خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل دفاع و اصول انسانی در جنگ

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل دفاع و اصول انسانی در جنگ :

چکیده

اسلام برای جنگ مقررات خاصی وضع کرده است تا حتی در طول جنگ هم حقوق مردم حفظ شود و به حرمت انسانی آنها، خلل و خدشه ای وارد نگردد. بنابراین، جنگ در اسلام، بر اصول اخلاقی مبتنی است و خشونت و ترور در این دین الهی جایگاهی ندارد.

ما، در این مقاله ،با استناد به کتاب ، سنت و نظرات فقهای بزرگ، ضمن بیان انگیزه دفاع در اسلام،به تبیین این واقعیت پرداخته ایم که جنگ در این دین مقدس، تنها در مواردی ،آن هم با آداب خاص خود،برای حفظ و حراست از کیان اسلام مجاز شمرده شده و البته عفو و گذشت و رحمت، حتی در میدان جنگ نیز مورد سفارش اسلام قرار گرفته است.

کلید واژه ها:

جنگ، دفاع، دفاع مشروع، رخصت، مثله، سلاح کشتار جمعی، وفای به عهد.

بررسی انگیزه دفاع و اصول انسانی جنگ در اسلام

کتب علیکم القتال و هو کره لکم و عسی ان تکرهوا شیئا و هو خیر لکم^(۱)

جنگ بر شما مقرر شده و آن برای شما ناگواراست؛ و چه بسیار چیزهایی که ظاهراً در نظر شما مکروه و ناپسند است، ولی در حقیقت برایتان مفید و سودمند می باشد.

فلسفه جنگ و انگیزه دفاع در اسلام

بدون شک، حیات هر موجود زنده، بر سه اصل زیر، استوار است:

۱. جذب اکسیژن ،آب و خوراک

۲. رشد و نمو و تولید مثل

۳. دفع ضرر و مزاحم

این سه اصل در بقاء و تداوم یک ایده و مکتب نیز نقشی بسیار ضروری و بنیادین دارند و ناگفته پیداست که حکومت اسلامی هیچگاه، از تهدید عواملی که مطامع و منافع مادی آنها به خطر افتاده مصون نیست و باید با استفاده از اصل سوم، به دفع ضرر و مزاحم بپردازد و حلقه دفاعی خود را مستحکم گرداند.

باتأملی اندک در تاریخ اسلام، ملاحظه می کنیم که این دین حقیقت گرای انسان ساز،در هر عصر و دوره ای، به انحاء مختلف، مورد سوءقصد و اتهام واقع شده و بیشترین این سوءقصدها از سوی قدرتهای استکباری بوده است؛ مستکبرینی که بدون صلاحیت و شایستگی، مدعی رهبری جهانیان هستند و با هزاران ترفند ، ظاهرسازی و تبلیغات دورغین خود را صالح و بلکه اصلح معرفی می کنند.از این رو، یکی از انگیزهای جنگ در اسلام ،دفاع در برابر خیانتهای مستکبران کفر پیشه است: «انّ اللّه یدافع عن الذین آمنوا انّ اللّه لا یحب کل خوان کفور»^(۲)

« خداوند، مومنان را از مکر و شر دشمن حفظ می کند؛ که خدا هرگز خیانتکار و کافر را دوست نمی دارد.»

همچنین خداوند از آن جهت به افراد با ایمان اجازه جنگ داده است که مورد ظلم واقع شده اند: «اذن للذین یقاتلون بانهم ظلموا…» رخصت (جنگ) به جنگجویان (اسلام) داده شد؛ زیرا، آنها از دشمن سخت ستم کشیدند.

هدف دیگر از دفاع مشروع ،جلوگیری از انهدام مساجد و متروک شدن نماز و یاد خداست: «ولولادفع اللّه الناس بعضهم ببعض لهدمت صوامع وبیع وصلوات و مساجد یذکرفیهااسم اللّه کثیرا»^(۳)

و اگر خدا دفع شر بعضی از مردم را ببعض دیگر نکند ،همانا صومعه ها ، دیرها و مساجدی که در آن نماز و ذکر خدا بسیار می شود، همه خراب و ویران می شود.

از دیگر اهداف مهم دفاع مشروع، از بین بردن فتنه و فساد و شرک است تا این که دین، تنها از خدا گردد. (نه طاغوتهای ستمگر): «قاتلوهم حتی لا تکون فتنه ویکون الدین للّه »^(۴)

« با کافران جهاد کنید؛ تا فتنه و فساد از روی زمین برطرف شود و همه را آیین، دین خدا باشد.

