خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل حضرت ابراهیم در قرآن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل حضرت ابراهیم در قرآن :

و اذکر فی الکتاب ابراهیم انه کان صدیقا نبیا (۴۱)اذ قال لابیه یاابت لم تعبد ما لا یسمع و لا یبصر و لا یغنی عنک شیئا (۴۲)یا ابت انی قد جاءنی من العلم ما لم یاتک فاتبعنی اهدک صراطا سویا (۴۳)یا ابت لا تعبد الشیطان ان الشیطان کان للرحمن عصیا (۴۴)یا ابت انی اخاف ان یمسک عذاب من الرحمن فتکون للشیطان ولیا (۴۵)قال ا راغب انت عن آلهتی یا ابراهیم لئن لم تنته لارجمنک و اهجرنی ملیا(۴۶)قال سلام علیک ساستغفر لک ربی انه کان بی حفیا (۴۷)و اعتزلکم و ما تدعون من دون الله و ادعوا ربی عسی الا اکون بدعاءربی شقیا (۴۸)فلما اعتزلهم و ما یعبدون من دون الله وهبنا له اسحاق و یعقوب و کلا جعلنانبیا (۴۹)و وهبنا لهم من رحمتنا و جعلنا لهم لسان صدق علیا (۵۰)

ترجمه آیات

در این کتاب ابراهیم را یاد کن که وی بسیار راستگو و پیغمبر خدا بود(۴۱).

آندم که به پدرش گفت: ای پدر!چرا بتی را پرستش می کنی که نه می شنود و نه می بیند و نه تو رااز چیزی بی نیاز می کند(۴۲).

ای پدر!علمی برای من آمده که برای تو نیامده مرا پیروی کن تا تو را به راهی راست هدایت کنم(۴۳).

صفحه : ۷۳

ای پدر!بندگی شیطان مکن که شیطان عاصی درگاه خدای رحمان است(۴۴).

ای پدر!من بیم آن دارم که از خدای رحمان عذابی به تو رسد و دوستدار شیطان شوی(۴۵).

گفت: ای ابراهیم مگر از خدایان من روی گردانی؟اگر بس نکنی تو را سنگسار می کنم و آنگاه باید مدتی دراز از من جدا شوی(۴۶).

ابراهیم گفت: سلام بر تو باد.برای تو ازپروردگارم آمرزش خواهم خواست که او به من مهربان است(۴۷).

و از شما و آنچه سوای خدا می خوانید کناره می کنم و پروردگارم را می خوانم شاید در مورد دعای پروردگارم کم اطلاع نباشم(۴۸).

و همینکه از آنها و بتها که به جای خدا می پرستیدند کناره گرفت اسحاق و یعقوب را بدو بخشیدیم و هر یک را پیامبر قرار دادیم(۴۹).

و از رحمت خویش به آنهاعطا کردیم و ذکر خیر بلند آوازه ای به ایشان دادیم(۵۰).

بیان آیات معنایصدیقونبیکه ابراهیم(علیه السلام)به آن دو وصف شده(انه کان صدیقا نبیا)

این آیات به پاره ای از داستان ابراهیم(ع)اشاره می کند و آن عبارت است از احتجاجش با پدر در باره بت ها، با حجت و هدایت فطری و معرفت یقینی که خدایش داده بود،و نیز داستان کناره گیری از پدر و از مردم و خدایانشان، و اینکه خداوند به او اسحاق ویعقوب را داد، و به کلمه باقیه در نسلش اختصاص داد، و برای او و اعقاب او یاد خیری درآیندگان گذاشت که تا روزگاری هست نامش را به نیکی ببرند.

واذکر فی الکتاب ابراهیم انه کان صدیقا نبیا.

ظاهراکلمهصدیقمبالغه از صدق باشد، و صدیق کسی را گویندکه در صدق مبالغه کند یعنی آنچه را که انجام می دهد می گوید، و آنچه را که می گوید انجام می دهد،ومیان گفتار و کردارش تناقضی نباشد و ابراهیم(ع)چنین بود چون در محیطی که یک پارچه وثنی و بت پرست بودنددم از توحید زد، با پدر و معاصرینش در افتاد، و با پادشاه بابل در افتاد، و خدایان دروغین را بشکست، و بر آنچه می گفت مقاومت و ایستادگی می نمود، تا آنجا که در آتش افکنده شد و در آخر هم همانطور که به پدرش وعده داده بودازهمه کناره گیری و اعتزال جست، و خداوند به پاداش این استقامت اسحاق و یعقوب را به اوارزانی داشت و وعده های دیگری هم که خدا از موهبت هایش به وی داده بود در باره اش تنفیذ نمود.

صفحه : ۷۴

احتجاج ابراهیم(علیه السلام)باآزرو رد و ابطال بت پرستی او از دوجهت بعضی^(۱) گفته اند: کلمهصدیقمبالغه تصدیق است، و معنایش این است که او مردی بودکثیر التصدیق نسبت به حق، هم به زبان تصدیقش می کرد و هم به عمل.و این معنا هر چند نزدیک به همان معنایی است که گذشت، و هر چند برگشت هر دو به یکی است، لیکن از جهت اینکه از فعل مزید فیه صیغه مبالغه به ندرت آمده، معنایی بعید است.

