خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل عدل از اصول دین

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل عدل از اصول دین :

عدل الهی

مقدمه: عدل الهی یکی از مباحث مهم در اسلام است. در این مقاله عدل در خلقت و عدل در قانونگذاری (تشریع) و رابطه عدل با حسن و قبح عقلی مورد بحث قرار گرفته است.

یکی از مسائلی که درعلم کلام مورد بحث واقع شد مساله عدل الهی بود، که آیا خداوند عادل است یا نه؟این مساله خیلی اهمیت پیدا کرد و شاخه ها و متفرعات زیاد پیداکرد، دامنه اش قهرا به مساله اصل عدالت اجتماعی که مورد بحث ماست نیز کشیده شد.این مساله از مساله حادث بودن و قدیم بودن کلام الله هم با آنکه آن مساله فتنه ها بپا کرد و خونها برایش ریخته شد بیشتر اهمیت پیدا کرد به طوری که به واسطه نفی و اثبات در این مساله – یعنی مساله عدل – متکلمین دو نحله شدند: عدلیه و غیر عدلیه.عدلیه یعنی طرفداران اصل عدل الهی، و غیر عدلیه یعنی منکرین اصل عدل الهی.

متکلمین شیعه عمومااز عدلیه هستند، و به همین جهت از همان زمان قدیم معمول شد که شیعه بگوید اصول دین اسلام پنج تاست: توحید، عدل، نبوت، امامت،

صفحه : ۹۵۲

معاد، یعنی از نظر اسلام شناسی شیعی اصول اسلام پنج تاست.

در مساله عدل الهی در دو قسمت بحث شد: یکی اینکه آیا خلقت و تکوین عالم از آسمان و زمین، از جماد و نبات و حیوان، از دنیا و آخرت، بر موازین عدالت و موافق عدالت است ودر خلقت و آفرینش به هیچ موجودی ظلم نمی شود و این عالم به عدل برپاست؟آیا «بالعدل قامت السموات و الارض » ^(۱) ؟یااینکه خداوند چون اراده و مشیتش مطلق است و هیچ چیز نمی تواند اراده او رامحدود کند، فعال ما یشاء است، یفعل ما یشاء ^(۲) و یحکم مایرید ^(۳) ، خلقتش تابع هیچ میزان و هیچ قاعده و قانونی نمی تواند باشد،هر چه او بکند عدل است نه اینکه هر چه مقتضای عدل است او می کند.

لهذا در جواب این سؤال که آیا خداوند در قیامت بر وفق موازینی که موازین عدل است رفتار می کند و طبق حساب و قاعده ای یکی را به بهشت می برد و دیگری را به جهنم،یا اینطور نیست؟آنها گفتند اینطور نیست، هیچ قانون و ناموسی نمی تواند حاکم بر فعل حق باشد، هر قانون و ناموسی تابع فعل او و امر اوست، عدل و ظلم هم تابع فعل اوست.اگر او مطیع را به جهنم ببرد و عاصی را به بهشت، باز هم چون اوکرده عدل است.اراده او و فعل او تابع میزانی و خاضع در برابر قانونی نیست، همه قوانین و موازین تابع اراده او هستند.

این یک قسمت درباره اصل عدل که راجع به اساس خلقت موجودات و نظام عالم بود که آیا موافق با میزان عدل است یا نه؟ قسمت دیگری مربوط به نظام تشریع است، مربوط به دستورهای دینی است، مربوط به این است که دستورهای الهی که به وسیله پیغمبراکرم(ص)رسیده و به نام شریعت و قانون اسلامی خوانده می شود چطور؟ آیا نظام تشریع تابع میزان عدل است یا نه؟آیا عادلانه وضع شده و هر حکمی تابع یک حقیقت و یک مصلحت و مفسده واقعی است، یا اینطور نیست؟ وقتی که به قوانین شریعت اسلام نگاه می کنیم می بینیم یک سلسله چیزها تحلیل و تجویز و بلکه واجب شده و یک عده امور دیگر بر عکس تحریم شده و ممنوع شناخته

…………………………………………………….. ۱.تفسیر صافی، ذیل آیه ۷ از سوره الرحمن. ۲.آل عمران/۴۰. ۳.مائده/۱.

صفحه : ۹۵۳

شده: به درستی و امانت امر شده و از دروغ و خیانت و ظلم نهی شده.

شک ندارد که بالفعل باید گفت آنچه امر کرده خوب است و آنچه نهی کرده بد است، اما آیا چون خوبها خوب بوده و بدها بد بوده اند اسلام به آن امر کرده و از این نهی کرده؟یاآنکه چون اسلام به این یکی امر کرده خوب شده و چون از آن یکی نهی کرده بد شده و اگر به عکس کرده بود، اگر به دروغ وخیانت و ظلم امر کرده بود اینها واقعا خوب می شدند و اگر از راستی و امانت و عدالت نهی کرده بود اینها واقعا بد بودندیعنی بد می شدند؟! شارع اسلام دستور داده که بیع حلال است و ربا حرام، شک ندارد که الآن بیع خوب است و ربا بد، حالا آیا بیع بالذات و به خودی خود چیز خوبی بوده و برای بشر نافع و مفید بوده و چون خوب و مفید بوده در اسلام حلال شمرده شده و اما ربا بالذات چیز بدی بوده و به حال جامعه بشر ضرر داشته و چون بد و مضر بوده اسلام آن را حرام شمرده و گفته: «الذین یاکلون الربوا لا یقومون الا کما یقوم الذی یتخبطه الشیطان من المس »^(۱) و یا بر عکس است، بیع را چون اسلام گفته حلال است خوب شده و چون ربا را گفته حرام است بد شده.

حسن و قبح عقلی

این بود که دو دسته در میان علمای اسلامی به وجود آمدند، یک دسته طرفدار حسن و قبح عقلی شدند و گفتند فرمان شارع تابع حسن و قبح و صلاح و فساد واقعی اشیاءاست، و دسته دیگر منکر حسن و قبح عقلی اشیاء شدند و گفتند حسن و قبح اشیاء تابع دستور شرعی است.

درباره عدل وظلم هم که مربوط به حقوق و حدود مردم است و یک موضوع اجتماعی است این حساب پیش آمد.مطابق نظر عدلیه، در واقع و نفس الامر حقی هست و ذی حقی، و ذی حق بودن و ذی حق نبودن خودش یک واقعیتی است، قبل از آن هم که دستور اسلام برسد حقی و ذی حقی بود،یکی به حق واقعی خود می رسید و یکی محروم می ماند، اسلام آمد و دستورهای خود را طوری تنظیم کرد که هر حقی به

…………………………………………………….. ۱.بقره/۲۷۵.

صفحه : ۹۵۴

ذی حق خودبرسد، اسلام دستورهای خود را مطابق حق و