خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل فسطاط، مکان خاطره ها

فایل پاورپوینت کامل فسطاط، مکان خاطره ها؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل فسطاط، مکان خاطره ها شامل 92 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل فسطاط، مکان خاطره ها را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل فسطاط، مکان خاطره ها با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل فسطاط، مکان خاطره ها با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل فسطاط، مکان خاطره ها تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل فسطاط، مکان خاطره ها را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل فسطاط، مکان خاطره ها :

نوشته

پس از رحلت محمدصلی الله علیه وآله به سال ۶۳۲ میلادی [دهم هجری]، اعراب مسلمان در جهت شمال، شرق (سوریه،

عراق و دورتر) و غرب – و ابتدا از مصر تحت سلطه بیزانس – دست به تاخت و تاز زدند. آنها در مصر ابتدا به سال ۶۴۱ م

. [۲۱

ه] به محاصره قلعه ای روی آوردند به نام بابل که بر ساحل شرقی نیل حدود ۲۰ کیلومتری جنوب راس دلتا قرار دارد،

در مکانی که کوه بیش از هرجای دیگر به رود نزدیک شده – و بنابراین در محلی سوق الجیشی به شمار می آمد. در

طول این محاصره فاتحان عرب اردوگاه خود را میان رود و کوه مستقر کردند و سرزمین اشغالی را بین قبایل و افراد تقسیم

نمودند. به محض آن که استحکامات بیزانسی فتح شد، بخشی از مسلمانان به قصد فتح پایتخت مصر متعلق به

امپراطوری بیزانس، یعنی اسکندریه، پای در رکاب نهادند و در بازگشت، گستره ای را که سهم آنها شده بود، و بعد از این

فسطاط نامیده خواهد شد، تصرف کردند

.

در همین جاست که شهر فسطاط سر بر خواهد آورد، شهری که بعدها به کلان شهر قاهره منضم خواهد شد و مسلمانان

اعصار بعدی به آن به چشم منشا این شهر خواهند نگریست. به همین سبب مسلمانان رابطه ای ویژه با آن برقرار خواهند

ساخت و متونی که درباره آن نوشته می شود به سبب آن که در قرن چهاردهم، مصر و بویژه پایتختش گرفتار بحرانی بی

سابقه خواهد شد، اشاره های بیشتری به این شهر اولیه خواهند کرد. در این هنگام است که نویسندگان، دست به نوشتن

تاریخ فسطاط می زنند و به توصیف آن چیزهایی می پردازند که احتمال می رود در آینده به شکلی جبران ناپذیر نابود شود

و تردیدی نیست که عینیت محلها دستاویزی است که خاطرات و یادگارها می توانند به آنها چنگ اندازند. بنابراین مورخ

متونی در اختیار دارد که در دوره های بعد از پیدایش اولیه فسطاط نوشته شده است، متونی که هم به نشانه های

نخستین شهر مادر پرداخته است، هم به وضعیت شهر در عصر نویسندگان، و هم به نمایش ویژه هر یک از آنها از

چشم انداز شهر. به یاری همین منابع و مواد اولیه است که می توان به سؤالی که میشل دوسرتو

(Mishel de Certeau)

مطرح کرده پاسخ داد. او می پرسد: «در محلی که در حال حاضر به صورت مجموعه ای در آمده، جایگاه

خاطرات و یادگارها کجاست؟

». ^(۱)

متونی

(۲)

که به شرح تاریخ فسطاط پرداخته اند غالبا داستان را با اشاره به افسانه ای آغاز می کنند که به نخستین لحظات

تاریخ این شهر باستانی مربوط می شود: فرمانده جنگاوران عمروبن العاص خیمه اش را در پای قلعه بابل، برپا کرده بود

.

چون بابل تسخیر شده به عزم فتح اسکندریه راهی آن دیار شد. هنگام برچیدن اردوگاه، عمرو مشاهده کرد که کبوتری

بر نوک خیمه او لانه ساخته و در آن تخم گذاشته است. برای آن که مزاحم پرنده – که بی تردید نشان از این داشت که

بخت و سرنوشت با او یار است – نشود، خیمه خود را باقی گذاشت و در بازگشت ظفرمندانه از اسکندریه، این مکان خاص

را به حیث سهم شخصی خود برگزید

.

بنابراین افسانه نخستین روزهای شکل گیری شهر فسطاط بر این آمد و شد سردار فاتح عرب و تعیین حصه شخصی او از

زمینهای مفتوحه، متمرکز شده است. چرا این افسانه به بنیانگذاری نخستین شهر اسلامی آفریقایی ارتباط داده نشده؟

تنها به این سبب که بنیانگذاری مطرح نبوده است. تا زمانی که تسخیر اسکندریه، این پایتخت مصر تحت سلطه بیزانس

تحقق نیافته بود، مساله بنیانگذاری، پایتختی رقیب نمی توانسته مطرح شود، علاوه بر این که در مورد محل آن نیز هنوز

اختلاف نظر وجود داشت. آیا باید به پیروی از بیزانسی ها (رومی ها) اسکندریه را انتخاب کرد؟ مسلمانها ترجیح می دادند

در شهر مسیحی ها مسقر نشوند و پشت به دریا کنند. آنها محل بابل را برگزیدند

.