کلمهنبیبروزن فعیل و ماخوذ از مادهنبا(خبر)است، و اگر انبیاءرا انبیاءنامیده اند بدین جهت است که ایشان به وسیله وحی خدا از عالم غیب خبردار هستندبعضی^(۲) گفته اند: کلمه مذکور ماخوذ ازنبوهبه معنای رفعت است، و انبیاء را به خاطررفعت مقامشان نبی خوانده اند.

اذ قال لابیه یا ابت لم تعبد ما لا یسمع و لا یبصر و لا یغنی عنک شیئا.

کلمهاذ قالظرف است برای ابراهیم چون مقصود این آیات یادآوری داستانهای آن جناب است، همچنان که نظیر این تعبیردر باره مریم گذشت که می فرمودو اذکر فی الکتاب مریم اذ…واما اینکه به قول بعضی^(۳) ظرف برایصدیقو یا برای(نبیا)باشد، احتمالی است که طبع سلیم آن را ناپسند می داند.

در این آیات ابراهیم(ع)در خطابی که با پدر خود دارد دو نکته را خاطرنشان می سازد، اول اینکه طریقه و مسلک او در پرستش بتها طریقه ای لغو و باطل است، دوم اینکه نزد او علم و معرفتی است که نزد پدرش نیست، و بر او لازم است که از وی پیروی کندتا به راه حق دلالتش نماید، زیرا او در خطر ولایت شیطان قرار دارد.

پس جملهیا ابت لم تعبد ما لا یسمع و لا یبصر…انکارتوبیخی ابراهیم است نسبت به بت پرستی پدر، چیزی که هست در این جمله به جای اسم، تنها اوصاف آنها را ذکرکرده وفرموده چرا چیزی می پرستی که نه می شنود و نه می بیند؟و این بدان منظور بوده که در ضمن اعتراض،به دلیل آن هم اشاره کرده باشد، و در ضمن بیان مدعی حجت آن را هم آورده باشد، و حاصل آن حجت این است که پرستش بتها از دو جهت باطل است، یکی اینکه پرستش به معنای اظهار خضوع و مجسم نمودن عابد، ذلت خود را برای معبود است، و این صورت نمی گیرد مگر در جایی و در حق معبودی که از حال عابد آگاه باشد، و بتها جماداتی هستند صورتگری شده و فاقد تصور، و نه می بینند و نه می شنوند، پس عبادت آنها لغو و باطل و

…………………………………….. (۱)کشاف، ج ۳، ص ۱۸. (۲)تفسیر فخر رازی، ج ۲۱، ص ۲۲۳. (۳)منهج الصادقین، ج ۵، ص ۴۲۷.

صفحه : ۷۵

بی اثر است، جملهمالا یسمع و لا یبصراین معنا را بیان می کند.

جهت دوم اینکه عبادت و دعا و دست حاجت دراز کردن برای فایده ای است که عاید عابد و دعا کننده شود، و یا ضرری از او دفع گردد، و این لا محاله متوقف بر قدرت معبوداست،و بتها قدرتی بر جلب نفع به سوی عابد و دفع ضرر از وی ندارند، پس به هیچ وجه دردی از او دوا نمی کنند، و به این جهت نیز عبادت آنها لغو و باطل و بی اثر است، و این معنا راجملهو لا یغنی عنک شیئاعهده دار بیان آن است.

در تفسیر سوره انعام گذشت که آن کسی که ابراهیم(ع)این خطاب خودرابه وی نموده و گفتهیا ابت، پدر واقعی وی نبوده، بلکه عمو و یا جد مادری و یاشوهرمادرش بوده که بعد از درگذشت پدرش با او ازدواج کرده، خواننده بدانجا مراجعه کند.ومعروف از مذهب اهل نحو در باره کلمهیاابتاین است کهتاآن عوض از یاء متکلم است، و همچنین در کلمهیاامتو این عوض آوردن تنها در نداء جائز است، و دیگرمثلاگفته نمی شود: قال ابت – پدرم گفتو یاقالت امت – مادرم گفت، بلکه در اینگونه مواردباید خودیاءرا آورد و گفت: قال ابی و یا امی.

یا ابت انی قد جاءنی من العلم ما لم یاتک فاتبعنی اهدک صراطا سویا.

بعد از آنکه بطلان بت پرستی و لغویت آن را اثبات نمود، و چون لازمه بطلان آن این است که او ندانسته راه غیر هموار را پیموده باشد، لذا به او توجه داد که من علمی به این مساله دارم که تو نداری، و تو باید مرا پیروی کنی تا به راه هموار مستقیم – و آن راهی است که ازبس روشن و واضح است راه پیمایش گمراه نمی گردد – هدایتت کنم، و به همین جهت که او از این راه غافل بوده کلمه صراط را نکره آورد وگفتراهی سوی، و نگفت راه سویگویا به پدر می گوید چون تو ناگزیری که راهی طی کنی پس از نادانی این راه غیر سوی راسلوک مکن، بلکه مرا پیروی کن تا تو را به راهی که سوی است راهنمائی کنم، چون من آن راه را بلدم.و تو از آن غافلی.