حمایت از مردان و زنان و کودکان ستمدیده و مستضعف که خواهان یاری خدا هستند، از دیگر انگیزه های دفاع مشروع است: «و مالکم لا تقاتلون فی سبیل اللّه والمستضعفین من الرجال والنساء والوالدان…»^(۵)

«چرا در راه خدا جهاد نمی کنید؛ در صورتی که جمعی ناتوان از مرد و زن و کودک شما در مکه اسیر ظلم کفارند.»

بنابراین، آنچه که به وضوح از احکام و مبانی دین مبین اسلام استنباط می شود، آن است که اسلام دین برادری ،برابری ،محبت و رحمت است و جنگ و قتال هرگز جزء اهداف اسلام نبوده و نیست. اسلام می خواهد مردم را به سمت کمال و سعادت رهنمون گردد و آنها را از هرگونه رنج و ذلت و انحراف باز داشته و قسط و عدالت را در جامعه همواره زنده نگه دارد. خداوند متعال می فرماید: «لقد ارسلنا رسلنا بالبینات وانزلنامعهم الکتاب والمیزان لیقوم الناس بالقسط»^(۶)

« ما پیامبران خود را با دلایل روشن فرستادیم و همراه آنها کتاب، وسیله اندازه گیری، نازل کردیم؛ تا مردم بر میزان عدالت عمل کنند.»

امیرالمؤمنین علیه السلام علت پذیرش حکومت، پس از خلیفه سوم، و روی آوردن همگان به سوی آن حضرت را، این چنین بیان می کند:

«ولولا حضور الحاضر وقیام الحجه بوجود الناصر وما أخذاللّه علی العلماء أن لایقاروا علی کظّه ظالم ولاسغب مظلوم لاءلقیت حبلها علی غاربها و لسقیت آخرها بکأس اؤلها»^(۷)

اگر حضور زیاد بیعت کنندگان نبود و یاران حجت را بر من تمام نمی کردند و اگر خداوند از علما عهد و پیمان نگرفته بود که در برابر شکمبارگی ستمگران و گرسنگی مظلومان سکوت نکنند، مهار شتر خلافت را بر کوهان آن انداخته، رهایش می ساختم و آخر خلافت را به کاسه اول آن سیراب می کردم.

بنابراین، ارسال رسل و انزال کتب و ایجاد حکومت اسلامی، برای این است که ظلم، تبعیض، ضلالت و فساد از جامعه رخت بربندد و عدالت و امنیت در میان همه اقشار جامعه برقرار شود؛ تا همگان، به سهم خویش، از نعمتهای مادی و معنوی برخوردار گردند. از این رو، جنگ در اسلام، به خاطر کینه توزی و دشمنی نیست؛ بلکه، از آداب و دستوراتی که برای جنگ معین کرده است، روشن می شود که، در هیچ حالی عفو و گذشت و رحمت و رافت را چه در میدان جنگ و چه بعد از اتمام جنگ، به دست فراموشی نسپرده است.

به عنوان نمونه، پاره ای از دستورات اسلام را در زمینه جنگ مورد بررسی قرار می دهیم:

۱. حرمت جنگ پیش از تبیین حق و اتمام حجت بردشمنان

علت و انگیزه جنگ، هرچه باشد و تحت هر شرائطی، باید دانست که پیش از اتمام حجت بر دشمنان اسلام، جنگیدن با آنها حرام است.

رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در وصیتش به مولا علی علیه السلام می فرماید: «یا علی لاتقاتل احدا حتی تدعوه الی الاسلام و أیم اللّه لان یهدی اللّه عزوجلّ علی یدیک رجلاً خیرلک ممّا طلعت علیه الشمس و غربت.»^(۸)

یعنی «ای علی با هیچ کس جنگ مکن؛ مگر این که، او را به اسلام فراخوانی و سوگند به خدا که اگر خداوند توانا یک نفر را به دست تو هدایت کند، برای تو بهتر است از آنچه که خورشید بر آن طلوع و غروب می کند.

حرمت جنگ پیش از دعوت به اسلام، مورد اجماع همه فقهای شیعه و سنی نیز هست که به عنوان نمونه، به تعدادی از این فتاوی اشاره می کنیم:

شیخ طوسی (متوفی ۴۶۰ ه.) می گوید: «جنگ کردن با هیچیک از کافران جایز نیست؛ مگر، پس از این که به اسلام دعوت شوند.»^(۹)

علی مرغینانی حنفی (متوفی ۵۹۳ ه.) می گوید:« جنگیدن با کسی که از دعوت اسلام بی خبر است، جایز نیست؛ مگر این که به اسلام دعوت شود.»^(۱۰)

