خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل صحیفه امیرمؤمنان(ع)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل صحیفه امیرمؤمنان(ع) :

قدیم ترین سند حدیثی موجود در میان مسلمانان

کهن ترین مجموعه مدوّن حدیثی که در میان مسلمانان به یادگار مانده و دست تحوّل و تطوّر زمان نتوانسته آن را همانند بعضی از صحائف و مجموعه های دیگر، به طور کلّی از دست مسلمانان خارج کند، فایل پاورپوینت کامل صحیفه امیرمؤمنان(ع) است. صحیفه ای که هم در منابع شیعه از آن سخن گفته شده و ائمه شیعه آن را طوماری از شرایع الهی معرفی و به آن فخر و مباهات کرده اند و هم در منابع اهل سنّت به آن استنادشده و بخشی از احکام فقهی آن در ابواب مختلف منابع حدیثی فقه به عنوان احادیث منقول از فایل پاورپوینت کامل صحیفه امیرمؤمنان(ع) ارائه و نقل گردیده است.
به تعبیردیگر، این صحیفه، اولین سند و مرجع موجود حدیثی است که ازدوران حیات امیرمؤمنان(ع) در دسترس مسلمانان و در معرض مشاهده آنان بوده و پس از آن بزرگوار، همانگونه که فرزندان آن حضرت به عنوان بزرگترین ذخیره علمی و پرارزش ترین یادگار معنوی آن را حفظ کرده اند، علما و محدّثان اهل سنّت نیز (با اهمیت فوق العاده ای که این صحیفه از آن برخوردار است) بر حفظ آن اهتمام ورزیده و به عنوان «حدیث رسول خدا (ص)» به نقل فرازهایی از متن آن مبادرت نموده اند.

فایل پاورپوینت کامل صحیفه امیرمؤمنان(ع) در منابع اهل سنّت
بحث از صحیفه امیرمؤمنان را با نقل متن احادیث این صحیفه از منابع اهل سنّت آغاز می کنیم. سپس به طور فشرده به فقه الحدیث می پردازیم. آنگاه به دیدگاه ائمه اهل بیت و محدّثان شیعه درمورد این احادیث، اشاره می کنیم.
البته منظور ما از منابع اهل سنّت، با توجه به اهمیتی که صحاح ششگانه و مسند احمد در میان سنن و مسانید از آن برخوردارند، فقط همین مجموعه های حدیثی است والاّ در سنن ومسانید دیگر نیز، این صحیفه به عنوان قدیمترین منبع، جایگاه خود را حفظ نموده است و مراجعه کننده می تواند در این مجموعه ها هم احادیث صحیفه را به دست بیاورد.
در نقل احادیث، در صورت اتّحاد متن و سند، فقط به نقل همان یک متن بسنده می کنیم و از صحاح هم صحیح بخاری را اصل قرارمی دهیم و در ذیل آن، به سایر منابع اشارتی می نماییم و در صورت تعدّد متن، به نقل هریک از حدیثها مستقلا مبادرت می ورزیم و برای تسهیل امر، ازنقل سلسله روات، صرف نظر می کنیم و خواننده ارجمند را در صورتی که نیاز به بررسی سلسله سند داشته باشد، به مآخذ حدیث ارجاع می دهیم.
موارد نقل احادیث برگرفته از فایل پاورپوینت کامل صحیفه امیرمؤمنان(ع) در چهار صحیح از صحاح ششگانه و همچنین مسند احمدبن حنبل، بدین شمار است:

و اینک متن احادیث صحیفه در منابع یادشده:

