خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل خوارج و نگرش به قرآن

با فایل فایل پاورپوینت کامل خوارج و نگرش به قرآن یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل خوارج و نگرش به قرآن شامل 120 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل خوارج و نگرش به قرآن را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل خوارج و نگرش به قرآن با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل خوارج و نگرش به قرآن بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل خوارج و نگرش به قرآن با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل خوارج و نگرش به قرآن وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل خوارج و نگرش به قرآن با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل خوارج و نگرش به قرآن مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل خوارج و نگرش به قرآن :

خوارج، از گروههای جنجال آفرین قرون نخستین تاریخ اسلام، گاه با اندکی هوادار، به دلیل خصلتهای ویژه وبی باکی نشأت گرفته از جمود و عصبیّت، تنشهای مهمی در پهنه سیاسی و اعتقادی مسلمانان پدید آوردند.خوارج، پدیده ساده اندیشی وجمودگرایی متعصبانه گروهی بودند که در جنگ صفّین بازیچه زیرکان دنیادار قرار گرفتند و در نبرد با معاویه، عامل دستیابی او به هدفهایش شدند.بیش از آن که بدانند وبفهمند، مدّعی بودند و اعتذارشان بر کج فهمیها بیش از درنگ و تدبیرشان در امور بود!با این همه، اگر در صدد شناخت فرق اسلامی و بازنگری دیدگاه آنان نسبت به قرآن باشیم، ناگزیر باید، خوارج را نیز یکی ازفرقه ها بدانیم و آرای آنان را به نظاره بنشینیم.بسیاری ازموّرخان، حرکت خوارج را، حرکتی دینی اعتقادی معرفی کرده اند، ولی مدارکی می نمایاند که آبشخوراین حرکت، بویژه در (المحکمه الاولی) احساسات ناسیونالیستی و دشمنی با قریش بوده است!لازم به یاد است که دراین پژوهش، به دیدگاههای عمومی خوارج و فرقه های معروف آنها اشاره خواهیم داشت واز فرقه اباضیه، هرچند فرقه مشهوری است واکنون در عمان و بسیاری از کشورهای آفریقایی طرفدارانی دارد، بحث نخواهیم کرد؛ زیرا این فرقه خود ادعا می کنند، هیچ وجه مشترکی با خوارج ندارند .از این رو، بررسی دیدگاههای فرقه اباضیه درباره قرآن مجالی دیگر می طلبد.

خوارج از دیدگاه خاندان رسالت

علی(ع) از پیامبر روایت کرده است:

(یخرج قوم من امّتی یقرؤون القرآن لیس قراءتکم الی قراءتهم بشیء، ولاصلاتکم الی صلاتهم بشیء، ولاصیامکم الی صیامهم بشیء، یقرؤون القرآن یحسبون انه لهم وهو علیهم، لاتجاوز صلاتهم تراقیهم، یمرقون من الاسلام کما یمرق السهم من الرمیه، لو یعلم الجیش الذین یصیبونهم ما قضی لهم علی لسان نبیّهم… )۱

گروهی از امت من خروج خواهند کرد، آنان قرآن می خوانند، چنانکه خواندن شما در برابر آن چیزی نیست ونماز شما در برابر نماز آنان هیچ است و روزه شما در برابر روزه آنان ناچیز است. چنان قرآن می خوانند که گویا قرآن برای ایشان است. حال آن که قرآن علیه آنان است. نمازهایشان از استخوان گردن ایشان بالاتر نمی رود. چنان از اسلام می رمند که تیر از چله کمان می جهد. ای کاش هواداران و پیروانشان می دانستند، پیامبرشان درباره ایشان چه گفته است.

وعلی(ع) وقتی ازمذاکره با خوارج ناامید شد، پس ازحمد و ثنای خداوند ودعوت مردم به جهاد فرمود:

(قاتلوا الخاطئین الضالین القاسطین المجرمین الذین لیسوا بقراء للقرآن و لا فقهاء فی الدین ولا علماء فی التأویل.)۲بکشید این خطاکاران گمراه نافرمان گناهکار را که نه قرآن می خوانند و نه دین را می فهمند ونه تأویل را می دانند.وبا وجود این، علی(ع) خوارج را گروهی می دانست که به انگیزه حقّ طلبی، گام در مسیر ناحق نهاده اند. بدین جهت می فرمود:

(لاتقاتلوا الخوارج بعدی فلیس من طلب الحقّ فأخطأه کمن طلب الباطل فادرکه.)۳

پس ازمن با خوارج جنگ نکنید و آنان را نکشید؛ زیرا آن کسی که در جست وجوی حق بوده وبه خطا رفته، با آن که در پی باطل بوده و بدان رسیده است، برابر نیست.

روش تفسیری خوارج

گسترش سریع اسلام در سرزمینهای دور، از شرق آسیا گرفته تا غرب افریقا واز جنوب اروپا تا جنوب آفریقا و آشنایی ملّتها، نژادها، شهرنشینان، صحرا نشینان و دینداران گوناگون با معارف اسلام، بسیاری از آنان را به آیین جدید علاقه مند ساخت.

