خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل سرزمینهای اسلامی در جنوب آسیا «پاکستان »

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سرزمینهای اسلامی در جنوب آسیا «پاکستان » :

گروه جغرافیا

مقدمه

پاکستان یکی از نواحی مهم کشاورزی در آسیای موسمی است. ویژگیهای جغرافیایی این کشور نشانگر برخورداری از

امتیازهای طبیعی و اقتصادی مساعد است

.

پاکستان از جمله کشورهای مسلمان با اهمیت در جنوب آسیا است. در این مقاله کوشش شده است تا ضمن معرفی

ویژگیهای جغرافیایی این کشور، چگونگی ورود اسلام به پاکستان و گسترش آن نشان داده شود و در نهایت زمینه های

توسعه اقتصادی پاکستان مشخص گردد

.

الف: موقعیت جغرافیایی

پاکستان با۹۴۳/۸۰۳ کیلومتر مربع وسعت، بین عرض جغرافیایی ۲۳درجه و۳۰دقیقه تا ۳۶ درجه و۴۵دقیقه شمالی و طول

جغرافیایی ۶۱ دجه و۳۱دقیقه تا۷۵درجه و۳۱دقیقه شرقی قرار گرفته است. با توجه به موقعیت نسبی آن از شمال و شمال

غرب با افغانستان، از شمال شرق با چین، از شرق با هندوستان از جنوب با هندوستان و دریای عمان، و از جنوب غربی با

کشور ایران همسایه است

. ^(۱)

پاکستان فقط از جنوب با آبهای آزاد دنیا ارتباط دارد. در گوشه شمال شرقی آن منطقه کشمیر قرار دارد که از سالها پیش

مورد منازعه بین هند و پاکستان بوده است. پاکستان از نظر وسعت سی و سومین کشور جهان است

.

ب: ویژگیهای طبیعی

۱-

پستی و بلندی ها: پاکستان را از نظر ناهمواریها و توپوگرافی به سه بخش می توان تقسیم کرد

: ^(۲)

۱-

بخش شمال شرقی و غربی: این بخش شامل ارتفاعاتی است که از دریای عمان شروع می شود و تا فلات پامیر امتداد

می یابد. این ارتفاعات را می توان به کوههای شمالی، سفید کوه، کوههای سلیمان، فلات بلوچستان و فلات پتوار

(

Potwar)

تقسیم کرد

.

زیاد بودن ارتفاع متوسط این قسمت و نیز نامناسب بودن شرایط اقیمی باعث توقف رشد گیاهان جنگلی می شود

.

قله های مرتفع غالبا پوشیده از یخ و برف است

.

۲ –

بخش شرقی و جنوب سند: ناحیه جلگه ای پاکستان را تشکیل می دهد. دشتهای رسوبی که از نهشته شدن آبرفتهای

رودهای پنجگانه سند به وجود آمده است با جهت شمالی – جنوبی خود به سبب خاک مناسب و آب فراوان از جمله

حاصلخیزترین دشتهای آسیا است

.

۳ –

بخش جنوب غربی: بجز دو بخش یاد شده، بقیه خاک این کشور را بیابان و صحرا فراگرفته است. معروفترین بیابان

آن تهر (تار) نام دارد. کویرهای ممتد با شنهای روان منظره عمومی این قسمت را تشکیل می دهد، به دلیل خشکی

فراوان امکان کشاورزی و بهره برداری از زمین بسیار محدود است و در نتیجه از دیرباز زندگی کوچ نشینی فعالیت غالب

منطقه را تشکیل می دهد

.

مهمترین کوه این کشور، رشته کوه سلیمان

(Solaiman)

نام دارد. روند چین خوردگی آن شمال غربی – جنوب

شرقی است و به کوههای شرق افغانستان متصل می شود. رشته کوه براهویی

(Barahui)

به موازات دریای عمان

امتداد دارد و دارای بقایای فعالیتهای آتشفشانی است. بلندیهای بلوچستان ادامه آخرین بلندیهای ایران است و به دره

سند می پیوندد. سرزمین بلوچستان مرکب از ارتفاعات گوناگون و بی نظم، با دره های متعدد است

.