حدیث اول:
… عن الأعمش عن ابراهیم التیمی عن أبیه قال، قال علی رضی اللّه عنه: ما عندنا کتاب نقرئه الا کتاب اللّه غیرهذه الصحیفه. قال:فاخرجها فاذا فیها اشیاء من الجراحات واسنان الابل. قال، وفیها: المدینه حرم مابین عیرالی ثور؛ فمن أحدث فیها حدثا أو آوی فیها محدثا فعلیه لعنهاللّه والملائکه والنّاس اجمعین؛لایقبل منه صرف ولاعدل؛ ومن والی قوما بغیر إذن موالیه فعلیه لعنهاللّه والملائکه والنّاس اجمعین؛لایقبل منه صرف ولاعدل؛ومن والی قوما بغیر إذن موالیه فعلیه لعنهاللّه والملائکه والنّاس اجمعین؛ لایقبل منه یوم القیامه صرف ولاعدل؛ وذمّه المسلمین واحده یسعی لها أدناهم فمن أخفرمسلما فعلیه لعنهاللّه والملائکه والنّاس اجمعین؛ لایقبل منه یوم القیامه صرف ولاعدل.
1 صحیح بخاری، کتاب الفرائض، باب إثم من تبرّأ من موالیه،حدیث۶۳۷۴
2 صحیح بخاری، ابواب فضائل المدینه، باب حرم المدینه، حدیث۱۷۷۱
3 صحیح بخاری، ابواب الجزیه،باب ذمه المسلمین واحده، حدیث۳۰۰۱
4 صحیح بخاری، ابواب الجزیه، باب إثم من عاهد ثم غدر، حدیث۳۰۰۸
5 صحیح بخاری، کتاب الاعتصام بالکتاب والسنه، حدیث۶۸۷۰
6 سنن ابی داود، کتاب الحج، باب فی تحریم المدینه.

حدیث دوم:
… عن سفیان عن مطرف عن الشعبی عن ابی جحیفه قال: قلت لعلیّ هل عندکم کتاب؟ قال: لا؛ الا کتاب اللّه أو فهم أعطیه رجل مسلم أو فی هذه الصحیفه.قال:قلت فما فی هذه الصحیفه؟ قال:العقل وفکاک الأسیرولایقتل مسلم بکافر.
1 صحیح بخاری،کتاب الجهاد،باب فکاک الاسیر،حدیث۲۸۸۲
2 صحیح بخاری، کتاب الدّیات،باب العاقله، حدیث۶۵۰۷
3 صحیح بخاری، کتاب الدّیات، باب لایقتل المسلم بالکافر، حدیث ۶۵۱۷
4 صحیح بخاری، کتاب العلم، باب کتابه العلم، حدیث ۱۱۱

حدیث سوم:
… ابراهیم التیمی،حدّثنی أبی قال، خطبنا علی رضی اللّه عنه علی منبر من آجر وعلیه سیف فیه صحیفه معلّقه فقال: واللّه ماعندنا من کتاب یقرأ الاّ کتاب اللّه وما فی هذه الصحیفه فنشرها فاذا فیها: اسنان الإبل؛ وإذا فیها: المدینه حرم من عیر الی کذا …
صحیح بخاری، کتاب الاعتصام بالکتاب والسنه، باب مایکره من التعمّق، حدیث۶۸۷۰

حدیث چهارم:
… حدثنا الأعمش عن ابراهیم التیمی عن ابیه قال، خطبنا علی بن ابی طالب فقال: من زعم ان عندنا شیئا نقرئه الاّ کتاب اللّه وهذه الصحیفه … وذمه المسلمین واحده یسعی بها أدناهم ومن ادّعی الی غیر أبیه أو انتمی الی غیر موالیه فعلیه لعنهاللّه والملائکه والنّاس اجمعین لایقبل اللّه یوم القیامه صرفا ولاعدلا.
1 صحیح مسلم، کتاب الحج، باب فضل المدینه، حدیث۱۳۶۰
2 صحیح مسلم، کتاب العتق، باب تحریم تولّی العتیق غیر موالیه،حدیث۱۳۷۰

حدیث پنجم:
حدّثنا شعبه … عن ابی الطفیل قال سئل علی أخصّکم رسول اللّه(ص) بشیء؟ قال: ماخصّنا رسول اللّه بشیء لم یعمّ به النّاس کافّه إلاّ ماکان فی قراب سیفی هذا. فأخرج صحیفه مکتوب فیها: لعن اللّه من ذبح لغیر اللّه؛ ولعن اللّه من سرق منار الارض ولعن اللّه من لعن والده ولعن اللّه من آوی محدثا.
صحیح مسلم،کتاب الأضاحی، باب تحریم الذبح لغیرالله، حدیث۱۹۷۸

حدیث ششم:
… عن قتاده عن الحسن عن قیس بن عباد قال: انطلقت أنا والأشتر الی علی رضی اللّه فقلنا هل عهد الیک نبی اللّه(ص) شیئا لم یعهده الی النّاس؟ قال: لا؛ الاّ ماکان فی کتابی هذا. فأخرج کتابا من قراب سیفه۱؛ فإذا: المؤمنون تکافؤ دمائهم وهم ید علی سواهم ویسعی بذمّتهم أدناهم؛ ألا لایقتل مؤمن بکافر ولا ذوعهد بعهده؛ من أحدث حدثا فعلی نفسه أو آوی محدثا فعلیه لعنهاللّه والملائکه والنّاس اجمعین.
سنن نسایی، ج۸، باب القود بین الأحرار والممالیک فی النفس.