بدرالدین ابن جماعه (متوفی ۷۳۳ ه.) می گوید: «نباید با کسی که دعوت اسلام به او نرسیده است جنگید؛ مگر این که پیش از جنگ به اسلام دعوت شود.»^(۱۱)

۲. برحذر داشتن مسلمین از کشتن افراد ناتوان و ضعیف

پیامبرگرامی اسلام پیروان خویش را از کشتن ضعیفان نهی فرموده اند؛ چنان که در دستورات خود در یکی از جنگها می فرماید: «پیرمرد ناتوان و کودک و زن رانکشید.»^(۱۲)

در حدیثی دیگر فرموده است: «نوزاد و زن و پیرمرد مسن را که توان جنگیدن با شما را ندارند، نکشید.»^(۱۳)

و باز می فرماید: «اهل صومعه را نکشید.»^(۱۴) یعنی راهبان مسیحی را که در صومعه ها، خدای را عبادت می کنند نکشید و این حکم مورد اتفاق و اجماع همه مسلمانان است.

جعفر ابن احمد ابن ابی یحیی (ت ۵۳۷ ه.) می گوید: «در جنگ با کافران، کودکان ، زنان ، پیرمردان ، ناتوانان و راهبانی که با خدای خود به خلوت نشسته اند، نباید کشته شوند؛ مگر این که به جنگ آمده باشند و علیه مسلمانان در عملیات جنگ شرکت جسته باشند.»^(۱۵)

عبدالرحمن مقدسی حنبلی (متوفی ۶۲۴ ه.) می گوید: «در جنگ با کافران نباید کودک، دیوانه، زن، راهب، پیرمرد فرتوت، فلج زمین گیر و ضعیف العقلی که نمی تواند نظر و رأیی داشته باشد، کشته شود؛ مگر این که در عملیات جنگ شرکت کرده باشند و در حال جنگ باشند.»^(۱۶)

محمد بن مکی مشهور به شهید اول (ت ۷۸۹ ه.) می فرماید: «کشتن دیوانگان و کودکان و زنان جایز نیست؛ هرچند به کافران کمک کنند؛ مگر این که ضرورت اقتضاء کند.»^(۱۷)

محمد حسن نجفی (ت ۱۲۶۶ ه.) در کتاب قیم «جواهر الکلام» می گوید: «کشتن مجانین و کودکان و زنان کافر جایز نیست؛ هرچند به کافران کمک کنند؛ مگر از روی اضطرار و ناچاری و من در این مسأله هیچ مخالفتی از سوی هیچ فقیهی ندیده ام.»^(۱۸)

بنابراین، اسلام هیچ میل و رغبتی به جنگ ندارد؛ مگر از روی اضطرار و ناچاری، و هدفش هدایت و اصلاح است و به همین جهت کشتن ضعیفان و ناتوانان را هرچند جزء دشمنان اسلام باشند، تحریم کرده است.

۳. حرمت زهر پراکندن در محل زندگی مشرکان

هدف اسلام از تشریع جنگ، چنانچه گذشت، انتقام جویی نیست که توسل به هر وسیله ای را برای گرفتن انتقام و تشفی قلوب روا بداند؛ بلکه، در مرحله نخست می خواهد مشرکان را هدایت کند و آنان را به سمت و سوی حق سوق دهد و در مرحله بعدی آنها را دفع کند تا مسلمانان از شر آنها در امان بمانند. در همین راستا به کارگیری سلاح کشتار جمعی و شیمیایی را تحریم کرده است. از امام علی علیه السلام روایت شده است که آن بزرگوار فرمودند: «پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله از پراکندن سم و زهر در سرزمین و شهرهای مشرکان نهی فرموده است.»^(۱۹)

سید محمد صدر (ت ۱۴۱۹ ه.) با توجه به حدیث مذکور از نبی اکرم صلی الله علیه و آله می گوید: «نهی در کلام رسول خدا بر تحریم دلالت می کند مادامی که انجام منهی، مصلحت فراوانی نداشته باشد که آن هم بسیار نادر است و این حدیث شریف هرچند خصوص زهر و سم را نام برده است لیکن تمامی سلاحهای کشتار جمعی را فرا می گیرد؛ زیرا، سلاحهایی همچون سلاحهای هسته ای و غیره، گناهنکار و بی گناه و مسلح و غیرمسلح، همه را نابود می کند.»^(۲۰)

۴. حرمت مثله و تخریت اقتصادی

دین مقدس اسلام انجام کارهای پست و ناشایست را حتی در جنگ با متجاوزان حرام کرده است؛ چرا که، این دین آمده است تا رحمه للعالمین یعنی، رحمتی برای همه عالمیان ب