خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل أنماط القافیه فی الشعر الحدیث

با فایل فایل پاورپوینت کامل أنماط القافیه فی الشعر الحدیث یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل أنماط القافیه فی الشعر الحدیث شامل 91 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل أنماط القافیه فی الشعر الحدیث را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل أنماط القافیه فی الشعر الحدیث با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل أنماط القافیه فی الشعر الحدیث بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل أنماط القافیه فی الشعر الحدیث با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل أنماط القافیه فی الشعر الحدیث وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل أنماط القافیه فی الشعر الحدیث با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل أنماط القافیه فی الشعر الحدیث مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل أنماط القافیه فی الشعر الحدیث :

تعتبر القافیه عنصرا رئیسیا مهما فی القصیده، و لم تتخلّ عن أهمیتها علی امتداد تاریخ تطور القصیده العربیه.
و إذا کنا الیوم نری تحللا من قیود القافیه التقلیدیه التی تلزم الشاعر بروی واحد فی قصیدته، فإن هذا الانفکاک من أسر القافیه لیس نبتا شیطانیا، بل له جذوره التراثیه.
و لعل الموشحات کانت أول ثوره علی نظام القافیهالعمودیه المتصله، حینما لجأ الموشحون إلی تنویع أحرف الروی فی قوافیهم.
و فی مطلع هذا القرن لجأ الشعراء إلی تنویع القوافی فی القصیده الواحده باستخدام الأسلوب المقطعی.
ثم وصل التطور فی الشعر الحر إلی إرسال القوافی إرسالا تاما فی بعض قصائده. و قد أطلق بعض النقادصرخات الذعر خشیه زوال القافیه، بعد أن رأوا ذلک الفیض من الشعر الحر و القصائد النثریه، مما یوقع القاری ء فی اللبس لعدم تمکنه من التمییز بینهما.
و لکن متابعه نتائج الشعراء الذین کتبوا الشعر الحر، یجعلنا نؤکد أن إهمالهم للقافیه، یجب ألا یخیف أنصارهالأن الشعراء هم أکثر الناس إدراکا لأهمیه القافیه (فالشاعریتصرف فی القواعد الصارمه للوزن، یستطیع أن یخرج من الوزن الواحد إیقاعات مختلفه من حیث صورتها المادیهو تأثیرها النفسی. و لکن هذا التصرف فی الوقت نفسه یجعل الشاعر محتاجا إلی أداه تقید الإیقاع الأصلی للوزن، ذلک الإیقاع الذی یفترض حسن ثباته کجزء من الشکل الشعری و هذه الأداه هی القافیه) .
و الشعراء یدرکون وظیفه القافیه التی أشار إلیها (أوستن وارین) بقوله: (إنها ظاهره بالغه التعقید فلها وظیفتها الخاصهفی التطریب کإعاده أو ما یشبه الإعاده للأصوات)
304

و هذه المهمه التی تحققها القافیه تهم الشعراء إذ أن الإیقاع الجمیل الذی تحققه القافیه بتکرارها بعض مما یرویه الشعراء فی شعرهم. و هکذا فإن الشعراء لم یهملوا القافیه فی القصیدهالحره بل طوروها لتکون أکثر مواتیه للبناء المرکب فی القصیده الحدیثه.