بلندترین قله این کشور تیریچ میر

(Trichmir)

با ارتفاع ۷۶۹۰ متر است. گذرگاه معروف خیبر در کوههای سلیمان راه

طبیعی ارتباط میان پاکستان و افغانستان است

. ^(۳)

سرزمینهای بلند و مرتفع پاکستان مربوط به چین خوردگیهای آلپی دوران سوم زمین شناسی – ترتیاری

(Tertiary)

است و نواحی پست دشتهای رسوبی سند و پنجاب مربوط به دوران چهارم زمین شناسی – کواترنری

(Quaterhery)

می باشد

.

۲ –

رودها: از کوههای هیمالیا رودهای بسیار سرچشمه می گیرند که تعدادی از آنها در پاکستان جاری است. رود سند یا

ایندوس

(Indus)

به طول ۳۱۸۰ کیلومتر مهمترین رود این کشور است

. ^(۴)

این رود دارای پنج شعبه مهم می باشد

.

رودهای ستلیچ

(Sutlej)

، جهلم

(Jhelum)

، بیاس

(Beas)

، رود چناب

(Chenab)

، و رود راوی

(Ravi)

از شعب مهم رود سند می باشند. این رود موهبتی بزرگ برای پاکستان است و اکثریت مردم پاکستان در امتداد آن

زندگی می کنند. قدیمترین تمدن ناحیه از جمله شهر منهنجودارو در کنار این رود پدید آمده است. طبق معاهده سال

به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی دره سند، وجود خاکهای رسوبی حاصلخیز و استفاده از آب رودها، از قرنها پیش به

(۵)

نحوی بسیار جالب توجه و شگفت انگیز حداکثر بهره برداری از این دره به عمل آمده است. بویژه به دنبال احداث کانالهای

آبرسانی که با کوشش و هزینه بسیار زیاد ساخته شده است، اراضی این دره به صورتی بسیار گسترده زیر کشت رفته است

.

در پنجاب بخش شمالی دره سند کشتزارها به دلیل وجود کانالهای آبرسانی، فنی تر، بسیار فشرده و نزدیک به هم قرار

دارند. مهمترین محصولات کشاورزی پاکستان و بخش بسیار بزرگی از نیاز غذایی جمعیت انبوه پاکستان از این دره

تامین می شود

.

۳ –

آب و هوا: پاکستان به طور کلی جزء اقلیم منطقه گرم و نیمه صحرایی

(Subtropical)

محسوب می شود به

دلیل تفاوتهای طبیعی، از تنوع آب و هوایی برخوردار است. ناحیه شمال غربی آن به دلیل تاثیر هیمالیای غربی، با

زمستانهای سرد و تابستانهای نسبتا معتدل، دارای آب و هوای کوهستانی است. جنوب این کشور به دلیل نزدیکی به

اقیانوس هند و مدار راس السرطان و نفوذ بادهای موسمی دارای اقلیم گرم و مرطوب اقیانوسی است. بخشهای وسیعی

از آن بویژه در ایالت بلوچستان دارای آب و هوای گرم و خشک صحرایی است و میزان باران برای رشد محصولات

کشاورزی به هیچ وجه کافی نیست. دره پنجاب یکی از مناطق خوش آب و هوای آسیا است، مناطق هتره

(Hotrah)

،

چیترال

(Chitral)

، کاغان

(Kaghan)

، و سوات

(Sawat)

در ارتفاعات شمالی این کشور از نظر آب و هوا و

چشم اندازهای جغرافیایی، شهرت خاص دارند

.

توزیع باران از نظر مکانی و زمانی در پاکستان متناسب نیست. در ارتفاعات شمالی بیش از ۱۵۰۰ میلی متر و در مناطق

کویری کمتر از ۱۲۰ میلی متر باران می بارد. بارانهای زمستانه تحت تاثیر بادهای غربی و بارانهای تابستانه بویژه در تیر و

مرداد به سبب نفوذ بادهای موسمی اقیانوس هند می باشد

.

