خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها

فایل پاورپوینت فایل کامل و عالی پاورپوینت اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 94 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها:

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل کامل و عالی پاورپوینت اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

---

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها :

فایل کامل و عالی پاورپوینت اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها

فایل کامل و عالی پاورپوینت اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماری ها
فهرست

تعریف اپیدمیولوژی
استنتاج از تعاریف مختلف
عملکردهای اپیدمیولوژی
انواع اپیدمیولوژی
اهداف و کاربردهای اپیدمیولوژی
مدلهای اکولوژیک در ارتباط با علّییت بیماریها مثلث اپیدمیولوژی
مدلهای اکولوژیک در ارتباط با علّییت بیماریها مدل چرخ
مدل استخوان ماهی
مدل شبکه علّیت
مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)
شرایط ایجاد بیماری بوسیله عوامل بیماریزا
اندازه ها و اندازه گیریها در اپیدمیولوژی
میزانهای مهم در اپیدمیولوژی
منابع اطلاعات

بهداشت ۲

اصول اپیدمیولوژی و مبارزه با بیماریها

تعریف اپیدمیولوژی

اپیدمیولوژی چیست؟

تعریف اپیدمیولوژی

اپیدمیولوژی،پایه علم بهداشت عمومی است

ریشه آن از کلمه یونانی اپی (Epi) به معنای بر یا روی، دموس (Demos) به معنای مردم و لوژی (Logy) یعنی مطالعه، برگرفته شده است
تعاریف مختلف
• بقراط حدود ۲۴۰۰ سال قبل اولین بار واژه اپیدمی را بکار برد و کاربرد اپیدمیولوژی را در مطالعه اپیدمی بیماریهای واگیر، مخاطرات محیطی و مسائل تغذیه ای نام برد.
• اپیدمیولوژی رشته ای از علوم پزشکی است که همه گیریها را بررسی میکند (پارکین ۱۸۷۳).
•اپیدمیولوژی مطالعه سلامتی و بهداشت در جوامع انسانی است (تریس ۱۹۹۲).

تعریف اپیدمیولوژی

vاپیدمیولوژی یک روش تحقیقی برای جستجوی علّت یا منبع یک بیماری، ناتوانی، سندرم و یا وضعیت

v اپیدمیولوژی مطالعه چگونگی توزیع بیماریها در جمعیت و بررسی عواملی است که در این توزیع تاثیر میگذارد (گوردیس۲۰۰۴).

استنتاج از تعاریف مختلف

آن چه از تعاریف بالا میتوان استنتاج کرد این است که اپیدمیولوژی:

تأکید بر گروه دارد نه فرد.

üاپیدمیولوژی علم کمیتهاست و با اندازه ها و اندازه گیریها سروکار دارد.

üعلم بررسی ارتباطها، اختلافها، و تغییرات الگوی سلامت و بیماری در جمعیتهای انسانی است.

ü

üعلم بررسی تفاوت و مقایسه (Contrast & Compare) سلامتی و بیماری است.

üفقط به بیماری و ناتوانی توجه ندارد و سلامتی و مرگ هم در دامنه فعالیتهایش قرار دارد.

üبه جنبه های مختلف پیشگیری توجه دارد.

üهم علم(Science) است و هم عمل (Practice).

عملکردهای اپیدمیولوژی

۱- بررسی عوامل بیماریزا، عوامل فیزیکی و عوامل محیطی که روی سلامتی اثر میگذارند تا با شناخت آنهابتوان از بیماریها و مصدومیتها پیشگیری کرد و سلامتی را ارتقاء بخشید.
2- بررسی عوامل یا علل مهم مؤثر بر رخداد بیماریها، ناتوانی و مرگ، تا بتوان اولویتها را به درستی شناسایی کرد.
3- مشخص کردن قسمتهایی از جمعیت که بیشتر از سایرین در معرض خطر بیماری، ناتوانی یا مرگ هستند.
4- طراحی و ارزیابی تأثیر برنامه ها و خدمات بهداشتی بر گسترش سلامتی در جمعیت

انواع اپیدمیولوژی

اپیدمیولوژی را میتوان از منظرهای مختلف، طبقه بندی کرد.

براساس رویکرد مطالعاتی:

üاپیدمیولوژی تغذیه

üاپیدمیولوژی اجتماعی

üاپیدمیولوژی محیط

üاپیدمیولوژی شغلی یا حرفه ای

ü اپیدمیولوژی مولکولی

üاپیدمیولوژی بالینی

انواع اپیدمیولوژی

ü برخی دیگر آن را به دو دسته کلّی اپیدمیولوژی بیماریهای واگیر و اپیدمیولوژی بیماریهای غیرواگیر طبقه بندی مینمایند

ü گروهی دیگر آن را از زاویه رویکرد خاص این علم به بیماریهای مختلف (مانند اپیدمیولوژی سرطان، اپیدمیولوژی دیابت،اپیدمیولوژی حوادث، اپیدمیولوژی بلایا و مانند اینها) میبینند.

انواع اپیدمیولوژی

یکی از متداولترین طبقه بندیها براساس روش مطالعه و بررسی سلامت و بیماری است که البته هیچکدام از آنها الزاماً منحصر به فرد نیستند.

بر این اساس اپیدمیولوژی را به

اپیدمیولوژی توصیفی (Descriptive)

تحلیلی (Analytical)

گذشته نگر (Retrospective)

آینده نگر (Prospective)

تجربی (Experimental)

سرولوژی (Serological)

طبقه بندی میکنند

اهداف و کاربردهای اپیدمیولوژی

به طور کلّی پنج هدف به شرح زیر برای اپیدمیولوژی تدوین شده است:
1- مشخص کردن عوامل سبب ساز و علل بیماریها و عوامل خطرزایی که میتوانند خطر افزایش بیماری را در یک فرد یا یک جمعیت، افزایش دهند.

در صورتی که ما بتوانیم این علل و عوامل را به درستی شناسایی کنیم قادر خواهیم بود مواجهه با آنها را کاهش یا قطع کنیم و در نتیجه برای پیشگیری مؤثر از بیماریها برنامه ریزی کنیم.