إن طرح القافیه بشکلها التقلیدی له ما یبرره، کما یری الدکتور شکری عیاد إذ یقول: «فإذا کانت قیمه القافیه فی الإیقاع هی ضبط خطواتنا فی القراءه»، أی مساعدتنا علی تحدید الأجزاء أو المقاطع التی تکون وحده البناء فی القصیده، فطبیعی ألا تکون لها هذه القیمه إذا اختلفت الوحدات أوالأسطر فی الطول. و من هنا تیسر إخراج القافیه فی الشعرالحر، علی حین فشلت تجارب الشعر المرسل. أو بالأحری أن القافیه فی الشعر الحر لم تعد لها نفس الوظیفه الإیقاعیه التی نعرفها فی الشعر المتساوی الأسطر و یؤکد د. عیاد علی الدورالذی حققه الشعر الحر بتحریر القافیه من ارتباطها بالوزن، و إذا کان تحریر الوزن من القافیه یعنی طرح القافیه طرحا تامافی بعض المقاطع فإن تحریر القافیه من الوزن یعنی عدم الالتزام بموضع معلوم ترد فیه. و قد أتاح ذلک الفصل للشاعر فرصهصیاغه القصیده فی أشکال أکثر شمولا من البیت، إذ أن البیت فقد اکتماله القدیم. (و تفتت إلی وحدات متفاوته الطول أشبه بالجمل الموسیقیه التی یجب أن تلتئم فی وحدات أکبر. و فقدان البیت لوحدته الراسخه هو مصدر الخطر، و مجال الإبداع فی الوقت نفسه، للشاعر الحر) ».
و لکن التحرر الذی أصاب القافیه لم یرق للتقلیدیین، و اعتبروا التحرر فی استخدامها خساره فادحه و عجزا کبیرایعیب بنیان القصیده. یقول د. شوقی ضیف: «و من المؤکدأن أرکانا کثیره من بنیان الإیقاع الشعری و الموروث سقطت أو خرت من إیقاع الشعر الحر، فقد خر رکن البیت و رکن الشطر و رکن القافیه، و هی أرکان تحرم الأذن فیه أنغاماکثیره، بل أنها لتنقله نقلا من عالم الأذن إلی عالم البصرو کأنه شعر ینظم لیقرأ لا لیسمع و لا لینشر أو یتغنی به، فقدحطمت فیه حدود القوافی و الشطور و الأبیات و أصبح سطوراتطول و تقصر، و البصر ینحدر فیها من بدئها إلی نهایتها دون توقف أو تمهل أو خواتم منتظره».
و لا یطلق د. شوقی ضیف قوله تعمیما علی کل الشعرالحر حین یستبشر خیرا ببعض تجارب الشعر الحر التی استخدمت أشکالا من التقفیه إذ یقول: «إن عوده جرس القوافی فی بعض تجارب الشعر الحر (تجعلنا نؤمن بأن إحساساعمیقا أخذ یسری فی نفوس أصحابها بأنه ینبغی أن یسعواإلی الملاءمه بین إیقاع شعرهم الجدید، و إیقاع الشعر الموزون و هی ملاءمه یحسن أن تتسع، فتشمل الالتحام بین السطر، و بین الشطر و الأبیات التحاما من شأن الشاعر النابه أن یقیم نظامه، بحیث یصبح لهذا الإیقاع الشعری الجدید نظاما دقیقامن النسب النغمیه و اللحنیه) و یطرح الحسانی عبد اللّه مسألهالتحرر من القافیه بقوله: (و إذا اعترض الوزن أو استهوته یقصد الشاعر قافیه آثر الوقوف و الاستئناف غیر مبال بالتبعثر لأنه لا یجد ما یدعوه إلی اجتیاز العقبه أو مقاومهالإغراء) .
و یمکننا القول بأن القافیه لم تخرخرا کاملا من موسیقی الشعر الحر باعتراف د. شوقی ضیف فما حدث أنهاتحررت من رتوبها بتنوعها و لیس کل الشعر ینظم لینشد أویتغنی به (و مهما یکن فمن الخطأ الادعاء بأن کل الشعریجب أن یکون منغما و بأن النغم هو أکثر من جزء واحد فی ذلک المرکب الذی تتألف منه موسیقی الکلمات و إذا کان المراد ببعض الشعر أن یغنی فإن أکثره فی الأدب الحدیث معدلیتلی کما یتلی الکلام العادی) .
و لیست القافیه فی الشعر الحر مسأله اعتراض وزن أواستهواء قافیه للوقوف علیها کما یری الحسانی عبد اللّه. فالقافیه الجدیده«کلمه تتیح للقاری ء الوقوف و الحرکه فی آن واحد، فی حین کانت القافیه القدیمه تلزم بالوقوف و تعینه حتی عندما لا یقف عنده القاری ء» . فالقافیه الجدیده هی أفضل و أنسب کلمه تأتی فی نهایه السطر. و لا یعتمد الشاعرفیها علی ثقافته اللغویه بل تبعا لحاجته الفنیه إلیها.