۴ –

پوشش گیاهی: پوشش گیاهی پاکستان به پیروی از طبیعت و شرایط اقلیمی آن، روی هم رفته غنی نیست

.

شمال پاکستان که دارای ارتفاعات بیشتری است و سرچشمه رودهای اصلی و پرآب آن به شمار می آید، به دلیل برودت

زیاد از حد هوا در زمستان، برای رشد جنگل مناسب نیست و این قسمت نیز از پوشش گیاهی غنی محروم است

.

ج: ویژگیهای انسانی

۱ –

جمعیت، ساختار و تحولات آن: پاکستان در سال ۱۳۶۸ /۱۹۸۹ م حدود ۰۰۰/۴۰۰/۱۱۰ نفر و در سال ۱۳۷۴ / ۱۹۹۵ م،

211/۸۰۵/۱۲۸

نفر جمعیت داشته است

. ^(۶)

تراکم جمعیت در نواحی گوناگون پاکستان بسیار غیرمنظم است و بسته به

شرایط اقلیمی و نحوه بهره برداری از زمین، جمعیت پذیری فضاهای جغرافیایی آن متفاوت می باشد. تراکم دره پنجاب و

جلگه سند زیاد است در حالی که ناحیه خشک بلوچستان و ارتفاعات شمال و شمال غرب این کشور تراکم اندکی دارد. در

حال حاضر تراکم نسبی آن حدود ۲/۱۶۰ نفر در هر کیلومترمربع است. پاکستان با ۱/۲ درصد جمعیت جهان در

سال ۱۹۸۹م، از کشورهای پرجمعیت جهان بوده است

. ^(۷)

براساس آمار ۱۹۸۱ م میزان رشد جمعیت در پاکستان ۱/۳ درصد می باشد. رشد سریع جمعیت در این کشور به دلیل

کاهش میزان مرگ و میر است

.

در سال ۱۹۸۱م حدود ۲۸ درصد مردم این کشور در مناطق شهری و ۷۲ درصد در مناطق روستایی زندگی می کرده اند

.

برپایه آمار سال ۱۹۸۱م، ۸ شهر پاکستان بیش از ۰۰۰/۵۰۰ نفر جمعیت داشته است که بر روی هم ۴۸ درصد کل

معیت شهری این کشور را شامل می شده است

. ^(۸)

از نظر ترکیب سنی، جمعیت این کشور جوان است. در سال ۱۹۸۵ م، حدود ۲/۴۴ درصد جمعیت این کشور را افراد کمتر

از چهارده سال و۵۳ درصد آن را گروه سنی ۶۴-۱۵ سال و فقط ۸/۲ درصد جمعیت آن را افراد بیش از ۶۵ سال تشکیل

می داده است. پدیده جوانی جمعیت در آینده ای نه چندان دور می تواند مشکلات زیادی را برای این کشور به بار آورد، از

جمله بیکاری جمعیت جوان باعث بالا رفتن ضریب تکفل می شود. ایالت های سند و پنجاب پر جمعیت ترین و بلوچستان

کم جمعیت ترین ایالت پاکستان است

.

پیشرفت هایی که از نیمه دوم قرن بیستم در زمینه بهداشت و درمان در بسیاری از کشورهای جهان سوم مانند پاکستان

صورت گرفته، امید به زندگی را در این کشورها افزایش داده است. به طور کلی امید به زندگی برای کشورهای اسلامی

پایین تر از متوسط امید به زندگی برای جهان و جهان سوم می باشد

(۹)

در کشورهای توسعه یافته امید به زندگی سیزده

سال بیشتر از کشورهای اسلامی است. در پاکستان پزشک و بیمارستان متناسب با جمعیت وجود ندارد. برای هر ۴۹۰۰

نفر یک پرستار و برای هر ۲۹۰۰ نفر یک پزشک وجود دارد. متوسط عمر در پاکستان ۵۴ سال است

. ^(۱۰)

بالابودن میزان

مرگ ومیر و نیز بالا بودن مرگ و میر اطفال کمتر از پنج سال (۱۶۶ در هزار) نشانگر ناتوانیهای عمده این کشور در بهبود

بهداشت و درمان می باشد

.

