خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل محقق طباطبایی و کتاب گرانسنگ «نهج البلاغه عبرالقرون »

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل محقق طباطبایی و کتاب گرانسنگ «نهج البلاغه عبرالقرون » :

دانشمند فرهیخته، محقق وارسته و پژوهشگر پرتلاش، مرحوم آیه الله سید عبدالعزیز طباطبایی، بیست و سوم جمادی الاولی ۱۳۴۸ ه . ق . برابر با چهارم آبان ۱۳۰۸ ه . ش در خاندانی اصیل، علم پرور و پرفضیلت در نجف اشرف به دنیا آمد . پدرش نوه دختری و مادرش نوه پسری فقیه بزرگ شیعه، آیه الله العظمی سید محمدکاظم طباطبایی یزدی (م: ۱۳۳۷ ه . ق) صاحب عروه الوثقی بود . خاندان سید یزدی، یکی از خاندانهای مشهوری بودند که در حوزه علمیه نجف و فقاهت شیعه نقش مؤثری داشتند و دانشدوستی و ذکاوت علمی را از پدر خویش به ارث برده بودند .

محقق طباطبایی دوران کودکی خود را در چنین خانواده ای میان کتاب و کتابخانه و مدرسه گذراند و طبیعتا استعداد این کودک خردسال با چنین شرایطی پرورش یافت . دوستان ایام کودکی وی، اذعان می کنند که او از همان سالها متین و کم صحبت و بی تکلف بود، و در گفتار و کردار بزرگترها دقت می کرد .

شاید علاقه به کتابشناسی و نسخ خطی را محیط دوران کودکی وی یعنی کتابخانه مدرسه سید یزدی، در وی ایجاد کرده بود . محقق طباطبایی ضمن خاطرات دوران کودکی خود به کتابهایی اشاره می کند که در کتابخانه و پشت شیشه، توجهش را جلب کرده بودند و وی ساعاتی از وقت خود را به تهیه فهرستی از اسم این کتابها و نام نویسندگان آنها می گذراند . وی که در آن زمان، به خاطر سن کم خود، اجازه دست زدن به کتابها را نداشته، مجبور بود از پشت شیشه فقط آنچه بر عطف کتابها نوشته شده بود، یادداشت کند . فهرست این کتابها، اولین کاری بود که محقق طباطبایی در سنین کودکی انجام داده بود و آن را به شیوه تذهیبی که بر برخی نسخ دیده بود، با دستان کوچک خود و با همان قلمی که در دست داشت تزیین کرده بود . این موضوع، نقش مؤثر محیط علمی او را در علاقمندی به کتاب و کتابت به خوبی نشان می دهد .

محقق طباطبایی هشت ساله بود که مادرش را از دست داد، مادر او بانویی بود خوش اخلاق و مؤمن و باتقوا که از پدر، نوه آیه الله العظمی سید محمدکاظم یزدی و از مادر، نوه شیخ انصاری رحمه الله علیه بود . فقدان مادر در این سن کم، وابستگی او را به پدر بیشتر می کند . پدرش آیه الله سید جواد طباطبایی، دانشمندی پارسا و باتقوا بود و در پرورش دینی فرزندش، تلاش فراوان داشت . محقق طباطبایی گاه با علاقه فراوان از شبهایی که در مسجد تا به صبح کلمه به کلمه همپای پدر ختم قرآن می کرد یاد می کند . متاسفانه روزگار به این ایام فرصت چندانی نداد و محقق طباطبایی در همان سنین نوجوانی پدر را نیز از دست داد . او که در نوجوانی وارد تحصیلات حوزوی شده بود، با فقدان پدر، حجره مدرسه را از دست نمی دهد و خود را وقف مدرسه و کتاب و درس و بحث می کند . در این زمان وجود اساتید برجسته حوزه علمیه نجف در همه سطوح، مشوق تلاش وی در مطالعه بیشتر و رسیدن به درجات بالای علمی می شود . وی ادبیات، صرف و نحو را نزد مرحوم سیدهاشم حسینی تهرانی (م: ۱۴۱۱ ه . ق) مؤلف کتاب علوم العربیه و توضیح المراد، و منطق را نزد سید جلیل فرزند سید عبدالحی طباطبایی یزدی (م: ۱۴۱۳ ه . ق) فرا گرفت . پس از آن در فلسفه، شرح منظومه سبزواری را نزد آیه الله سید عبدالاعلی سبزواری (م: ۱۴۱۴ ه . ق)، و اسفار ملاصدرا را نزد شیخ صدرا بادکوبی (م: ۱۳۹۲ ه . ق) آموخت . ایشان شرح لمعه را در محضر میرزا حسن نبوی و شیخ ذبیح الله قوچانی و قوانین میرزای قمی را در محضر آیه الله سیدعلی علامه فانی اصفهانی (م: ۱۴۰۹ ه . ق) تلمذ نمود . آنگاه دروس عالی سطح را در محضر شیخ عبدالحسین رشتی (م: ۱۳۷۳ ه . ق) مؤلف شرح کفایه و کشف الاشتباه، و شیخ مجتبی لنکرانی (م: ۱۴۰۶ ه . ق) مؤلف کتاب او فی البیان به پایان برد .

