خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل خواجه نصیر الدین طوسی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل خواجه نصیر الدین طوسی :

زادگاه و ولادت  
سرزمین طوس ناحیه ای از خراسان بزرگ است که خاستگاه دانشورانی بزرگ و تاریخ ساز بوده است . در جغرافیای قدیم ایران ، طوس از شهرهای مختلفی چون
((
نوقان
))
،
((
طابران
))
و
((
اردکان
))
تشکیل شده بود و قبر مطهر حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام در حوالی شهر
((
نوقان
))
و در روستایی به نام
((
سناباد
))
قرار داشت که پس از توسعه آن ، امروزه یکی از محله های شهر مشهد به شمار می آید.
گویند زمانی
((
شیخ وجیه الدین محمد بن حسن
))
که از بزرگان و دانشوران قم بوده و در روستای
((
جهرود
))
از توابع قم زندگی می کرد. ^(۱) به همراه خانواده و به شوق زیارت امام هشتم شیعیان به مشهد عازم شد و پس از زیارت ، در هنگام بازگشت به علت بیماری همسرش ، در یکی از محله های شهر طوس مسکن گزید. او پس از چندی به درخواست اهالی محل علاوه بر اقامه نماز جماعت در مسجد، به تدریس در مدرسه علمیه مشغول شد. در صبحگاه یازدهم جمادی الاول سال ۵۹۷ ق به هنگام طلوع آفتاب ، سپیده از خنده شکفته شد و درخشنده ترین چهره حکمت و ریاضی در قرن هفتم پا به عرصه وجود نهاد.^(۲)

پدر با تفال به قرآن کریم نوزاد را که سومین فرزندش بود
((
محمد
))
نامید. او بعدها کنیه اش ،
((
ابوجعفر
))
گشته ، به القابی چون
((
نصیرالدین
))
،

((
محقق طوسی
))
،
((
استاد البشر
))
و
((
خواجه
))
شهرت یافت .
تحصیل  
ایام کودکی و نوجوانی محمد در شهر طوس سپری شد. وی در این ایام پس از خواندن و نوشتن ، قرائت قرآن ، قواعد زبان عربی و فارسی ، معانی و بیان و حدیث را نزد پدر خویش آموخت .
مادرش نیز وی را در خواندن قرآن و متون فارسی کمک می کرد. پس از آن به توصیه پدر نزد دایی اش
((
نورالدین علی بن محمد شفیعی
))
که از دانشمندان نامور در ریاضیات ، حکمت و منطق بود، به فراگیری آن علوم پرداخت .
عطش علمی محمد در نزد دایی اش چندان بر طرف نشد و بدین سبب با راهنمایی پدر در محضر،
((
کمال الدین محمد حاسب
))
که از دانشوان نامی در ریاضیات بود، به تحصیل پرداخت اما هنوز چند ماهی نگذشته بود که استاد قصد سفر کرد و آورده اند که وی به پدر او چنین گفت : من آنچه می دانستم به او (خواجه نصیر) آموختم و اکنون سوالهایی می کند که گاه پاسخش را نمی دانم !
پس از چندی آن نوجوان سعادتمند از فیض وجود استاد بی بهره بود دایی پدرش
((
نصیرالدین عبدالله بن حمزه
))
که تبحر ویژه ای در علوم رجال ، درایه و حدیث داشت ، به طوس آمد و محمد که هر لحظه ، عطش علمی اش افزون می گردید در نزد او به کسب علوم پرداخت . گرچه او موفق به فراگیری مطالب جدیدی از استاد نشد، اما هوش و استعداد وافرش شگفتی و تعجب استاد را برانگیخت به گونه ای که به او توصیه کرد تا به منظور استفاده های علمی بیشتر به نیشابور مهاجرت کند.
او در شهر طوس و به دست استادش
((
نصیرالدین عبدالله بن حمزه
))
لباس مقدس عالمان دین را بر تن کرد و از آن پس لقب
((
نصیرالدین
))
از سوی استاد افتخاری جاویدان یافت .
در آخرین روزهایی که نصیرالدین جوان برای سفر به نیشابور آماده می شد غم از دست دادن پدر بر وجودش سایه افکند اما تقدیر چنین بود و او می بایست با تحمل آن اندوه جانکاه به تحصیل ادامه دهد. در حالی که یک سال از فوت پدرش می گذشت به نیشابور پای نهاد و به توصیه دایی پدر به مدرسه سراجیه رفت و مدت یک سال نزد سراج لالدین قمری که از استادان بزرگ درس خارج فقه و اصول در آن مدرسه بود، به تحصیل پرداخت . سپس در محضر استاد فریدالدین داماد نیشابوری – از شاگردان امام فخر رازی – کتاب
((
اشارات ابن سینا
))
را فراگرفت .
پس از مباحثات علمی متعدد فرید الدین با خواجه ، علاقه و استعداد فوق العاده خواجه نسبت به دانش اندوزی نمایان شد و فرید الدین او را به یکی دیگر از شاگردان فخر رازی معرفی کرده و بدین ترتیب نصیر الدین طوسی توانست کتاب
((
قانون ابن سینا
))
را نزد
((
قطب الدین مصری شافعی
))
به خوبی بیاموزد. وی علاوه بر کتابهای فوق از محضر عارف معروف آن دیار
((
عطار نیشابوری
))
(متوفی ۶۲۸) نیز بهره مند شد.
خواجه که در آن حال صاحب علوم ارزشمندی گشته و همواره به دنبال کسب علوم و فنون بیشتر بود، پس از خوشه چینی فراوان از خرمن پربار دانشمندان نیشابور به ری شتافت و با دانشور بزرگی به نام برهان الدین محمد بن محمد بن علی الحمدانی قزوینی آشنا گشت . او سپس قصد سفر به اصفهان کرد اما در بین راه ، پس از آشنایی به
((
میثم بن علی میثم بحرانی
))
به دعوت او و به منظور استفاده از درس خواجه ابوالسعادات اسعد بن عبدالقادر بن اسعد اصفهانی به شهر قم رو کرد.
محقق طوسی پس از قم به اصفهان و از آنجا به عراق رفت . او علم
((
فقه
))
را از محضر
((
معین الدین سالم بن بدران مصری مازنی
))
(از شاگردان ابن ادریس حلی و ابن زهره حلبی ) فرا گرفت . و در سال ۶۱۹ ق از استاد خود اجازه نقل روایت دریافت کرد.
آن گونه که نوشته اند خواجه مدت زمانی از
((
علامه حلی
))
فقه و علامه نیز در مقابل ، درس حکمت نزد خواجه آموخته است .

