خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل نشستها و همایشهای علمی – موضوع: اهداف حکومت دینی ازدیدگاه امیرالمؤمنین علی علیه السلام (سخنران: حجه الاسلام والمسلمین مصباحی مقدم(۱) )

تاریخ: ۲/۱۲/۷۹
در حکومتهای لیبرال، دولت دو هدف دارد: ۱) امنیت ; ۲) برقراری عدالت .
مراد از امنیت این است که کسی به مال و جان و ناموس مردم که در قالب قانون تعریف شده است، تعرضی نکند; نه تعرض آحاد افراد به یکدیگر و نه تعرض دشمنان خارجی . از نظر این حکومتها مراد از عدالت نیز سامان دادن و جهت بخشیدن به رفتار مردم در چهارچوب مقررات و قوانین است و دولت بیش از این در سرنوشت مردم حق دخالت ندارد . آنها معتقدند دولت باید بسیار کوچک باشد . اهداف دولت اسلامی از نظر حضرت علی علیه السلام – در قسمتی از نامه ای که به مالک اشتر نوشتند عبارت است از:
۱- دریافت خراج و مالیات از مردم; دولت برای انجام وظایف خود در قبال ملت به یک منبع مالی نیاز دارد .
۲- نبرد و مبارزه با دشمن داخلی و خارجی سرزمین; دشمنان خارجی، شناخته شده و موضع گرفته اند و دشمنان داخلی کسانی هستند که به دزدی و سرقت و تجاوز به مال و ناموس مردم می پردازند که در برخی روایات چنین اعمالی مصداق محاربه با خداوند و رسول او شمرده می شود .
۳- اصلاح بلاد و مردم; زمینهای مسکونی یا کشاورزی و مراتع و جنگلها و . . . همواره نیاز به نگهداری و اصلاح دارند; اصلاح در اینجا به معنی بهینه سازی شرایط زندگی است . دولت اسلامی باید مقدمات لازم را برای تولید و کار بوجود آورد . وضعیت اقتصادی مردم در دوران حکومت امیرالمؤمنین علیه السلام آنقدر بهبود یافته بود که پایین ترین طبقات اجتماعی گندم خور شده بودند; درحالی که بیشتر آنان قبلا جو می خوردند . این پیشرفت مرهون وظیفه شناسی حضرت علی علیه السلام بود .
اصلاح مردم شامل دو بخش است: ۱- اصلاح روحی; ۲- اصلاح مادی
آموزش علمی و دینی مردم، برقراری عدالت و امنیت، برخورد با قدرتمندان ستمگر و حمایت از ضعفا و از بین بردن فقر از عوامل مهم اصلاح مردم می باشد .
حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید: الفقر یخرس الفطن عن حجته ; «فقر موجب می شود که انسان زیرک و خوش مغز، از آوردن دلیل و حجت باز بماند .» شخص فقیر اگر هم حقی داشته باشد نه توجیهی نسبت به فقرش دارد و نه زبانی برای حمایت از خود . پس دولت باید با کمک مالی و روحی – روانی از این افراد حمایت کند; چنانچه امام خمینی رحمه الله در حمایت از مستضعفان می فرماید: «یک موی کوخ نشینان را با کاخ نشینیان عوض نمی کنم .»
اما در دولت لیبرال مردم واضع قانونند . به همین دلیل ممکن است گاه این قوانین منطقی یا غیر منطقی و معقول یا غیر معقول باشند; لذا صلاح و فساد برای آنها معنا ندارد و دولت مسؤول اصلاح وضع مردم و تربیت آنها نیست . موضوع: پرخاشگری و انواع آن
سخنران: پروفسور مارتین رامیرز استاد دانشگاه کمپونتسه مادرید اسپانیا تاریخ: ۲۰/۱/۸۰
یکی از مشکلات اساسی پیرامون مفهوم «پرخاشگری » ، فقدان وضوح در تعریف این واژه است . واژه پرخاشگری، برگرفته از، ( aggredior) با معانی متفاوتی مانند مرتکب عملی نشدن، به سوی کسی رفتن، سعی در جهت برنده شدن و حمله کردن به دیگری مورد استفاده قرار می گیرد . با توجه به این معانی، واژه پرخاشگری طیف وسیعی از اعمال و رفتارها را – از موقعیت درونی و جنبه ای از شخصیت یک فرد تا یک پاسخ خارجی و هدفمند – در برمی گیرد .