معمولا وقتی شهری از سوی فاتحان احداث می شود، مراسم بنیانگذاری آن آب و رنگی مذهبی دارد. مذهب هم در طالع

بینی و تعیین زمان و مکان سعد و نحس (که باید سعد باشد) دخالت دارد و هم در بر پایی عناصر مادی شهر که از نظمی

هماهنگ پیروی می کند. در سال ۹۶۹ میلادی [۵۹ ه] بنیانگذاری قاهره از سوی فاطمیان با چنین مراسمی آغاز خواهد

شد. در فسطاط کارها سریع تر از آن بود که فرصت چنین مراسمی به دست آید: وقتی تصمیم گرفته شد که منطقه را به

صورت پایتخت مصر اسلامی درآورند، مدتها بود فاتحان در آن مستقر شده بودند و برگزاری مراسم بنیانگذاری که

مستلزم وجود سرزمینی بکر است، ممکن نبود

. ^(۳)

بنابراین وظیفه افسانه ای که به روزهای آغازین شهر فسطاط مربوط

می شود این است که در نبود مراسم مذهبی بنیانگذاری، توجه خوانندگان را به اسطوره نخستین روزهای این شهر جلب

کنند. به دلیل نبود مراسم مذهبی بنیانگذاری که بتواند این نقش را ایفا کند، آغاز پیدایش شهر از خلال شخص فرمانده

یعنی عمرو – که وظیفه بنیانگذار را بر عهده دارد – شکوه و جلال می یابد

.

در تمدنی که زبان عربی در آن اهمیتی اساسی داشته – در اسلام برای زبان عربی قدرتی نمادین قایلند چرا که قرآن به

این زبان نازل شده – شهر مادر نمی توانسته نامی غیر عربی برخود داشته باشد. و می دانیم که کلمه «فسطاط » بیشتر از

یک واژه یونانی یعنی

Fossaton

به معنی گودال می آید. نخستین وظیفه افسانه یاد شده این بوده که برای نام شهر

ریشه ای عربی بیابد: «خیمه » را به عربی می توان «الفسطاط » گفت، و همین کلمه است که نویسندگان در متون خود

آورده اند و می خواهند به این ترتیب بگویند که نام شهر از خیمه مشهور فرمانده که سرنوشت بر فراز آن ظفرمندی را

بشارت داده گرفته شده است. به علاوه طبیعی است که نویسندگان برای ریشه یابی نام فسطاط به زبان یونانی مراجعه

نکنند چرا که دو قرن بعد از فتوحات عرب، زبان یونانی که در زمان سلطه بیزانس در مصر رایج بوده دیگر معمول نبوده

است. زبان محلی قبطی بوده و در دوران حکومت اعراب همچنان تا چند قرن قبطی باقی خواهد ماند. در مورد مصر، دو

زبانی بودن یعنی قبطی – یونانی به تدریج به صورت قبطی – عربی در خواهد آمد

.

عنصر توپوگرافیکی که افسانه بر مبنای آن نهاده شده، خیمه است، خیمه ای که در محل استقرار آن عمرو سهم خود [ از

زمینها ] را دریافت کرد. و در این جا شیوه تسهیم زمینهاست که به نمایش گذاشته شده: «عمرو محل چادرش را به

یث سهم خود از زمینها انتخاب کرد». این جمله می رساند که سهم فاتحان همان محلی است که به هنگام محاصره بابل در

اختیار داشته اند. و کسانی نیز که برای فتح اسکندریه عزیمت کردند و وسایل خود را در محل باقی گذاشتند – مثل عمرو

که خیمه خود را باقی گذاشته بود – محل استقرار اولیه خود را سهم بردند. سوای داستانی که در مورد عمرو گفته شده ما

با افسانه ای که درباره قیس بن کلثوم از قبیله تجیب ساخته اند آشناییم: او به همراه غلامان، اسبها و شترهایش به مصر

آمد و در محاصره بابل شرکت جست، سپس درمعیت عمرو برای فتح اسکندریه رهسپار شد. هنگامی که با سپاه پیروز

عرب بازگشت، قطعه زمینی که قبلا بر آن مستقر شده بود به مالکیت او درآمد

. ^(۴)

بنابراین زمینهای منطقه ای که تصرف می شد، طبق آیین خاصی میان فاتحان تقسیم می شد و به صورت تیول به آنها

واگذار می گردیده است: بخشی از آن به صورت انفرادی به بعضی افراد و بقیه به صورت مشاع به اعضای قبیله، طبق

الگوی سازماندهی اجتماعی تقطیع می شده است. در واقع فرماندهان سپاه عرب شهرنشین هایی بودند از مکه یا مدینه،

که به اقامت در ملک شخصی عادت داشتند، بقیه سپاه از عربهایی کوچ رو تشکیل شده بود که یکجانشین شده بودند اما

همچنان در گروههای قبیله ای که بیشتر به زندگی جمعی و تقسیم زمینها به صورت مشاع عادت داشتند، به سر

می بردند

.