سرانجام درس خارج فقه و اصول را از محضر آیه الله العظمی سید عبدالهادی شیرازی (م: ۱۳۸۲ ه . ق) و آیه الله العظمی حاج سیدابوالقاسم موسوی خوئی (م: ۱۳۱۴ ه . ق) کسب دانش نمود .

محقق طباطبایی در سال ۱۳۶۹ ه . ق ازدواج می کند . همسر وی، فرزند آیه الله حاج سید اسدالله طباطبایی یزدی آخرین پسر آیه الله العظمی سید محمدکاظم یزدی بود . مرحوم سید اسدالله طباطبایی آن زمان مدیر مدرسه سید یزدی بود و با رفتاری عالمانه و خلقی کریم – که زبانزد خاص و

عام بود – یکی از مهمترین مدارس حوزه علمیه نجف را اداره می کرد . پس از درگذشت وی در سال ۱۳۹۲ ه . ق محقق طباطبایی مدیریت آن مدرسه بزرگ را بر عهده می گیرد .

محقق طباطبایی تابستان هر سال با سفر به ایران، به کتابخانه های خصوصی و عمومی مراجعه می کند و ضمن مطالعات فراوان یادداشتهای زیادی تهیه می نماید . در آمد و رفت به ایران، اقامت در همدان را نیز غنیمت می داند و در خانه و کتابخانه آیه الله العظمی آخوند ملاعلی معصومی همدانی، که با او الفتی بسیار داشت، توقف های یک ماهه و دو ماهه می کند . نسخ خطی آنجا را می بیند و با دست پر به عراق باز می گردد .

در سه سفر حج نیز در کتابخانه های مکه و مدینه نسخ خطی نفیسی را می بیند و برخی از آنها را به طور کامل استنساخ می کند . همچنین در تابستان سال ۱۳۸۳ ه . ق از عراق به سوریه و لبنان سفر می کند و در یک اقامت سه ماهه، در کتابخانه های ظاهریه، مجمع علمی دمشق، کتابخانه اوقاف حلب و کتابخانه دانشگاه آمریکایی بیروت مطالعات زیادی انجام می دهد و به گفته خود ایشان، در این سفر با دیدن این کتابخانه ها دنیای تازه ای به روی وی گشوده می شود .