«هرگونه رفتار (فعال و منفعل) که بوجود آورنده هرگونه صدمه ای (فیزیکی و روانی) روی هر نوع هدفی (با قصد و بدون قصد) و بر هر موجودی (زنده و غیر زنده) باشد، پرخاشگری محسوب می شود» ; بنابراین رفتار پرخاشگرانه فقط یک عمل فعال – مانند کتک زدن – نیست، بلکه می تواند شامل یک رفتار کاملا منفعل – مانند ممانعت از انجام کاری – نیز باشد . همچنین بر اساس تعریف مذکور، موجود پرخاشگر حتما نباید یک موجود زنده باشد، بلکه می تواند یک موجود غیرزنده مانند طوفان شدید، رعد و برق و زلزله هم باشد که ضربات مهلکی بر جان و مال انسانها وارد می کند .
به عقیده بسیاری از محققان و نویسندگان، قصد و نیت در تعریف پرخاشگری از اهمیت خاصی برخوردار است . آنها قصد را اینگونه معنی می کنند: «آنگونه رفتاری است که سعی در ایجاد زحمت و مشکل برای دیگری وارد و هدف اصلی شخص از این عمل ضربه زدن، ضرر رساندن، سلطه یافتن، خراب کردن و نیاتی از این قبیل است .» اما من با قرار دادن واژه قصد و نیت در تعریف پرخاشگری خیلی موافق نیستم، چون به عقیده من شناخت نیت افراد بسادگی امکان پذیر نیست و از نقطه نظر تجربی و کاربردی مساله قصد نمی تواند بطور دقیق در عمل پرخاشگرانه مورد بررسی قرار گیرد; به عنوان مثال بارزترین نوع پرخاشگری و خشونت «حمله » است . همانند حمله نظامی عراق به کشور ایران که یک رفتار کاملا خشونت آمیز بود و به قصد صدمه زدن به کشور ایران و جامعه ایرانی صورت گرفت ; این واضحترین تصوری است که از یک عملکرد خشونت آمیز و به عبارتی رفتار پرخاشگرانه می توان داشت .
اما همیشه قصد و نیت پرخاشگری به این راحتی قابل ارزیابی نیست . گاهی اوقات فرد بطور منفعل و غیر مستقیم اقدام به انجام عمل پرخاشگرانه می نماید; ممانعت از کمک رسانی به کسی که نیازمند همیاری و مساعدت دیگران باشد نیز نوعی عمل پرخاشگرانه محسوب می شود .
حتی دفاع از خود یا ملک شخصی در مقابل تهدید خارجی نیز پرخاشگری است، ولی مثبت یا منفی بودنش، بحث دیگری است . همه رفتارهای پرخاشگرانه، منفی ارزیابی نمی شود، بلکه گاهی مثبت هم می تواند باشد و به تعبیری آن را با عنوان «خود اثباتی رقابتی » مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهند; کودکی که برای دریافت نیازهای خود فریاد می زند یا شخصی که در دفاع از خود و خانواده اش یا مالکیت خویش اقدام به عمل پرخاشگرانه می کند، نوعی پرخاشگری مثبت تلقی می شود . فکر می کنم تا همین اندازه توضیح، پیرامون مفهوم و معانی کاربردی واژه پرخاشگری کافی است . حال به معرفی انواع پرخاشگری یا به عبارتی بهتر، انواع رفتار پرخاشگرانه می پردازیم .
