خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل خلقت زمین و آسمان [تفسیر آیات ۹ – ۱۲ سوره فصلت]

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل خلقت زمین و آسمان [تفسیر آیات ۹ – ۱۲ سوره فصلت] – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل خلقت زمین و آسمان [تفسیر آیات ۹ – ۱۲ سوره فصلت] شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل خلقت زمین و آسمان [تفسیر آیات ۹ – ۱۲ سوره فصلت]:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل خلقت زمین و آسمان [تفسیر آیات ۹ – ۱۲ سوره فصلت] به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل خلقت زمین و آسمان [تفسیر آیات ۹ – ۱۲ سوره فصلت] به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل خلقت زمین و آسمان [تفسیر آیات ۹ – ۱۲ سوره فصلت] با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل خلقت زمین و آسمان [تفسیر آیات ۹ – ۱۲ سوره فصلت] با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل خلقت زمین و آسمان [تفسیر آیات ۹ – ۱۲ سوره فصلت] با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل خلقت زمین و آسمان [تفسیر آیات ۹ – ۱۲ سوره فصلت] را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل خلقت زمین و آسمان [تفسیر آیات ۹ – ۱۲ سوره فصلت] :

قل ا انکم لتکفرون بالذی خلق الارض فی یومین و تجعلون له اندادا ذلک رب العالمین (۹)و جعل فیها رواسی من فوقها و بارک فیها و قدر فیها اقواتها فی اربعه ایام سواء للسائلین (۱۰)ثم استوی الی السماء و هی دخان فقال لها و للارض ائتیا طوعا او کرها قالتا اتینا طائعین (۱۱)فقضاهن سبع سماوات فی یومین و اوحی فی کل سماء امرها و زینا السماء الدنیا بمصابیح و حفظا ذلک تقدیر العزیز العلیم (۱۲)

بگو راستی شما به خدایی کفر می ورزید که زمین را در دو روز خلق کرد و برای او شریک ها قایل می شوید با اینکه این خدا رب تمامی عوالم است؟(۹).

و در زمین کوه های ریشه دار قرار داد که قسمت بیرونی اش سر به آسمان کشیده و نیز در زمین آنچه قوت و رزق هست در چهار فصل پدید آورده قوت و رزقی که کفاف همه روزی خواران را بدهد(۱۰).

سپس بر آسمان که در آن هنگام دودی بود بپرداخت و آنگاه به هر دو فرمود: چه بخواهید و چه نخواهید باید تحت فرمان درآیید گفتند به طوع و رغبت تحت فرمانیم(۱۱).

پس آسمان ها را هفت عدد قرار داد آنهم در دو روز و امر هر آسمانی را در آن وحی کرد و ما آسمان دنیا را به فانوسهایی زینت دادیم ستارگانی که هم زینت آسمانند و هم حافظ آن، این است تقدیر خدایی که عزیز و داناست(۱۲).

“قل ء انکم لتکفرون بالذی خلق الارض فی یومین و تجعلون له اندادا…”در این آیه شریفه برای بار دوم به رسول خود دستور می دهد که از مشرکین نسبت به کفر و شرکشان به خدا پرسش نماید که با اینکه آیات و دلایل وحدانیت خدا در خلقت آسمانهاو زمین و تدبیر امر آن دو روشن است، چرا شرک می ورزند؟و این دستور را بعد از پاسخی فرموده که از گفتار مشرکین که گفتند: “قلوبنا فی آکنه”داده بود.

و استفهام در این آیه استفهام تعجبی است، و به همین مناسبت مطلب مورد استفهام رابا حرف”ان”و حرف”لام”تاکید کرد، گویا شخص استفهام کننده به هیچ وجه باورنمی کند که مردمی به خدا کفر بورزند و قائل به شرکایی برای خدا شوند، با اینکه برهان وحجت بر وحدانیت او این قدر روشن است.

“و تجعلون له اندادا” – این جمله تفسیر جمله”لتکفرون بالذی خلق الارض…”است.و کلمه”انداد”جمع”ند”است که معنای مثل را می دهد، و مراد از”جعل انداد”شریک گرفتن برای خداست، شرکایی که در ربوبیت و الوهیت مثل او باشند.