حدیث هفتم:
… ثناشریک عن مخارق عن طارق بن شهاب قال رأیت علیا رضی اللّه عنه علی المنبر یخطب وعلیه سیف حلیته حدید؛ یقول: واللّه ماعندنا کتاب نقرئه علیکم إلاّ کتاب الله وهذه الصحیفه أعطانیها رسول الله(ص) وفیها فرائض الصدقه. قال: الصحیفه معلّقه فی سیفه.
مسند احمدبن حنبل، جلد۱، ص۱۱۹

حدیث هشتم:
… ثنا شریک عن مخارق عن طارق قال خطبنا علی رضی اللّه عنه فقال: ما عندنا شیء من الوحی أو قال کتاب من رسول اللّه(ص) الاّ ما فی کتاب اللّه وهذه الصحیفه المقرونه بسیفی سیف حلیته حدید وفیها فرائض الصّدقات.
مسند احمدبن حنبل، جلد۱،صفحه۱۰۲

حدیث نهم:
… انبأنا قتاده عن ابی حسان أنّ علیا رضی اللّه عنه کان یأمر بالأمر فیؤتی فیقال قدفعلنا کذا وکذا، فیقول: صدق اللّه ورسوله. قال، فقال له الأشتر: إن هذا الذی تقول قدتغشغ۲ فی النّاس؛ أفشیه عهده الیک رسول اللّه(ص)؟قال علی رضی اللّه عنه: ما عهد الیّ رسول اللّه(ص) خاصّه دون النّاس إلاّ شییء سمعته منه فهو فی صحیفه فی قراب سیفی. قال فلم یزالوا به حتی اخرج الصحیفه. قال فاذا فیها: من أحدث حدثا او آوی محدثا فعلیه لعنهاللّه والملائکه والنّاس اجمعین؛ لایقبل منه صرف ولاعدل. قال واذا فیها: إنّ ابراهیم حرّم مکه وإنی أحرم المدینه حرام مابین حرّتیها لایختلی خلاها ولاینفر صیدها ولاتلتقط لقطتها إلا لمن أشاربها ولاتقطع منها شجره إلا أن یعلف رجل بعیره ولایحمل فیها السلاح لقتال. قال وإذا فیها: المؤمنون یتکافؤ دمائهم ویسعی بذمّتهم أدناهم وهم یه علی من سواهم؛ ألا لایقتل مؤمن بکافر ولا ذوعهد فی عهده.
مسند احمدبن حنبل،ج۱،ص۱۱۹

نکاتی درباره احادیث صحیفه
این بود متن حدیثهایی که در مهمترین منابع اهل سنّت از فایل پاورپوینت کامل صحیفه امیرمؤمنان(ع) نقل گردیده است و اینک در زمینه این احادیث، نکاتی را تذکر می دهیم. سپس به توضیح بعضی از جملات (فقه الحدیث) آنها می پردازیم.

۱ اینها،صحیح ترین احادیث اند.
احادیثی که در این منابع با استناد به فایل پاورپوینت کامل صحیفه امیرمؤمنان(ع) نقل گردیده است، از نظر محدّثان اهل سنّت، نه تنها به عنوان حدیث صحیح، بلکه به عنوان اصحّ احادیث شناخته می شوند. زیرا پرواضح است که از نظر آنان، در وثاقت و صحّت یک حدیث، نقل بخاری به تنهایی کافی است و اگر هردو شیخ (مسلم و بخاری) نقل کنند، اصحّ حدیث شناخته می شود. درحالی که حدیث صحیفه را پنج نفر از شیوخ حدیث و صاحبان صحاح و مسانید (با طرق متعدّد و سلسله اسناد مختلف) نقل نموده اند و رجال این اسناد را عدول و ثقات روات تشکیل می دهند. گذشته از این، اکثر این احکام، در متون احادیث و در ابواب مختلف و به طرق متفرّق، از رسول خدا(ص) نقل گردیده است.