اهداف و کاربردهای اپیدمیولوژی

۲- مشخص کردن وضعیت و اندازه بیماریها در جامعه، و بار بیماریها تا بتوان تسهیلات و نیازهای لازم برای کنترل و پیشگیری از آنها را تامین کرد.
3- مطالعه تاریخچه طبیعی و عوامل پیش آگهی بیماریها. از آنجا که برخی بیماریها بیش از سایرین وخیمتر، یا کشنده تر هستند با تامین این هدف قادر خواهیم بود روشهای مداخله ای موثرتر و واقعیتری برای کنترل یا پیشگیری از آنها اتخاذ کنیم.

4- ارزشیابی روشهای حاضر و جدید درمانی و شیوه های مختلف خدمات و مراقبتهای بهداشتی.
5- پایه گذاری و ایجاد روشها، سیاستگذاریها و تصمیم گیریهای مناسب برای کنترل مخاطرات وعوامل خطرزا در محیط کار، و زندگی.

مدلهای اکولوژیک در ارتباط با علّییت بیماریها
مثلث اپیدمیولوژی

مدل یک (مدل اکولوژیک)
سالهاست مورد استفاده قرار میگرفته و هنوز هم به آن توجه میشود. این مدل نشان دهنده تعامل متقابل سه عامل میزبان، عامل بیماریزا و محیط در
تعیین علّیت بیماریها است.
در گذشته که مطالعات اپیدمیولوژی منحصر به بیماریهای واگیر بود عوامل
بیماریزا جزئی مجزا و علتی لازم برای رخداد بیماری محسوب میشد، در صورتی که در مورد بیماریهای غیر واگیر، مانند مصدومیتهای ناشی از حوادث یا بیماریهای قلبی ـ عروقی نمیتوان عامل بیماریزای بخصوصی را مورد توجه قرار داد.

از این رو عامل بیماریزا را جزئی از عوامل مرتبط با محیط یا میزبان دانسته و یا از مدلهای دیگر استفاده میکنند.

مدلهای اکولوژیک در ارتباط با علّییت بیماریها

مدل چرخ (Wheel Model)
این مدل بر هماهنگی و تعامل ژنها، و میزبان با محیط تاکید دارد. دارای یک هسته مرکزی است که حاوی ساختار ژنتیکی میزبان که در بروز بیماری نقش دارد، میباشد.

در اطراف آن عوامل مربوط به میزبان وحول آن عوامل محیط اجتماعی، عوامل شیمیایی و فیزیکی و عوامل بیولوژیک محیط قرار دارند.

مدلهای اکولوژیک در ارتباط با علّییت بیماریها
مدل چرخ

اندازه نسبی اجزای چرخ با توجه به نقش هر عامل در رخداد بیماریهای مختلف فرق میکند.

برای مثال در مورد بیماریهای اسهالی هسته چرخ بسیار کوچک ولی در مورد بیماری هموفیلی یا تالاسمی که عامل ژنتیک نقش مهمی در رخداد بیماری دارد هسته مرکزی به نسبت بسیار بزرگ خواهد بود.

مدلهای اکولوژیک در ارتباط با علّییت بیماریها

مدل استخوان ماهی
این مدل نیز یکی از مدلهای مربوط به تفسیر رابطه علّت و معلولی بیماریهاست که مجموعه عوامل ممکن که در ایجاد بیماری، ناتوانی یا مرگ، سهیم هستند را توضیح میدهد. دیاگرام استخوان ماهی به اپیدمیولوژیستها در زمانی که میخواهند علل ممکن بیماری را تعیین یا اندازه گیری کنند، کمک میکند.

مدلهای اکولوژیک در ارتباط با علّّییت بیماریها

مدل شبکه علّیت
این مدل در سال ۱۹۶۰ توسط برایان مک ماهون و همکارانش ارائه شد و مفهومش آن است که معلولها همیشه نتیجه یک علّت مشخص نیستند بلکه مجموعه ای از علل (Causes) یا عوامل که همچون شبکه ای به هم اتصال دارند باعث ایجاد معلول میشوند. شبکه علّیت را میتوان به صورت نمودار علّیتی یا مدل شبکه عنکبوتی نشان داد.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

الف ـ عامل بیماریزا (Agent)
بطور کلی در اپیدمیولوژی بیماریهای واگیر، یکی از ۸ گروه عوامل بیماریزای باکتریها، ویروسها،ریکتزیاها، پروتوزوئرها، قارچها، انگلها، بندپایان و پرایونها دخالت دارند.

این عوامل علیرغم نوعشان، جزء(علت) لازم در زنجیره عفونت محسوب میشوند و بدون وجود آنها بیماری عفونی امکان رخداد ندارد.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

عامل بیماریزا اگر از طریق محیط باعث ایجاد بیماری همراه با علائم بالینی در فرد شود از اهمیت اپیدمیولوژیک بیشتری برخوردار خواهد بود.

سه ویژگی اصلی عامل بیماریزا در ارتباط با اهمیت اپیدمیولوژیک آنها میبایست مورد توجه قرار گیرد شامل:
1) ویژگیهایی که با انتشار یا انتقال عامل بیماریزا در / از محیط تاثیر دارند مانند روش انتقال عامل بیماریزا
2) خصوصیاتی که به ایجاد عفونت، مربوط میشود مانند قابلیت بیماریزایی عامل بیماریزا در میزبان
3) ویژگیهایی که به ایجاد بیماری و ارتباط بین عامل بیماریزا و میزبان مانند حساسیت فرد یا وضع ایمنی اوارتباط دارند

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

باکتریها
اندازه ای بین۰/۲ تا ۵ میکرون دارند. به اشکال مختلف (کوکسی، باسیل، ویبریون، اسپیروکت) دیده میشوند.

به صورت هوازی، بی هوازی یا بی هوازی اختیاری وجود دارند و میتوانند با تغییرات شیمیایی در مواد غذایی و تبدیل آنها به مواد ساده تر، نیازهای غذایی خود را برآورده کنند.

عامل سببی بیماریهای مختلف مانند سل، مخملک و تب مالت را باکتریها تشکیل میدهند.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

ویروسها

کوچکتر از باکتریها (بین ۲ تا ۴۰۰ میلی میکرون) هستند.

دارای اشکال مختلف هندسی بوده وساختمان کامل سلولی ندارند.