در زمینه انواع و اشکال مختلف پرخاشگری تقسیم بندیهای بسیاری وجود دارد . اگرچه بسیاری از رفتارهای پرخاشگرانه در ظاهر شبیه هم به نظر می رسند، ولی فاکتور اصلی در این تقسیم بندیها، شناسایی عواملی است که بر موجود پرخاشگر در جهت انجام عمل پرخاشگرانه فشار وارد می کند و او را به سمت انجام عمل پرخاشگرانه سوق می دهد; از جمله مهمترین انواع پرخاشگری که بیشتر مورد توجه محققان و نویسندگان قرار گرفته است، می توان به پرخاشگری فیزیکی و کلامی، پرخاشگری مستقیم و غیرمستقیم، پرخاشگری فعال و منفعل و پرخاشگری خصمانه و ابزاری (وسیله ای) اشاره کرد . البته دو نوع آخر از آن جهت که از طرف بیننده بیشتر قابل مشاهده است، بیشتر نیز مورد ارزیابی قرار می گیرد .
پرخاشگری خصمانه یک عکس العمل داغ ایجاد شده و حداقل تحریک شده به وسیله عصبانیت است; مثلا شما از کسی عصبانی هستید و برانگیخته شده اید که به او صدمه بزنید، منظور اصلی از این پرخاشگری، داشتن قصد کامل یا میل شدید به ایجاد ضربه و جراحت بر موضوع یا هدف تحت پرخاشگری است .
پرخاشگری ابزاری (وسیله ای) نوعی پرخاشگری سرد است که عموما با عصبانیت و شدت همراه نیست، بلکه بیشتر برانگیخته شده به وسیله محرکهای متفاوت است که هدف اصلی از انجام آن بدست آوردن یا برطرف نمودن نیازهای اولیه و ضروری، یا کسب بعضی از نیازهای ثانویه یا محرکهای فرعی می باشد . پس انگیزه اصلی از انجام پرخاشگری ابزاری، کسب چیزی یا نیل به هدفی است و فرد پرخاشگر به علت خصومت شخصی مرتکب این رفتار نمی شود; به عنوان مثال کسی که برای کسب پول، اقدام به ضرب و جرح و حتی قتل فرد دیگری می نماید، بنا بر تعریف ارائه شده، از پرخاشگری ابزاری، به عنوان وسیله ای برای رسیدن به اهداف خود استفاده می کند و نسبت به موضوع مورد پرخاشگری (قربانی پرخاشگری) خصومتی ندارد و حتی گاهی طرف مقابل را هم نمی شناسد .
بعضی از محققان معتقدند که می توان به پرخاشگری وسیله ای از دو جنبه متفاوت نگریست: ۱- اعمال پرخاشگرانه ای که هدف اصلی از انجام آن کسب منافع مادی و بدست آوردن پاداشهای شخصی است ; ۲- آن نوع پرخاشگری که انجام آن پشتیبانی اجتماعی را به دنبال دارد یا از شرمندگی و از دست دادن منزلت اجتماعی فرد جلوگیری می کند .
نوع دیگری از انواع پرخاشگری که بسیار مورد تحقیق و توجه روان شناسان قرار دارد، پرخاشگری مستقیم و غیر مستقیم و در همین راستا پرخاشگری فیزیکی و زبانی می باشد که بیشتر به بررسی جنبه های متفاوت پرخاشگری در دو جنس مذکر و مؤنث و همچنین بررسی نحوه و میزان وقوع اینگونه رفتارها می پردازد .
پرخاشگری مستقیم که بیشتر مخصوص جنس مذکر است، اغلب شکل فیزیکی داشته و در ارتباط مستقیم با موضوع مورد پرخاشگری می باشد; مانند دعوا، کتک کاری، ارتکاب قتل و . . . .
پرخاشگری غیر مستقیم که نوع زبانی آن یکی از رایجترین شکلهای این نوع پرخاشگری است، اغلب از طرف جنس مؤنث مورد استفاده قرار می گیرد ; مانند غیبت کردن، تهمت زدن، تخریب شخصیت دیگران و . . . .