پاکستان از نظر گسترش آموزش همگانی، بهداشت عمومی و درمان دچار کاستیهای جدی است. علی رغم کوششهای

زیاد در راه سوادآموزی، فقط ۳۰ درصد مردم این کشور باسوادند

. ^(۱۱)

پاکستان به همراه بنگلادش، نیجریه و اندونزی بالاترین ارقام بیسوادی را به خود اختصاص داده اند

. ^(۱۲)

درآمد سرانه

مردم بسیار پایین است. در سال ۱۹۹۲ م درآمد سرانه پاکستان ۳۷۰ دلار بوده است

. ^(۱۳)

براساس آمار ۱۹۹۰م نسبت اشتغال

در بخش کشاورزی ۷/۴۸ درصد در بخش صنعت،۳/۱۳ درصد و در بخش خدمات ۳۸ درصد بوده است

. ^(۱۴)

در همین سال

نسبت شاغلان به کل جمعیت ۲۸ درصد و نسبت زنان شاغل نسبت به کل شاغلان ۱/۱۲ درصد بوده است. در اغلب

کشورهای صنعتی مانند آلمان بیش از نصف جمعیت شاغل را زنان تشکیل می دهد (۵۱ درصد) و کمترین نسبت در این

زمینه مربوط به کشورهایی مانند عربستان، امارات متحده عربی، عمان و افغانستان می باشد

.

۲ –

نژاد: جمعیت پاکستان آمیزه ای از گروههای قومی و نژادی است و دین اسلام باعث پیوند آنان با یکدیگر شده است

.

هر یک از گروههای قومی، زبان، لباس، شغل و حتی قلمرو جغرافیایی خاص خود دارند. گروههای عمده قومی که تقریبا

در یک ایالت متمرکز شده اند عبارتند از پنجابیها در ایالت پنجاب، سندیها در ایالت سند، بلوچها در ایالت بلوچستان و

پتانها یا تپانها یا پشتونها در ایالت شمال غربی. پنجابیها از نظر تعداد بیشترین گروه قومی را تشکیل می دهند و شامل سه

کاست راجپوتها، جاطها و آریاییها می باشند

.

سندیها نیز به گروههای قومی و زبانی و کاستی مختلفی تقسیم می شوند. بلوچها اقلیت قابل ملاحظه ای از مردم

بلوچستان و سند را تشکیل می دهند که گروههایی از آنان در بلوچستان ایران زندگی می کنند. پشتونها بزرگترین قوم

ایالت شمال غرب می باشند. هر پتهان به قبیله خاصی تعلق دارد که قلمرو زندگی قبیله ای او را روابط خاص قبیله ای

تعیین می کند. آنان فاقد تشکیلات مرکزی اند و بسیار مستقل عمل می کنند

. ^(۱۵)

کشور پاکستان از نظر عدم تجانس

قومی – زبانی با نسبت همگونی ۳۶ درصد چهلمین کشور جهان به شمار می آید. وجود گروههای ویژه قومی که گاه در

برابر هم می ایستند و تنشهایی پدید می آورند از دشواریهای اساسی این کشور می باشد

.

۳ –

زبان: در قانون اساسی سال ۱۹۷۳ م، زبان ملی و رسمی پاکستان، زبان اردو اعلام شد. زبان اردو از زبانهای هندی

مرکزی و متعلق به دسته هندو ایرانی و دارای ریشه سانسکریت می باشد. این زبان بشدت زیر تاثیر زبان و ادبیات فارسی

قرار دارد و در آن تعداد زیادی لغات فارسی، عربی و حتی ترکی دیده می شود. گروههای مختلف پاکستان به بیش از ۳۰

زبان تکلم می کنند

.

ترکیب زبانی پاکستان در سال ۱۹۸۱ م چنین بوده است، زبان پنجابی ۲/۴۸ درصد، زبان پشتو ۲/۱۳ درصد، زبان سندی

8/۱۱

درصد، زبان اردو۶/۷ درصد و مجموع کسانی که به زبانهای بلوچی، براهویی، هیندکو و سرائیکی تکلم می کرده اند،

4/۱۶

درصد کل جمعیت این کشور را تشکیل می داده اند و ۸/۲ درصد افراد به زبانهای دیگر از جمله زبان فارسی تکلم

می کرده اند. زبان انگلیسی، برجای مانده از دوران استعمار، نیز رواج دارد

.