قدرت نفوذ بسیار زیادی دارند، و برای رشد و تکثیر ، لازم است در بافت زنده زندگی کنند.

عامل سببی بیماریهای مختلف مانند سرخک، سرخجه؛ آبله ویروسها هستند.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

ریکتزیاها
اندازهای بین ۰/۳ تا ۱ میکرون دارند. از لحاظ تکاملی حد واسط بین باکتریها و ویروسها هستند.

اکثرآنها بوسیله بندپایان از مخزن به میزبان جدید منتقل میشوند.

در خارج بدن موجود زنده نسبت به عوامل محیطی بسیار حساس و آسیب پذیرند.

عامل سببی بیماریهای مختلفی مانند تیفوس، تب Q ریکتزیاها میباشند.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

پروتوزوئرها
تک سلولی اند و ساختمان کامل سلّولی دارند.

عامل سببی بیماریهای مختلفی مانند مالاریا، لیشمانیوز، شیستوزومیاز،پروتوزوئرها هستند.
قارچها
قارچها موجودات پست گیاهی هستند.

فاقد کلروفیل اند، و لذا نمیتوانند از مواد معدنی، مواد آلی بسازند.
به اشکال مختلف دیده میشوند.

معمولاً دارای اسپور هستند.

عامل بیماریزای بیماریهای مختلف مانند انواع کچلیها، عفونتهای قارچی سوند ادراری میباشند.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

انگلها (کرمها)
گستردگی زیادی در جهان دارند.

شامل دو گروه بزرگ کرمهای پهن و دراز هستند.

اندازه آنها از چند میلیمتر تا چند متر متغیر است.

در اندامهای مختلف بدن (مثل روده، کبد، زیر جلد) میتوانند جایگزین شوند
بندپایان
بندپایان، هم ناقل، هم عامل بیماریزا و هم میزبان بیماریها هستند (مثلاً کنه ناقل و مخزن تب راجعه، کک ناقل طاعون).

بدن آنها از تکه های مجزا و چسبیده بهم تشکیل شده و سطح بدنشان کتینی است.
بزرگترین گونه جانوری در کره زمین هستند. عامل بیماریزای بیماریهای مختلف مانند گال و میازیس میباشند.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

پرایونها (Prions)
مواد پروتئینی قابل تکثیر و بسیار مقاومی هستند که معمولاً در بدن میزبان، رشد بسیار آهسته ای داشته باعث ایجاد بیماریهای خطیری نظیر جنون گاوی و واریانت بیماری کروتسفلد ـ جاکوب میگردند.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

طرز تاثیر عوامل بیماریزا
بطور کلّی هم جسم عامل بیماریزا و هم سمومی که ترشح میکنند ممکن است تاثیر و اختلالاتی بر روی میزبان ایجاد کنند. بنابراین:

vبرخی باعث تحریک فرد بدون عارضه سلولی میشوند (مانند عامل وبا)

vبعضی باعث آزردگی و آسیب سلول میشوند (مانند جذام)

vبرخی نیز حیات سلول را مختل میکنند (مانند برخی مسمومیتها)

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

شرایط ایجاد بیماری بوسیله عوامل بیماریزا (بیماریزایی عوامل بیماریزا)
بیماریزایی عامل بیماریزا و شرایطی که میتواند در ایجاد بیماری یا شدت آن در میزبان تاثیر داشته باشد شامل یک یا چند ویژگی زیر است:

vویرولانس یا درجه قابلیت بیماریزایی
عبارت است از قدرت تولید بیماری توسط عامل بیماریزا در یک میزبان خاص.

اندازه این عامل را ازنسبت تعداد موارد واضح عفونت به تعداد کل افراد عفونت دار که با عیار ایمنی تعیین میشود به دست می آورند.

شرایط ایجاد بیماری بوسیله عوامل بیماریزا

v پاتوژنیسیته یا قدرت بیماریزایی
خاصیت یک زیستمند (میکروارگانیسم) است که درجه ایجاد یک بیماری آشکار را در بین افراد عفونت
دار تعیین میکند و عبارت است از نسبت تعداد افراد مبتلا به بیماری بالینی به تعداد افراد مواجهه یافته با عفونت..

vقدرت سمی (Toxigenicity)
میزان سمیت عامل بیماریزا برای بدن

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

v سینرژیسم (هم افزایی) یا همکاری عوامل بیماریزا

این عامل حاصل موقعیتی است که در آن اثر تجمعی دو یا چند عامل از مجموعه اثرات تک تک آنهازیاد تر است.

دو عامل بیماریزا در صورتی با یکدیگد هم افزایی دارند که اگر فردی با هردو عامل با هم مواجه شود بیمار میگردد، اما مواجهه با هرکدام از این عوامل به تنهایی باعث ایجاد بیماری نخواهد شد.

نقطه مقابل هم افزایی تضاد (Antagonism) است که در نتیجه آن اثر تجمعی دو یا چند عامل کمتر از جمع اثرات هریک از آن عوامل به تنهایی یا به صورت جدا از هم باشد.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

vاختصاصی بودن عامل بیماریزا (ایجاد بیماری در یک میزبان خاص)

vمحیط زیست (مثل هوازی یا بیهوازی بودن آنها)
عوامل بیماریزا برخی هوازی، گروهی بیهوازی و دسته دیگر بیهوازی اختیاری هستند.

برخی در درجه حرارت خاصی زندگی میکنند و گروهی در حضور یا غیاب نور بهتر رشد مینمایند.

بنابراین محیط زیست میتواند بر بیماریزایی عامل بیماریزا تاثیر داشته باشد.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

vجایگزینی ابتدایی

این خاصیت معمولاً در مورد ویروسهای روده ای مشاهده میشود.

بدین ترتیب که با ورود یک عامل بیماریزا به داخل سلول میزبان، از ورود سایر عوامل بیماریزا جلوگیری میشود.