و إذ کان اعتبار القافیه رکنا أساسیا فی القصیده لیس محل خلاف فلا یعنی هذا وقوفنا أمام إبداع الشعراء، و تطویرهم لإمکانیات القصیده. و أن نظره فاحصه لإنتاج الشعراء الذین کتبوا القصیده الحره، تعطینا صوره واضحهلعنایتهم بالقافیه بأشکالها المتنوعه و لیس أدل علی هذا من رح د. شوقی ضیف بعوده القافیه للقصیده و إن کانت لم تختف أصلا إذ یقول : «و لم تعد حقا مکرره و لکنهاعادت منوعه علی شاکله تنویعها فی الأشعار الدوبیت (الموشحات) و المهم أنها عادت و أن أصحاب هذه التجارب أحسوا فی عمق الحاجه إلی وقائعها حتی یرضوا الآذان».
و تؤکد الشاعره نازک الملائکه علی أهمیه القافیه فی
305

الشعر الحر: فی کتابها قضایا الشعر المعاصر، إذ تقول«و مهمایکن من فکره نبذ القافیه و إرسال الشعر فإن الشعر الحربالذات یحتاج إلی القافیه احتیاجا خاصا. و ذلک لأنه یفقدبعض المزایا الموسیقیه المتوافره، فی شعر الشطرین الشائع».
ثم تعود لتؤکد علی ضروره القافیه فی مقاله نشرتها بعدکتابها ذلک بأربعه عشر عاما و فیها تعدد العوامل التی تجعل التقفیه ضروره نفسیه و سیکولوجیه ملحه لأنها تحدد نهایهالسطر، و تلم شتات الجو بالنغم العالی الذی تحدثه و هی تهدی القاری ء أثناء قراءته للقصیده، و تعبر عن تحکم الشاعرفیما یقول کما تعبر عن أفکاره الداخلیه التی لا یتعمدها. و هی ضروریه لأنها نغم، و هی تقید الشاعر و تفیده إذ بحصره ما یقوی بصر الشاعر، و هی ذات موجه غامضه یستشعرهادون أن نشخصها. . و هی توحی بوضوح الفکره حین تعزل شطرا عن شطر.
و لا یختلف اثنان علی أهمیه القافیه أو فائدتها فی القصیده التقلیدیه أو الحره. و إذا کانت تحقق فی القصیدهالتقلیدیه العزل بین الأبیات، فإنها تشکل فی القصیده الحرهعاملا من عوامل التواصل النفسی.
و من ثم فإن هناک نمطین من القافیه هما: القافیه العمودیه، و القافیه الحره و تحت هذین النمطین تندرج أنظمه من القوافی متعدده و هی: أولا: القافیه العمودیه و یندرج تحتها نظامان: ۱ القافیه العمودیه المتکرره. ۲ القافیه العمودیه المتعدده. ثانیا: القافیه الحره و یندرج تحتها: ۱ القافیه الحره المقطعیه. ۲ القافیه الحره المتغیره. ۳ القافیه الحره المرسله. أنماط القافیهالعمودیه الحرهالمتکرره المتعدده المقطعیه المتغیره المرسلهأولا: القافیه العمودیه: یعرف الخلیل بن أحمد القافیه بقوله: «هی من آخر حرف فی البیت إلی أول ساکن یلیه مع حرکه ما قبله».
و تجمع التعریفات للقافیه بأنها التوافق فی تکرار أصوات و أحرف متماثله فی أواخر الأبیات الشعریه.