((
کمال الدین موصلی
))
ساکن شهر موصل (عراق ) از دیگر دانشمندانی بود که علم نجوم و ریاضی به خواجه آموخت و بدین ترتیب محقق طوسی دوران تحصیل را پشت سر نهاده ، پس از سالها دوری از وطن و خانواده ، قصد عزیمت به خراسان کرد. ^(۳)

دوران آشوب  
سالهایی که خواجه برای تحصیل در عراق به سر می برد اخبار پراکنده و ناگواری از تجاوز قوم مغول به ایران به گوش می رسد. مغولها اقوام بیابانگردی بودند که در ابتدا به دامداری و شکار در بیابانها پرداخته ، با جگزار و فرمابنردار چین شمالی بودند. زمانی
((
یسوگا
))
پدر چنگیز خان مغول که از روسای مغول بود، سر به شورش نهاد و عده زیادی از آن قوم را به اطاعت خود در آورد. پس از وی پسر بزرگش
((
تموچین
))
که بعدها به چنگیزخان شهرت یافت به جای پدر نشست و پس از جمع آوری لشکریان بسیار به کشورهای بسیاری حمله کرد.
ایران که در آن زمان حاکمی بی سیاست و نالایق به نام
((
سلطان محمد خوارزمشاه
))
بر آن فرمانروایی می کرد از هجوم مغولان در امان نماند و شهرهای مختلفی از آن مورد تاخت و تاز آنان قرار گرفت .
گرچه تجاوزگری و توسعه طلبی از ویژگیهای این قوم ستم پیشه بود، رفتار غیر عاقلانه سلطان ایران با فرستادگان مغولی و کشتار آنان ، در شروع حمله و تجاوز بی تاثیر نبود. این هجوم از سال ۶۱۶ ق شروع شد و در پی آن شهرهای بسیاری از ایران بجز مناطق جنوبی کشور به تصرف مهاجمان در آمد و جنایات هولناکی و ویرانیهای بی شماری به وجود آمد. ^(۴) در این میان شهر نیشابور آنچنان مورد تهاجم قرار گرفت که نه تنها مردمان بلکه حیوانات خانگی آن شهر هم از تیغ خونین متجاوزان در امان نبودند. پس از کشتار دستجمعی ، هفت شبانه روز بر شهر آب بسته ، آن را شخم زدند. ^(۵) برخی عدد کشتگان نیشابور را ۱۷۴۸۰۰۰ نفر دانسته اند.
این اخبار دردناک که قلب هر مسلمانی را اندوهگین می ساخت خواجه نصیر را بر آن داشت با برای کمک به هموطنان و خانواده خویش راهی ایران شود. طوسی پس از رسیدن به نیشابور صحنه های دلخراش خون و آتش و ویرانی را مشاهده کرد و با اضطراب بسیار به سوی خانه ای که زادگاهش بود رفت اما کسی را در آن خانه نیافت .
خواجه با راهنمایی یکی از همسایگان اطلاع پیدا کرد که مادر و خواهرش برای نجات جان خود به شهر قائن رفته اند. او نیز نزد خانواده خویش رفت و پس از چندی سکونت در آنجا به تقاضای والی شهر، امام جماعت یکی از مساجد شد و احترام ویژه ای به دست آورد. او در سال ۶۲۸ ق پس از آنکه بیش از سی سال از بهار عمرش می گذشت در قائن ازدواچ کرد.
خدمات ارزنده  
اسماعیلیان فرقه ای از شیعیان بودند که اسماعیل فرزند امام صادق علیه السلام را جانشین آن حضرت می دانسته بر او توقف کردند. این گروه پس از مدتها در سال ۴۸۳ ق به دست حسن صباح در ایران رونقی دوباره یافتند و پس از چندی ، گرایشهای شدید سیاسی پیدا کرده ، فعالیتهای خود را گسترش دادند. قلعه الموت در حوالی قزوین پایتخت آنان بود و علاوه بر آن قلعه های متعدد و استواری داشتند که جایگاه امنی برای مبارزان سیاسی به شمار می رفت و دستیابی بر آنها بسیار سخت بود.^(۶)