۴ –

دین و مذهب: پاکستان اساسا به عنوان کشوری خاص برای مسلمانان شبه قاره هند تاسیس گردید. این کشور از

جمله کشورهایی است که جز اشتراک در دین اسلام، هیچ یک از ویژگیهای یک «دولت ملی » را ندارد. دین اسلام علت

وجودی تشکیل کشور پاکستان بوده است و برای همپیوندی هر چه بیشتر گروههای متنوع قومی و زبانی، تکیه بر اسلام

ضامن بقای وحدت ملی این کشور می باشد

.

از نظر ترکیب دینی در سال ۱۹۸۱م،۷/۹۶ درصد مردم پاکستان پیرو دین اسلام بوده و۳/۳ درصد را غیرمسلمانان تشکیل

می داده اند

. ^(۱۶)

در همین سال از میان غیرمسلمانان، مسیحیان ۶/۱ درصد، هندوان ۵/۱ درصد و ادیان قادیانی، زرتشتی، بودایی و سیک

حدود ۲ درصد کل جمعیت پاکستان را تشکیل می داده اند

.

مسلمانان این کشور عمده سنی مذهب (حنفی و اندکی شافعی) می باشند. منابع مختلف نسبت شیعیان این کشور را تا

25

درصد نیز ذکر کرده اند

. ^(۱۷)

با توجه به رسمی بودن تعطیلی روز عاشورا و گستردگی عزاداری در ماه محرم می توان

گفت که تعداد شیعیان در این کشور رقم بالایی است

. ^(۱۸)

شیعیان در ایالتهای مختلف بویژه در منطقه کشمیر پراکنده اند

.

تعدادی از پیروان اسماعیلیه در سند، جنوب پنجاب و کشمیر زندگی می کنند

.

د: ویژگیهای تاریخی

۱ –

پیشینه تاریخی: پاکستان از جمله مناطق مسکونی کهن به شمار می آید. در دوره سوهان

(Sohan)

در منطقه

پتوار، حوالی راولپندی آثار اسکلتهای انسانی مربوط به ۰۰۰/۵۰۰ سال قبل پیدا شده است. این آثار که مربوط به عصر حجر

می باشد، سابقه سکونت و قدمت تاریخی این کشور را نشان می دهد. گرچه عصر حجر از نظر گاهشماری، چندان اهمیت

ندارد ولی از آن جهت که همه مردم این مرحله را گذرانده اند، واجد ارزش می باشد. در اواخر قرن ششم ق. م. با فتح دره

سند و پنجاب توسط داریوش اول، بیستمین ساتراب امپراتوری ایران اعلام می شود. اسکندر مقدونی در ۳۳۰ ق. م بعد از

پیروزی بر داریوش سوم قلمرو خود را تا سند و پنجاب و رود بیاس (هیفاسیس) گسترش داد. با تشکیل امپراتوری هندی

مارویا

(Maurya)

نفوذ و گسترش فرهنگ یونان را در این منطقه می توان دید. این امپراتوری در سالهای ۳۲۱-۲۹۸ ق

. –

یونانی ساندراکوس – ماوریا جد آشوکا

(Ashoka)

در هند

تاسیس شد. سرزمین کنونی پاکستان که در قرون قبل از میلاد به نام سند خوانده می شد، دارای تاریخی کهن است. در

زمان هخامنشیان مرزهای شرقی ایران از دره رود سند آغاز می شد و پنجاب موطن اقوام آریایی بوده است. بلوچستان از

نظر جغرافیایی ادامه جنوب شرقی فلات ایران است. در کتیبه های بیستون به نام «مکه » یا «ماکا» ضبط شده

(۱۹)

و به

عنوان استان چهاردهم از آن نام برده شده است

.