حتی اگر چند نوع عامل بیماریزا با همدیگر وارد سلول شوند آن که قویتر است پیروز و باعث ایجاد بیماری خواهد شد

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

vسرعت تکثیر و تعداد عامل بیماریزا
برخی عوامل بیماریزا باید به تعداد معینی برسند تا بتوانند در میزبان ایجاد بیماری کنند. سرعت تکثیرآنها از عوامل موثر دیگر در بیماریزایی عوامل بیماریزا محسوب میشود

vسیر تکاملی عامل بیماریزا
برخی عوامل بیماریزا دارای سیر تکاملی دوره ای نزد میزبان یا ناقل یا هردو هستند و تا این سیر طی نشود عامل بیماریزا قابلیت بیماریزایی پیدا نمیکند

برای مثال انگل مالاریا در خون انسان و در بدن پشه آنوفل سیر تکامل خود را طی میکند.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

vراه ورود به بدن میزبان
هر عامل بیماریزا راه ورود مشخصی به بدن میزبان باید داشته باشد تا بتواند بیماریزا واقع شود.

برای مثال معمولاً مننگوکوک بر روی پوست بدن انسان نمیتواند ایجاد بیماری کند یا وجود این عامل در درون بینی میزبان غیر بیماریزا است.

اما وقتی وارد مغز و مننژ میشود ایجاد بیماری مننژیت مینماید.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

ب ـ عوامل مربوط به شخص/میزبان (Host Factors)
عوامل مربوط به عامل میزبان که میتواند در وضعیت اپیدمیولوژی بیماریها تاثیر داشته باشند متنوع هستند. عمومی ترین این عوامل عبارتند از :

üسن

ü جنس

ü نژاد و قومیت

ü وضع تاهل

ü شغل

ü مصونیت

ü و سایرخصوصیات مانند تحصیلات، رتبه تولد، سن ازدواج و… .

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

v سن

Øدر مورد اغلب بیماری ها، وخامت بیماری در سنین مختلف، متفاوت است .

Øعامل سن در توزیع ناهمگن بیماری ها مؤثر است و رویداد بیماری در سنین مختلف، فرق می کند . عامل سن در بسیاری از مطالعات اپیدمیولوژی به عنوان یک عامل مخدوش کننده محسوب می شود و لازم است نقش آن را کنترل کرد.

Øعلت توزیع متفاوت الگوهای سلامت و بیماری در سنین مختلف، متنوع است . ممکن است رفتارهای متفاوت مقتضی سن، شانس ابتلاء به بیماری را تغییر دهد .

Øممکن است تفاوت در اندازه یا میزان رشد و نمو، شانس ابتلاء یا مرگ را در سنین مختلف تغییر دهد.سیستم ایمنی افراد در سنین مختلف نیز متغیر است.

Øشیوه زندگی و عادات افراد در سنین مختلف، متفاوت است.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

vجنس

Øجنسیت بعد از سن، مهمترین عامل موثر در توزیع یا وقوع بیماری ها محسوب می شود .

Øبه طور کلّی تعدادپسرهای متولّد شده در همه جوامع بیشتر از دخترهای متولد شده است ولی علیرغم این که در برخی جوامع مراقبت از پسر بچه ها بیشتر از دختر هاست، اما مرگ و میر پسرها در یک سال اول زندگی بیشتر از دخترهامی باشد.

Øپسرها بیشتر از دخترها دچار حادثه می شوند.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

vنژاد و قومیت

Øنژاد و قومیت جزء متغیرهای اصلی موثر در الگوی اپیدمیولوژی بیماری ها محسوب می شوند .

Ø بیماری ها در نژادها و قومیتهای مختلف اندازه ها و نسبت های گوناگونی دارند .

Øمعمولاً امید به زندگی در رنگین پوستها و ازجمله در سیاه پوستها کمتر از سفید پوستان و شانس ابتلاء به بیماری در آنها بیشتر است .

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

ج ـ عوامل مربوط به محیط (Environmental Factors)

Øعوامل زنده محیط

Ø عوامل غیر زنده محیط (فیزیکی- شیمیایی)

Øمحیط اقتصادی ـ اجتماعی

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

vعوامل زنده محیط

جانوران از لحاظ اپیدمیولوژیکی به ۲ صورت در بیمار کردن انسانها عمل میکنند:

۱- به صورت مخزن
که عامل بیماریزا را در خود نگه میدارد و پس از تکثیر، باعث انتشار آن میگردد.

۲-به صورت ناقل

فقط باعث انتقال عامل بیماری، میگردد.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

vمحیط غیر زنده

Ø وجود یا برقراری یک بیماری در یک منطقه بستگی به عوامل مساعد محیط آن منطقه و شرایط اکولوژیک و ارتباط بین میزبانهای مختلف دارد به همین دلیل یک بیماری در یک منطقه موجود است و در منطقه دیگر وجود ندارد.

Øمثلاً بیماری خواب در افریقای استوایی بدلیل وجود ناقل بیماری یعنی مگس تسه تسه است و یا مثلاً گواتر در مناطقی که میزان ید موجود در محیط کم است فراوانتر است.

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

Øدر مناطقی که فصل یخبندان دارند در زمستان فعالیت بندپایان متوقف و بیماریهای منتقله بوسیله آنان کم میشود.

عوامل محیطی غیر زنده محیط بقرار زیر است:

وضع جغرافیایی (شامل طول و عرض جغرافیایی، ارتفاع از سطح دریا، میزان بارندگی، حرارت، رطوبت، انواع بخصوص گیاهان یا جانواران).

جریان هوا و جهت باد، PH هوا

ساختمان و نوع خاک (رسی، شنی، سنگی، وجود نمک و املاح دیگر …)

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

• نوع آب (مقدار نمک آب، PH، سختی آب و …)
• وضع دسترسی به آب (کنار دریا، کنار دریاچه و نزدیک رودخانه، … )
• نور و سروصدا

vعوامل شیمیایی محیط

به طور غیرمستقیم یا مستقیم بر سلامت انسان تاثیر میگذارند مثلاً کمبود فلوئور آب باعث پوسیدگی دندانها، کمبود ید موجب گواتر و ازدیاد فلوئور سبب عوارضی چون فلوئوروزیس میشود.

vعوامل فیزیکی

مانند پرتوها، پرتوزاها، اشعه ها

مبانی بیماریزایی (نقش عوامل بیماریزا، میزبان، محیط)

محیط اجتماعی و تاثیر آن بر سلامتی انسان

شامل : الف محیط اجتماعی و اقتصادی جامعه ، ب محیط خانواده

۱) وضع خدمات بهداشتی درمانی جامعه (فراوانی، توزیع عادلانه سیستم بهداشتی، سرمایه گذاری جامعه و

نیروی انسانی و …)

۲) تراکم جمعیت و ساختار جمعیت

۳) وضع تغذیه جامعه و خانواده

۴) سواد

۵) نوع وضع مسکن

۶) وضع زناشویی خانواده (ازدواج فامیلی- مفهوم زندگی اید هآل، فعالیت زن و شوهر، سن ازدواج و…)

۷) درآمد خانواده- میزان سرانه ناخالص ملی

۸) مذهب (گوشت خوک- سیروز کبدی و….)

