Rhazes

در اروپا شهرت یافت

. ^(۲۱)

از کارهای ارزشمند دیگر ترجمه قانون ابن سینا

(Avicenna)

را می توان برشمرد که مهمترین کتاب پزشکی بود

.

متن کامل القانون پس از ترجمه به لاتینی به زبان عبری نیز ترجمه شد. با پیدایش صنعت چاپ این کتاب از نخستین

کتابهایی بود که به چاپ رسید; ابتدا در فوریه ۱۴۷۳ میلادی در ایتالیا و سپس در فاصله دو سال تجدید چاپ شد. حتی

سومین چاپ این کتاب پیش از چاپ کتاب کوچک جالینوس

(Galen)

صورت گرفت

. ^(۲۲)

به دنبال القانون ابن سینا آثار رازی انتشار یافت. تا سال ۱۵۰۰ میلادی کتاب الحاوی پانزده بار چاپ شد در حالی که در

طی این مدت کتاب جالینوس دو بار به چاپ رسید. تجدید چاپ این کتاب همچنان تا قرن هفدهم ادامه یافت

. ^(۲۳)

بزرگترین رساله جراحی اسلامی یعنی کتاب التصریف لمن عجز عن التعریف ابوالقاسم زهراوی در همین قرن به لاتینی و

عبری ترجمه شد و او را با نام

Avenzoer

در اروپا به شهرت رسانید

. ^(۲۴)

علاوه بر ترجمه مجدد برخی آثار مانند زادالمسافر و رسایل حنین بن اسحق، کتابهای متعددی از پزشکان اسلامی در

قرون ۱۲ و۱۳ میلادی همزمان با تالیف، به زبانهای اروپایی برگردانده می شدند. از میان آنها می توان کلیات طب ابن رشد،

که در اروپا با نام

Averroes

شهرت دارد و کتاب التیسیر ابن زهر اندلسی را نام برد. این دو کتاب بزودی همانند

کتابهای ابن سینا و رازی چاپ و منتشر شدند

. ^(۲۵)

آثار دیگری از ابن نفیس در علم تشریح، ابن هیثم در چشم پزشکی، ابن میمون در طب عمومی و کتابهایی در داروشناسی

و گیاه شناسی در طی این قرن به اروپا انتقال یافتند

.

گذشته از پزشکی موضوع دیگر مورد توجه مترجمان اروپایی مباحث علم حساب

(Arithmetic)

و هندسه بود. اولین

آثاری که در این زمینه از عربی به لاتینی ترجمه شد کتابهای دانشمندان یونانی بود; مانند چهار مقاله اقلیدس و پانزده

مقاله اصولی او و نیز کتاب الاربعه بطلمیوس

Ptolemaios

.

اما بزودی ترجمه تالیفات و شرحهای دانشمندان

مسلمان آغاز شد. از مهمترین کتابهای ترجمه شده جبر و مقابله خوارزمی بود که آغازگر علم جبر در اروپا شد. این کتاب

دوبار ترجمه شد با نامهای

Algebra

و

Liber Algorithmi

(

یا کتاب خوارزمی) ترجمه شد که هم اکنون بعضی

نسخه های آن در دسترس است

. ^(۲۶)

همچنین ترجمه رساله هایی از سهل بن بشر، ابومعشر بلخی و نیز آثاری از ثابت بن قره،

محمد بن موسی بن شاکر و فرغانی و… از کارهای ارزشمند در این زمینه بود. بدین ترتیب قسمت اعظم ریاضیات لاتینی

از اسفار عربی اخذ شده است. در آثار قدیم لاتینی یا ترجمه های عبری قسمت کوچکی از معلومات ریاضی را می توان

یافت ولی توده اصلی آن مستقیما از عربی و علوم اسلامی گرفته شده است

. ^(۲۷)

فعالیت مترجمان در زمینه تنجیم و ستاره شناسی که بخش اعظم علم مثلثات

(Trigonometry)

و هندسه

(

Geometry)

را نیز دربرمی گرفت بسیار گسترده بود. در واقع قسمت اعظم معلومات نجومی اروپاییان همانند

ریاضیات از منابع عربی (اسلامی) تامین شد

.

آنها ابتدا با ترجمه آثار دانشمندان یونانی از عربی به لاتینی آغاز کردند سپس کتابهای دانشمندان اسلامی و شرح و

تهذیب های آنان بر آثار یونانی را ترجمه کردند. در قرن دوازدهم فعالیت وسیعی در این زمینه صورت گرفت زیرا فعالترین

مترجمان این دوره یعنی یوحنا اشبیلی از علاقه مندان نجوم و ریاضیات بود. از مهمترین آثار مذکور می توان به نمونه های

ذیل اشاره کرد: کتاب زیج خوارزمی همراه با شرح فرغانی بر آن، کتاب مسلمه مجریطی که در تهذیب المجسطی

بطلمیوس نوشته شده بود و نیز شرح او بر زیج خوارزمی، کتاب نجوم بتانی شرح آن از بیرونی، آثار فرزندان موسی بن

شاکر و رساله های آنها در باب اشتباهات نجوم بطلمیوسی، زیج زرقالی

(Arzechel)

، که مبنای زیجهای طلیطله

(

مرکز اسپانیان) و لندن قرار گرفت تصحیح کتاب المجسطی بطلمیوس نوشته البطروجی معروف به

Alpetragius

و نیز آثار بسیاری از جابربن افلح اشبیلی ثابت بن قره، ماشاءالله منجم، سهل بن بشر و ابومعشر بلخی و دیگر منجمان

مسلمان

. ^(۲۸)

ترجمه این آثار در واقع منشا علم نجوم اروپا بود که به مدت چند قرن به دست فراموشی سپرده شده بود و کارهای

ستاره ش