خواجه نصیرالدین پس از چند ماه سکونت در قائن ، به دعوت
((
ناصر الدین عبدالرحیم بن ابی منصور
))
که حاکم قلعه قهستان بود و نیز مردی فاضل و دوستدار فلاسفه بود، به همراه همسرش به قلعه اسماعیلیان دعوت شد و مدتی آزادانه و با احترام ویژه ای در آنجا زندگی کرد. او در مدت اقامت خود کتاب
((
طهاره العراق
))
تالیف ابن مسکویه را به درخواست میزبانش به زبان عربی ترجمه کرد و نام آن را
((
اخلاق ناصری
))
نهاد وی در همین ایام
((
رساله معینیه
))
در موضوع علم هئیت ، به زبان فارسی نگاشت .
ناسازگاری اعتقادی خواجه با اسماعیلیان و نیز ظلم و ستم آنان نسبت به مردم وی را بر آن داشت تا برای کمک گرفتن ، نامه ای به خلیفه عباسی در بغداد بنویسد.
در این میان حاکم قلعه از ماجرای نامه باخبر شد و به دستور او خواجه نصیر بازداشت و زندانی گردید.
پس از چندی خواجه به قلعه الموت منتقل شد ولی حاکم قلعه که از دانش محقق طوسی اطلاع پیدا کرده بود با او رفتاری مناسب در پیش گرفت .
نصیر الدین طوسی حدود ۲۶ سال در قلعه های اسماعیلیه به سر برد اما در این دوران لحظه ای از تلاش علمی باز ننشست و کتابهای متعددی از جمله
((
شرح اشارت ابن سینا
))
،
((
تحریر اقلیدس
))
،
((
تولی و تبری
))
و
((
اخلاق ناصری
))
و چند کتاب و رساله دیگر را تالیف کرد.
خواجه در پایان کتاب شرح اشارات می نویسد:

((
بیشتر مطالب آن را در چنان وضع سختی نوشته ام که سخت تر از آن ممکن نیست و بیشتر آن را در روزگار پریشانی فکر نگاشتم که هر جزئی از آن ، ظرفی برای غصه و عذاب دردناک بود و پشیمانی و حسرت بزرگی همراه داشت . و زمانی بر من نگذشت که از چشمانم اشک نریزد و دلم پریشان نباشد و زمانی پیش نمی آمد که دردهایم افزون نگردد و غمهایم دو چندان نشود.
))

^(۷)

از آنجا که وجود اسماعیلیان حاکمیت و قدرت سیاسی مغولان را به خطر می انداخت هلاکوخان در سال ۶۵۱ ق با اعزام لشکری به قهستان آنجا را فتح کرد.
حاکم قلعه پس از مشورت با خواجه نصیر، علاوه بر تسلیم کامل قلعه ، از مغولان اطاعت کرد و چندی پس از آن در سال ۶۵۶ ق تاج و تخت اسماعیلیان در ایران برچیده شد و بدین سان خواجه نصیر بزرگترین گام را در جلوگیری از جنگ و خونریزی و قتل و عام مردم را برداشته ، از این رو نزد خان مغول احترام و موقعیت ویژه ای یافت . ^(۸)

هلاکوخان همچنین در فتح بغداد و کشتن آخرین خلیفه عباسی ، از نظرهای خواجه طوسی بهره گرفت . ^(۹)

معتصم (آخرین خلیفه عباسی ) در دوران حکومت خود علاوه بر لهو و لعب ، به خونریزی مسلمانان پرداخت . عده ای از شیعیان بغداد به دست پسرش (ابوبکر) به خاک و خون کشیده شدند و اموالشان به غارت رفت . ^(۱۰)

فرشته نجات  
مقام علمی و ارزش فکری نصیرالدین طوسی موجب شد تا هلاکو، او را در شمار بزرگان خود دانسته ، نسبت به حفظ و حراست از جان وی کوشا باشد و او را در همه سفرها به همراه شیخ دارد؟!
خواجه که در آن ایام دارای مقام و صاحب نفوذ شده بود از موقعیت استفاده کرد و خدمات بسیاری به فرهنگ اسلام و کشورهای مسلمان روا داشت که برخی از آنها عبارت اند از:
1 – انجام کارهای علمی و فرهنگی و نگارش کتابهای ارزشمند.
2 – جلوگیری از به