و اینکه فرمود: قد جاءنی من العلم – علمی به من آمدهدلالت دارد بر اینکه علم ابراهیم به راه حق قبل از این دعوت و احتجاجش بوده، و این خود گفتار سابق ما را که درداستان ابراهیم(ع)در سوره انعام گذراندیم، که وی قبل از بر خورد با پدر و قومش واحتجاج با ایشان نیز علم به خدا و مشاهده ملکوت آسمانها و زمین را داشته است، تاییدمی کند.

و مراد از هدایت در جملهاهدک صراطا سویاهدایت به معنای راه نشان دادن

صفحه : ۷۶

تقریرو توضیح بیانی که آن حضرت(علیه السلام)در نهیآزرازاطاعت شیطان به کار برداست، نه به راه رساندن، چون شان پیامبر این نیست که امت خود را به راه برساند،بلکه شان او تنها راه نشان دادن است، و به راه رساندن شان امام است که ابراهیم(ع)درآن روزها به چنین مقامی نرسیده بود، چون در تفسیر آیهقال انی جاعلک للناس اماما^(۱) گفتیم که آیه شریفه صریح در این است که رسیدن ابراهیم به منصب امامت، در اواخر عمر و بعد ازسالها نبوت بوده است.

یا ابت لا تعبد الشیطان ان الشیطان کان للرحمن عصیا…فتکون للشیطان ولیا.

وثنی ها معتقد به وجود جن هستند – البته ابلیس هم از جن است – و اصنام جن را می پرستیدند، همانطور که اصنام ملائکه و مقدمین از بشر را می پرستیدند،چیزی که هست مراد از نهی، نهی از عبادت به این معنا نیست، چون جهتی تصور نمی شود که تنها از خصوص پرستش جن نهی فرموده باشد، بلکه مراد از عبادت، اطاعت است، همچنانکه در آیها لم اعهد الیکم یا بنی آدم ان لا تعبدوا الشیطان…^(۲) به این معنا آمده پس نهی از عبادت شیطان، نهی از اطاعت او در هر چیزی است که به آن امر می کند، و یکی از چیزهایی که بدان امرمی کند عبادت غیر خدا است.

ابراهیم(ع)بعد از آنکه پدر را به پیروی خود دعوت کرد تابه سوی صراطسوی رهبریش کند، خواست تا او را در قبول این دعوت تحریک و تشویق نموده و نسبت به گمراهی که در آن است متنبه ساخته یک باره از پرستش بتها بازش بدارد لذا این معنا را خاطرنشان کرد که بت پرستی نه تنهالغو و بتها فاید نفع و ضررند، بلکه در معرض این است که صاحبش را به مورد هلاکت وارد، و در تحت ولایت شیطان داخل سازد، که پر واضح است بعد از قرار گرفتن در تحت ولایت شیطان دیگر امیدی به صلاح و رستگاری و سلامت وسعادت نمی ماند.

برای اینکه عبادت بتها با در نظر داشتن اینکه مستحق عبادت، خدای سبحان است، چون رحمانی است که همه رحمت ها به او منتهی می گردد، و نیز تقرب به آنها از ناحیه شیطان و تسویلات و اغوائات او است، و همه می دانند که شیطان نافرمان خدا و مصر درنافرمانی او، و مخصوصادر اخص حقوق او یعنی عبادت او است، و با این حال معلوم است که در عبادت او و تقرب به او خوف آن است که رحمت خدا که همان هدایت به سوی

…………………………………….. (۱)سوره بقره، آیه ۲۴. (۲)سوره یس آیه ۶۰.

صفحه : ۷۷

سعادت است از آدمی منقطع گشته، عذاب خذلان بر او نازل گردد، و دیگر خداوند متولی امراو نگشته، در عوض شیطان مولای او و او ولی شیطان خواهد شد، و این همان هلاکت است.

پس معنای دو آیه(و خدا داناتر است)این می شود که ای پدر!شیطان را در آنچه به تو دستور می دهد، و از آن جمله به عبادت بتها وادار می کند اطاعت مکن، چون شیطان خودش نافرمان خدا و مصر در نافرمانی او است، که او خود یگانه مصدر همه رحمتها و نعمتهااست، پس چنین کسی که مصدر همه نعمتها را نافرمانی می کند جز به نافرمانی خدا ومحرومیت از رحمت او فرمان نمی دهد، واگر من تو را از اطاعت شیطان نهی می کنم برای این است که می ترسم عذاب خذلان خدا تو را بگیرد و رحمتش از توقطع شود، و سرپرستی جز شیطان برایت باقی نماند، آن وقت تو ولی شیطان شوی و شیطان مولای تو گرد