خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل رضاع(۲)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل رضاع(۲) :

شرایط ایجاد محرمیت رضاعی: ^(۱)

پس از بررسی حقوق مادر یا دایه و طفل شیرخوار، به چگونگی ایجاد محرمیت رضاعی می پردازیم. در ماده ۱۰۴۶ قانون مدنی آمده است: «قرابت رضاعی از حیث حرمت نکاح در حکم قرابت نسبی است;مشروط بر اینکه:

اولا – شیر زن از حمل مشروع حاصل شده باشد.

ثانیا – شیر مستقیما از پستان مکیده شده باشد.

ثالثا – طفل لا اقل یک شبانه روز و یاپانزده دفعه متوالی شیر کامل خورده باشد،بدون اینکه غذای دیگری یا شیر زن دیگر رابخورد.

رابعا – شیر خوردن طفل قبل از اتمام دوسال از تولد او باشد.

خامسا – مقدار شیری که طفل خورده است از یک زن و از یک شوهر باشد. ^(۲)

سادسا – زن شیرده زنده باشد پس اگر دراثنای شیر دادن بمیرد و نصاب، در حال مرگ اوولوبایک مرتبه کامل گردد، حرام نمی شود. ^(۳)

حال به شرح هر کدام از شرایطمی پردازیم:

اولا: شیر زن از حمل مشروع حاصل شده باشد. در پیدایش شرط مزبور دو امرباید مورد نظر قرار گیرد:

الف – شیر زن از حمل باشد، یعنی زن دراثر حاملگی شیر در پستانش پیدا شود و ازآن شیر به کودک بدهد. بنابراین چنانچه زن بدون آنکه حامله گردد، شیر در پستانش پیداشود و از آن به کودکی بدهد – چنانچه این امردیده شده است – قرابت رضاعی ایجادنمی گردد. ^(۴)

عده ای از فقها بر آنند که لزومابایستی زن شیردهنده وضع حمل کرده باشد و چنانچه به صرف حاملگی شیردار شده باشد، رضاع موجب نشر حرمت نخواهد شد.درمقابل، گروهی دیگر حاملگی را کافی دانسته اند. علامه حلی در تالیفات مختلف خود هر دو نظر را تایید کرده و قانون مدنی پیرو نظریه اخیر است.

اما آیا نحوه بارداری تفاوتی را دراین مساله ایجاد می کند؟ مثلا امروزه لقاح مصنوعی نیز موجب حمل می گردد; بدین معنی که نطفه مرد به طریقی غیر از مقاربت و با روشهای پزشکی در رحم زن قرار می گیرد. این مساله بین فقها مورد اختلاف است.صاحب جواهر در این خصوص نظریه ای دارد که قانون مدنی از آن متابعت کرده است: «در اطلاقات ادله این اقتضا هست که مورد را شامل باشد،پس اولی است که معیار را برتکون ولد از نطفه مرد قرار بدهیم بطوری که ولد به شوهر قانونی منتسب باشد.»

صاحب جواهر برای تثبیت مطلب و رفع ایرادها اضافه می کند: «اگردر عبارات اصحاب امامیه، کلمه «وطی » آمده است بیشتر به اعتبارغلبه است نه اینکه شرط باشدکه حتما و منحصرا آمیزش و وطی صورت گرفته باشد، بطوری که غیر ازوطی بقیه موارد را خارج می سازد.» ^(۵)

ب – حمل مشروع باشد; منظور ازحمل مشروع، حملی است که در اثرنکاح دائم یا منقطع به وجود آید. این امر اجماع بین فقهای امامیه است. درنشر حرمت و سببیت تحریم، شرطنیست که زن شیر دهنده هنگام رضاع در حباله مرد باشد بلکه اگر زن مطلقه یا شوهر مرده باشد – در زمان حاملگی یا شیردادن به بچه – و بچه بعد ازطلاق یا مرگ شوهر شیر بخورد، دراین حالت هم موجب حرمت بوده ومانند موردی است که شوهر زنده باشد.

