خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل نقد تاریخ نگاری (قسمت دوم)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نقد تاریخ نگاری (قسمت دوم) :

اشاره

در پیش شماره ماهنامه زمانه (ایران معاصر)، سخنی درباره نحوه تقسیم بندی کلی از تاریخ نگاری های مختلف انقلاب اسلامی به میان آوردیم که در آن به تاریخ نگاری علنی پهلوی ها پرداخته شد. در این مقاله تبیین جزئیات مربوط به تاریخ نگاری علنی پهلوی را پی گرفته و به مبحث تاریخ نگاری باستان گرایانه که از نقاط عطف مهم تاریخ نگاری در ایران معاصر است، پرداخته ایم بدیهی است که در شماره آینده از سایر مباحث از تاریخ نگاری ها پهلوی ها سخن خواهیم گفت.

همانطور که در مقاله پیشین آمده است، تاریخ نگاری پهلوی ها به دوگونه تاریخ نگاری علنی و رسمی و تاریخ نگاری مخفی و درونی قابل تقسیم است.

درباره تاریخ نگاری رسمی و علنی عصر پهلوی، نکات قابل تامل فراوانی وجود دارد و دورهای مختلف سیاسی و کیفیت اقتدار سیاسی، در چگونگی نگارش و بازنگری تاریخی به شدت موثر بوده است. در یک طبقه بندی می توان تاریخ نگاری پهلوی را به چهار دوره تقسیم کرد:

۱. دوره قدرت رضاخان (۱۳۲۰ ۱۳۰۴)،

۲. دوره ضعف محمدرضا پهلوی (۱۳۳۲ ۱۳۲۰)،

۳. دوره قدرت محمدرضا پهلوی (۱۳۵۶ ۱۳۳۲)،

۴. مرحله پس از سقوط و پیروزی انقلاب اسلامی (۱۳۸۱ ۱۳۵۷).

این مراحل هر کدام به صورت جداگانه قابل توجه می باشند. دوره اول دوره قدرت رضاخان و شکل گیری ادبیات باستان گرایانه است. در دوره دوم (۱۳۳۲ ۱۳۲۰) که دوره ضعف پهلوی هاست، اصحاب سلطنت سخنی برای گفتن ندارند و میدان تاریخ نگاری، عملاً در دست مخالفان حکومت است و عمده مکتوباتِ علیه حکومت رضاشاه، در همین دوره به نگارش درآمدند. اما در سال های پس از کودتا، حاکمیت پهلوی مجددا قدرت می گیرد و پس از مدتی وقفه، رجوع مجدد به عرصه تاریخ نگاری صورت می گیرد و با سیاست های انقلاب سفید و اجرای پروژه های اصلاحات ارضی و تحولات ساختاری در عرصه اقتصاد، قدرت پهلوی ها و شاه در گویش و بازپیرایی مجدد تاریخی نضج می گیرد. در این دوره است که آثار غلوآمیزی چون: «پیش به سوی دروازه های تمدن بزرگ»، «ماموریت برای وطنم» و «عظمت بازیافته» به چاپ می رسند.

دوره چهارم، دوره تاریخ نگاری پهلوی ها پس از سقوط است. در این دوره ضرورت دارد که به پاسخهای اساسی پیرامون علل و چگونگی وقوع انقلاب بپردازند و به طور طبیعی ادبیات این دوره، متفاوت با دوره های گذشته و به اعتقاد نگارنده «ادبیات ویژه» در عرصه تاریخ نگاری کشورمان است.

با وجود این، صاحب این قلم به سبک دیگری از طبقه بندی آثار رسمی عصر پهلوی ها، خصوصا آنچه درباره انقلاب اسلامی نگاشته شده است، قائل است؛ سبکی که دوره های مختلف را پوشش بهتری خواهد داد و به لحاظ مبانی نظری و رفتاری پهلوی ها، از منطق نیرومندتری برخوردار است. هرچند نویسنده، تقسیم بندی اولیه را رد نمی کند و آن را گونه ای نسبتا معقول از چگونگی تاریخ نگاری پهلوی ها می داند، ولی به سبک قریب الاشاره رغبت بیشتری دارد که به قرار ذیل تقسیم بندی شده است:

۱. تاریخ نگاری باستان گرایانه،

۲. تاریخ نگاری تمجیدی،

۳. تاریخ نگاری توجیهی.