و اگر در جمله”ذلک رب العالمین”با کلمه”ذلک”که مخصوص برای اشاره به دور است، به خدای تعالی اشاره کرد، برای دور بودن ساحت مقدس او و نزاهتش از داشتن مثل و از نظایر این اوهام است.پس او رب العالمین است، که تدبیر امر تمامی مخلوقات به دست اوست و با این حال دیگر هیچ مجوزی برای این توهم نیست که غیر او ربی دیگر ومعبودی دیگر باشد.

و مراد از کلمه”یوم”در جمله”خلق الارض فی یومین”پاره ای از زمان است، نه دوروز از روزهای معمولی و معهود ذهن ما، چون روز از نظر ما ساکنان زمین عبارت است ازمقدار حرکت کره زمین به دور خودش، که یک دور آن را یک روز(و یا به عبارتی: یک شبانه روز)می نامیم، و احتمال اینکه مراد از دو روز در آیه چنین روزی باشد احتمالی است

…………………………………….. (۱)این پاداش که می بینید از پیش جزای شما بود و کوشش شما قابل تقدیر بود.سوره دهر، آیه ۲۲.

صفحه : ۵۵۰

وجوهی که در باره تقدیر روزی ها در چهار روز(و قدر فیها اقواتها فی اربعه ایام)و جمع بین آن و اینکه خلقت زمین و آسمان ها در شش روز بوده، گفته شده است فاسد و فسادش بر همه روشن.پس – همان طور که گفتیم – مراد از روز پاره ای از زمان است واطلاق روز بر پاره ای از زمان بسیار شایع است، از آن جمله کلام خدای تعالی است که می فرماید: “و تلک الایام نداولها بین الناس” ^(۱) و نیز می فرماید: “فهل ینتظرون الا مثل ایام الذین خلوا من قبلهم” ^(۲) ، و امثال این موارد که ایام در پاره ای از زمان اطلاق شده است.

پس مراد از دو روزی که خدا در آن زمین را آفریده دو قطعه از زمان است که در آن تکون زمین و زمین شدن آن تمام شده.و اگر آن را دو قطعه از زمان خواند، نه یک قطعه، برای این است که دلالت کند بر اینکه زمین در تکون نخستینش، دو مرحله متغایر را طی کرده: یکی مرحله خامی و کالی و دوم مرحله پختگی و رسیده شدن.و یا به عبارتی دیگر: یکی مرحله ذوب بودن، و دیگری مرحله منجمد شدن، و امثال این تعبیرها.

“و جعل فیها رواسی من فوقها…”این آیه شریفه عطف است بر جمله”خلق الارض فی یومین”و فاصله شدن دو جمله: “و تجعلون له اندادا”و”ذلک رب العالمین”، بین معطوف و معطوف علیه، ضرری ندارد، برای اینکه جمله اول می خواهد جمله”لتکفرون”را تفسیر کند و جمله دوم می خواهداستفهام شگفت انگیز را توجیه نماید.

و کلمه”رواسی”صفتی است برای موصوفی تقدیری، یعنی برای”جبال”که در کلام نیامده و تقدیر کلام”جبالا رواسی”است، یعنی: و قرار داد در زمین کوه هایی ریشه دار وثابت.

“و بارک فیها” – یعنی و در زمین خیر بسیاری قرار داد که موجودات زنده روی زمین از نبات و حیوان و انسان در زندگی خود انواع بهره ها را از آن خیرات می برند.

گفته اند: در ظرف”اربعه ایام – چهار روز”چیزی حذف شده که ^(۳) مربوط به کلمه”قدر”است و تقدیر کلام”و قدرالاقوات فی تتمه اربعه ایام من حین بدء الخلق”می باشد، یعنی خداوند ارزاق روزیخواران رادر تتمه چهار روز از حین آغاز خلقت مقدر فرمود.در نتیجه دو روز به خلقت زمین پرداخت و

…………………………………….. (۱)ما این ایام را در بین مردم جابجا می کنیم.سوره آل عمران، آیه ۱۴۰. (۲)پس آیا در انتظار آنند که همان ایامی که امت های گذشته داشتند داشته باشند.سوره یونس، آیه ۱۰۲. (۳)مجمع البیان، ج ۹، ص ۵.

صفحه : ۵۵۱

دو روز هم – که تتمه چهار روز است – به تقدیر ارزاق.