حملی که از شبهه حاصل شده باشد، مورد اختلاف بین فقهای امامیه است و قول مشهور الحاق حکم شبهه به نکاح صحیح است; زیرا در اثر جهل به حرمت نمی تواند رابطه نزدیکی،نامشروع شناخته شود. همچنین است هر گاه حمل در اثر نزدیکی با اکراه محقق شده باشد. در صورتی که حمل با اکراه موجود شد، فقط نسبت به همان طرف خویشاوندی رضاعی حاصل می گردد. پس شیر حاصل اززنا، قرابت رضاعی ایجاد نمی کند.

ثانیا – شیر مستقیما از پستان مکیده شده باشد.

چنانچه شیر را در استکان بدوشندو به کودک بدهند و یا در اثر بیماری ازراه بینی بوسیله لوله وارد معده کودک نمایند و یا شیر را در دهان کودک بدوشند، بدون آن که طفل پستان رابمکد، ایجاد قرابت رضاعی نمی کند.قول مزبور، مشهور بین فقهای امامیه است. ^(۶) مبنای فقهی موضوع مطابق نظریه مشهور فقها آن است که کلمه «ارتضاع » از باب افتعال که در نصوص وارد شده، اقتضای چنین مفهومی رادارد. ^(۷)

ثالثا – طفل لا اقل یک شبانه روز ویا پانزده دفعه متوالی شیر کامل خورده باشد بدون اینکه غذای دیگر یا شیرزن دیگری را خورده باشد.

در مورد دفعات شیر، بین فقهااختلاف است. مطابق نظر “ابن جنید”حتی یک بار شیر خوردن موجب حرمت است. ابن جنید برای اثبات نظر خود به عموم و سنت و چندحدیث استناد کرده است که همگی ضعیف هستند. نظریه دیگر که اکثرمتقدمین طرفدار آنند، مقدار دفعات شیر را که موجب حرمت می گردد ۱۰بار ذکر کرده است. نظریه سوم، نظریه ۱۵ دفعه است که بین فقهای متاخرمقبول است. ^(۸)

رابعا – شیر خوردن طفل قبل ازتمام شدن دو سال از تولد او باشد.

رسول خدا «صلی الله علیه وآله » می فرمایند: «لارضاع بعد فطام » یعنی پس از گرفتن کودک از شیر رضاعی حاصل نمی شود. ^(۹)

خامسا – مقدار شیری که طفل خورده از یک زن و یک شوهر باشد.

بنابراین هر گاه مردی دو زن داشته باشد و طفل مرتضع از هر یک ۷ و ۸دفعه شیر بخورد، باعث حرمت نمی شود. ثانیا ۱۵ دفعه شیر یا یک شبانه روز شیر کامل، متعلق به مرد(فحل) واحدی باشد. پس اگر طفل شیرخوار در قسمتی از مدت شبانه روز کامل یا بعضی از دفعات،شیر متعلق به شوهر دیگری را بخورد،احکام رضاع بر آن جاری نمی شود.

باید توجه داشت که در متون فقهی کلمه «شوهر واحد» قید نگردیده بلکه واژه های «فحل واحد» و یا «صاحب اللبن » بکار رفته است.

مشهور فقها عقیده دارند، منظور از«فحل » کسی است که حمل زن و شیراو ناشی از آن شخص باشد، هر چندکه هنگام رضاع، شوهر بالفعل زن شیرده نباشد.

وضعیت زن پس از جدایی ازشوهر اول – بواسطه طلاق، فوت وعلل دیگر – برای مدتی که شیر زن متعلق به شوهر اول است به ترتیب زیرقابل بررسی و در این خصوص چندفرض قابل تصور است:

اول – زن پس از جدایی از شوهراول با شخص دیگری ازدواج می کند ونزدیکی صورت می گیرد ولی حامله نمی شود; در حالی که شیر کماکان درپستانش است. در این فرض، صاحب اللبن همان شوهر اول است.

دوم – زن بعد از ازدواج دوم حامله شود ولی پستانش شیری همانند سابق داشته باشد و تغییری نکند، در این حالت نیز به نظر اکثر فقها، صاحب اللبن همان شوهر اول است.

سوم : زن بعد از ازدواج جدیدحامله می شود و شیر پستانش نیزدچار تغییر می شود; یا زیاد و کم می شود، یا قطع می شود و دوباره شیرمی آورد; یعنی در مجموع نزدیکی وحامله شدن از شوهر جدید در تغییرشیر موثر است.