تقسیم زمینها میان افراد بسرعت باعث به وجود آمدن هسته اولیه شهر شد. حتی نویسندگان گزارش کرده اند که مساله

مجاز یا غیر مجاز بودن ساخت خانه های چند طبقه بسرعت مطرح شد. این مساله که در نامه ای خطاب به خلیفه ثانی

عمر بن خطاب مطرح شد نشان می دهد که اعراب حداکثر پس از سه سال از ورود به مصر (چرا که فتح مصر در سال ۶۴۱

م [۲۱ ه] بوده و وفات این خلیفه در ۶۴۴ م. [۲۴ ه ]) یکی از الگوهای معماری مصری را پذیرفته اند

. ^(۵)

پاسخ خلیفه خالی از

فایده نیست: «مرد متوسط القامه ای را انتخاب کنید، او از پنجره طبقه مورد نظر به بیرون نگاه کند. اگر به این ترتیب

نتوانست آنچه در خانه های همسایه می گذرد ببیند، آن طبقه باقی بماند و در

غیر این صورت آن را خراب کنید.» سهام

مشاع هر قبیله نام آن قبیله را به خود گرفت (فی المثل خطط تجیب یا تیول قبیله تجیب) و تا مدتی به صورت اردوگاه

آن قبیله باقی ماند. و این قطعه زمینی وسیع بود، فضایی غیرشهری که می توان آن را در مقابل هسته ای که عمرو و

اطرافیانش تصرف کرده بودند قرار داد. تعریف شهر در این جا از مقوله ریخت شناختی و عملکردی است. ریخت شناختی

است زیرا بنایی از مصالح ساختمانی وجود دارد و خیابانهایی چند; عملکردی است زیرا در آن جا تجهیزاتی برپا شده چون

:

مسجد، قلعه و حمام. تفاوت میان دو بخش در وضعیت حقوقی زمینها نیز مشاهده می شود: در هسته شهری مالکیت

اختصاصی و فردی آشکارا در مقابل مالکیت جمعی قرار گرفته و تیول های شخصی در مقابل تاسیسات و خیابانهای

عمومی آنها هر کدام نامی دارند و تشریفات قانونی آنها حتی قبل از آن که همه املاک اختصاصی معلوم شده باشد، به

انجام رسیده است. در مقابل، در منطقه «خطه » هر چه واگذار شده، جمعی و اشتراکی است و آنچه چنین نیست، خالی

اطلاق می شود: و اینها «فداء» نامیده می شوند، یعنی فضاهایی که به کسی داده نشده است. آیا ضرورتی دارد که بگوییم در

جایی که زمینها به قبایل تعلق داشته باشد، شهری وجود ندارد؟

بنابراین فسطاط در اصل شهری بوده دوگانه، جایی که در هر حال تمامی فضای تصرف شده (حدود ۷۵۰ هکتار) بزرگتر از

آن بوده که به گونه ای متراکم اشغال شود. بخش اعظم این شهر اردوگاهی عظیم بوده است و وجه تسمیه آن یعنی «مصر

»

نیز به دلیل وجود «شهر – اردوگاه » بوده است که به کوفه و بصره – دو شهری که اعراب پس از فتح عراق بر پا کردند – نیز

اطلاق می شد. این نام بعدها به صورت نام خاص فسطاط و سپس تمام کشور درآمده است. امروزه نیز این کشور را به

عربی مصر می گویند. نویسندگانی که بعدها درباره این شهر نوشته اند کلمه فسطاط را به تمامی این قلمرو، و نه تنها

هسته مرکزی که واقعا شهر بود، تسری می داده اند. و در همین مکان است که خاطرات مسلمانان متمرکز نشده

خاطراتی که ارتباط عاطفی بسیار شدیدی، نه با بنایی باشکوه، قصر امیر یا مسجد، بلکه با تمامی سرزمین اشغال شده به

هنگام نخستین استقرار مسلمین، برقرار خواهد ساخت. همین مکان است که یادگاری های پایان عصر قرون وسطی را که

از فسطاط مکانی شریف خواهد ساخت، بنیان خواهد نهاد، به طوری که در نظر مورخان اسلامی فسطاط به صورت