ولی بعضی ^(۱) گفته اند: ظرف”اربعه ایام”متعلق به حصول ارزاق است، البته تقدیرمضاف هم یعنی کلمه”تتمه”نیز به حال خود باقی است، در نتیجه تقدیر کلام چنین می شود: “و قدر حصول اقواتها فی تتمه اربعه ایام”، یعنی خداوند پدید آوردن ارزاق را در تتمه چهار روز مقدر فرمود، که ظرف چهار روز ظرف برای خلقت زمین و پدید آوردن ارزاق هر دواست.

…………………………………….. (۱)تفسیر ابی السعود، ج ۸، ص ۵.

بعضی دیگر گفته اند: ظرف مزبور متعلق است به حصول همه اموری که در آیه شریفه ذکر شده، هم قرار دادن کوه ها، و هم برکت دار کردن آنها و تقدیر کلام این است که حصول همه اینها در تتمه چهار روز بوده.ولی این توجیه مستلزم حذف کردن و تقدیر گرفتن بیشتری است.

و زمخشری در کشاف ظرف را متعلق به مبتدا و خبری گرفته که هر دو حذف شده اندو دیگر مانند چند وجه قبلی مضافی در تقدیر نگرفته و به گفته وی تقدیر کلام چنین می شود”کل ذلک کائن فی اربعه ایام – همه اینها در چهار روز بوده”، و در نتیجه جمله”فی اربعه ایام”از قبیل خلاصه گیری از کلام می شود، گویا فرموده: خدا زمین را در دو روز، و ارزاق روزیخواران و سایر حیوانات را هم در دو روز آفرید، در نتیجه همه اینها در چهار روز بوده ^(۲).

مفسرین در پاسخ این سؤال که چرا آیه را حمل نکنیم بر این که قرار دادن کوه ها و یاتقدیر ارزاق در چهار روز بوده؟ گفته اند: برای این که لازمه اش این می شود که مجموع خلقت زمین و آنچه در آن است در شش روز انجام شده باشد، و چون بعد از این آیه می فرماید که: “آسمان ها در دو روز خلق شده”، در نتیجه مجموع هشت روز می شود، در حالی که قرآن کریم مکرر فرموده که مجموع خلقت آسمان ها و زمین در شش روز بوده، ناگزیر باید این وجه را حمل بر یکی از وجوه سابق کرد، آن وقت اشکال حذف و تقدیری که بر آنها وارد بود بر این نیز وارد می شود.

و انصاف قضیه این است که آیه شریفه یعنی جمله”و قدر فیها اقواتها فی اربعه ایام سواءللسائلین”ظهورش در غیر آن چیزی است که مفسرین گفته اند: قرائنی که در پیرامون آن هست تایید می کند که مراد از تقدیر اقوات زمین در چهار روز، تقدیر آن در چهار فصل است که

…………………………………….. (۱)تفسیر ابی السعود، ج ۸، ص ۵. (۲)تفسیر کشاف، ج ۴، ص ۱۸۸.

صفحه : ۵۵۲

مقصود از سؤال در: “سواء للسائلین”استعداد ذاتی و احتیاج طبیعی نباتات و حیوانات و انسان است بر حسب ظاهر حس به دنبال میل شمالی و جنوبی خورشید پدید می آید.پس ایام چهارگانه همان فصول چهارگانه است.

و اما ایامی که در این آیات برای خلقت آسمانها و زمین آمده، چهار روز است دو روزبرای خلقت زمین، و دو روز برای به پا داشتن آسمانهای هفتگانه، بعد از آنکه دود بود، و اماایامی که در آن اقوات درست شده ایام تقدیر اقوات است، نه خلقت آنها، و آنچه که در کلام خدای تعالی مکرر آمده این است که خدای تعالی آسمانها و زمین را در شش روز آفریده، نه مجموع خلق و تقدیر را.پس حق این است که ظرف مزبور تنها قید برای جمله اخیر است ودیگر نه حذفی لازم می آید، و نه تقدیری، و مراد بیان تقدیر ارزاق زمین در چهار فصل سال است.

“سواء للسائلین” – کلمه”سواء”مفعول مطلق است برای فعلی تقدیری، و معنایش این است که: اقوات تقدیر شده فراهم شد، فراهم شدنی مخصوص، برای محتاجان.ممکن هم هست حال باشد از اقوات و معنایش این باشد که: خدا اقوات را تقدیر کرد، در حالی که برای محتاجان یکسان و برابر بود، به طوری که همه از آن استفاده کنند، نه زیاد بیاید و نه کم.

