خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل علم کلام (بخش اول)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل علم کلام (بخش اول) :

علم کلام نیز یک علم صد در صد اسلامی است.کلام مربوط است به تحقیق در اصول عقاید اسلامی و دفاع از آنها،اعم از آنکه امر مورد اعتقاد از عقلیات محض باشد مانند مسائل مربوط به توحید و صفات خداوند و یا از نقلیاتی باشد که اعتقاد و عدم اعتقاد به آن در سرنوشت انسان مؤثر باشد مانند مساله امامت از نظر شیعه،و به همین جهت کلام منشعب می شود به کلام عقلی و کلام نقلی.

پیدایش علم کلام در دینی مانند اسلام که مسائل زیادی درباره مبدا و معاد و انسان و جهان طرح کرده است،و در اجتماعی مانند اجتماع اسلامی قرون اولیه اسلامی که یک نشاط علمی نیرومند بر آن حکومت می کرد طبیعی و ضروری است.

قرآن کریم رسما بر برخی از مسائل اعتقادی از قبیل توحید و معاد و نبوت استدلال می کند و برهان اقامه می نماید و از مخالفان،حجت و برهان مطالبه می کند: قل هاتوا برهانکم ان کنتم صادقین ^(۱) .

قطعا و مسلما اول کسی که در مسائل عقلی اسلامی به تجزیه و تحلیل پرداخت و مسائلی مانند قدم و حدوث و متناهی و غیر متناهی و جبر و اختیار و بساطت و ترکیب و امثال آنها را مطرح ساخت امیر المؤمنین علی بن ابیطالب علیه السلام است،و به همین دلیل همواره شیعه در علوم عقلی بر غیر شیعه تقدم داشته است.

ما بحث خود را درباره خدمات ایرانیان به اسلام در زمینه های کلامی،از ایرانیان شیعه آغاز می کنیم:

۱.اولین متکلم شیعه که کتاب در مسائل کلامی تالیف کرده است علی بن اسماعیل بن میثم تمار است.خود میثم به عنوان خطیب و سخنور شیعه و از صاحبان سر امیر المؤمنین علی علیه السلام محسوب می شده است.میثم اهل هجر است و بحرینی است و یک فرد ایرانی به شمار می رود.نواده اش علی بن اسماعیل بن میثم،معاصر ضرار بن عمرو و ابو الهذیل علاف و عمرو بن عبید از متکلمان معروف قرن دوم هجری است و با آنها مباحثاتی در مسائل اعتقادی داشته است.

۲.هشام بن سالم جوزجانی.این مرد از مشاهیر و معاریف اصحاب امام صادق علیه السلام است.در میان اصحاب امام صادق علیه السلام گروهی هستند که امام صادق آنها را به عنوان «متکلم »خوانده است و در کتاب الحجه کافی مسطور است ^(۲) از قبیل حمران بن اعین،مؤمن الطاق،قیس بن الماصر و هشام بن الحکم و غیرهم.

قیس بن ماصر همان کسی است که گویند کلام را از علی بن الحسین علیه السلام آموخت ^(۳) .

۳.فضل بن ابو سهل بن نوبخت.از آل نوبخت است.آل نوبخت همان طور که ابن الندیم گفته است به تشیع معروفند و فضلای زیادی در طول سه قرن از آنها برخاسته است که اکنون مجال توضیح آن نیست.نوبخت خودش منجم و در دربار منصور بود.روزی پسرش ابو سهل را به دربار منصور برد که به جانشینی خود معرفی کند.منصور نامش را پرسید.گفت: «خورشید ماه طیماذاه ما بازارد باد خسرو نه شاه ».منصور گفت:همه اینها اسم توست؟گفت:آری.منصور تبسم کرد و گفت: پدرت چه کرده؟!!اسمت را مختصر کن،یا همان کلمه «طیماذ»را از جزء اسمت انتخاب کن و یا من برایت کلمه «ابو سهل »را به عنوان کنیه انتخاب می کنم.ابو سهل به همین کنیه راضی شد ^(۴) .بسیاری از نوبختیان کنیه شان ابو سهل است.

بسیاری از متکلمین شیعه از خاندان نوبخت اند از قبیل:فضل بن ابی سهل بن نوبخت که در زمان هارون در راس کتابخانه معروف بیت الحکمه بود و از مترجمین فارسی به عربی در عصر هارونی و مامونی به شمار می رود،و همچنین اسحاق بن ابی سهل بن نوبخت و پسرش اسماعیل بن اسحاق بن ابی سهل بن نوبخت و پسر دیگرش علی بن اسحاق و نواده اش ابو سهل اسماعیل بن علی بن اسحاق که او را شیخ المتکلمین در شیعه لقب داده اند و دیگر حسن بن موسی نوبختی خواهر زاده ابو سهل اسماعیل بن علی و عده ای دیگر از این خاندان ایرانی ^(۵) .

۴.فضل بن شاذان نیشابوری.در اواخر قرن دوم و اوایل قرن سوم[می زیسته]، که قبلا ذکر خیرش گذشت.فضل بن شاذان از اصحاب حضرت رضا و حضرت جواد و حضرت هادی علیهم السلام بوده است و کتب زیادی در کلام نوشته است.

۵.محمد بن عبد الله بن مملک جرجانی اصفهانی،معاصر ابو علی جبائی در قرن سوم ^(۶) .

۶.ابو جعفر،ابن قبه رازی در قرن سوم هجری.میان او و ابو القاسم کعبی بلخی مباحثات و مناظرات کتبی در مسائل امامت بوده است.

۷.ابو الحسن سوسنگردی معاصر ابن قبه رازی.گویند از غلامان ابو سهل اسماعیل بن علی نوبختی بوده و پنجاه سفر پیاده به حج رفته است.

۸.ابو علی ابن مسکویه رازی اصفهانی که از اعاظم متکلمین و حکما و اطبای اسلامی است.کتابهای الفوز الاکبر و الفوز الاصغر او چاپ شده و در دست است.کتاب طهاره الاعراق وی در علم اخلاق از مهمترین کتب اخلاقی اسلامی است. معاصر ابو علی ابن سینا حکیم و طبیب معروف اسلامی است.در سال ۴۳۱ درگذشته است.

متکلمین شیعه اعم از ایرانی و غیر ایرانی بسیارند.متکلمین شیعه ایرانی نیز فراوانند.ما به عنوان نمونه،افراد بالا را از قرن دوم تا قرن چهارم یاد کردیم.در قرون متاخر،ارکان علم کلام اسلامی را متکلمین شیعه تشکیل می داده اند.

پس از ظهور خواجه نصیر الدین طوسی حکیم و متکلم و ریاضی دان و سیاستمدار معروف جهان اسلام و نگارش یافتن کتاب تجرید،کلام شیعه اهمیت بیشتری یافت به طوری که از آن پس کتاب تجرید بیش از هر کتاب دیگر محور بحثهای کلامی در شیعه و سنی قرار گرفت.

اما متکلمین عامه:بسیاری از متکلمان،اهل تسنن و شاید بیشترشان ایرانی اند،قدیمی ترین متکلم آنها حسن بصری و سپس شاگردش و اصل بن عطاء غزال است که هر دو از موالی می باشند.حسن بصری در نیمه دوم قرن اول و نیمه او