در این تقسیم بندی، به بررسی گونه های مختلف تاریخ نگاری پهلوی ها پرداخته خواهد شد.

۱. تاریخ نگاری باستان گرایانه

دوره اول تاریخ نگاری پهلوی ها که همزمان با اوج گرفتن بخت و اقبال آنها در عرصه قدرت سیاسی و نظامی تحت حمایت انگلستان بود، بیشتر می توان به ویژگی باستان گرایی و تاریخ نگاری عصر پهلوی اول اشاره کرد.

در این دوران با توجه به ماهیت فرازآورندگان رضاخان که ترکیبی از سه جریان عمده: ۱ زردشتی گری ضداسلامی پارسیان مقیم هندوستان تحت اشغال انگلستان، که کینه دیرینه ای از اسلام و مسلمانان، به خاطر از میان برداشتن حکومت ساسانی ایران داشتند ۲ یهودیت صهیونیستی اروپا به رهبری لرد ناتیل روچیلد، ۳ سرمایه داری حاکم بر انگلستان که نماد آن وزارت جنگ و وزارت مستعمرات انگلیسی بوده اند که وینستون چرچیل به تناوب بر آنها وزارت می کرد.

تجلی گاه اتّحاد این سه جریان عمده در ایران، شخصیت اردشیر جی زردشتی هندی الاصل بود که ریاست اینتلیجنت سرویس در ایران را با پوشش روحانی زردشتی و نماینده زردشتیان هند در ایران و سپس خبرنگار روزنامه تایمز لندن برعهده داشت و هماهنگ کننده فعالیت های سرویس های مختلف سیاسی و جاسوسی و نظامی انگلیسی در ایران نیز بود.

اردشیر جی، خواه به لحاظ ماهیت مذهبی اش، خواه به لحاظ هم پیوندی با خانواده یهودی روچیلدها در انگلستان و خواه به عنوان رئیس

M16

، ضدّیت ذاتی با اسلام و مسلمانان داشت و به علت آموزه های تحصیلی اش در رشته ایران باستان، دارای پیوندهای عمیق ذهنی با ایران قبل از اسلام بود. وی، با پایه گذاری ایدئولوژی ناسیونالیسم شاهنشاهی، تلاش گسترده ای در جهت احیای ارزش های ایران قبل از اسلام به انجام رساند. و همو بود که رضاخان را برگزید و تحت تعلیم قرار داد و سال های طولانی سلطنت به لحاظ فکری و سیاسی بر او حکومت کرد. به همین خاطر، نویسنده کتاب «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی» تاثیر عمیق «اردشیر جی» بر پایه گذاری ایدئولوژی ناسیونالیسم شاهنشاهی را چنین بیان می دارد: «خاطرات اردشیر ریپورتر طرح یک «مانیفست» اعتقادی را منعکس می سازد که براساس آن ایدئولوژی «ناسیونالیسم شاهنشاهی» پی ریخته شد و طی قریب به شش دهه به شدت ترویج شد. ژرف کاوی در تاریخ معاصر ایران نشان می دهد که این ایدئولوژی درواقع در سه کانون ریشه داشت: استعمار بریتانیا که در جستجوی مناسب ترین کارافزار سیاسی و ایدئولوژیک سلطه بر ایران بود، طرح های بلندپروازانه محافل قدرتمند یهودی اروپا و در رأس آنها خانواده روچیلد، و کینه و رویاهای فروخفته ۱۳۰۰ ساله اشرافیت و موبدان ساسانی که در عملکرد برخی محافل الیگارشی پارسی هند تبلور می یافت که به تبع نقش درجه اول خود در اقتصاد هند نفوذ جدی در حکومت انگلیسی هندوستان داشتند. اردشیر ریپورتر به عنوان یک پدیده تاریخی ثمره اشتراک منافع و درآمیزی این سه کانون بود.»^(۱)