۹) عقاید و سنن هندوان- حج، عید پاک، سرمه کشیدن و…

۱۰ ) خرافات، عادتها (مصرف سیگار، مصرف بی رویه دارو، مواد مخدر و…)

۱۱ ) وضع زندگی (شهر نشینی، روستا نشینی و کوچ نشینی)

۱۲ ) کاهش لایه ازن، آلودگی هوا، آلودگی آبها و فاضلابهای صنعتی و شهری

۱۳ ) پیشرفت صنعت و عدم حفاظت محیط و منابع طبیعی مثال حوادث)

اندازه ها و اندازه گیریها در اپیدمیولوژی

اندازه ها و اندازه گیریها در اپیدمیولوژی

vاپیدمیولوژی به تعبیری علم کمیتهاست و با اندازه ها و اندازه گیریهای مرتبط با سلامت و بیماری در جمعیتها و گروههای انسانی، سروکار دارد. داده ها در واقع به مثابه آجرهایی هستند که بنای مطالعات اپیدمیولوژی را بالا میبرند.
مهمترین اندازه گیریها در اپیدمیولوژی

v اندازه گیری مرگ

v اندازه گیری ابتلا

v اندازه گیری ناتوانی

v اندازه گیری موالید

v اندازه گیری متغیرهای جمعیت شناختی

v

اندازه ها و اندازه گیریها در اپیدمیولوژی

برای ارزش دادن به اندازه های خام اپیدمیولوژیک باید آنها را به صورت نسبتها یا میزانهایی درآورد تا بتوان درک صحیحتری از آنها به دست آورد.
نسبتها
از مهمترین اندازه های مهم در اپیدمیولوژ ی نسبتها هستند. نسبت(Ratio) مقداری است که از تقسیم یک اندازه یا کمیت برکمیت دیگر به دست می آید.

تفاوت مهم بین نسبت و تناسب این است که تناسب صورت کسر در مخرج کسر ادغام شده است، در صورتی که در نسبت این حالت الزامی نیست . نسبت ها گاهی به صورت درصد بیان می شوند (مثل نسبت میرایی) و گاهی به صورت نسبت میزان، که عبارت از نسبت دو میزان است.

اندازه ها و اندازه گیریها در اپیدمیولوژی

نسبت شانس (Odds Ratio )

شانس در مواجهه یافته ها به شانس در مواجهه نیافته ها است.

شانس(Odds)

شانس یا بخت نیز احتمال رویداد یک واقعه به عدم رویداد آن واقعه است.
خطر نسبی (Relative risk)
خطر نسبی، نسبت خطر ابتلاء یا مرگ در مواجهه یافته ها به همان خطر در مواجهه نیافته ها است، به عبارتی دیگر، خطر نسبی عبارت از نسبت میزان بروز (تجمعی) در گروه مواجهه یافته به نسبت بروز (تجمعی) بیماری در گروه مواجهه نیافته.

میزانهای مهم در اپیدمیولوژی

میزانهای مهم در اپیدمیولوژی عمدتاً شامل ۳ گروه:

میزانهای تولّد ((birth rates

مانند میزان تولّدخام، یا میزان موالید)

میزانهای ابتلاء (Morbidity rates )

مانند میزان بروز، میزان شیوع یا میزان حمله بیماری)

میزانهای مرگ ((Mortality rates

مانند میزان مرگ خام، میزان مرگ اختصاصی علّیتی.

میزانهای مهم در اپیدمیولوژی

v میزان تولّد خام (CBR)
این اندازه برابر تعداد تولدهای زنده در یک جمعیت معین و یک دوره زمانی مشخص (مثلاً یک سال) تقسیم بر متوسط تعداد کل جمعیت ضربدر ۱۰۰۰ است.

میزانهای مهم در اپیدمیولوژی

v میزان باروری (FR)
میزان باروری به صورت میزان باروری عمومی و میزان کل باروری ارائه میشود.

v میزان باروری عمومی(GFR)

برابر تعداد سالانه تولدهای زنده در یک جمعیت معین به ازای هر یک هزار زن در سن باروری در آن جامعه است.

زنان سن باروری را معمولاً زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله و گاهی ۱۵ تا ۴۴ ساله در نظرمیگیرند.

vمیزان کل باروری عبارت از متوسط تعداد نوزادان زنده به دنیا آمده از زنان یک جامعه دردوره باروری است .

این میزان شامل مجموع میزان های موالید اختصاصی زنان در سنین مختلف دوره باروری آنها است

میزانهای مهم در اپیدمیولوژی

میزان بروز بیماری
این میزان برابر موارد جدید رخداد یک بیماری به ازای جمعیت در معرض خطر بیماری است که در یک دوره زمانی معین رخ میدهد.

کاربردهای این میزان در تعیین احتمال گسترش یک بیماری خاص در یک دوره زمانی مشخص مثلاً یک سال، و جستجوی عوامل سبب ساز بیماری است.
میزان بروز را میتوان در مطالعات تحلیلی به کار برد.

میزان بروز برای بیماریهایی که دوره کوتاهی دارند بیشتر کاربرد دارد.

میزان بروز به دو نوع مشخص میزان بروز تجمعی و تراکم بروز تقسیم میشود.

میزانهای مهم در اپیدمیولوژی

میزان شیوع بیماری
میزان شیوع عبارت از تعداد موارد موجود بیماری در یک جمعیت در معرض خطر است، که میتواند به صورت شیوع لحظه ای شیوع در یک نقطه یا لحظه زمانی معین، شیوع دوره ای (شیوع در یک دوره زمانی معین) و یا شیوع تمامی عمر (نسبت کسانیکه بیماری را در کل طول عمر خود داشته اند به جمعیت در معرض خطر در شروع آن دوره زمانی) باشد.