بخش اعظم سرزمین پاکستان تا زمان تشکیل کشور دهلی در قرن ۱۳ /۱۷ م. که عمده ترین مملکت مسلمانان در هند

شمالی بود، در زمان سلطنت اکبر شاه (۱۵۵۶-۱۶۰۵/۹۶۳ -۱۰۱۳ ه. ق) که جزو امپراتوری تیموریان هند بود، در واقع

مستقل بوده است

.

۲ –

پاکستان در عصر اسلامی: به اعتقاد بسیاری از مردم، پاکستان در لغت به معنای سرزمینی است که مسلمانان آن را

اداره می کنند. تا قبل از استقلال تاریخ این کشور با چگونگی انتشار اسلام در شبه قاره هند پیوند بسیار نزدیکی داشته

است. برای اولین بار سردار معروف اسلام محمدبن قاسم در سالهای آغازین قرن هشتم، ۷۱۱ /۹۳ ه. ق، دره سند و مولتان

را فتح می کند و بدین ترتیب دین اسلام وارد شبه قاره هند می شود. از دوران معاویه تا حمله نادرشاه به هند و شکست

محمدشاه گورکانی در سال ۱۷۳۹ / ۱۱۵۲ ه. ق پاکستان همواره دستخوش تحولات تاریخی بوده است

.

حدود پاکستان در قرن ۱۸ / ۱۲ ه. ق تقریبا با مرزهای این کشور در دوران غزنویان در قرن ۱۱/ ۵ ه. ق انطباق داشت، در

این سالها بحران حکومت تیموریان هند شدت یافت و اختلافات آنان با مراتهه های جنگجو که به منظور احیای مذهب

هندو قیام کرده بودند به اوج خود رسید. مراتهه ها به پایتخت مسلمانان حمله برده و آنجا را تصرف کردند. حکومت

تیموریان پیشوای مراتهه ها را به عنوان جانشین خود پذیرفت. تیموریان هند در عمل تحت تسلط مراتهه ها قرار گرفتند

.

احمدشاه در ۱۷۶۱ / ۱۱۷۵ ه. ق در پنجاب شرقی موفق شد مراتهه ها را به سختی شکست دهد ولی حکومت تیموریان

چندان دوام نیافت و آخرین پادشاهان آنان زیر قیمومت انگلیس درآمدند

.

با فتح سند و پنجاب گونه های متفاوتی از زبان فارسی (فارسی میانه و دری) رواج یافت. زبان فارسی مهمترین عامل در

انتقال فرهنگ اسلامی گردید. تحقیقات باستان شناسی نشان می دهد که به احتمال، کوشانیها اولین اقوامی بوده اند که

زبان و فرهنگ ایرانی را به سرزمین پاکستان برده اند. عده ای معتقدند که سرآغاز نفوذ زبان فارسی که بعدا به صورت زبان

ادبی و رسمی درآمد باید با حمله محمدبن قاسم مرتبط باشد. او مدتی در شیراز توقف کرد و با جمع آوری نیرو عازم فتح

سند و مولتان شد. امویان و عباسیان نیز حکام ایرانی را به این سرزمین می فرستادند و این امر بی تردید در گسترش و

ترویج زبان فارسی مؤثر بوده است. به هر حال زبان فارسی از اوایل قرن ۱۱ م / ۵ ه

.

ق در شبه قاره هند رواج یافت. دوره

غزنویان اوج رونق و شکوفایی زبان فارسی بود، بعد از فتح لاهور توسط سلطان محمود غزنوی به سال ۴۱۷ ه. ق، این

ناحیه یکی از مراکز مهم زبان و ادب فارسی شد و شاعران پارسی گوی، در لاهور زندگی می کردند. بی اعتنایی صفویان به

شعر و ادب و هنر باعث شد تعداد زیادی از شعرا و هنرمندان ایرانی به شبه قاره هند کوچ کنند و مورد استقبال سلاطین

تیموری هند قرار گیرند. اقتدار زبان فارسی در شبه قاره هند تا سال ۱۸۴۷ م /۱۲۶۳ ه. ق دوام یافت و بعد از استیلای

استعمار انگلیس، زبان انگلیسی جانشین زبان فارسی شد

. ^(۲۰)