بی سبب نیست که محمدعلی فروغی، فراماسونر برجسته، که سمت اولین نخست وزیر رضاخان را برعهده داشت، شیوه های سلوک را به رضاخان می آموخت. همین نویسنده در این باره می نویسد:

«محمدعلی فروغی، اندیشه پرداز سلطنت پهلوی بود. نطق فروغی در مراسم تاجگذاری رضاخان تمامی عناصر «شوونیسم شاهنشاهی» و «باستان گرایی» را که بعدها توسط پیروان و شاگردان فروغی پرداخت شد، در برداشت.

او در نطق خود، رضاخان میرپنج را «پادشاهی پاک زاد و ایران نژاد» و «وارث تاج و تخت کیان» و ناجی ایران و احیاگر شاهنشاهی باستان… خواند و اشتباه است اگر نطق فروغی را یک خطابه تملق آمیز تصور کنیم. فروغی به تملق گوئی رضاخان نیازی نداشت، او می خواست به دیگران بیاموزد که از این به بعد چگونه با رضاخان سلوک کرد و رضاخان [نیز] بیاموزد که دیگر رضاخان قزاق، دیگر «خان» «میرپنج» و حتی «سردارسپه» نیست. [بلکه] او «شاه شاهان»، وارث «تاج و تخت کیان» و جانشین کورش و داریوش و نوشیروان است.»^(۲)

شکل گیری اندیشه «شوونیسم شاهنشاهی» که همان ایدئولوژی سلطنت پهلوی بود، بدون دستاویز لازم تاریخی میسر نبود. به همین خاطر و با صرف هزینه های گزاف و به خدمت گرفتن جمع قابل توجهی از نویسندگان و محققان تاریخ و استادان برجسته دانشگاهها، به تبیین و تحلیل و به عبارتی بهتر، «تجلیل» عصر ایران باستان پرداختند. فراماسونر پرکاری چون حسن پیرنیا به تالیف کتاب سه جلدی «ایران باستان» گمارده شد^(۳) تا با طرح و تنظیم تاریخ ایران قبل از اسلام، گرد و غبار «عربیت» از چهره ایران زدوده شود. تلاش برای «عرب زدائی» و احیاء عظمت هرآنچه قبل از ورود اسلام به ایران وجود داشته است، دامن شاعر بزرگ ایران، حکیم ابوالقاسم فردوسی را نیز گرفت؛ محمدعلی فروغی به تنظیم و تلخیص شاهنامه پرداخت و ادبیات مشتمل بر هجو شاهان در شاهنامه که فردوسی خود آن را «ستم نامه عزل شاهان» و «دردنامه بی گناهان» می نامد، به کتاب مقدس ایدئولوژی شاهنشاهی مبدل شد و آلوده به مجموعه ای از اشعار تملق آمیز در مدح شاهان و خانواده پهلوی شد. شاید آوردن همین چند بیت گواه صادقی بر این مدعا باشد:

ملک الشعرای بهار، در اعتراض به این جعل و تحریف آشکار تاریخی که معادل وطن پرستی تلقی می شد، چنین می گوید:

«اشعار بی پدر و مادر را پهلوی هم قرار داده اند و اسم آن را شاهنامه گذاشته اند. بنده وقتی می گویم این شعر مال فردوسی نیست، می گویند تو وطن پرست نیستی افرادی می خواهند احساسات وطن پرستی را مردم را بدین وسیله تحریک کنند هرچه دلشان خواست در آن گنجاندند و می گویند این شاهنامه ملت ایران است.»^(۵)

همه این تلاش ها یک هدف عمده داشت و آن ترویج اندیشه ضرورت وجود حکومتی متمرکز که در آن شاه نه انسانی مانند سایر انسان ها، بلکه ابرمرد و حتی «نیمه خدا» است، زیرا تنها چنین شاهی است که می تواند بر توده مردم به صورت دیکتاتوری مطلق العنان حکومت کند. همز