و استخدم القافیه العمودیه شعراء عده و کتبوا الشکلین الحر و التقلیدی علی السواء إذ نجد توفیق زیاد قد جاء له ۳۹قصیده مستخدما فیها عمود الشعر التقلیدی بنسبه ۴۲%من مجمل قصائده، و محمود درویش بنسبه ۵ ۲۳%من مجمل شعره و سمیح القاسم بنسبه ۶%و فوزی الأسمر بنسبه۶، ۸%. . . و هذا یدل علی أن القافیه العمودیه لم تفقدوظیفتها، و أن للشاعر الحریه فی اختیار أسلوب التقفیه الذی یراه مناسبا. و یمکننا فی إطار القافیه العمودیه أن نلحظ نظامین یتدرجان تحتها. ۱ القافیه العمودیه المتکرره: و هی القافیه العمودیه التی تسیر علی النهج الاتباعی بالتزام روی واحد علی امتداد القصیده کلها. و من نماذج هذاالنمط قصیده«نحن بخیر»للشاعر جورج نجیب خلیل یقول فیها: أی خیر هذا الذی أنت فیه*و أخوک الحبیب عنک بعید؟!و جراح القلوب تزداد عمقا*و بأغوارها دم و صدید؟و الهزار الطروب قد هجر الأیک*فمات الصداح و التغریدو الجنان الغناء أمست قفارا*جف فیها ریحانها و الورود؟و نوادی السمار بددها الدهر*فبئس التبدید و التشریدو الصخور الصماء فتتها الحقد*فذاب الصوان و الجلمودو جاءت هذه القصیده برویها«الدال»جامعه فی ردفهاحرفی اللین«الیاء و الواو»و هو جائز عروضا . و تحقق القافیه فی هذا النموذج إیقاعا معنویا و موسیقیا فی الوقت ذاته، و لکن الشاعر یقع فی شرک الموسیقی فی البیت الثالث و الرابع
306

و الخامس و السادس، حینما یقول جف ریحانها و الورود، ألایمکن أن یجف الیاسمین و البرتقال الخ. . . کذلک التبدیدالتشرید فکلمه التشرید جاءت لإقفال الإیقاع الموسیقی و کذلک کلمه الجلمود.
و لنأخذ نموذجا آخر تلعب فیه القافیه دورها المناسب موسیقیا و معنویا فی قصیده قصیره بعنوان (قربان) من البحرالکامل یقول سمیح القاسم.
هذه الحروف المدلهمه*یا سیدی أحزان أمه سطرتها بتمردی*فی فجرآت لم أضمه و بها أروی غرسه*بلظی جحیمک مستحمه لا صید من وادی الأسی*و الدمع، للأطفال، بسمهلأردّ للثکلی ابنها*لأعید للمفجوع أمه یا سیدی!فاغضب وثر*و اقطع علیّ طریق لقمه حسبی من الزاد الصمود*و من جنی الإیمان نعمه یا سیدی!أنا لن أجوع*و بی من الأحقاد تخمه فاشحذ مداک علی جراحی*إننی قربان کلمهفالقوافی هنا، هی الکلمات الوحیده المناسبه للمعانی، و التی لا یمکن الاستغناء عنها معنویا و موسیقیا. و ناسبت القافیه العمودیه هنا القصیده القصیره إذ أن«القافیه الواحدهفی الشعر العربی تناسب کل المناسبه شعر المقطوعات حیث یرکز الشاعر معنی واحدا، أو شعورا واحدا فی أبیات قلیله، فیکون فی حاجه إلی أحکام الربط بین بعضها، و تعاون القافیهالواحده، و الوزن الواحد علی ذلک إذ أن البیت الأول یحدث نمطا من التوقع، یعالجه الشاعر بالإشباع و المفاجأه المقبوله إلی أن یتمثل المعنی أو الشعور کاملا فی آخر البیت»و قد استطاع الشاعر تصویر المعنی الشعوری، من خلال هذه القافیهالساکنه، التی تشبه الحشرجه، معبره عن الغیظ المکبوت و تتکامل هذه القصیده القصیره باعتبارها دفقه نفسیه متتابعهباختتامها بسخریه من العدو و الاستهتار بإجراءاته.