آشنایی و الفت محقق طباطبایی با دانشمند بزرگ و کتابشناس با عظمت، مرحوم شیخ آقابزرگ تهرانی (م: ۱۳۸۹ ه . ق)، تاثیر بسیاری در شخصیت علمی وی می گذارد . یادداشتهایی را که از سفرهای متوالی به ایران به همراه می آورد، هر بار در اختیار شیخ آقابزرگ تهرانی قرار می دهد تا هم از زیر چشم تیزبین استاد بگذرد و او را راهنمایی کند، و هم برای تدوین دائره المعارف بزرگ کتابشناسی شیعه، الذریعه الی تصانیف الشیعه، مورد استفاده قرار گیرد . وی علاوه بر جمع آوری مواد علمی برای تدوین الذریعه، اقدام به کتابت متن مجلدات الذریعه از روی دستخط استاد می نماید و جلدهای ۱۳ و ۱۴ آن، از روی استنساخ ایشان چاپ می شود . محقق طباطبایی تا پایان عمر، شیفته استاد بود و از او به عظمت و بزرگواری یاد می کرد . وی از همان سالهای چاپ الذریعه، فکر نوشتن مستدرکی را برای آن در سر می پروراند، اما متاسفانه چاپ کتاب به کندی پیش می رفت و نوشتن مستدرک به تاخیر می افتاد از این رو ایشان اقدام به استنساخ متن کامل کتاب الذریعه نمود – که جلدهای ۱۳ و ۱۴ الذریعه نیز برای آنکه سریعتر چاپ شود، از روی همین نسخه در نجف چاپ شد – . وی در سال ۱۳۹۹ ه . ق دست به کار تدوین مستدرک الذریعه شد و شروع به جمع آوری و فیش کردن کتابهایی نمود که نام آنها در الذریعه نیامده است – .

محقق طباطبایی بیشتر وقت خود را تا پایان عمر یعنی هفتم ماه رمضان ۱۴۱۵ ه . ق صرف تدوین این اثر گرانسنگ نمود و گنجینه ای بالغ بر یازده هزار فیش بر جای نهاد .

همچنین، از جمله کسانی که نقش مؤثری در تقویت روحیه پرتلاش و پرحوصله او، در امر تحقیق و پژوهش داشت، علامه امینی (م: ۱۳۹۰ ه . ق) صاحب کتاب الغدیر رحمه الله علیه بود .

محقق طباطبایی مدت ۲۵ سال پیوسته را در کنار علامه امینی به جمع نسخ خطی و اداره کتابخانه امیرالمؤمنین (ع) در نجف گذراند و بسیاری از مایه علمی خود را مدیون شاگردی وی می دانست . ایشان ضمن ارتباط علمی خود با علامه امینی، وی را در تهیه منابع کتاب گرانسنگ الغدیر یاری رسانده و طی سفرهای خود به کتابخانه های ایران و ترکیه، در به ثمر رسیدن تحقیقات علامه امینی نقش بسزایی را ایفا می کند . بعد از سفری که محقق طباطبایی در سال ۱۳۸۳ ه . ق به سوریه و لبنان داشت، دو سفر دیگر نیز همراه با فرزند علامه امینی به سوریه و ترکیه می رود، علامه امینی هم که در ایران به سر می برد به آنان می پیوندد، ولی به علت کسالت نمی تواند در ترکیه بماند و ناچار به بازگشت می شود . در آن سفر محقق طباطبایی و فرزند علامه امینی در ترکیه می مانند و مقدار زیادی از نسخ نفیس را برای کتابخانه امیرالمؤمنین عکسبرداری می کنند . محقق طباطبایی نسخ خطی کتابخانه را در سه جلد تنظیم می کند . این فهرست اکنون به صورت متوالی در مجله تراثنا منتشر می شود .

وی در سال ۱۳۹۷ ه . ق نجف را ترک می کند و عازم ایران می شود و در قم سکنی می گزیند . ایشان در قم، در ادامه راه دو استاد بزرگ خود، مشغول به تکمیل مستدرک و تعلیقاتی که بر الذریعه و الغدیر داشت می شود .