و منظور از”سائلین”انواع نباتات و حیوانات و انسان است که همه در بقای خودمحتاج به ارزاقند و به اعتبار این احتیاج ذاتی آنان را”سائل – درخواست کننده”خواند، چون با زبان حال از پروردگار خود رزق می خواهند.

آری هر چند ظاهر این دو آیه شریفه این است که تنها در باره صاحبان عقل سخن می گوید و لیکن از آن دو و مخصوصا از آیه دومی برمی آید که مراد از سؤال – همان طور که گفتیم – احتیاج و استعداد است.و بنا بر این که چنین باشد، آیه عمومیت خواهد داشت و شامل نبات هم می شود و اگر ضمیر صاحبان عقل را آورده، از باب غلبه دادن جانب آنان است.

و آیه”و اتیکم من کل ماسالتموه” ^(۲) نیز دلالت دارد بر اینکه منظور از این درخواست، درخواست زبانی نیست، بلکه درخواست طبیعت و ذات آنهاست” ^(۳).

…………………………………….. (۱)همه آنان که در آسمانها و زمین هستند از او درخواست دارند.سوره رحمان، آیه ۲۹. (۲)هر چه را که درخواست کنید به شما داده.سوره ابراهیم، آیه ۳۴. (۳)چون می بینیم که کفار مانند سایرین مصداق جمله”من فی السموات و الارض”هستند، بااینکه به زبان از خدا سؤال و درخواست نمی کنند.پس معلوم می شود منظور از این سؤال، درخواست ذاتی محتاجان است.(مترجم).

صفحه : ۵۵۳

معنای جمله: “ثم استوی الی السماء”و بیان اینکه مفاد کلمه”ثم”تاخر زمانی خلقت آسمان نیست”ثم استوی الی السماء و هی دخان فقال لها و للارض ائتیا طوعا او کرها قالتااتینا طائعین”کلمه”استوی” – به طوری که راغب ^(۱) گفته – وقتی با کلمه”علی”متعدی شود معنای استیلاء و تسلط را می دهد، مانند آیه”الرحمن علی العرش استوی – رحمان بر عرش مسلط است”و چون با کلمه”الی”متعدی گردد، معنای رسیدن به چیزی را می دهد.

و نیز در مفردات گفته: ^(۲) کلمه”کره” – به فتحه کاف – به معنای مشقتی است که ازخارج و به اکراه و اجبار دیگران بر آدمی تحمیل شود، ولی کلمه”کره” – به ضمه کاف – به معنای مشقتی است که از ناحیه خود انسان برسد.

پس معنای اینکه فرمود: “ثم استوی الی السماء”این است که خدا سپس متوجه آسمان شد، و به امر آن بپرداخت.و منظور از توجه به آسمان خلق کردن آن است، نه اینکه بدانجا رود، چون قصد مکانی جز با انتقال قاصد از مکانی به مکانی دیگر و از جهتی به جهت دیگر تصور ندارد، و خدای تعالی از چنین چیزی منزه است.

و ظاهر اینکه جمله را با کلمه”ثم”عطف کرد، این است که خلقت آسمانها بعد ازخلقت زمین بوده.و لیکن بعضی گفته اند کلمه”ثم”که بعدیت را می رساند، صرفا بعدیت درخبر را می رساند، نه بعدیت به حسب وجود و تحقق را.مؤید این قول آیه” ام السماء بنیها…والارض بعد ذلک دحیها اخرج منها ماءها و مرعیها و الجبال ارسیها” ^(۳) است که خلقت زمین رابعد از آسمان می داند.

بعضی ^(۴) گفته اند: این آیات سوره نازعات دلالت ندارد بر اینکه خلقت زمین بعد ازآسمان بوده، چون آیات مزبور گستردن زمین را بعد از آسمان می داند، نه خلقت آن را.ولی این اعتراض وارد نیست، برای اینکه زمین کروی شکل است و گستردن آن به جز خلقتش به این شکل نمی تواند باشد.

علاوه بر این، آیات مزبور بعد از گستردن زمین، به اخراج آب و چراگاه زمین وریشه دار کردن کوه هایش اشاره کرده و این عینا همان مطلبی است که جمله”و جعل فیها

…………………………………….. (۱)مفردات راغب، ماده”سوا”. (۲)مفردات راغب، ماده”کره”. (۳)آیا خلقت شما سخت تر است یا آسمان که خدا بنایش کرد…و بعد از آن زمین را بگسترد، آب و چراگاه آن را بیرون نمود و کوه های ریشه دار در آن پدید آورد.سوره نازعات، آیه ۲۷ – ۳۰. (۴)تفسیر منهج الصادقین، ج ۸، ص ۱۷۶.

