خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل آثار حدیثی امام خمینی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آثار حدیثی امام خمینی :

امام خمینی(ره)، نادره مردی بود که از پس قرون و اعصار متمادی پا به عرصه وجود نهاد تا اسلام را در متن جامعه، عینیت بخشد وحکومتی بر پایه فقاهت، بنیان نهد و آوای توحید را در بلندای عالم مادی، طنین افکن سازد. او خورشیدی فروزان بود که پس ازسالها رخوت و سستی و بی خبری امت اسلامی، طلوع کرد و نور وجودش را بر آنان تابانید و با نفس مسیحایی خویش، بر ایشان دمید وآنان را به حرکت واداشت و توانست در عصر بی خدایی و دین فراموشی جهان مادی، حکومتی دینی برمبنای قسط و عدل و فقاهت شیعی بنیاد گذارد.

وی، فقیهی جامع معقول و منقول، عالمی عابد و متعبد، و مردی خود ساخته بود که توفیق یافت علاوه بر تربیت نفوس مستعد وپرورش صدها عالم فرهیخته که در نیم قرن اخیر چراغ فروزان هدایت جوامع اسلامی بوده اند دهها کتاب در تبیین علوم مختلف اسلامی نظیر فقه، اصول، تفسیر، حدیث، عرفان، اخلاق، شعر و ادب،کلام و عقاید، از خویش به یادگار بگذارد; کتابهایی که تا عصرهاو نسلهای آینده، سرمنشا صلاح و اصلاح ملتهای اسلامی خواهند بود.

امام(ره) ، علاوه بر آنکه فقیهی اصولی و عارف و مفسر قرآن بود،در حدیث نیز دستی توانا داشت و آثاری ارزنده در این فن شریف ازخویش به یادگار نهاد که عبارت اند از:

]۱. شرح چهل حدیث (اربعین)،۲. شرح حدیث جنود عقل و جهل،۳. شرح حدیث راس الجالوت،۴. التعلیقه علی (الفوائد الرضویه)،۵. شرح دعاء السحر،۶. بدائع الدرر فی قاعده نفی الضرر.

این مقاله، عهده دار معرفی اجمالی این آثار خواهد بود.

۱. شرح چهل حدیث

چهل، یکی از اعداد مقدس و متبرک در فرهنگ اسلامی به شمار می رود. مطابق نصوص قرآنی و روایی بسیار، برخی وقایع، با عددچهل، ارتباط مستقیم و تنگاتنگ دارند. پیامبر اکرم در چهل سالگی به رسالت مبعوث شد و میقات موسی(ع) با خدای خود، چهل شب به طول انجامید و بنی اسرائیل به سبب نافرمانی خداوند متعال چهل سال در (تیه)، سرگردان ماندند. یونس(ع)، چهل روز در شکم ماهی ماند و آدم(ع) به هنگام هبوط، چهل سال از فراق بهشت گریست تا خداوند، توبه اش را پذیرفت و یا در حدیث است که هرکس چهل روز برای خدا کارهایش را با اخلاص انجام دهد، چشمه های حکمت از قلبش بر زبانش جاری خواهد شد. ^(۱)

در احادیث شیعه و سنی، ارزش فراوان برای عدد چهل، بیان شده است که اینک درصدد بیان آنها نیستیم. از جمله این احادیث، حدیث مستفیض و مشهور (من حفظ من امتی اربعین حدیثا ینتفعون بهابعثه الله یوم القیامه فقیها عالما) ^(۲) است. بر مبنای این حدیث شریف، عالمان و محدثان شیعه و سنی در طول اعصار و قرون،فراوان، به نگارش اربعینیات پرداخته اند که ثمره آن، دههاکتاب (چهل حدیث) در زمینه های گوناگون اخلاقی، فقهی، فضائل ومناقب امیرالمؤمنین و دیگر موضوعات است.

از معروف ترین اربعین های حدیث در میان اهل سنت، اربعین های نواوی، سلمی، جامی و قشیری است، و اربعین های شیخ بهایی، قاضی سعید قمی، شیخ منتجب الدین رازی، علامه مجلسی و شهید اول، دربین کتابهای حدیثی امامیه، از شهرت بسزایی برخوردار است.

شرح چهل حدیث حضرت امام خمینی(ره) نیز مجموعه ای دل انگیز وگرانسنگ و آکنده از فواید گوناگون تفسیری، حدیثی، فلسفی،اخلاقی، اعتقادی و عرفانی است که امام(ره) در ۳۸ سالگی (محرم الحرام ۱۳۵۸ق) به رشته تحریر درآورده است. مولف بزرگوار، پس ازآن که مطالب آن را در مدرسه فیضیه و مدرسه ملاصادق قم (پس ازآنکه ماموران شهربانی رضاخان از ادامه تدریس آن در فیضیه جلوگیری کردند) برای دهها نفر از شاگردان فرزانه خود وبازاریان متدین القا فرمود، دست به نگارش آن زد.

