خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل تساهل سیاسی در فلسفه قدیم و جدید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تساهل سیاسی در فلسفه قدیم و جدید :

رواداری (تولرانس)

چکیده

رواداری (تسامح) و بر نتافتن معتقدات غیر و دگراندیشی، دو مفهومی است که ممیز دوره های فرهنگی برخی جوامع بشری بوده اند. پیدایش نظریه قرارداد اجتماعی و جنبش حقوق مدنی موجب شد که شرایط مساعدتری در راستای تحقق رواداری عقیدتی فراهم آید. تصویب اعلامیه حقوق بشر گامی تعیین کننده در رسمیت یافتن اصل رواداری در مناسبات اجتماعی گردید.

روا داری، (Tolerance) به معنی برتافتن (تحمل) هر آن چیزی است که از نظر عقاید، رفتار، اخلاق یا دیگر ملاحظات ناپذیرفتنی می نماید، تحمل اقلیت های اعتقادی، نظری، دینی از جانب دیگر جماعت های اجتماعی، سیاسی، دینی یا از جانب حکومت بحث از رواداری به واقع تلویحا به معنای افتتاح گفتمان حق آزادی اعتقاد، آزادی وجدان در قلمروی سیاست را به دنبال دارد. تولرانس یا رواداری گذشته از معنی سنتی به معنای تحمل «غیر» (بیگانه) و محترم شمردن دگراندیشی است. معادل یونانی این مفهوم هوپومونه، (Hupomone) به معنی بردباری است.

ارزش و اهمیت رواداری در آستانه جامعه مدرن طرف توجه واقع شد. نخستین طرح فلسفی آن در «نامه در رواداری »، ( Letter on toleration) نوشته جان لاک آمده است. پیربیل، (P.Bayle) فیلسوف فرانسوی در «تفسیر فلسفی بر سخنان عیسی مسیح » (۱۶۹۷) دشواریهای بر سر راه رواداری را در اعمال ناروای احکام و جزمیت دینی بحث می کند.

لایب نیتس در مکاتبات خود علاوه بر تحمل متقابل، (Tolerance Mutuelle) به بررسی شکاف میان لوتریها و اصلاح طلبان پرداخته است. کانت امر رواداری را در رابطه با مفهوم خود مختاری اراده انسان به عنوان اصل اخلاق اجتماعی، که به معنایی اعلام آزادی انسان است، به بررسی می گیرد; که گویای احترام بی قید و شرط نسبت به انسان است.

نظرات عصر روشنگری در فرانسه ادامه مبحث را در همان مسیر نشان می دهد. ژان ژاک روسو معتقد است بین وحدانیت آیین مسیح و سختگیری، (Jntolerance) دینی مناسبت نزدیک تاریخی و روان شناختی وجود دارد. ولتر نیز نرمش ناپذیری دینی کاتولیکها را نقد می کند. او در رساله خود «در باب تولرانس »، (Traite Sur le Tolerance) به جنبه انسانی تولرانس تکیه کرده و آزادی عقیده را بااحکام مسیحیت سازگار می داند. با پیشرفت روند سکولاری شدن زندگی اعتقادی در اروپا آرمان رواداری اهمیت خود را به تدریج از دست می دهد. گوته خاستگاه دفاع از رواداری را یک امر گذرا می دانست و شناسایی آن را وسیله ای در خدمت نیل به آزادی مدنی تلقی می کرد. برخی اندیشمندان نیمه اول قرن نوزدهم تولرانس را نوعی نوسان میان همدردی و بی تفاوتی احساس می کردند. این نظریه نیز بیان شده است، که رواداری می تواند به معنای تحمل کردن امر ناروا، (Intolerance) نیز باشد. جان رولز، ( Rawls) در رواداری گونه ای آزادی برابر در وجدان آدمی می بیند، که حدود خود را داراست; این محدودیت متناسب است با رعایت برابری حقوق شهروندی.