ه: ویژگیهای سیاسی

۱ –

چگونگی ورود استعمار: در آغاز، استعمارگران انگلیسی به عنوان بازرگان وارد شبه قاره هند شدند

(۲۱)

و به تدریج

نیرومند شدند. در سال ۱۷۵۷/ ۱۱۷۱ ه. ق انگلیسی ها به رهبری رابرت کلاویو

(Robert – Clive)

که در کمپانی

هندشرقی کار می کرد در جنگ پلاسی

(Plassey)

بنگاله را از دست مسلمانان خارج کرد، به دنبال آن کلکته نیز به

اشغال انگلیسیها درآمد. در سال ۱۷۹۹ / ۱۲۱۴ ه. ق حکومت سلطان تیپو، مهاراجه فارسی دان که دشمن انگلیسیها بود در

جنگی نابرابر به وسیله انگلیسیها سقوط کرد و ایالت پنجاب زیر تسلط سیک ها قرار گرفت. در سال ۱۸۰۳ / ۱۲۱۸ ه. ق

انگلیسیها به دهلی رسیدند و عملا نیابت حکومت هند را در دست گرفتند. در آستانه قرن ۱۹ / اوایل قرن ۱۳ ه. ق،

یالت سند به تصرف انگلیسیها درآمد و در نیمه قرن ۱۹ /۱۳ ه. ق، پاکستان و هندوستان به هند انگلیس معروف شدند. در

این زمان حکومت استعمارگر برای تصرف هر چه بیشتر سرزمینهای مسلمانان و هندوان از سیاست «تفرقه بینداز و

حکومت کن » استفاده کرد. بدین ترتیب هند و پاکستان عملا به امپراتوری انگلستان پیوستند و آخرین پادشاه تیموری به

رانگون تبعید شد. بعد از جنگ ۱۸۵۷ / ۱۲۷۴ ه. ق مسلمانان از عرصه فعالیتهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کنار نهاده

شدند و کلیه مقامهای حساس دولتی را از دست دادند. قدرت اقتصادی آنان نیز بشدت تضعیف شد. در این شرایط بود که

زبان انگلیسی به صورت زبان آموزشی مطرح شد و مورد استقبال جامعه هندو مذهبان قرار گرفت

.

مسلمانان پس از مدتهای مدید دور ماندن از تمام مناصب بالای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی شبه قاره هند در آغاز قرن

بیستم / چهاردهم ه. ق به تدریج در امور سیاسی حضور یافتند و طی ملاقاتی با لردمنتو

(Lord Minto)

نایب السلطنه هند، خواستار حقوق جداگانه مسلمانان شدند و سرانجام توانستند در دسامبر۱۹۰۶ / ۱۳۲۴ ه. ق «حزب

مسلم لیک سراسر هند: را در داکا تاسیس کنند. این حزب که برای حمایت از منافع مسلمانان شبه قاره هند به وجود آمد،

بعدها به رهبری محمدعلی جناح استقلال پاکستان را به ارمغان آورد

.

در جریان برگزاری اجلاس ۱۹۳۰ حزب مسلم لیگ در الله آباد، علامه محمد اقبال لاهوری برای اولین بار ضرورت تشکیل

سرزمین جداگانه برای مسلمانان را مطرح کرد. ارتباط نزدیک محمدعلی جناح با محمد اقبال لاهوری و تاثیر

تعیین کننده اندیشه های اقبال بر جناح، رهبر پاکستان را به آرمان تشکیل سرزمینی مستقل برای مسلمانان رهنمون

ساخت. در سال ۱۹۳۳ / ۱۳۱۲ ه. ق چوهدری رحمت علی طی بیانیه ای برای اولین بار نام پاکستان را برای سرزمینهای

تحت نفوذ مسلمانان به کار برد. این نام ترکیبی از حروف اول و یا آخر استانهای این کشور است به این ترتیب که حرف

«

پ » نماینده ایالت پنجاب، حرف «الف » نماینده ایالت شمال غرب (که مسلمانان آن را افغان می نامند). حرف «ک » نماینده

کشمیر و حرف «س » نماینده ایالت بلوچستان می باشد

.