میزانهای مهم در اپیدمیولوژی

کاربردهای میزان شیوع در اندازه گیری حجم بیماری در جامعه، و تعیین نیازهای مربوط به مراقبتهای بهداشتی در جامعه است.
برای مثال در پاسخ به سوالات زیر اندازه های مختلفی از میزانهای شیوع قابل اندازه گیری است:
آیا در حال حاضر مبتلا به کمر درد هستید: (شیوع لحظه ای)
آیا در سال گذشته هرگز کمردرد داشته اید؟ (شیوع دوره ای)
آیا در طول زندگی خود همیشه کمر درد داشته اید؟ (شیوع تمامی عمر)

میزانهای مهم در اپیدمیولوژی

vاطلاعات مورد نیاز برای محاسبه میزان های بروز و شیوع:

üاطلاعات مربوط به وضعیت سلامت افراد

üتعریف دقیق مورد بیماری

üتعداد دقیق افرادی که به بیماری مبتلا شده اند

üتعداد افراد در معرض خطر بیماری

üدوره زمانی مشاهده بیماری

میزانهای مهم در اپیدمیولوژی

میزان بقا
این میزان، عبارت از تعداد بازماندگان از یک بیماری در طی یک دوره زمانی (برای مثال، یک دوره ۵ساله) به کل مبتلایان در همان دوره زمانی است. از این میزان، عمداً برای ارزیابی استانداردهای مربوط به روشهای درمانی، استفاده میشود.

این زمان معمولاً از تاریخ تشخیص بیماری یا شروع درمان محاسبه میشود وبه خصوص در درمانهای مربوط به سرطانها از آن استفاده گردد.

بنابراین میزان بقا عبارت است از تعداد بیماران زنده از یک بیماری پس از ۵ سال، تقسیم بر تعداد کل بیماران تشخیص داده شده یا تحت درمان ضربدر ۱۰۰

منابع اطلاعات در اپیدمیولوژی

vمنابع اطلاعاتی مهم در اپیدمیولوژی

سرشماری

آمارهای حیاتی سازمانهای بین المللی

آمار مراکز بهداشتی درمانی

آمار پلیس

بیمه ها و مانند اینها.

منابع اطلاعات در اپیدمیولوژی

آمار جمعیتی
در بسیاری از کشورها سرشمارهای عمومی یکی از منابع مهم اطلاعاتی به شمار می آید که معمولاً هر ۵یا ۱۰ سال یکبار انجام میگیرد .اطلاعات سرشماری در باره اوضاع جغرافیایی اقتصادی، ویژگیهای افراد و خانواده ها میباشد.
اطلاعات عمومی که در سرشماریها جمع آوری میشوند شامل: نام، سن، تاریخ تولد، محل تولد،ملیت، وضع تاهل، ارتباط با سرپرست خانواده، آدرس محل سکونت، وضع آموزش و تحصیلات، وضعیت شغلی واستخدامی و تعداد افراد خانوار هستند.

منابع اطلاعات در اپیدمیولوژی

vوقایع چهارگانه
ثبت وقایع چهارگانه توسط ثبت احوال انجام میشود. تحول و دگرگونی جامعه را نشان میدهد و به طور مستمر انجام میشود.

v

vمنظور از وقایع چهارگانه:

üولادت

ü

üازدواج

ü

üطلاق

ü

üمرگ است و معمولاً در شناسنامه مندرج است.

منابع اطلاعات در اپیدمیولوژی

ولادت:

قانون، پدر قیم و مادر نوزاد را مسئول اعلام تولّد میداند . همینطور زایمان های منجر به تولّد نوزادان زنده که توسط پزشک، ماما یا در بیمارستان انجام میشود باید مورد تولّد را این افراد گزارش نمایند.

برآورد جمعیت

برآورد جمعیت براساس اطلاعات سرشماری ها انجام می شود. این برآورد براساس در نظر گرفتن توزیع سنی جمعیت و تعداد تولدها، تعداد مرگها، مهاجرتهای داخلی و مهاجرتهای خارجی صورت می گیرد.

منابع اطلاعات در اپیدمیولوژی

آمار مرگ و میر

اولین سیستم ثبت مرگ ها بصورت استاندارد در سطح کشور اولین بار در سال ۱۸۳۶ در انگلستان شروع شده است.

شامل اطلاعات مبسوطی ازجمله نام و نام خانوادگی متوفی، تاریخ فوت، سن، محل فوت، علّت مرگ و جنس و غیره است .

مهمترین مسئله وجود اعتبار در مورد گواهی پزشکی مرگ و میر، علّت مرگ است که متاسفانه در بسیاری موارد قابل اعتبار نیست.

منابع اطلاعات در اپیدمیولوژی

آمار مربوط به ابتلاء

منابع اصلی اینگونه اطلاعات عبارتند از:

آمار بیمارستانها

مراکز بهداشتی درمانی

کلینیک های خصوصی

مراکز علمی بیماری های خاص(سرطان، دیابت، دیالیزی ها …) .

منابع اطلاعات در اپیدمیولوژی

آمار اجتماعی و نمونه برداری

یکی از را ه های به دست آوردن اطلاعات انجام تحقیق در مورد درصدی از جمعیت مورد مطالعه است .

مثلاً اندازه گیری سلامت وبیماری در یک درصد جمعیت ایران در سال ۱۳۷۰

منابع دیگر آمار اجتماعی می تواند اطلاعات موجود درشرکت های بیمه و سازمانهای دیگر اجتماعی (مبارزه با مواد مخدر و اداره کار …) باشد.

منابع اطلاعات در اپیدمیولوژی

اطلاعات بهداشتی بین المللی

سازمان جهانی بهداشت نقش اساسی در استاندارد کردن و جمع آوری اینگونه اطلاعات در جهان دارد.

اطلاعات به تفکیک در مورد نواحی ششگانه این سازمان وجود دارد.

منابع اطلاعات در اپیدمیولوژی

شرایط لازم برای نظام اطلاعات بهداشتی مطلوب آن است که این اطلاعات باید:

بر پایه جمعیت باشد.

ازگردآوری اطلاعات غیرضروری پرهیز شود.

مشکل نگر باشد.