این کتاب، در یورش ماموران ساواک شاه به منزل امام خمینی (در۱۳۸۳ق) به یغما رفت و سالیان بسیار از آن خبری نبود، تا اینکه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نسخه ای از آن که متعلق به مرحوم آیه الله آخوند ملاعلی معصومی همدانی (م ۱۳۹۸ق) بود، به دست آمدو بارها به چاپ رسید.

سی و سه حدیث از روایات این کتاب، مربوط به اخلاق اسلامی (مهلکات و منجیات) و هفت حدیث آخر در باب اعتقادات و کلام است. روش معظم له در توضیح احادیث، چنان است که ابتدا متن حدیث را باسند کامل نقل کرده، معنا می نماید و پس از آن، کلمات اصلی حدیث و گاه غالب تعبیرات و کلمات آن را شرح می کند و بااستفاده از کتابهای معتبر لغت (مانند (الصحاح) جوهری، (قاموس)فیروزآبادی و (المصباح المنیر) فیومی) و در برخی موارد، به ذکر نکته های نحوی حدیث می پردازد و در معنای آن، نکاتی را که در تفسیر روایت مؤثر است، یادآوری می نماید و سپس به شرح متن، روی می آورد و در چند (فصل) و گاه (مقام)، (تنبیه) و(تتمه)، شرح حدیث را تمام می کند.

فهرست احادیث

همان گونه که گفتیم،۳۳ حدیث از مجموعه احادیث این کتاب، اخلاقی است که موضوعات آنها عبارت است از: جهاد با نفس، ریا، عجب،کبر، حسد، حب دنیا، غضب، تعصب، نفاق، هوای نفس و طول آرزو،فطرت، تفکر، توکل، خوف و رجا، امتحان مؤمن، صبر، توبه، ذکرخدا، غیبت، اخلاص، شکر، کراهت از مرگ، اقسام طالبان علم، اقسام علم، شک و وسواس، فضیلت علم، عبادت و حضور قلب، لقاء الله،وصایای پیامبر(ص) به امیرالمؤمنین، اقسام قلوب، عدم معرفت حقیقی خداوند متعال و پیامبر و امامان(ع)، یقین (وحرص و رضا)،ولایت اهل بیت(ع)، و اعمال.

و احادیث اعتقادی و کلامی این مجموعه شریف، درباره مقام مؤمن درنزد خداوند، معرفت اسمای حق تعالی (و مسئله جبر و تفویض)،صفات حق، معرفت خدا و رسول و اولی الامر، آفرینش آدم بر صورت خداوند، و خیر و شر (و جبر و اختیار) است.

تنها حدیث تفسیری کتاب، حدیث چهلم (تفسیرسوره توحید و آیات نخستین سوره حدید) است.

اسناد احادیث

روایات این کتاب، همه از (کافی) شریف، تالیف شیخ کلینی رازی(م ۳۲۹ق) نقل شده است. مولف در آغاز، برخی از مشایخ روایی خویش را به این ترتیب معرفی می نماید:

۱. آیه الله علامه شیخ ابوالمجد محمدرضا اصفهانی (م ۱۳۶۲ق)، صاحب(وقایه الاذهان).

۲. آیه الله علامه حاج شیخ عباس محدث قمی (۱۳۵۹۱۲۹۰ق)، صاحب(مفاتیح الجنان).

۳. علامه بزرگوار حاج سیدمحسن امین عاملی (۱۳۷۱۱۲۸۲ق)، صاحب(اعیان الشیعه).

۴. آیه الله سیدابوالقاسم دهکردی اصفهانی (م ۱۳۵۳ق)، صاحب(الوسیله الی السیر و السلوک).

اخیرا نیز اجازه ای از مرحوم آیه الله مرعشی نجفی به حضرت امام(ره) به دست آمده است.