مکانی مقدس در خواهد آمد. در فسطاط، به عکس مغرب زمین مسیحی، جایی که کلیسای اعظم مکان اصلی مراسم

مذهبی سلطنتی و ملی خواهد بود، یادگارها به محل نیایش – مسجد به عکس کلیسا یک مکان خاص مقدس نیست

–

بستگی ندارند بلکه بر سر تاسر سرزمینی که به دست فاتحان عرب در سال ۶۴۱ م. تصرف شده پیوند خورده اند و بعدها

همین گستره است که مرزهای اداری فسطاط را عرضه خواهد داشت و چندین قرن بعد، نامهای نخستین مکانها بر

بخشهای مختلف شهر، که ساختاری کاملا متفاوت یافته اند، نهاده خواهند شد

.

قرنها بعد آن گاه که حوادث و رویدادها شهر را تغییر شکل خواهند داد، مستند نویسندگان در مورد فسطاط همین

گستره دوران اولیه باقی خواهد ماند. فی المثل به مناسبت تغییرات سیاسی، (به قدرت رسیدن عباسیان در سال ۷۵۰م

. [۱۳۳

ه ] و اعلام استقلال حاکم شهر ابن طولون به سال ۸۷۸ م. [۲۶۵ه ]) در این شهر دو بنای تازه – العسکر به سال ۷۵۰

م. و القطائع به سال ۸۷۸م. – که هر کدام به نوبه خود در شمال مرکز شهر قبلی قرار می گیرد، ساخته خواهد شد. به

دلیل شکست سیاسی امرای صاحب قدرت، این بناهای تازه که با این همه دارای قصر حاکم، مسجد جامع (مسجد ابن

طولون هنوز بر جای مانده است) بازارها و خانه مسکونی سطح بالا بودند، به صورت مرکز توسعه شهر آینده درنیامدند

.

در این عصر، یعنی یک قرن پس از «بنیانگذاری » فسطاط، «خطه »های تیول اشتراکی قدیم همچنان به حیث واحد

قطعه بندی فضا مورد استفاده بودند و اسامی قدیم مکانها همچنان زنده و پویا (گفته می شود که العسکر را در خطه

الحمراء القسوی که نام شمالی ترین خطه است، ساخته اند). همچنان که در مورد فسطاط گفتیم گرچه این شهرها دارای

تجهیزاتی چند هستند، اما مساله احداث حصار و بارو در اطراف شهر مطرح نشده است. مسلمانان فاتح بودند و نیازی به

داشتن استحکامات دفاعی نداشتند. العسکر و القطائع، محلات حکومتی و امیرنشین بوده اند که کمی دور از شهر

مردمان عادی – که همچنان توسعه می یافت – برپا شده بودند

.

این فکر احداث شهرک خاص امیر که جدای از شهر مردم عادی باشد، در احداث و بنیانگذاری قاهره از سوی فاطمیان،

به درجه کمال خواهد رسید. این امرای شیعی مذهب که از افریقیه – تونس کنونی – آمده بودند; اختصاص دادن

عالی ترین وظایف به شهرک امیر و اعطای امور صنعتی وتجاری به فسطاط باعث جهش و رفاه این شهر – که در اواخر

قرن دهم و اوایل قرن یازدهم م. به بالاترین درجه شکوفایی خود رسید – شدند. اما نویسندگان بویژه به دوره بحرانهای

وحشتناکی که بعدها اتفاق افتاد توجه دارند از جمله به توصیف صحنه های آدمخواری پرداخته اند که به دلیل قحطی

حاکم بر فسطاط در عهد خلافت المستنصر به سالهای دهه ۱۰۶۰م [۴۵۰ ه ] بروز کرد: «اوضاع و احوال به دلیل گرانی

شدید و کمبود مواد غذایی در قاهره و مصر رو به وخامت نهاده بود، چرا که ایالات مرتبا مورد حمله و غارت راهزنان قرار

می گرفت. مردم بناچار به خوردن اجساد و مردگان روی آوردند. تبه کاران در گوشه و کنار به کمین نشسته بودند و

کسانی را در خیابانهای مصر می گرفتند و به قتل می رساندند

. ^(۶)

بنابراین فسطاط در عصر فاطمیان اوج و حضیض داشته است، اما نوشته های نویسندگان این دوره از میان رفته و آگاهی

ما در خصوص این بخش از شهر از روی نوشته های مورخان قرنهای بعدی (چهاردهم تا پانزدهم) است، که منابع متعلق

به زمان حوادث را خوانده اند; بنابراین آنها می توانند بحرانهای قرن یازدهم را گزارش دهند. اما در عصر آنها نیز فسطاط

(

نیز قاهره و تمامی مصر) بار دیگر دستخوش آسیب و خرابی می شود و این وضعیت بر گفته های آنها تاثیر می نهد

.