اصطلاحات و متغیرهای مورد نظر، دقیق و قابل اندازه گیری تعریف شوند و شامل خلاصه اطلاعات (جداول، نمودارها و نسبت ها) و معنی دار باشد.

باید امکان تهیه پس خوراند از آن وجود داشته باشد.

v

v

v

vانواع مطالعات اپیدمیولوژیک

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

vروشهای مطالعه در اپیدمیولوژی

مطالعات اپیدمیولوژی را به صورتهای مختلف میتوان طبقه بندی کرد.

برای مثال برخی از آنها را به دوگروه مطالعات کمی در مقابل کِیفی، گروهی کاربردی در مقابل بنیادی یا توصیفی در برابر تحلیلی، برخی دیگرآن را به دو دسته مشاهده ای در برابر مداخله ای یا تجربی طبقه بندی میکنند.

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

گاهی نیز براساس طراحی مطالعه،آنها را به پنج گروه اصلی بوم شناختی، مقطعی، مورد ـ شاهدی، تجربی، و همگروهی(کوهورت) طبقه بندی میکنند.
در انتخاب روش برای مطالعه بیماریها باید به سه نکته اساسی هدف مطالعه، قابلیت انجام مطالعه، و اعتبار مطالعه، توجه داشت.

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

هدف مطالعه :

اندازه گیری رخدادها

تعیین ارتباط بین عوامل خطرزا و بیماری یا پیامد مورد نظر

تعیین وضعیت بیماری در یک جمعیت

مطالعه در باره علل ایجاد بیماری

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

مطالعات توصیفی
مطالعات توصیفی شامل موارد زیر است:
استفاده از داده های موجود (تجزیه و تحلیل مجدد داده ها)

مطالعه موردی یا گزارش مورد ((Case reports -Case studies
مطالعات مربوط به مرور موارد (Case series studies)
مطالعات بوم شناختی (Ecological studies )
مطالعات تاریخی

تلخیصات
متا آنالیز
مطالعات طولی

مطالعات مرتبط با سنجش دانش، نگرش و عمل یا رفتار KAP studies

مطالعات هنجاری
مطالعات مقطعی

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

استفاده از داده های موجود (تجزیه و تحلیل مجدد داده ها)

این روش شامل آزمایش مجدد داده های موجود است جمع آوری و خلاصه کردن اطلاعات ثبت شده درپرونده های پزشکی که در گذشته انجام شده از متداولترین نوع این شیوه مطالعه است .

این روش گاه به اشتباه گذشته نگر نامیده میشود.

مزیت این روش، سریع و ارزان بودن آن و عدم نیاز به جمع آوری داد ه هاست.

به دلیل عدم برنامه ریزی تحقیق اعتبار داده ها ممکن است پایین باشد.

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

مطالعه موردی یا گزارش مورد
گزارش یا مطالعه مورد، توجه و بررسی دقیق یک مورد غیرمعمول یا کمیاب است، که چگونگی و مکانیسم احتمالی رخداد مورد را بررسی میکند.

این مطالعات نمیتوانند نتیجه گیری قطعی از علّیت رخداد مسئله راارائه نماید و بیش از آنکه در صدد تأیید یا رد مسئله ای باشند به توصیف آن میپردازند.

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

Øمطالعات مربوط به مرور موارد
مرور موارد، گسترش یک گزارش مورد و یا گزارش چند مورد بجای یک مورد است.

Ø در این نوع مطالعه معمولاً خصوصیات تعدادی از بیماران در یک مقطع یا دوره زمانی مطالعه میشود و توزیع چگونگی رخدادها درزیر گروههای جمعیتی (مانند سن، جنس، شغل) مشخص میگردد.

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

متا آنالیز
انجام متاآنالیز جمع بندی، خلاصه، و ارائه یک دستورالعمل پزشکی براساس داده های کمی اسناد و تحقیقات قبلی انجام شده میباشد.

تحقیقاتی که روش یکسان وطراحی مشابهی را با هدف مشترک بکار گرفته اند، قابلیت انجام متاآنالیز دارند.

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

مطالعات مرتبط با سنجش دانش، نگرش و عمل یا رفتار (KAP studies)
مطالعات مربوط به بررسی معلومات یا دانشKnowledge ، نگرش Attitude ،رفتار یا عملکرد , Performance /Practice هستند.

این مطالعات بیشتر در آموزش پزشکی و بهداشت کاربرد دارند.

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

Øمطالعات طولی
این مطالعات برای تعیین تغییر الگوی یک رخداد در طول زمان استفاده میشوند.

Ø معمولاً جزء مطالعات تحلیلی طبقه بندی میشوند و زمانی که هدف مطالعه تعیین ارتباط بین یک علّت با یک معلول است بعنوان یک مطالعه همگروهی قلمداد میشود.

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

Øمطالعات هنجاری

Øدر این مطالعات خصوصیات یا صفات کمی در یک جمعیت تعیین می گردد و معلوم می شود که این خصوصیات یا اندازه ها تا چه حد با یکدیگر تفاوت دارند .

Ø انجام مطالعات هنجاری در مورد خصوصیات یا اندازه هایی که به دلایل مختلف ممکن است از جامعه ای به جامعه دیگر متفاوت باشد در هر جامعه ضروری است.

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

کارآزمایی بالینی عبارتست از هرگونه پژوهش بر روی انسانها که به منظور کشف، یا تأیید اثرات بالینی،
دارویی و یا سایر اثرات فارماکودینامیکی یک فرآورده تحقیقاتی و یا به منظور شناسایی هرگونه واکنش نامطلوب یک فرآورده تحقیقاتی و یا مطالعه جذب، توزیع سوخت و ساز و دفع یک فراورده تحقیقاتی با هدف اثبات بیخطری و یا تأثیر آن صورت میگیرد.

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

برخی طراحی های مربوط به کارآزمایی های بالینی

طراحی موازی P arallel Design

اکثر کارآزمایی های بالینی تصادفی طراحی موازی دارند . در این مطالعات هر گروه از شرکت کنندگان درمعرض یکی از مداخلات مطالعه قرار می گیرند.

طراحی متقاطع Cross-over Design:

یک کارآزمایی بالینی تصادفی زمانی طراحی متقاطع دارد که هریک از شرکت کنندگان کلیه مداخلات مطالعه را در دوره های متوالی دریافت کنند .