محققان و نویسندگان در ایران از محضر وی بهره مند می شوند و او نیز با دست باز، از هر کاری که در زمینه تحقیقات تاریخ و رجال و تراجم و حدیث و کتابشناسی شیعه انجام می شود استقبال می کند . وی همیشه از استاد خود آیه الله میرزا محمدعلی اردوبادی (م: ۱۳۸۰ ه . ق) به بزرگی یاد

می کرد و یکی از خصوصیات بارز او را کمک علمی به دیگران در تحقیق و رفع مشکلات علمی می دانست . محقق طباطبایی، خود نیز راه و روش استاد را در پی می گیرد و منزل و کتابخانه خود را در اختیار محققان و پژوهشگران قرار می دهد، به طوری که خانه ایشان، روز و شب محل تردد اهل قلم می شود و گاهی حدود ده ساعت از شبانه روز خود را صرف راهنمایی و تکمیل آثار دیگران می کرد . مؤسسات مختلف تحقیقات اسلامی در ایران وجود ایشان را مغتنم دانسته، در تحقیقات خود به ایشان مراجعه می کردند . از جمله مؤسساتی که محقق طباطبایی با ایشان همکاری نزدیک می نمود، مؤسسه آل البیت (ع)، مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیه، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، بنیاد نهج البلاغه و بنیاد بعثت را می توان نام برد .

محقق طباطبایی در کنگره های مختلفی چون کنگره شیخ طوسی از سوی دانشگاه فردوسی مشهد در سال ۱۳۸۹ ه . ق، کنگره حسین دی از سوی محمدی تراست در سال ۱۴۰۴ ه . ق و کنگره امام علی (ع) در سال ۱۴۱۰ ه . ق در لندن، کنگره شیخ مفید در سال ۱۴۱۳ ه . ق . در قم، کنگره هزاره نهج البلاغه در سال ۱۳۹۹ ه . ق و کنگره هزاره شریف رضی در سال ۱۴۰۶ از سوی بنیاد نهج البلاغه در تهران و کنگره کتاب و کتابخوانی در تمدن اسلامی در مشهد، شرکت نمود .

وی با بسیاری از دانشمندان و اسلام شناسان دنیا مخصوصا در کشورهای عربی ارتباط داشت و در ایجاد ارتباط علمی بین پژوهشگران داخل کشور با دنیای عرب نقش مؤثری داشت .

محقق طباطبایی برای بازدید از نسخ خطی به بسیاری از شهرهای ایران مسافرت نمود و با بسیاری از دانشمندان ملاقات کرد . کتابخانه های بسیاری را دید و یادداشت های بی شماری تهیه نمود . از این سفرها مجموعه بزرگی از یادداشت های مختلف در زمینه نسخ خطی نفیسی که دیده بود برجای مانده است .

همچنین یک بار دیگر نیز از ایران به ترکیه عزیمت نمود و به مدت دو ماه در کتابخانه های ترکیه، از جمله کتابخانه احمد ثالث، ایاصوفیا، لاله لی، کوپرلی، فیض الله افندی، فاتح، جارالله ایوب، قلیچ علی پاشا و ولی الدین جارالله افندی، به مطالعه پرداخت و نسخه های نایاب و ارزشمندی را فهرست نمود . محصول این سفر چند دفتر نسخه های خطی ترکیه و چند دفتر احادیث مربوط به فضائل و مناقب اهل بیت (ع)، از منابع حدیثی، تفسیری، تاریخی و اعتقادی مهم و چاپ نشده اهل سنت است .

همچنین در سفرهایی که به کشورهای دیگر داشت مجموعه مهمی از میکروفیلم ها و نسخ عکسی از کتابخانه های مختلفی چون کتابخانه موزه بریتانیا و کتابخانه بادلیان آکسفورد در انگلستان، کتابخانه دارالکتب الظاهریه در دمشق، و اسماعیل پاشا در حلب، کتابخانه دانشگاه ریاض عربستان، کتابخانه بلدیه اسکندریه و دارالکتب المصریه در مصر، کتابخانه خدابخش پتنه در هندوستان، کتابخانه جامع کبیر صنعاء در یمن، کتابخانه چستربیتی ایرلند، کتابخانه میلان ایتالیا، کتابخانه ملی پاریس، کتابخانه توبینگن برلین و . . . تهیه کرد .

