خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل معنا، ملاک و مراتب آزادی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل معنا، ملاک و مراتب آزادی :

اصولا معنای «آزادی » با معنای «اختیار» توام است و اختیار داشتن نیز به معنای قدرت انجام یا عدم انجام کار – به تعبیر دیگر به معنای تصمیم گیرنده بودن فرد در محدوده مورد اختیار خود – است.

بنابراین کم و زیاد شدن آزادی، تابع توسعه و یا تضییق میدان نفوذ اراده فرد است و هر میزان که اراده فرد در میدان گسترده تری قدرت جولان داشته باشد، آزادی بیشتری دارد و هر چه این دامنه تنگ تر گردد، علامت محدود شدن آزادی است. البته این معنا از آزادی، مفهوم اجمالی آن بوده و مورد پذیرش تمامی نظریه پردازان در باب اندیشه سیاسی است.

اما مساله مهمی که از بدو امر به صورت اجمالی بیان شد و می بایست بدان توجه بیشتر داشت، عجین بودن مفهوم آزادی با معنای «مسؤولیت پذیری » است. همین که گفته شد آزاد بودن به مفهوم این است که فرد خود تصمیم گیرنده است لازمه اش چنین می شود که مسؤولیت تصمیم گرفته شده و عواقب آن نیز بر عهده شخص گذارده می شود و اصولا به همین دلیل است که بنابر تفکر دینی، اختیار ملازم با ثواب و عقاب بوده و مجوز تکلیف است.

لذا بنابر عقاید تمامی ادیان توحیدی که معتقد به مبدا و معادند، پذیرش اختیار و آزادی اولیه انسان، ملازم با متوجه شدن مسؤولیت و تکلیف بر عهده اوست که دقیقا به دلیل همین آزادی است که امکان بازخواست از فرد در حوزه مورد اختیار پیدا می شود و بالاتر از این حتی اگر قائل به هیچ یک از مکاتب توحیدی نیز نگردیم; پذیرش آزادی در نظام اجتماعی، به اعتقاد همه متفکرین و صاحب نظران در این مساله، ملازم با قبول مسؤولیت می باشد. به ندرت متفکری یافت می شود که در نظام اجتماعی طرفدار هرج و مرج (آنارشیزم) باشد. بنابراین از این عده قلیل که بگذریم هیچ یک از اندیشمندان، طرفدار هرج و مرج (مبنی بر اینکه افراد جامعه مجاز باشند هر کاری را که به منفعت شخصی آنها بود یا تصمیم آنها بر آن تعلق گرفت، انجام دهند) نیستند.

لذا حداقل در عصر حاضر مباحثه پیرامون حدود آزادی و مبدا تعیین آن، بر سر دفاع از هرج و مرج و اعطای اختیار بی عنان و افسار گسیخته به افراد جامعه نمی باشد; یعنی در هیچ یک از اندیشه های سیاسی موجود، طرفداری برای بی بند و باری به معنای عام آن وجود ندارد. بر این اساس اعتراض کسانی که خود را مدافع آزادی دانسته و مدعی اند که ما به هیچ وجه طرفدار دفاع از آزادی – به معنای دفاع از بی بند و باری – نیستیم، اعتراضی بجا و پسندیده است، ولی نهایت کلام این است که معنای بی بند و باری و حدود آزادی چیست؟ ما در ادامه بحث به بررسی این مساله خواهیم پرداخت.

ملاک آزادی

برای اینکه مشخص شود مبدا تعیین و حدود آزادی چیست و آیا می توان آن را بدون مبدا دانست یا باید مبدا آن را عقل و قوانین عقلی و یا شرع – به عنوان بهترین منبع و معیار برای تعیین حدود آزادی – قلمداد کرد، ابتدا می بایست به نحوه جریان اختیار در فرد و جامعه اجمالا نظر نمود.