معظم له از طریق مشایخ خویش، از محدث نوری، از شیخ انصاری، ازحاج ملااحمد نراقی، از سیدمهدی طباطبایی (بحرالعلوم)، از استادکل وحید بهبهانی، از پدرش ملامحمد اکمل، از علامه کبیرملامحمدباقر مجلسی، از پدرش ملامحمدتقی مجلسی، از شیخ بهایی، ازپدرش شیخ حسین بن عبدالصمد حارثی عاملی، از شیخ زین الدین عاملی (شهید ثانی)، از شیخ علی بن عبدالعالی میسی عاملی، ازشیخ شمس الدین محمد بن موذن جزینی عاملی، از شیخ ضیاءالدین علی عاملی، از پدرش شمس الدین محمد بن مکی عاملی (شهید اول)،از فخر المحققین حلی، از پدرش علامه حلی، از دایی اش محقق حلی،از سیدشمس الدین فخار بن معد موسوی حلی، از شادان بن جبریل قمی، از ابوجعفر طبری، از ابو علی حسن طوسی، از پدرش شیخ طوسی، از ابوعبدالله محمد بن محمدبن نعمان (شیخ مفید)، ازابوجعفرمحمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، از ابوالقاسم جعفر بن محمد بن قولویه قمی، از ثقه الاسلام کلینی، روایات را به سند متصل مرحوم کلینی، نقل نموده است.

مولف محترم، گاه احادیثی را با ذکر سند و گاه بدون ذکر سند، درمطاوی شرح حدیث(مانند:ص ۸۷) بیان می نماید و در جای جای کتاب،مطالب را آکنده از آیات قرآنی و اخبار و احادیث کرده و از هیچ نکته ای، فروگذار ننموده است.

اینک به ذکر چگونگی ترتیب یافتن کتاب می پردازیم:

۱. مولف، پس از نقل حدیث، آن را ترجمه تحت اللفظی نموده و ازهرگونه تصرف در متن ترجمه، خودداری می ورزد.

۲. سپس به شرح اسناد حدیث می پردازد.

۳. آن گاه به شرح لغات حدیث پرداخته است.

۴. پس از آن به توضیح اصطلاحات علوم می پردازد (ص ۶۲۱).

۵. مولف بزرگوار، از توضیح نکات صرف و نحو و علوم بلاغت، غفلت نورزیده و آنها را در جای خود، به گونه ای شایسته و بایسته بیان نموده است (مانند: ص ۲۳۶و۳۲۲).

۶. بهره گیری از آیات قرآن در توضیح مطالب حدیث، در جای جای کتاب، مشهود است و فهرست آیات، در پایان کتاب آمده است.

۷. مولف دانشمند، افزون بر شرح چهل حدیث، به ترجمه و توضیح صدها روایت دیگر در مطاوی شرح پرداخته و بر غنای مطالب افزوده است. ایشان در سراسر کتاب، حدیثی را رد نکرده و ضعف مضمون برخی از آنها را به خوبی توجیه کرده است (مانند: ص ۱۱۵).

وی، گاه به جمع روایات متناقض و رفع تعارض بین آنها پرداخته(ص ۱۹۲) و گاه به اختلاف نسخه ها و اختیار اصح آنها اشاره کرده است (ص ۵۴۰).

۸. مولف، در بیشتر جاها به موعظه نفس و ارشاد دیگران برخاسته وبا آهی که از سوز دل و صمیم قلبش برمی خیزد، دیگران را بیدارمی کند و هشیار می سازد و آنان را از خطر وساوس شیطانی وتمایلات نفسانی می آگاهاند و راه درمان بیماری نفس را می نمایاند و آدمی را از خطرهایی که درپیش روی زندگی اوست، برحذر می دارد (مانند:ص ۸، ۲۰و ۲۲).

۹. امام بزرگوار، در توضیح مطالب، به دهها نکته عرفانی و فلسفی اشاره کرده و نتیجه گیری نموده است (از جمله: ص ۵، ۱۸۵ و۲۰۶).

۱۰. حضرت امام(ره)، به دیدگاه های مختلف علما در شرح واژه هااشاره کرده و احیانا به نقد آن و اختیار قول حق می پردازد (ازجمله:ص ۶۲و ۳۴۴).

این کتاب، برای شانزدهمین بار در سال ۱۳۷۶ش، از سوی موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (همراه با مقدمه، فهارس متعدد،پاورقی های مفید و اعراب گذاری و ترجمه عبارات و روایات متن)در هشتصد صفحه به چاپ رسیده است. نیز این کتاب نفیس به عربی،اردو و انگلیسی ترجمه شده و به چاپ رسیده است.

حسن ختام این بخش را دعایی از حضرت امام(ره) در این کتاب شریف که در صفحه ۶۶۰ آمده، قرار می دهیم:

بار خدایا که قلوب اولیا را به نور محبت، منور فرمودی و لسان عشاق جمال را از ما و من فرو بستی و دست فرومایگان خودخواه را از دامن کبریایی کوتاه کردی، ما را از این مستی و غروردنیا، هشیار فرما و از خواب سنگین طبیعت، بیدار و حجابهای غلیظ و پرده های ضخیم خودپسندی و خودپرستی را به اشارتی پاره کن; و ما را به محفل پاکان درگاه و مجلس قدس مخلصان خداخواه،بار ده و این دیوسیرتی و درشت گویی و خودآرایی و کج نمایی رااز ما برکنار فرما و حرکات و سکنات و افعال و اعمال و اول وآخر و ظاهر و باطن ما را به اخلاص و ارادت، مقرون نما!

