خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل قصص عهدین و مقایسه آن با قصص قرآنی

پیش درآمد
سخن از ادبیات متون دینی و مخصوصا پیرامون داستان سرایی دینی و داستان سرایی عهد عتیق و عهد جدید، آن چنان نادر است که حکم به عدم آن می شود. چرا که همان طوری که می آید غالبا بر این تصورند که کتاب مقدس سلسله گزارش های تاریخی یک قوم می باشد.
این مقاله به نظرات محققان اهل کتاب پیرامون داستان های عهدین پرداخته آن گاه به مقایسه داستان های عهدین با داستان های قرآن می پردازد. ۱. پیرامون قصص عهدین
عهد قدیم، حکایت قوم بنی اسراییل و عهد جدید حکایت عیسی مسیح است. «رشته کتاب های تاریخی عهد عتیق از سفر پیدایش گرفته تا کتاب نحمیاه که در آن ها بعدها اندیشه وعده خدابه مردم برگزیده جای داده شده بود بی گمان پایه یگانگی فکری یهود بود، اما همه نوشته های عبری و ادبیات آن زمان منحصر به این ها که سرانجام به کتاب مقدس راه یافت، نیست».(۱) کتاب های عهد عتیق با ادبیات های دوره نگارش خود همخوانی داشته و تحت تأثیر آن بوده اند و از این جهت، کتاب ها دارای سبک های مختلفی می باشند، مثلاً سموئیل و پادشاهان، کاملاً تاریخی و به سبک گزارش های تاریخی نگارش یافته اند و یا مزامیر «آکنده از حماسه های جنگی است که هیچ شعری از لحاظ نیروی تعبیر و کنایه و وضوح تصاویر به پایه آن نمی رسد و هرگز احساس دینی به این شدت و نیرومندی بیان نشده است».(۲)
اگر بخواهیم از دید الهیاتی، به این موضوع نگاه کنیم باید بگوییم که به اعتقاد محققین اهل کتاب، این کتاب ها به هدف وقایع نگاری و یا گزارش تاریخی نگارش نیافته اند بلکه به قصد الهیاتی و عقیدتی نگارش یافته اند. در تفسیری راجع به تألیف داستان آفرینش آمده: «منظور مؤلف آن نبود که به ما بگوید در آغاز چه گذشت و چگونه گذشت. او خواسته که به ما کمک کند تا به شرایط انسانی خود بیندیشیم. او هرگز ادعا ندارد که در نقش یک خبرنگار گزارش تفصیلی رویدادی را بدهد، بلکه می خواهد ما را متوجه بحران عمیقی سازد که پیکار نوع بشر است».(۳) و بر همین اساس قابل توجیه می باشد که نگارنده ای برای رساندن پیام الهیاتی و هدف عقیدتی، از اسطوره های رایج و فرهنگ زمانه نیز تأثیر پذیرفته و آن را به کار برده باشد، «نویسندگان مقدس نسبت به موضوعاتی که فرهنگ ها و مذاهب هم جوار ارایه می کنند واکنش نشان می دهند، اگر آن ها این موضوعات را بگیرند و آن ها را تصفیه نمایند همواره آن ها را در خدمت آن مکاشفه منحصر به فرد قرار می دهند، اقدامی که به شیوه های گوناگون اما همواره با روحیه ای یکسان انجام می پذیرد».(۴) مثلاً در خصوص طوفان مهیب که به گذشته های دور باز می گردد و در اَدوار مختلف سومریان و بابلی ها جلوه گر بود «سنت کتاب مقدسی از مواد خام این گونه اساطیر بهره جست، عناصر ملحدانه و چند خدا باورانه شان را در پرتو ایمان توحیدی خود آراست و به آن ها معنایی اخلاقی و مذهبی بخشید».(۵) نورتروپ فرای در مقاله ادبیات و اسطوره می نویسد: «از آغاز پیدایی اساطیر، در کتاب عهد عتیق فعالیت عظیمی برای شکل دادن به آن ها و تعریفشان به وضوح صورت گرفته و اساطیر اصلی را به شکل کنونی درآورده است».(۶) مثلاً، منشأ «نشیدالانشاد» سرودهای جشنواره های روستاییان می باشد که مضمونشان، اسطوره های مربوط به زناشویی و باروری از قبیل وصلت خدا با بانوی جشن ماه مه در انگلستان قرون وسطی، بوده است، اما پس از آن که به تورات [= عهد عتیق [راه یافت در ساختار اساطیری آن به تحلیل رفت و به عنوان منظومه ای عرفانی یعنی بیان تمثیل عشق خداوند به کلیسا یا به روان آدمی سرنوشت درخشانی یافت.(۷) البته همان طوری که یادآور شدیم «رابطه اسطوره با نوعی داستان[داستان تاریخی؛ تاریخ داستان گونه [بدین معنی نیست که ساختارهای اساطیری از قبیل انجیل و اسفار خمسه و… فرآورده تقلب و تزویرند…»(۸) و شارپانتیه نویسنده اهل کتاب نیز در بحث اسطوره می گوید: «بدین جهت، همه این اساطیر کاملاً جدی اند، چرا که نخستین بازتاب اندیشه های بشری هستند. اکنون می توانیم بفهمیم چرا کتاب مقدس برای بیان افکار خود این زبان را برگزید، در عین حال، کتاب مقدس این زبان را کاملاً تغییر داد».(۹)
داستان های عهدین، هر چند که دارای وحدت سبک و سیاق واحد نمی باشند ولی در برخی از عناصر، مشترک می باشند از آن جمله استفاده از مثل و نگارش شجرنامه که در همه عهدین به چشم می خورد و ما در این جا به اختصار به برخی از این اسلوب ها اشاره می کنیم: ۱ ۱ . روش استفاده از مَثَل
