خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل اسلام و صنایع مستظرفه

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اسلام و صنایع مستظرفه :

هنر مقدس همواره دو غایت بنیادی داشته است. اول زیبایی صورت عبادات ^(۱) و دوم نگهبانی و حفاظت از آن. دومین ممیزه هنر مقدس بدان حقیقت رجوع می کند که اسلام صرف زیبایی را مطلوب تلقی نکرده، بلکه زیبایی را با کمال مورد تامل قرار می دهد.

آنچه منشا نقوش پراکنده و مایه پراکندگی خاطر است در قلمرو هنر اسلامی نفی می شود، از اینجا هرگونه آرایش زرین یا جامه های فاخر در عبادات طرد می گردند.

به تعبیر بورکهارت آداب دینی هنر الهی است از آنجا که گونه ای جلوه گری و سمبولیسم- در سطحی از شکلها و حالتهای آدمی- برای جستجوی راهی به ماورای همه مظاهر واعیان وجود است ^(۲). در مسیحیت این آداب نیایشی است- مانند عشای ربانی و آداب خاص مسیحی- متضمن هنر مقدس یعنی معماری و شمایل نگاری مسیحی که ازبرجسته ترین مظاهر هنر مسیحی هستند ^(۳). با توجه به معنای ذاتی عبادات اسلامی، و هنری که به زیبا کردن آن متوجه است، در عالم اسلامی به گونه ای دیگر فیضان و انعکاس هنری آداب دینی را می بینیم، یعنی جدا از مفهوم شمایل نگاری در عبادات مسیحی که درضمن نوعی هنر تلقی می شود.

مسجد نخستین جایی است که این فیضان خود را در آن منعکس می سازد. از این جمله است منبر که در کنار محراب مساجد قرار دارد. منبر همان «کرسی »است و چونان اریکه انبیاء و اولیاء و وارثان آنان. اگر نخستین مرکز فعالیت سیاسی و فرهنگی در اسلام مسجداست، اثاث آن نیز باید نخستین تجلیات هنر اسلامی را داشته باشد. سنت منبر سازی ازعصر پیامبر باقی است که از ستون حنانه در مسجد مدینه با سه پله برای موعظه و هدایت مؤمنان ساخته شد ^(۴).

منبر از ابتدا شکل بخصوصی پیدا کرد و همین شکل در تکامل بعدیش کاملا تعیین کننده بود، دو جانب مثلثی با پله ها و بعدا نوعی سایبان هلالی شکل بر بالای آن زده شد و دری در برابر پایین ترین پله تعبیه گردید. قدیمترین نوع منبر به روایتی در مسجد«سیدی عقبه »قرار دارد و با وجود آنکه در عصر عباسیان از بغداد به مسجد قیروان هدیه گردید ولی از کنده کاریهای روی آن هنوز به خوبی می توان تاثیر دوره امویان را باز شناخت. طرحهایی از نباتات که به وسیله پیچکهای نباتی احاطه شده نشاندهنده طرحهایی هندسی است.

تعداد طرحهای گره ای و نرده ای که در اینجا به کار رفته به قدری زیاد است که به آن حالتی حیرت آور می دهد. حالت فوق منحصر به منابر عصر اموی نمی شود بلکه همه اشیاء وظروف و جلد کتب از این نقوش پر می شود. صندوقهای از جنس عاج با منت کاریها وکتیبه ها و کاشیها همه چنین حالتی دارند. سفالکاری و به کارگیری ظروف شیشه ای که دردوره عباسی رواج می یابد از جهاتی مربوط به تحریم استفاده از ظروف طلا و نقره برای غذا و وضو است. در این دوره ظروف با نقشهای متعدد، زیبایی بسیاری پیداکرده اند ^(۵).

کاشیکاری با طرحهایی از نقوش حیوانات و انسان و بعضی از اشکال تزیینی ازدیگر صنایع مستظرفه وابسته به معماری این عصر است. حکاکی و قلمزنی سطحی برروی بشقابها و سطلها و قندیلها و ماهی تابه ها با طرحهای حیوانات، ساقی، شاهین، و سواران که بعضا از طرحهایی با صور مقدسین دین مسیحی در تمدن اسلامی عصر فاطمی ساخته می شد، برجسته ترین صنایع مستظرفه زمان به شمارمی آمده اند. ساختن تنگها و دیگر وسایل شیشه ای و صنایع نساجی نیز چنین اهمیتی داشته اند.

نقوش برجسته محرابها همسان با دیگر نقوشی است که در صنایع چوب و فلز و شیشه و چرم و پارچه و غیره به کار گرفته می شود. از این لحاظ مرزی میان هنر دینی(شاید بتوان شعر، معماری مساجد، خوشنویسی و تذهیب قرآن را به این نام تعبیر کرد)و غیر دینی وجود ندارد نقشها و صور تزیینی در همه بناها و اشیاء مشابه است و هیچکدام در مرتبه دینی و تقدیس نیستند(ضمن اینکه مرتبه ای روحانی دارند)و همان طوری که گفتیم اسلام چون مسیحیت و دیگر ادیان و اساطیر، هنر را رسما در مرتبه دین و به عنوان شارح مستقیم و بیواسطه اعتقادات دینی قرار نداد ^(۶) ، تا آنجا که آثار هنری به تدریج مورد پرستش قرار گیرد، اما این به معنی فقدان روحانیت در هنرهای اسلامی نیست.

از همین روحانیت هنر در اسلام است که بسیاری از هنرمندان(علی الخصوص درصنایع) اهل سیر و سلوک بوده و آدابی معنوی را در صنایع اسلامی ایجاد کردند وبه همین جهت صوفیه برای آنان آدابی معنوی پرداختند که از معماری گرفته تا چیت سازی را در بر می گرفت و به این فنون روحانیتی عمیق می بخشید. علاوه بر این، اوضاع خاص حاکم بر هنرهای مستظرفه خود بر این حالت می افزود و آن عبارت از ریزه کاریهای مندرج در کار صنایع بود.

در جامعه اسلامی صنایع پارچه و از اینجا جامه و لباس متناسب با روح اسلام تکوین یافته است. پیامبر اکرم(ص)ابتدا عناصر از تن پوشهای گذشته را انتخاب و در آنهااصلاحاتی کردند و آنها را در نظام معنوی اسلام درآورند از این پس هر جامه ای صبغه روحانیت و آداب اسلامی گرفته و در جهت تسهیل آن به کار می آید.

فرش و زیر اندازها ریشه در هنر بدوی