مفهوم تولرانس محصول دورانی در فرهنگ اروپاست که در آن طرز تلقی تاریخی و سنتی از حقیقت، مورد پرسش و تردید قرار گرفته بود. ایده اروپایی حقیقت حاصل آمیزش سر نوشت ساز دو مفهوم بوده است: ابتکار اندیشه یونانی که به صراحت در نوشته های افلاتون ابراز شده است مبنی بر این که برترین ایده بایستی در عین حال از برترین وجود، از برترین خیر و برترین زیبایی برخوردار باشد; که در واقع همان سنت وحدانی آیین یهود و مسیحی است که بر وجود یک حقیقت بنا دارد. از نظر آموزه حقیقت تک بنی، وجود دو یا بیشتر حقیقت به اندیشه نیامدنی است.

یکی از پدیدارهای فرهنگ یونانی نگرش دوبنی (دوئالیستی) است که به موجب آن امورو پدیده های عالم هستی به بخشی که در قید زمان ولذا دستخوش تغییر است و از سوی دیگر به آنچه که از بستگی به زمان و تغییر بر کنار است تقسیم می شود. این دوئالیسم در آیین یهود و مسیحی به صورت نسبت چیزهای متغیر دنیای مادی به دنیای دیگر، به عالم کمال و بی زمان تعبیر شده است; تنها در دیالکتیک هگل است که آن عالم علوی و بیزمان مرحله ای از عالم دنیایی شده است.

یکی از پیامدهای جهان نگری تک بنی تلقی ای بوده است که دو قوم تاریخی یونانی و یهود از موقعیت و وجود اختصاصی خود داشته اند: یونانی ها غیر خودی را بربر و یهودیان غیر یهود را گوئیم، (Goyim) می نامیدند. از نگر زبان شناسی بربر آن کسی بود که یونانی نمی دانست (بیگانه بود)، از دید یهود کسی که باور به دین به معنای قوم یهود نداشت. در اساس این طرز نگرش نکته ای تلویحا نهفته است که همان حرمت قائل نشدن برای غیر خود است; این نگرش مستفاد کننده این تفکر خطرناک است که مردمانی که مشمول بربر بودن یا گوئیم می شوند، عملا موجود درجه دو هستند، نمی توانند داعیه انسان بودن داشته باشند. معنایش در غایت این است که هر کس حقیقت ما را نمی پذیرد، برخوردار از حقوق انسانی نیست.

از نظر انسان شناسی فلسفی نوع انسان، قطع نظر از تفاوتهای نژادی تنها موجودی است که با حیوانات غیریت دارد، زیرا از غریزه هایی که حیوانات را در محیط طبیعت هدایت کرده و رفتار آنها را تنظیم می کنند، برخوردار نیست، در عوض از هوش و نیروی فکری برخوردار است که می تواند او را از تاثیر و تاثر مستقیم جو طبیعی در امان بدارد و رفتار او را با عالم طبیعت براساس نیازهای حفظ وجود و بقای نفس تنظیم کند. از این رهگذر، انسانها از هوش و عقل کلی خاص نوع خود برخوردارند.

آنچه نژادها یا گروه های انسانی را متفاوت می کند، در واقع چیزی جز عمدتا جو فرهنگی ای نیست که در پرتو آن بستر و شرایط ارتباط، داد و ستد معنوی و مادی برای خود فراهم می آورد و خود را از گزند آنچه رام نکردنی و پیش بینی نشونده است در امان بدارد. گفتنی است که فرهنگ از این لحاظ جایگزینی است ساخته به دست یاری هوش و تعقل انسانی تا مشکلات محیط اجتماعی و برون از حیطه رفتار غریزی موجودات را آنچنان سامان دهد که مانع تعارض آدمی با مختصات طبیعت بیرون از ذهن او باشد; فرهنگی است که او با کمک ذهنیت خلاق خود پدید آورده و به او امکان می دهد در وضعیتی ممتاز نسبت به دیگر موجودات بزیید و در مواردی برای فرهنگ خود در قبال دیگر فرهنگها رجحان قائل شود.