پس از انجام تحقیقات دامنه دار در جوامع گوناگون محققان به این نتیجه رسیده اند که به رغم فرهنگهای متفاوت، مردان بیشتر مبادرت به انجام پرخاشگری مستقیم و به عبارتی فیزیکی می نمایند و زنان بیشتر گرایش به انجام اعمال پرخاشگرانه از نوع غیر مستقیم و زبانی دارند .
در رابطه با پرخاشگری حیوانی نیز باید گفت که محرکهای مختلفی باعث برانگیختگی پرخاشگری در حیوانات می گردد; از قبیل جنگ بین دو حیوان نر برای جلب حیوان ماده یا رفتار پرخاشگرانه حیوان مادر جهت دفاع از فرزندان، حفاظت حیوان نر از قلمرو در نظر گرفته شده، بدست آوردن آب و غذا و دیگر نیازها و نشان دادن قدرت و برتری و بسیاری موارد دیگر که از حوصله این حث خارج است . فکر می کنم تا همین اندازه بحث، جهت آشنایی شما عزیزان با مفهوم و انواع پرخاشگری کفایت کند . در خاتمه سعی می کنم کمی نیز درباره چگونگی فعالیتهای انجام شده پیرامون موضوع پرخاشگری توسط تیم تحقیقاتی خودمان در گوشه و کنار جهان توضیح دهم .
بیش از دو دهه است که محققان با استفاده از ابزار و روشهای یکسان، در جوامع گوناگون پیرامون موضوع پرخاشگری، اقدام به انجام تحقیقات بین فرهنگی کرده اند . این محققان معتقدند همانگونه که در نحوه ابراز بسیاری از رفتارها همانند خندیدن، سلام کردن، شادی، ابراز علاقه، همدردی کردن، عصبانیت، شرم و بسیاری موارد دیگر، شباهتها و تفاوتهای زیادی بین فرهنگهای مختلف وجود دارد و شناسایی این گونه حرکات، ژستها و رفتارها در درک متقابل افراد از یکدیگر کمک بزرگی می نماید، شناسایی قوانین، الگوها و مدلهای حاکم بر رفتار پرخاشگرانه در جوامع و فرهنگهای گوناگون می تواند ما را در شناسایی نحوه برخورد و میزان گرایش مردم هر جامعه به پرخاشگری کمک کند .
یکی از روشهای مناسب و علمی جهت تحقیق پیرامون پرخاشگری انسانی، انجام تحقیقات بین فرهنگی پیرامون شناسایی تفاوتها و شباهتهای موجود بین جوامع مختلف انسانی در نگرش، نحوه عملکرد و میزان گرایش به انجام رفتارهای پرخاشگرانه است . در این رابطه، اقدام به تشکیل کمیته تحقیقاتی نموده ایم که هسته مرکزی این کمیته در دانشگاه کمپلوتنسه مادرید (اسپانیا) به سرپرستی بنده می باشد .
ابتدا به مقایسه میزان پرخاشگری در چهار ایالت اسپانیا (کاستیا، آندالوسیا، کاتالونیا و ایالت خودمختار باسک) پرداختیم; سپس انجام این تحقیقات را به کشورهای دیگر از جمله فنلاند، هلند، آمریکای شمالی، ژاپن، ایران و آفریقای جنوبی گسترش دادیم و به مقایسه نگرش و گرایش مردم این کشورها به انجام پرخاشگری پرداختیم . درحال حاضر قصد آن داریم که این بررسی و تحقیق را در جوامع دیگر نیز اشاعه دهیم . متغیرهایی که در این تحقیقات مورد بررسی قرار گرفته اند، عبارتند از: جنسیت (تفاوت زن و مرد) ، سن و سطح آموزش .