در این فرض بین فقها اختلاف نظربی شماری به چشم می خورد. گروهی می گویند معیار احراز انتساب است وچنانچه احراز شود که شیر هنوزمنتسب به شوهر اول است، صاحب شیر یا فحل همان شوهر اول است.ولی گروهی دیگر عقیده دارند که معیار، وضع حمل است و تا وضع حمل نشده، شیر مربوط به شوهر اول است و بعد از وضع حمل متعلق به شوهر جدید است.

چهارم – زن از ازدواج جدید حامله می شود و وضع حمل می کند ولی شیرمستمرا در پستانش باقی است. در این صورت تردیدی در انتساب به شوهرجدید وجود ندارد. ^(۱۰)

مرحوم ابوعلی طبرسی، صاحب تفسیر، در کتاب تفسیریش می گوید:«اتحاد فحل شرط نبوده، بلکه فقطلازم است مرضعه متحد باشد. دلیل مابر این گفتار آن است که وقتی اتحادفحل شرط نباشد و مرضعه اطفال متحد باشد، همه با هم خواهر و برادرمی شوند، اگر چه فحل متحد نباشد وبدیهی است که اخوت امی و مادری وقتی نسبی باشد موجب حرمت تناکح یعنی نشر حرمت می باشد.»

مرحوم شهید ثانی در جواب می فرمایند: «این کلام از مرحوم طبرسی بسیار وجیه و متین است;منتهی چون روایات و نصوص اهل بیت «علیهم السلام » بر خلاف آن است،نمی توان این مقال و استقلال راپذیرفت. بنابراین نصوص یاد شده عموم ادله ای که دلالت بر اتحاد رضاع و نسب داشته و بیانگر این معناست که هر عنوان از نسب که موجب تحریم است از رضاع نیز چنین می باشد،تخصیص می دهد. ^(۱۱)

به طور کلی شیردادنی که علت محرم شدن است، به دو چیز ثابت می شود:

اول : خبر دادن عده ای که انسان ازگفته آنان یقین پیدا می کند.

دوم: شهادت دو مرد عادل یا چهارزن که عادل باشند. ولی باید شرایطشیر دادن را بگویند. مثلا بگویند مادیده ایم که فلان بچه بیست و چهارساعت از پستان فلان زن شیر خورده وچیزی هم در بین آن نخورده است، همچنین در رابطه با سایر شرطها. ولی اگر معلوم باشد که شرایط را می دانندو در عقیده با هم مخالف نیستند و بامرد و زن هم در عقیده اختلافی ندارند، لازم نیست شرایط را شرح دهند. ^(۱۲)

شناخت اقربای رضاعی

پس از شناخت شرایط ایجادقرابت رضاعی، شایسته است که اقربای رضاعی را نیز بشناسیم.

ماده ۱۰۴۶ قانون مدنی، حرمت نکاح با اقربای رضاعی را با عبارت کوتاهی ذکر کرده است. عبارت مذکورمتذکر شده است که نکاح باخویشاوندان رضاعی مانند نکاح باخویشاوندان نسبی حرام است ولی تصریح نکرده که خویشاوندان رضاعی چه کسانی هستند آن گونه که در ماده ۱۰۴۵ ق.م خویشاوندان نسبی را نام برده است. آنچه از عبارت ماده قانونی می توان استنباط نمود، آن است که نکاح با هر یک از اقربای رضاعی که یکی از عناوین مذکور درماده ۱۰۴۵ ق.م براو صدق می کند،ممنوع است. بنابراین نکاح با اقربای ذیل ممنوع است:

۱) نکاح با پدر و اجداد رضاعی ومادر و جدات رضاعی هر قدر که بالارود.

۲) نکاح با اولاد رضاعی هر قدرکه پایین برود.

۳) نکاح با خواهر و برادر رضاعی و اولاد آنها هر قدر که پایین برود.

۴) نکاح با عمات و خالات رضاعی خود و عمات و خالات رضاعی پدر و مادر و اجداد و جدات رضاعی. ^(۱۳)

پس به طور کلی موارد ممنوع بودن نکاح اقربای رضاعی در هفت قسمت بیان می گردد:

اول : ممنوع بودن نکاح مرضعه وفحل با مرتضع و مرتضعه

۱) نکاح مرضعه با مرتضع ممنوع است، زیرا مرضعه، مادر رضاعی مرتضع است و نکاح مادر نسبی باپسرش ممنوع