۲ صحیفه، کتاب جامعی بوده است.
به طوری که در آینده توضیح خواهیم داد، گرچه مجموع احکامی که از متن این احادیث استفاده می شود، محدود به چند حکم فقهی است، ولی دقّت در این احکام، ما را به یک مطلب اساسی که جامع بودن این صحیفه مبارک است می رساند؛ زیرا در این صحیفه، فروع و جزئیاتی از احکام (مانند احکام دیات و قصاص و سنّ شترها در پرداخت دیه) مطرح گردیده است و باز در این صحیفه، حدود چهارگانه شهر مدینه تعیین شده است. از انعکاس این فروع در صحیفه معلوم می شود احکام فقهی مهمتر و گسترده تری نیز در آن وجود داشته که به دست ما نرسیده است.

۳ صحیفه یا صحائف؟
با توجه به تعدّد و کثرت احادیث درباره صحیفه علی(ع) (که چند نمونه از آنها را نقل نمودیم) این احتمال متصور است که مأخذ آنها هم متعدّد و به جای یک صحیفه، صحیفه های متعددی در نزد امیرمؤمنان(ع) باشد.
ولی ابن حجر می گوید بررسی این احادیث، مبیّن این است که صحیفه ای که در نزد امیرمؤمنان(ع) موجود بوده، یک صحیفه بیشتر نبوده است و تمام این احکام که به صورت احادیث متعدّد نقل شده است، از همان یک صحیفه می باشد. درنهایت، هریک از ناقلین، به نقل همان فراز که خود توانسته است حفظ کند مبادرت ورزیده است.۳

۴ صحیفه، دلیل بر جواز کتابت حدیث است.
این صحیفه، دلیل دیگری است بر آنکه احادیث رسول اللّه(ص)، در مرئی و منظر آن حضرت و طبق دستور آن بزرگوار، نوشته می شد. این صحیفه، درواقع، ردّ و پاسخ کسانی است که از نقل و کتابت حدیث امتناع ورزیده و احیانا برای توجیه این عمل، حدیثی نیز از رسول خدا(ص) نقل نموده اند که:
«لاتکتبوا عنّی؛ فمن کتب عنّی غیر القرآن فلیمحه».۴
و جالب اینکه بخاری یکی از روایات صحیفه را در «کتاب العلم» و در باب «کتابهالعلم» نقل نموده و درواقع او نیز با نقل این روایت در کتاب و باب یادشده، می خواهد به همان معنا اشاره کند و بدین گونه، بر کتابت علم و حدیث در زمان رسول خدا(ص) استدلال نماید.

۵ انگیزه تکرار روایات صحیفه در منابع، چیست؟
و آخرین نکته:
به طوری که ملاحظه فرمودید، روایات صحیفه در صحیح بخاری، مکرّر و در ده مورد نقل گردیده است. جای سؤال است که انگیزه تکرار این روایات در این حد چیست؟
جای تردید نیست که این تکرار، (اگر تکرارش بنامیم) دارای فواید و انگیزه های متعددی است که همه آنها دلیل بر استحکام و توثیق بیشتر روایات صحیفه می باشد. از جمله آنکه نقل روایات صحیفه با این تکرار و تعدد در ابواب مختلف و به مناسبتهای گوناگون، بیانگر عنایت بیشتر بخاری بر صحیفه و تاکید دیگر وی بر اهمیت آن است و در عین حال، گویای این حقیقت است که بخاری این روایات را نه از یک نفر «شیخ حدیث»، بلکه از شیوخ و اساتید متعدّد فراگرفته است که هریک از این شیوخ نیز از شیوخ و اساتید متعدّد فراگرفته اند و نقل هر حدیث با طرق متعدّد، موجب توثیق و تحکیم آن حدیث است.
گذشته از این، چون در متن احادیث، گریزی از نقل به معنا نیست و گاهی روایات متعدد در یک موضوع، با اختلاف یا تشابه در الفاظ نقل می شود و این امر ایجاب می کند که متن همه روایات آورده شود تا در میان آنها مقارنه و تطبیق به عمل آید (و بدین وسیله اجمال و تفصیل و زیادت و نقصان متن دو روایت کشف و روشن گردد)، این تکرار بخاری نیز حاکی از اهتمام تامّ وی به روایات فایل پاورپوینت کامل صحیفه امیرمؤمنان(ع) است که با تکرار در نقل، مقدمه این مقارنه و زمینه تکمیل متن یک روایت با روایت دیگر را فراهم کرده است.