این متغیرها در رابطه با انواع پرخاشگری مستقیم و غیر مستقیم، فعال و منفعل و فیزیکی و زبانی مورد بررسی قرار گرفته اند . پس از جمع آوری اطلاعات و مقایسه درون فرهنگی و بین فرهنگی این متغیرها، به نتیجه گیری از اطلاعات بدست آمده پرداخته ایم . امید است بتوانیم با انجام تحقیقات بیشتر، گامی هرچند کوچک در جهت شناسایی عوامل مؤثر بر پرخاشگری و کنترل هرچه بیشتر آن برداریم . موضوع: ولایت فقیه سخنران: حجه الاسلام عباس قائم مقامی تاریخ: ۱۱/۷/۷۹
مساله ولایت فقیه مبتنی بر مبانی کلامی و معرفتی است ; البته در مباحث فقهی هم ادله و استنتاجهایی در اثبات آن آمده است . قبل از ورود به بحث ولایت فقیه باید ابتدا آن مبانی کلامی و معرفتی را بپذیریم .
یکی از مبانی معرفتی ولایت فقیه، بحث همسازی و درهم آمیزی دین و سیاست است که از آن با الفاظ و تعبیرات دیگری نظیر درهم آمیزی دین و دنیا، نسبت میان دین و دنیا، نسبت میان دنیا و آخرت و . . . یاد شده است .
نکته دیگر این است که حکومت دینی و حکومت اسلامی با اثبات مساله ولایت فقیه فرق می کند; یعنی با اثبات مساله درهم آمیزی دین و سیاست مقوله حکومت دینی ثابت شده اما باز مقوله درهم آمیزی دین و دولت باقی مانده که چیزی فراتر از درهم آمیزی دین و سیاست است; چرا که قائل بودن به ابعاد اجتماعی و سیاسی اسلام لزوما به معنای قائل بودن به دولت دینی نیست; بنابراین اثبات مساله ولایت فقیه چیزی فراتر از اثبات مساله سیاسی و اجتماعی بودن دین است .
بعضیها اصلا مساله جدایی دین از سیاست را مطرح نمی کنند; اما می گویند که نباید حکومت در اختیار فقیه باشد . چرا چنین می گویند؟ مبانی این عقیده چیست؟
مبنای این بحث این است که می گویند صرفا یک سلسله اصول و راهبردها، مثلا پنج یا شش اصل کلی در جامعه هست که باید رعایت شود . این اصول، غایات و اهداف کلی دین در سیاست یا جامعه است . لازمه تحقق این امر، آن نیست که یک دین شناس در راس قدرت سیاسی قرار گیرد; بلکه دین شناس می تواند نظارت بیرونی داشته باشد; چیزی همانند دوره مشروطیت . پس مساله درهم آمیزی دین و سیاست و درهم آمیزی دین و دولت با هم متفاوت است; این طور نیست که هرکس قائل به اولی شد، قائل به دومی نیز باشد; اما هرکس قائل به دومی بود به اولی نیز قائل است . رابطه این دو عموم و خصوص مطلق است . بررسی ماهیت حکومت دینی و دولت دینی:
گفتیم که دین در ساختار قدرت سیاسی، شرکت دارد . قدرت یعنی چه؟ اساسا قدرت به معنای الزام التزام است; یعنی قدرت اثرگذاری در رفتار دیگران . پس در قدرت، دو عنصر نهفته است: ۱- الزام ; ۲- التزام
الزام یعنی کسی که صاحب قدرت است بتواند فرمانی را صادر کند، و التزام یعنی آنها که تحت قدرت هستند، فرمان را اجرا کنند . این الزام و التزام باید همراه هم باشند و وجودشان به تنهایی امکان پذیر نیست .
حال، قدرت سیاسی به معنی توانایی اثرگذاری در رفتار اجتماعی آحاد جامعه و آحاد بشر است . وقتی بحث از قدرت باشد، این سؤال پیش می آید که منشا الزام و التزام کجاست؟ چرا کسی حق دارد الزام کند و دیگران ملتزم به اجرای آن باشند؟ این پرسش از چرایی الزام و التزام، همان بحث و پرسش از مشروعیت قدرت است که در تمام حکومتها و نظامها مطرح است و منحصر به حکومت دینی نیست . البته مشروعیت در هر نظامی فرق می کند; مثلا ملاک مشروعیت نظام دمکراتیک، مردم هستند . اما در نظام اسلامی، مشروعیت چگونه توجیه می شود؟ در جواب باید به بررسی دو نظریه معروف – نظریه انتخاب و انتصاب – در مورد ولایت فقیه پرداخت . معتقدان به نظریه انتصاب می گویند چون حاکمیت این حکومت با خدا و از ناحیه خداست، پس ملاک مشروعیت خداست نه مردم ; چون خدا می گوید، فرمان حاکم را باید قبول کرد .