۲ –

حکومت، پایتخت و شهرهای مهم: کشور پاکستان بنابر اعلامیه ۱۹۴۷ م /۱۳۲۶ ه . استقلال هند، به صورت دومینیون

و تحت نظارت یک فرماندار کل استقلال یافت. محمدعلی جناح نخستین فرماندار کل و لیاقت علی خان نخست وزیر شد

.

پاکستان از همان اوان استقلال با مشکلات بسیار روبرو شد

. ^(۲۲)

بخشی از آنها میراث دوره استعمار طولانی انگلستان بود

.

استعمار انگلیس که با استقلال هند و سپس پاکستان منافع خود را در خطر می دید، دست به تحریکات زیادی از قبیل

دامن زدن اختلافهای قومی و دینی علیه کشور تازه به استقلال رسیده پاکستان زد. که تا حدودی نیز موفق شد. برخی از

این مشکلات ناشی از مناقشه هایی است که از همان اوان تشکیل کشور به وجود آمد ولی استعمار انگلیس در رشد،

توسعه و تبدیل آن به اختلافات عمیق سیاسی نقش عمده ای داشت، مانند اختلافات بنگالیها و پاکستانیها در موارد زیر

:

الف: وجود پایتخت در پاکستان غربی

.

ب: رسمی نبودن زبان بنگالی

.

ج: انتخاب مقامهای بلندپایه سیاسی از پاکستان غربی

.

د: پایین بودن سطح دستمزدها و درآمد سرانه در پاکستان شرقی

.

بدون تردید عواملی چون فاصله جغرافیایی زیاد بین دو بخش پاکستان، تحریک انگیزه های قومی و ناسیونالیستی بنگالی

توسط عوامل خارجی و توافق ابر قدرتها برای درهم شکستن قدرت کشور جدید اسلامی پاکستان در این زمینه نقش

عمده ای داشته است

.

بعد از استقلال شبه قاره هند، بیشترین منابع و ثروتهای بازمانده از استعمار در اختیار کشور هندوستان قرار گرفت و

ایالتهای بلوچستان و شمال غربی که از جمله عقب مانده ترین نواحی شبه قاره بودند، در اختیار کشور جدید پاکستان قرار

گرفت

. ^(۲۳)

پنجاب و بنگال تقسیم شدند. در زمینه مالکیت کشمیر بین دو کشور اختلافات زیادی بروز کرد. مهاجرتهای

وسیع و دسته جمعی مسلمانان از سراسر شبه قاره به سوی کشور جدید پاکستان و نابسامانی وضع اقتصادی ناشی از

قطع ورود مواد اولیه از طریق هند بر مشکلات موجود افزود. تنها ثروت مهم این کشور کشاورزی بود: کنف در پاکستان

شرقی و پنبه در پاکستان غربی، با استقلال این کشور دیگر محصول کنف از طریق بندر کلکته در هندوستان نمی توانست

صادر شود و امکان مصرف پنبه های تولید شده نیز در کارخانه های نساجی احمدآباد و بمبئی وجود نداشت

.

اختلافات پاکستان با هند عمده ناشی از خطوط استعماری تعیین شده توسط کمیسیون رادکلیف

(Radcliffe)

بر

سر مساله جامو و کشمیر می باشد. همچنین تعیین خط تقسیم آبهای محلی (خط الراس) در کوههای هیمالیای غربی

بین هند و پاکستان از جمله مسایل تشنج زا بین این دو کشور می باشد. مساله جامو و کشمیر باعث بروز سه جنگ

گسترده بین هند و پاکستان شده است

(۲۴)

از جمله در سال ۱۹۶۵م در زمان حکومت ایوب خان جنگ گسترده ای شروع

شد که بسرعت به سایر نقاط مرزی سرایت کرد و سرانجام به ابتکار اتحاد جماهیر شوروی (سابق) در ژانویه ۱۹۶۶م،

کنفرانس تاشکند شالوده مناسبات دو کشور را تعیین کرد

. ^(۲۵)

چشم انداز حل مسالمت آمیز مساله کشمیر در آینده ای