این که کدام شرکت کننده، کدام یک از مداخلات را دریافت کند بطورتصادفی معین می شود . در طراحی متقاطع هریک از شرکت کنندگان خود شاهد خود می باشند (شاهد و مورد یکی است).

انواع مطالعات اپیدمیولوژیک

کارآزمایی باز Open Trial

کارآزمایی تصادفی شده ای است که در آن کلیه افراد درگیر در کارآزمایی از مداخله ای که هریک ازشرکت کنندگان دریافت می کنند آگاهند.

اکثر کارآزمایی های مربوط به مداخلات جراحی از این نوع هستند.

غربالگری

غربالگری

v روش بیماریابی در جامعه (غربالگری)
غربالگری عبارت است از پیدا کردن و یا تجسس افرادی (یا عوامل خطرزا در افراد) که هنوز متوجه بیماری خود نشده و جهت درمان بیماری خود اقدامی نکرده اند.

این افراد در جامعه نسبت به کسانی که واقعاً سالم هستند و یا متوجه بیماری خود شده اند بسیار زیادند به طوری که این مسئله را در جامعه به کوه یخ تشبیه کرده اند.
که در آن موارد پنهان بیماری در زیر آب (شامل قسمت اعظم کوه یخ) و موارد آشکار بیماری در روی آب و تنها بخش کوچکی از کوه را نوک کوه یخ تشکیل میدهد.

غربالگری شامل انجام آزمایشهایی برای شناسایی این افراد است.

در غربالگری افرادی که بیمار تشخیص داده میشوند پیگیری شده و تحت درمان قرارمیگیرند.

غربالگری

Øاهداف غربالگری به شرح زیر است:

üتشخیص زودرس بیماری در جامعه

ü درمان به موقع موارد ابتلا

üجلوگیری از پیشرفت وخامت و شدت بیماری

üجلوگیری از انتشار بیماری

üتشخیص گروه هایی که بیشتر از دیگران در معرض خطر بیماری هستند یا بیماری در آنها وقوع بیشتری دارد.

غربالگری

Øمثالهایی از آزمایشهای غربالگری
• ماموگرافی، نوع خاصی از رادیوگرافی از پستانها، که میتواند در تشخیص زودرس سرطان پستان و در نتیجه درمان آسانتر آن کمک کند.
آزمایش پاپ اسمیر که میتواند در علائم اولیه سرطان دهانه رحم را مشخص نماید.
• آزمایش سنجش بینایی کودکان توسط چارت اسنلن در بدو ورود به مدرسه.

غربالگری

vمعیارهای انجام غربالگری
انجام برنامه غربالگری در هر جامعه در صورتی که به درستی و در صورت لزوم انجام شود بسیار سودمند خواهد بود. اما هزینه این گونه برنامه ها معمولاً بسیار زیاد است و معمولاً از بودجه های عمومی تامین میشود.

v این هزینه ها نه تنها برای انجام آزمون غربالگری بلکه برای هزینه های پیگیری، تستهای تشخیص قطعی و حتی درمان موارد بیماری است.

غربالگری

vبنابراین باید شواهد و دلایل کافی مبنی بر این که انجام برنامه غربالگری در این جامعه با توجه به سرمایه گذاری مورد نیاز، مفید و لازم است وجود داشته باشد.

vمعیارهای مختلفی برای تصمیم گیری انجام یک برنامه غربالگری در یک جامعه وجود دارد که ممکن است شامل یک یا چند معیار زیر باشد:

üمعمولاً غربالگری برای بیماریهای مزمن انجام میشود.

üبیماری مورد نظر مسئله ای جدی باشد.

üزمانی که میخواهیم یک برنامه غربالگری را در جامعه به اجرا در آوریم حتماً باید به بار بیماری مورد نظر توجه داشته باشیم.

غربالگری

vبیماری مورد نظر شیوع نسبتاً زیادی داشته باشد(بخصوص در مرحله قبل از بروز علائم بالینی).

vهنگامی که شیوع بیماری در جامعه بالا نیست، باید تعادل بین شدت بیماری و سایر ملاحظات نیز مورد توجه قرار گیرند.

vبنابراین برای مثال در مورد بیماری نادری مانند فنیل کتونوریا به دلیل نتایج وخیمی که بیماری به بار می آورد انجام غربالگری و تشخیص زودرس بیماری که نتیجه آن درمان سریع و به موقع بیماری است بسیار سودمند خواهد بود.

غربالگری

vتاریخچه بیماری بخوبی شناسایی شده باشد (طول دوره کمون، دوره واگیری . . .)

v

vبین زمان تماس افراد و بروز علائم آشکار بیماری زمانی نسبتاً طولانی وجود داشته باشد.

vتست غربالگری دارای حساسیت و ویژگی مناسبی باشد.

غربالگری

vتست غربالگری ساده و ارزان، بیخطر و قابل قبول (نگرش مردم نسبت به غربالگری) و قابل اعتماد برای مردم باشد.

vاز نظر اخلاقی مشکلی برای انجام غربالگری وجود نداشته باشد.

vتشخیص بیماری و درمان آن نیز راحت و کافی، موثر، قابل قبول، در دسترس و بیخطر باشد.

vملاحظات مربوط به هزینه ها (یعنی این که آیا علیرغم رعایت سایر ملاحظات انجام غربالگری مقرون به صرفه میباشد)

غربالگری

تفاوتهای آزمایشات غربالگری با آزمایشات تشخیصی

vدر آزمایش غربالگری افراد سالم یا بظاهر سالم آزمایش میگردند، در حالی که در تست تشخیصی آزمایش روی افراد دارای علائم بیماری انجام میشود.

vهدف از آزمایش غربالگری، شناسایی افراد به ظاهر سالم از افراد واقعاً سالم است ولی هدف آزمایش تشخیصی، مشخص کردن علّت علائم است.

غربالگری

vآزمایش غربالگری برعکس آزمایش تشخیصی معمولاً روی عده نسبتاً زیادی از افراد یا گروههای جمعیت انجام میشود.

vایده آل آن است که آزمایش غربالگری، ارزان، ساده و سریع باشد و حداقل ناراحتی را برای افراد ایجادکند ولی این ملاحظات در مورد آزمایش تشخیصی زیاد مهم نیست.

---