اما معتقدان به نظریه انتخاب، که سعی می کنند وجهه دموکراتیک به مساله بدهند، این الزام و التزام را به خود مردم نسبت می دهندو می گویند چون خودمردم انتخاب کرده اند، پس التزام هم هست .
برای روشنتر شدن بحث، توضیح بیشتر لازم است . نظام سیاسی در اینجا و در این سلسله مباحث پیرامون ولایت فقیه از دو رکن اساسی تشکیل می شود:
۱- رکن نظری با ماهیت نظری، (Theorical) 2- بعد عملی با ماهیت عملی و تجربی، (Practical) در بعد نظری با مقوله فلسفه سیاست و نظام سیاست گذار مواجه هستیم که لازمه هر نظام است . این خود شامل دو مرحله است:
۱- فلسفه سیاست که از چیستی ها و چرایی ها و اهداف آن نظام بحث می کند .
۲- علم سیاست .
پس اصل هستی، چیستی و چرایی عدالت و مساوات، حقوق شهروندی و اساسا حق و تکلیف در فلسفه سیاست مطرح می شود . اما بعد از اینکه این مباحث انجام گرفت صرف همین قضایای بسیط کافی نیست; بلکه به یک سلسله قالبهای حکمی و قانونی نیاز است . قوانینی که مرکز قانونگذاری در هر نظام سیاسی و اجتماعی وضع می کند، در واقع از همین نوع مسائل است ; یعنی مصوبات مجلس دو مرحله را می گذرانند: ۱- بحث در چیستی و هستی مساله که به فلسفه سیاست مربوط می شود .
۲- پس از درک ضرورتش آن را به صورت قانون در می آورند ; یعنی علم سیاست . بعد از پشت سر گذاشتن این دو مرحله یعنی فلسفه سیاست و علم سیاست، نوبت به عمل سیاسی می رسد .
بعد نظری که به آن اندیشه سیاسی نیز گفته می شود، حاصل جمع فلسفه و علم سیاست است . هر عملی در یک بستر فکری شکل می گیرد . در نظام سیاسی و در عمل سیاسی نیز هر عملی که از کارگزاران حکومت سر می زند باید دارای یک رابطه منطقی سیاسی باشد . این منطق سیاسی همان چیزی است که ما در قانون اساسی از آن بعنوان سیاست گذاری کلان یاد می کنیم . هیچ عملی از اجزای حکومت نباید سر بزند مگر اینکه در بستر سیاستهای کلی باشد . اگر خارج از این بستر باشد، فاقد مشروعیت است . در تمام نظامات سیاسی جهان با همین نحو است . برای شناسایی میزان صحت هریک از نظریه های مطرح در ولایت فقیه می توانیم اینطور سؤال کنیم که:
۱- آیا برای دین و منابع وحیانی در فرایند حکومت و سیاست محلی قائل هستند؟
۲- آیا این دو نظریه برای آرای مردمی و عقل و خرد بشری در فرایند سیاست و حاکمیت جایگاهی قائل است یا نه؟
۳- اگر پاسخ به دو سؤال بالا مثبت است، این جایگاه را مشخص کنید .
نظریه انتصاب، قائل به این است که حوزه اندیشه سیاسی و حوزه عملیات و اجرایی در اختیار منابع وحیانی است; در نتیجه مردم هیچ نقشی در حاکمیت سیاسی ندارند که بگوییم تصمیم گیرنده در حوزه نظری و عملی کیست و چه کسی تا چه حدی این قدرت را دارد؟
بحث از مقبولیت بر