صفحه : ۵۵۴

توضیح در مورد فرمان خداوند به آسمان و زمین(ائتیا طوعا او کرها)و تخییر آن دو بین آمدن به طوع یا کره رواسی من فوقها و بارک فیها و قدر فیها اقواتها”، در آیات مورد بحث بیان می کند، چون دراین آیات قرار دادن کوه ها در زمین و برکت دادن به زمین و تقدیر ارزاق را با خلقت زمین یکجابیان کرده و سپس خلقت آسمان را با کلمه”ثم”به آن عطف کرده.پس دیگر نمی توانیم این کلمه را به معنای بعدیت زمانی بگیریم.به عبارت ساده تر: در آیات مورد بحث کلمه”ثم”ظهور در این دارد که خلقت آسمانها بعد از زمین بوده و در آیات سوره”نازعات”کلمه”بعدذلک”نیز ظهور دارد در اینکه خلقت زمین(که گفتیم با دحو و گستردن آن یکی است)، بعد ازخلقت آسمانها بوده، ولی ظهور جمله”بعد ذلک”روشنتر، و قویتر از ظهور کلمه”ثم”دربعدیت است – و خدا داناتر است.

“و هی دخان” – این جمله حال است از کلمه”سماء”و جمله چنین معنا می دهد: خدای تعالی متوجه آسمان شد، تا آن را بیافریند، در حالی که چیزی بود که خدا نامش را دودگذاشت و آن ماده ای بود که خدا به صورت آسمانش در آورد و آن را هفت آسمان کرد، بعد ازآن که از هم متمایز نبودند و همه یکی بودند.و به همین مناسبت در آیه مورد بحث آن را مفردآورد و فرمود: “ثم استوی الی السماء”و نفرمود: “الی السموات”.

“فقال لها و للارض ائتیا طوعا او کرها” – حرف”فاء”که بر سر این جمله آمده، آن را فرع ما قبل کرده – که همان توجه خدا به سوی آسمان باشد – و چون بدون شک مورد و مقام آیه مورد تکوین است، در نتیجه اینکه به آسمان و زمین فرمان می دهد که”ائتیا طوعا او کرها چه بخواهید و چه نخواهید باید بیایید”، کلمه و فرمان تکوینی است، نه اینکه خداوند چنین سخنی گفته باشد، بلکه همان امر تکوینی است که در هنگام ایجاد موجودی صادر می کند وآیه”انما امره اذا اراد شیئا ان یقول له کن فیکون” ^(۱) از آن خبر می دهد.

و مجموع دو جمله”ائتیا…”و جمله”اتینا…”که اولی فرمان خدا و دومی پاسخ زمین و آسمان است، صفت ایجاد و تکوین را ممثل می کند، تا فهم مردم ساده آن را درک کند.و به طوری که از کلام خدای تعالی استفاده می شود، علم را برای تمامی موجودات قائل است، چیزی که هست سخن گفتن خدا با هر چیزی به حسب حال آن چیز و مناسب با آن است، و بنا بر این جمله مورد بحث که یکی از مواردی را که خدا با موجودات سخن گفته حکایت می کند حقیقتی تحلیلی خواهد بود.

و ما در مباحث قبلی مقداری در باره این مطلب بحث کرده ایم، و – ان شاء الله تعالی –

…………………………………….. (۱)سوره یس، آیه ۸۲.

صفحه : ۵۵۵

مقداری دیگر در تفسیر آیه”قالوا انطقنا الله الذی انطق کل شی ء”آیه ۲۱ از همین سوره بحث خواهیم کرد.

و اینکه بعضی از مفسرین گفته اند: “مراد از فرمان”ائتیا”این است که آثار و منافع خود را ظاهر سازند، نه امر به موجود شدن و تکوین یافتن باشد”، صحیح نیست، برای اینکه تکون آسمان را هنوز بیان نکرده و بعدا بیان می کند و معنا ندارد قبل از اینکه آن را بیان کند، امر کند که آثار و منافع خود را ظاهر سازد.