این مجموعه اکنون در کتابخانه عمومی محقق طباطبایی در قم نگهداری می شود و مورد استفاده محققان است . ایشان پس از سالها تلاش علمی مستمر و خدمت به فرهنگ تشیع، در هفتم رمضان سال ۱۴۱۶ ه . ق درگذشت و در یکی از حجرات صحن حرم حضرت معصومه (س) در قم به خاک سپرده شد .

آثار محقق طباطبایی:

۱ – مستدرک الذریعه:

محقق طباطبایی در سال ۱۳۹۹ ه . ق . اقدام به تدوین مستدرکی بر الذریعه نمود و شروع به جمع آوری و فیش کردن کتاب هایی نمود که نام آنها در الذریعه نیامده است . وی، بیشتر وقت خود را تا پایان عمر، صرف تدوین این اثر گرانسنگ نمود و گنجینه ای بالغ بر یازده هزار فیش برجای نهاد .

۲ – اضواء علی الذریعه:

تعلیقات ارزشمندی است بر کتاب الذریعه همراه با تکمیل اطلاعات و رفع اشتباهات آن .

۳ – معجم اعلام الشیعه:

این کتاب به عنوان مستدرک طبقات اعلام الشیعه شیخ آقابزرگ تهرانی تراجم علمای شیعه را به ترتیب الفبایی، آورده است و مجموعا شامل دو جلد است . جلد اول این کتاب در سال ۱۴۱۷ ه . ق . توسط انتشارات مؤسسه آل البیت به چاپ رسید .

۴ – تعلیقات علی طبقات اعلام الشیعه:

حاوی تعلیقاتی است که محقق طباطبایی در کتاب طبقات آقابزرگ نوشته است . از این تعلیقات، تعلیقات الکرام البرره (قرن سیزدهم)، و البشر (قرن چهاردهم) همراه اصل کتاب به چاپ رسیده است .

۵ – تصحیح تتمه نقبا البشر:

کتاب نقبا البشر شیخ آقابزرگ تهرانی تا پایان حرف عین در چهار جلد به چاپ رسیده است، ولی از این حرف تا حرف یا همچنان به صورت خطی باقی مانده است . محقق طباطبایی با استفاده از یادداشتهای دستنویس ایشان، این اثر را مرتب کرده بودند و بنا داشتند با مرور و اصلاح و تکمیل و حذف مکررات، آن را به چاپ برسانند .

۶ – علی ضفاف الغدیر:

این کتاب به عنوان مستدرک جلد اول الغدیر علامه امینی شامل رواه حدیث غدیر همراه با شرح حال آنان است، محقق طباطبایی مدارک و منابعی را که به دست علامه نرسیده بود استخراج کرده و معرفی رواه حدیث غدیر را مطابق اسلوب علامه امینی آورده است .

۷ – من فیض الغدیر:

این کتاب شامل اسناد معتبر حدیث غدیر به ترتیب نام روات آن می باشد . متاسفانه اجل مهلت تکمیل این اثر را نداد و این کتاب همچنان ناقص باقی ماند .

۸ – الغدیر فی التراث الاسلامی:

این اثر کتابشناسی غدیر خم است و در آن به معرفی فهرست کتابها و نسخ خطی آنها و شرح حال مختصری از مؤلفین آنها از ابتدای قرن دوم هجری تا قرن پانزدهم پرداخته است . این کتاب را بار اول دارالمؤر خ العربی در بیروت منتشر کرد و پس از آن با افزوده هایی، در ایران از سوی انتشارات الهادی در سال ۱۳۷۳ ه . ش انتشار یافت . محقق طباطبایی پس از آن نیز به تکمیل این کتاب پرداخت و اکنون به همراه آن اضافات برای نوبت سوم آماده چاپ می باشد .

این کتاب در سال ۱۴۱۱ ه . ق از طرف انتشارات کتابخانه چهلستون با ترجمه آقای مهدی جعفری به زبان فارسی منتشر شد و بار دیگر نیز جناب آقای محمد انصاری زنجانی با ترجمه بخشهای بسیاری از این کتاب و