بدیهی است که انسان در پرتو علوم پیشرفت اجتماعی می کند و به درکی می رسد که متوجه اعتباری بودن فرهنگ مطلق خودی می شود و اذعان به وجود و حقانیت دیگر فرهنگها می کند. آنگاه است که مفاهیم فرهنگی اختصاصیت خود را برای او از دست می دهند و در شرایطی چنان می نماید که بدیل چندان خوبی نیست که بتواند رفتار بر حسب غریزه را جبران کند. وقتی ممتازیت ذهنی فرهنگ تعدیل یا تحویل می یابد و اعتباریتر می شود، حقیقت مطلق یک فرهنگ خاص که برای به کرسی نشاندن و قبولاندن آن بسی از خودگذشتگی، درگیری و در مواردی خشونت اعمال می شده، رنگ می بازد و به بی تفاوتی میل می کند. یکی از عوارض بعدی این روند گونه ای خستگی و سرخوردگی است.

مفهوم رواداری (تولرانس) را می توان واکنش چنین تفکر خسته و سرخورده دانست. این تفکر و روحیه زاییده جنبشی است که از حاکمیت تفکر مطلق در عصر جدید عارض می شود. آبشخور آن همانا دوران استقرار دولتهای غیر شخصی عصر جدید به عنوان دولت مطلق ایدئولوژیکی است که نسبت به همه شئون و مسائل وجدانی آدمی تصمیم گیری می کند. در این نظام نظرگاه، (Opinion) شخصی تنها تا آنجا دامنه می تواند پیدا کند که برای منافع قشر حاکم بتواند قابل تحمل باشد: واقعیت این است که دولت مطلق همواره از نظرگاه خصوصی احساس خطر می کند; بویژه وقتی که خصلت اجتماعی پیدا کند.

پدر فکری این دولت غیر شخصی «نیکولو ماکیاولی » متفکر تیزبین رنسانسی بوده است. جوی که در لوای این درک سنتی شده زمینه حیات و تحقق پیدا می کند، خستگی ای بود که پس از جنگهای صد ساله که دامنگیر کشورهای اروپایی شده بود، عمومیت پیدا کرد. این مفهوم پیوند دارد با نتایج معضل اجتماعی استقرار اصل وجدان به عنوان عالیترین مثال در قلمروی امور حقیقت.

آنجا که وجدان کسی دمساز با فرمندی پیامبرانه تورات یا یک کتاب مقدس دیگر است، آنگاه هرگونه نظر مخالف یامتفاوت، اساسا هرگونه تفسیر متفاوت از تفسیر من بر متن مورد نظر بالضروره نه تنها اشتباه است، نا حقیقی است; بلکه دروغ، لذا نامجاز و شیطانی است. من که آخرین درک حقیقت را ابزار کرده ام و اعلام کننده آن هستم، بازنمای مشیت خدایی ام. و چنانچه تو چیز دیگری اعلام می داری – که دروغ است-، چون وجود دو حقیقت منتفی است، سخن تو منطقا بوی شیطانی دارد، و وظیفه من است که تو را از درستی حقیقت خود و نادرستی حقیقت تو مجاب کنم; و اگر موفق نشوم، مانع شوم که تو مقاصد شیطان را ترویج کنی و در صورت لزوم تو را نیست کنم.

جنگهای دینی و عقیدتی با خستگی همگانی به پایان می رسید و موجب رویگردانی بهترین روحهای اروپایی می شد. نتیجه این که راه را بر مفهوم (لاک) از رواداری عصر جدید می گشود. مفهومی که صفت مشخصه آن جدایی وجدان و وظیفه بوده است. وجدان کماکان اختصاص به قلمروی ذهن داشته است و امر خصوصی می باشد. وظیفه به عنوان قانون به حوزه دولت عینی سوق یافته است. به عبارت ماکیاولی به حوزه تکنیک و قدرت. معنای تلویحی آن در آمدن کلیسا به تبعیت دولت بود. در غایت مذهب هر کس، امر خود او شد.

این رویدا