«یا سیدی أنا لن أجوع*و بی من الأحقاد تخمهفاشحد مداک علی جراحی*إننی قربان کلمهفالقوافی هنا، هی الکلمات الوحیده المناسبه للمعانی، و التی لا یمکن الاستغناء عنها معنویا و موسیقیا. و ناسبت القافیه العمودیه هنا القصیده القصیره إذ أن«القافیه الواحدهفی الشعر العربی تناسب کل المناسبه شعر المقطوعات حیث یرکز الشاعر معنی واحدا، أو شعورا واحدا فی أبیات قلیله، فیکون فی حاجه إلی أحکام الربط بین بعضها، و تعاون القافیهالواحده، و الوزن الواحد علی ذلک إذ أن البیت الأول یحدث نمطا من التوقع، یعالجه الشاعر بالإشباع و المفاجأه المقبوله إلی أن یتمثل المعنی الشعور کاملا فی آخر البیت»و قد استطاع الشاعر تصویر المعنی الشعوری، من خلال هذه القافیهالساکنه، التی تشبه الحشرجه، معبره عن الغیظ المکبوت و تتکامل هذه القصیده القصیره باعتبارها دفقه نفسیه متتابعهباختتامها بسخریه من العدو و الاستهتار بإجراءاته.
«یا سیدی أنا لن أجوع*و بی من الأحقاد تخمهفاشحد مداک علی جراحی*إننی قربان کلمه۲ القافیه العمودیه المتعدده: و هی القافیه التی تتعدد فیها أحرف الروی بالتتابع، سواءأکان ذلک علی أساس تنویع القافیه فی القصیده العمودیه غیرالمقطعیه أو فی القصیده العمودیه المقطعیه .
و فی قصیده«رساله إلی جمیله»للشاعر (حنا أبو حنا) ینوع الشاعر قوافیه بشکل رباعی، فی ثمانیه مقاطع، باستثناءالمقطع السادس و هو من ثلاث أبیات؛یخاطب فی المقطع الأول جمیله الجزائریه: لا تقولی: کیف شقت دربها هذی الرسالهقد هدتها فوق زنزانتک البیضاء هاله من ضیاء الیأس و العزم زمن نور البسالهو صمود یصرع الظلم و یغتال رجاله.
ثم ینتقل من هذه القافیه الساکنه الهادئه التی تعتبرتمهیدا للرساله التی بعثها للمناضله ینتقل إلی قافیه أخری فی المقطع الذی یلیه، و هی یرویها الرائی، تمثل صوتا أعلی من التمهید . حیث یبلغها تحیات شعبه. و إعجابهم بها مستخدماروی الراء المتحرک.
«فإذا حیاک فی الزنزانه الرطبه عطر*و إذا شع بها دف ء و إیناس وسرإنها منا تحیات و إعجاب و فخر*و قلوب، کلها قلب خافق حولک نسر»و باستثناء المقطع السابع فإن روی القصیده یظل یترددبین روی الحاء و روی الراء متعاقبین و مع اختلاف الحروف فی کل قافیه. إذ جاء بترتیب القوافی کما یلی: ففی المقطع الثالث کانت مثل البطوله القتیله الرجوله جیله.
«المقطع الرابع کانت القافیه هی نور العبیر البصیر النفیر.
المقطع الخامس المشنقه محرقه مغلقه مطرقه.
المقطع السادس الجزائر ثائر الخناجر.
307

المقطع السابع وحدنا السنا کلنا هنا.
المقطع الثامن یعود إلی قافیه المقطع الثالث البطولهالوسیله الخمیله جمیله.
کذلک یتم التنویع فی القافیه العمودیه عن طریق التتابع، قد یأتی هذا التنویع متوائما، مع تغیر البحر کما جاء فی قصیده لجورج نجیب خلیل بعنوان«نشید السلام»حیث استخدم فیها الرجز الرمل ثم الرجز و أخیر الرمل. یبدأ الشاعر قصیدته ببحر الرجز: فی حضن کل واد*و فوق کل تل یردد العباد*أنشوده الأزل سلام. . . سلام*و کوننا أصم*لا یسمع النداءفجردوا الهمم*و وحدوا الحداءثم ینت