مَثَل یکی از اشکال بیان است… واژه ای است فنی که در سخنرانی قدیم بکار می رفت، مفهوم ضمنی این کلمه به معنی در کنار هم قرار دادن مطالب و اشیاء، به منظور مقایسه ای است.(۱۰) و مراد از مثل در این جا همه انواع آن یعنی تشبیه، داستان تمثیلی و ضرب المثل می باشد، «زیرا فقط یک کلمه عبری به معنی یک داستان تمثیلی، یک ضرب المثل یا یک معما می باشد».(۱۱)
گویند قدیمی ترین مثلی که در تاریخ ادب در ممالک شرق نزدیک وجود دارد حکایتی است به نام مَثَل اشجار که در عهد عتیق وارد شده و آن نمونه کامل این نوع از ادب است.(۱۲) و آن این است: «روزی درختان تصمیم گرفتند برای خود پادشاهی انتخاب کنند اول از درخت زیتون خواستند که پادشاه آن ها شود اما درخت زیتون نپذیرفت و گفت: آیا درست است که من تنها به دلیل سلطنت بر درختان دیگر از تولید روغن زیتون که باعث عزت و احترام خدا و انسان می شود دست بکشم؟ سپس درختان نزد درخت انجیر رفتند و از او خواستند تا برایشان سلطنت نماید درخت انجیر نیز قبول نکرد و گفت آیا میوه خوب و شیرین خود را ترک نمایم صرفا برای این که بر درختان دیگر حکمرانی کنم؟ پس به درخت انگور گفتند که بر آن ها پادشاهی کند، درخت انگور نیز جواب داد: آیا از تولید شیره که خدا و انسان را به وجد می آورد، دست بردارم، فقط برای این که بر درختان دیگر سلطنت کنم؟ سرانجام همه درختان به بوته خار روی آوردند و از آن خواستند تا بر آن ها سلطنت کند. خار در جواب گفت: آیا واقعا می خواهید که من بر شما حکمرانی کنم، بیایید و زیر سایه من پناه بگیرید! در غیر این صورت آتش از من زبانه خواهد کشید و سروهای بلند لبنان را خواهم سوزاند».(۱۳)
کتاب های عهد عتیق مشحون از مثل است و پس از این که نوبت به عیسی ناصری رسید وی کلام خویش را بیش از همه انبیاء بنی اسراییل به تمثیلات زینت داد تا جایی که او را از نظر ادبی، بزرگترین استاد فن تمثیل سرایی شناخته اند.(۱۴) ویل دورانت در این خصوص می گوید:
«عیسی تعلیماتش را به سادگی، در خور شنوندگانش، بیان می کرد؛ با قصه هایی به اشارت و غیرمستقیم مطالبش را مفهوم می کرد، با پندهای اخلاقی گیرا که به جای استدلال های منطقی به کار می برد و با تشبیهات و استعاراتی به همان اندازه درخشان که در آثار ادبی دیگر یافت می شود. قالب تمثیلی که به کار می گرفت در مشرق زمین یک شیوه معمول بود و بعضی از تشبیهات گیرای او، شاید نادانسته، برگرفته از انبیا، مؤلفان مزامیر، یا ربّن ها بود؛ مع هذا، سر راست بودن بیان، حالت زنده تخیل و صمیمیت گرم روحش، گفتار او را به پایه الهام آمیزترین شعر می رسانید. برخی از سخنانش مبهم است و برخی دیگر در بادی امر نادرست می نماید، بعضی دیگر تند و تیز، کنایه آمیز و تلخ است؛ و تقریبا همه آن ها نمونه ایجاز، روشنی و نیروی گفتار است».(۱۵)
مثل ها فقط در اناجیل همنوا آمده اند یعنی در یوحنا نیامده است. در انجیل متی آمده: «عیسی برای بیان مقصد خود همیشه از این نوع امثال و حکایات استفاده می کرد و این چیزی بود که انبیاء پیشگویی کرده بودند، پس هرگاه برای مردم سخن می گفت؛ مثلی نیز می آورد زیرا در کتاب آسمانی پیشگویی شده بود که: من با مثل و حکایت سخن خواهم گفت و اسراری را بیان خواهم نمود که از زمان آفرینش دنیا تا حال پوشیده مانده است».(۱۶) از مثل های انجیل می توان به گوسفند گمشده، صاحب خانه، خانه خالی و خادم در غیاب ارباب و بذرافشان اشاره کرد و ما در این جا به ذکر بذرافشان بسنده می نماییم: «گوش کنید! روزی کشاورزی رفت تا در مزرعه اش تخم بکارد، هنگامی که تخم می پاشید، مقداری از تخم ها در جاده افتاد و پرنده ها آمده، آن ها را از آن زمین خشک برداشتند و خوردند، مقداری نیز روی خاکی افتاد که زیرش سنگ بود، به همین خاطر زود سبز شدند ولی طولی نکشید که زیر حرارت آفتاب سوختند و از بین رفتند چون ریشه محکمی نداشتند. بعضی از تخم ها در زمین خوب و حاصل خیز افتادند و سه برابر زیادتر و بعضی تا شصت و حتی صد برابر ثمر دادند. اگر گوش دارید گوش کنید!»(۱۷) ۱ ۲. نگارش شجرنامه
در عهد قدیم تماما و در عهد جدید در خصوص عیسی مسیح به ذکر شجرنامه پرداخته است. «شجرنامه در دنیا عهد قدیم و در یهودیت به خوبی شناخته شده هستند و نقش مهمی را عهده دار بوده و تا حدی به کارت شناسایی فعلی ما شباهت دارن