در جمله”ائتیا طوعا او کرها”آمدن را بر آن دو واجب کرده و مخیرشان کرده به اینکه به طوع بیایند و یا به کراهت، و این را می توان به وجهی توجیه کرد، به اینکه منظور از”طوع”و”کره” – که خود نوعی قبول کردن و نکردن و ملایمت و سازگاری و عدم آن است، این باشد که آسمان و زمین موجود شوند، چه اینکه قبلا استعداد آن را داشته باشند، و چه نداشته باشند. در نتیجه جمله”ائتیا طوعا او کرها”کنایه می شود از اینکه چاره ای جز هستی پذیرفتن ندارند و هست شدن آن دو امری است که به هیچ وجه تخلف پذیر نیست، چه بخواهندو چه نخواهند چه درخواست داشته باشند و چه نداشته باشند، باید موجود شوند.آسمان و زمین هم این فرمان را پذیرفتند و پاسخ گفتند که ما امر تو را پذیرفتیم، اما نه به کراهت، یعنی نه بدون داشتن استعداد قبلی و قبول ذاتی، بلکه با داشتن آن و بدین جهت گفتند”اتینا طائعین”یعنی ما، استعداد پذیرفتن هستی را داریم.

و اینکه بعضی ^(۱) از مفسرین گفته اند: “جمله”طوعا او کرها”در مقام تمثیل این حقیقت است که تاثیر قدرت خدای تعالی در آسمان و زمین حتمی است و محال است آن دواز پذیرفتن آن تاثیر امتناع ورزند، نه اینکه بخواهد برای آسمان و زمین طوع و کراهتی اثبات کند”تفسیر صحیحی نیست، برای اینکه در جمله بعدی که می گویند”اتینا طائعین”، با آن منافات دارد، چون اگر جمله اولی در مقام اثبات کراهت و طوع برای آسمان و زمین نباشد، معنا ندارد که آسمان و زمین در پاسخ برای خود اثبات طوع کنند.

“قالتا اتینا طائعین” – این جمله پاسخی است از آسمان و زمین، به خطابی که خدای تعالی به ایشان فرمود و در آن اظهار می دارند: ما به اختیار و طوع پذیرفتیم.و اگر کلمه”طائعین”را که مخصوص صاحبان عقل است به کار برد، با اینکه آسمان و زمین دارای عقل نیستند، بدین جهت است که مقام، مقام مخاطبه و جواب است و این دو مقام مخصوص دارندگان عقل است.

…………………………………….. (۱)تفسیر کشاف، ج ۴، ص ۱۸۹.

صفحه : ۵۵۶

معنای اینکه در باره خلقت آسمانها فرمود: “فقضیهن سبع سموات…”و اگر این کلمه را به صیغه جمع آورد، با اینکه جا داشت بگویند”اتینا طائعین – مادو تن به طوع و رغبت آمدیم”بعید نیست برای این بوده که خواسته اند اظهار تواضع کنند وخود را از سایر مخلوقات خدا که آنها نیز مطیع امر اویند متمایز و جدا حساب نکنند و بدین جهت به لسان جمع پاسخ داده اند، نظیر اینکه نمازگزار با اینکه یک نفر است، می گوید: “ایاک نعبد و ایاک نستعین” ^(۱).

در آیات مورد بحث بعد از آنکه خلقت و تدبیر امر آسمان را بیان کرده، مع ذلک درآیه مورد بحث آسمان را دو باره با زمین شرکت داده، با اینکه جا داشت تنها سخن از زمین به میان آورد، و این خالی از این اشعار نیست که بین آن دو نوعی ارتباط در وجود و اتصال درنظام هست، و همین طور هم هست چون فعل و انفعال و تاثیر و تاثر در بین تمامی اجزای عالم مشهود است.

و در اینکه فرمود”فقال لها و للارض ائتیا”که احتمالات در آن گذشت به هر حال این اشاره را دارد که کلمه”ثم”در جمله”ثم استوی”تاخر رتبی کلام را می رساند، نه بعدیت زمانی را.

“فقضیهن سبع سموات فی یومین و اوحی فی کل سماء امرها”معنای اصلی”قضاء”، جدا کردن چند چیز از یکدیگر است.و ضمیر”هن”به آسمانها برمی گردد.و جمله”سبع سموات”حال از ضمیر است.و ظرف”فی یومین”متعلق است به جمله” فقضاهن”، در نتیجه جمله مزبور می