فقه صحیفه
روایات منقول از صحیفه در آن حدّی که در چهار صحیح و در مسند احمدبن حنبل نقل شده است، بر احکام مختلف و متعدّدی مشتمل است که بعضی از آنها به طور مشروح و بعضی دیگر به طور اجمال ذکر شده است. به سبب اهمیت صحیفه، فقه الحدیث آن را به طور خلاصه (و نه به معنای اصطلاحی و استدلالی آن) در اینجا می آوریم. این احکام، در پنج موضوع زیر خلاصه می شوند:
1 حرم بودن مدینه و حدود آن،
2 ذمّه و امان دادن مسلمان به کافر،
3 برابری خون مسلمانان،
4 عدم جواز قتل مسلمان در مقابل کافر،
5 تعدادی از گناهان کبیره.

۱ احکام حرم مدینه و حدود آن
در بیشتر روایات این صحیفه، مدینهالرسول به عنوان حرم معرفی و حریم و حدود چهارگانه آن بیان گردیده است که از شمال به جبل «ثور» و از جنوب به کوه «عیر» و از دوسمت شرق و غرب به دو «حرّه» شرقی و غربی محدود می شود. «المدینه حرم مابین عیر الی ثور»۵ «وإنّی أحرم المدینه حرام مابین حرّتیها»۶.
سپس مفهوم حرم بودن مدینه و احکامی که بر آن مترتّب است، در ضمن روایات مختلف صحیفه بیان شده؛ بدین توضیح:
فمن أحدث فیها حدثا أو آوی محدثا فعلیه لعنهاللّه والملائکه والنّاس أجمعین؛ لایقبل منه یوم القیامه صرف ولاعدل.۷
هرکس در مدینه جنایتی مرتکب شود یا مرتکب جنایتی را پناه دهد لعنت خدا و همه فرشتگان و همه مردم بر او باد
در لسان احادیث، «محدث» به ضم میم و سکون حاء به کسی گفته می شود که یکی از گناهان بزرگ (مانند قتل و زنا) را مرتکب شود که در اصطلاح روز به چنین افرادی، جنایتکار می گویند و همچنین «إحداث حدث»، ارتکاب چنین گناهان است. منظور از «ایواء» نیز پناه دادن و یاری کردن چنین کسی و ممانعت و جلوگیری کردن از طرف دعوای اوست که نتواند حق خویش را استیفا کند (یا مجرم را برای اجرای حدّ الهی تسلیم حاکم شرع نماید). در اینجاست که پناه دهنده این شخص، سزاوار و مستحقّ لعن است؛ زیرا او با عمل خود، فرد مفسد را یاری داده و راه افساد بیشتر را در جامعه باز نموده است.
درباره «صرف» و «عدل»، ابن حجر معانی متعددی نقل نموده است؛ از جمله می گوید صرف به معنای فریضه و عدل به معنای نافله است.۸ یعنی فرائض و نوافل کسی که در حرم مدینه مرتکب جنایت شود و یا جنایتکاری را پناه بدهد، در روز قیامت و در میزان رضای پروردگار، مورد قبول واقع نخواهدشد؛ گرچه از نظر سقوط تکلیف مجزی باشد.
لایختلی خلاها؛ ولاینفر صیدها؛ ولاتلتقط لقطتها إلاّ لمن أشاربها؛
ولاتقطع شجرها إلاّ أن یعلف رجل بعیره؛
ولایحمل فیها السّلاح.۹
نباید نباتات مدینه چیده شود و یا صیدش رم داده شود و نباید لقطه این شهر مورد تعرض واقع شود و یا کسی به عنوان تصرف آن را بردارد، مگر به قصد ارشاد و معرفی و رساندن به مالک آن؛ و نباید اشجارش قطع شود، مگر برای کسی که شتر و چهارپایش را تعلیف می کند؛ و نباید در این شهر سلاح حمل شود.
این احکام ششگانه که در روایات صحیفه برای حرم مدینه بیان شده است، مضمون احادیث دیگری است که از طریق شیعه و اهل سنّت نقل گردیده و برای حرم مکه نیز بیان شده است و فقهای اسلام درباره این احکام در حرم مدینه (از لحاظ وجوب و استحباب) نظرات مختلفی دارند. بنابر فتوای فقهای شیعه، مراعات این احکام، اگرچه در مکّه واجب و ارتکاب آنها موجب کفّاره و مجازات است، در حرم مدینه (بجز ارتکاب گناه و پناه