۲. شرح حدیث جنود عقل و جهل

این کتاب، شرح حدیثی معروف از امام صادق(ع) است که حضرت در آن،۷۵ سپاه برای عقل و ۷۵ سپاه جهل برشمرده و شیخ کلینی، آن رادر اوائل (اصول کافی) به سند خویش، روایت نموده است. ^(۳)

مولف بزرگوار، این کتاب را در دوم ماه مبارک رمضان ۱۳۶۳ق، در۴۳ سالگی خویش به پایان برده است. در صفحه ۴۲۹ آمده:

به اتمام رسید این جلد، در روز دوم شهر رمضان المبارک هزار وسیصد و شصت و سه [قمری]، در قصبه محلات، در ایامی که به واسطه گرمای هوا از قم به آنجا مسافرت کرده بودم.

مولف در این نوشتار که کامل نیست و ادامه آن را به مجلدی دیگروانهاده (و پس از آن به کارهای فقهی و اصولی روی آورده است)،۲۵ سپاه برای هرکدام از عقل و جهل ^(۴) برشمرده و توضیح داده و به خوبی از عهده برآمده است. امام(ره) در این کتاب، به آثارعرفانی دیگر خویش از جمله (مصباح الهدایه الی الخلافه والولایه)(ص ۲۸)، (شرح چهل حدیث) (ص ۱۵، ۱۲۳،۱۶۶،۱۷۳، ۲۵۰ و۳۳۴) و(آداب الصلاه) (ص ۵۱و۴۱۳) ارجاع می دهد و از آنها مطالبی نقل می کند.

مولف، بنا را بر نوشتن کتابی اخلاقی به روشی نو نهاده و از سبک دیگر کتابهای اخلاقی، پیروی نکرده است. ایشان در صفحه ۱۱ و ۱۴می نویسد:

…مقصد قرآن و حدیث، تصفیه عقول و تزکیه نفوس است برای حاصل شدن مقصد اعلای توحید، و غالبا شراح حادیث شریفه و مفسرین قرآن کریم، این نکته را که اصل اصول است، مورد نظر قرارندادند و سرسری از آن گذشته اند و جهاتی را که مقصود از نزول قرآن و صدور احادیث به هیچ وجه نبوده (از قبیل جهات ادبی وفلسفی و تاریخی و امثال آن)، مورد بحث و تدقیق و فحص و تحقیق قرار داده اند…

نویسنده، راه نوشتن کتاب اخلاق را بازکردم که اگر عالمی نویسنده و قادر بر تقریر و تحریر پیدا شد، این طرز بنویسد… و معلوم است اشکال نمودن، سهل است; ولی حل آن کردن، مشکل است و ما ازخدای متعال، توفیق می طلبیم که قلب سخت ما را نرمی دهد و اخلاص را نصیب فرماید که شاید از این نوشته نالایق، دلی به دست آید.

حضرت امام(ره) در آغاز مطلب، از کتابهای رایج اخلاقی، مانند(طهاره الاعراق) ابن مسکویه و (احیاء علوم الدین) غزالی انتقادمی کند و می نویسد که کتاب اخلاقی، باید مانند دارو باشد، نه نسخه. ایشان در صفحه ۱۲ تا ۱۴ می نویسد:

کتاب (احیاء العلوم) که تمام فضلا او را به مدح و ثنا یاد می کنند و او را بدء و ختم علم اخلاق می پندارند، به نظر نویسنده در اصلاح اخلاق و قلع ماده فساد و تهذیب باطن، کمکی نمی کند;

بلکه کثرت ابحاث اختراعیه و زیادی شعب علمیه و غیر علمیه آن ونقلهای بی فایده راست و دروغ آن، انسان را از مقصد اصلی بازمی دارد و از تهذیب و تطهیر اخلاق، عقب می اندازد… نویسنده راعقیده آن است که مهم در علم اخلاق و شرح احادیث مربوطه به آن یا تفسیر آیات شریفه راجع به آن، آن است که نویسنده با ابشارو تنذیر و موعظت و نصیحت و تذکر دادن و یادآوری کردن، هر یک ازمقاصد خود را در نفوس، جایگزین کند و به عبارت دیگر، کتاب اخلاق، موعظه کتبیه باید باشد و خود معالجه کند دردها و عیبهارا، نه آنکه راه علاج نشان دهد. ریشه های اخ