فرد به مقتضای طبیعت و فطرت خود اختیار دارد ولی اولین، مهمترین و محوری ترین موضعی که به اعمال اختیار در آن می پردازد جایی است که مهمترین انتخاب را انجام می دهد و جهتگیری اصلی خود را تعیین می نماید; یعنی تعیین اینکه تبعیت از خدای متعال نموده و به عبودیت او تن در دهد و یا هواپرستی و دنیاپرستی را اختیار کند. چون اختیار اولیه انسان از این دو حال خارج نیست، هر چند در عمل آنچه واقع می شود، در یک جهت، نبوده و التقاط از این دو را به همراه داشته باشد.

همین اختیار اولیه است که تعیین کننده ملاک آزادی می باشد. اگر شخصی هواپرستی را اختیار کرد، طبعا عقاید دنیاپرستی، حدود آزادی او را معین خواهد کرد و اگر تبعیت از خدای متعال را قصد نمود، انبیاء (ع) که مبلغان وحی الهی هستند حدود اختیاراتی را که رعایت آن، شخص را به کمال خواهد رساند، تعیین می نمایند.

بنابراین اگر اختیار اولیه، بر خداپرستی شکل گیرد، منبع تعیین آزادی، «شریعت » الهی خواهد بود و اگر اختیار اولیه بر دنیاپرستی باشد، «عقول » دنیاپرستان ملاک تعیین آزادی خواهد بود.

بر این اساس نکات ذیل روشن می شود:

اولا: جواب سؤال تقدم اختیار بر قانون یا قانون بر اختیار مشخص گردید به اینکه، قهرا اختیار و آزادی انسان عامل و محرک اولیه اوست. لذا اینکه او از چه قانونی تبعیت بکند با توجه به اختیار اولیه او شکل می گیرد.

ثانیا: تبعیت انسان از قانون و الزام او به تبعیت از قوانین – اعم از قوانین مادی یا الهی – به معنای سلب اختیار از او نیست بلکه اختیار وی در تمامی مراحل محفوظ مانده و می تواند از خداپرستی به دنیاپرستی و یا بر عکس سیر کند; لکن با قبول خدا پرستی ملزم خواهد شد که لوازم آن را نیز بپذیرد و این الزامی است که شخص به تبع انتخاب آگاهانه خود بر خود اعمال می کند. لذا چنین الزامی به هیچ وجه منافی تکلیف نبوده، بلکه بنابر توضیحی که در ادامه بیان خواهیم کرد و در صورت اختیار، خداپرستی به توسعه اختیار او خواهد انجامید.

ثالثا: مشخص می گردد که آزادی را بدون پسوند الهی یا مادی نمی توان معنا و حدودی را برای آن ذکر کرد. اینکه چه الزاماتی مانع آزادی است و چه الزاماتی طبیعت آزادی است – و حتی به توسعه آزادی خواهد انجامید – تابع اختیار آگاهانه و آزادانه اولیه و ملاکی است که برای آزادی پس از آن، پذیرفته می شود; بدین معنا که اگر شخص، توسعه عبودیت و بندگی خدای متعال را پذیرفت، حفظ حریت خود را در ارتقای بندگی می داند و بر این اساس تکالیف الزامی شریعت مقدس را به هیچ وجه منافی آزادی خود نمی پندارد; بلکه بر عکس، عدم وجود چنین محدودیتهایی را در جوامع غیر اسلامی علامت بی بند و باری و لاابالی گری می داند. با این وصف بنابر قضاوت مؤمنین، بسیاری از مواردی که در تمدن غرب به عنوان مظاهر آزادی شناخته می شود مورد نفرت و انزجارند و عوامل بی بند و باری شناخته می شوند; از جمله همجنس بازی، قمار، شرابخواری، مصرف بعضی از غذاها و امثال آن و در نقطه مقابل نیز در جامعه ای که در فرهنگ منحط مادی پذیرفته شده باشد قضاوت متقابلی از جانب آنها نسبت به جامعه اسلامی وجود دارد. یعنی آنچه در جامعه اسلامی به عن