شرایط گوناگون، فرهنگهای متفاوت ملی و نژادی و عوامل محیطی و تبلیغی سبب شد که گرایشهای گوناگونی در میان آنان پدید آید:

۱. گروهی ظاهرگرایی مطلق را پذیرا شدند و در همه مسائل علمی و عملی تنها به متون شرعی بسنده کردند و در فهم متون دینی هیچ گونه تلاش ذهنی از خود نشان ندادند و فقط به ظاهر آیات و روایات پای بندی نشان دادند.

۲. گروهی در برخورد با متون دینی و فهم آن، توقّف کردند و فهم و تفسیر هر آیه ای را از توان بشر خارج دانستند.

۳. شماری عقل گرا شدند و سعی داشتند متون دینی را با ذهنیات و برداشتهای عقلی خود برابر سازند و شرع را پیرو عقل کنند.

۴. وبعضی عقل را پیرو شرع خواندند واز متون دینی در جهت ترمیم و بازسازی و پالایش امور ذهنی و عقلی سود بردند.

۵. گروهی نیز، به باطن گرایی روی آوردند و عبارات قرآن را رموزی دانستند که نظر به حقایق ورای ظاهر الفاظ ومعانی عرفی و لغوی آن دارد.

۶. گروهی فهم قرآن را ممکن دانستد، ولی تنها معیار و ملاک معتبر در فهم آیات الهی را روایات شمردند و…

برخی فرقه نویسان و پژوهشیان علوم قرآن، خوارج را ظاهرگرای مطلق معرفی کرده اند.

محمد ابوزهره می نویسد:

(خوارج از جهت دفاع ازمذهب خود وحماسه آفرینی بر اساس دیدگاههای خود و پای بندی به آن، سرآمد فرق اسلامی هستند. آنان در دفاع و شجاعت خود به ظاهر الفاظ استدلال می کردند وگمان داشتند ظاهر الفاظ دین مقدّس است.)۴همو می نویسد:

(پنجمین ویژگی خوارج این است که به ظاهر آیات قرآن استدلال می کردند و در پی فهم مقصود، موضوع وهدف خداوند از آیات بر نمی آمدند.)۵

امّا به نظر می رسد که (ابوزهره) در نسبت دادن خوارج به ظاهرگرایی درفهم آیات، گرفتار پندار یا بدبینی شده باشد، زیرا در عقاید خوارج استدلالهای عقلی نیز دیده می شود

چنانکه در بحث امامت و شرایط امام، خوارج، قریشی بودن را شرط نمی دانند و به آیه شریفه (اطیعوا اللّه و اطیعوا الرّسول و اولی الأمر منکم) استدلال می کنند؛ زیرا:

نخست آن که: از دیدگاه آنان در صورتی روایت مخصص آیه قرار می گیرد که روایت دیگر با آن ناسازگار نباشد وچون در بحث شرایط امام، روایت پیامبر(ص) (ان امر علیکم عبد مجدع اسود، یقودکم بکتاب الله فاسمعوا له و اطیعوا)۶ وحکم عقل (عدم اعتبار نسب درحکومت) با روایت (الائمه من قریش) ناسازگار است، و بدین جهت روایت اخیر نمی تواند مخصص آیه باشد.۷

دو دیگر: جمله علی ابن ابی طالب به ابن عباس که فرمود:

(لاتخاصمهم بالقرآن فانّ القرآن حمال ذووجوه تقول و یقولون…ولکن حاججهم بالسّنه فانّهم لم یجدوا عنها محیصا)۸می فهماند که خوارج قرآن را حمل بر معانی گونه گون می کرده اند.

سه دیگر: ابن عباس پس از مباحثه با خوارج اظهار داشت: (آنان قرآن را تأویل می کنند.)۹

چه تأویل را به معنای خلاف ظاهر آیات معنا کنیم وچه مترادف با تفسیر بگیریم، خوارج ظاهرگرا نامیده نخواهند شد.

چهار دیگر: ابن تیمیّه درباره روش تفسیری خوارج می نویسد:

(خوارج از کسانی بودند که هم اندیشه آنان باطل بود وهم دلیل آنان. آنان نخست اندیشه و باوری که برخلاف حق بود برای خود می ساختند و سپس آیات قرآن را بر اساس آن باور واندیشه تأویل می کردند و به آیاتی استدلال می جستند که چه بسا دلالت بر مدّعای آنان نداشت و آیه ای را که برخلاف باور و اعتقاد ایشان بود، تأویل می کردند.)۱۰ وافزون بر این، درمنابع تاریخی، کلامی و تفسیری به اندیشه ها و باورهایی از خوارج برمی خوریم که نشانگر چگونگی استفاده و فهم و درک آیات قرآن از سوی خوارج است. اینک به نمونه هایی از تفسیر خوارج اشاره می کنیم:

تفسیر استدلالی و منطقی

ییکی از روشهای خوارج در برداشت از آیات قرآن، سود بردن از برهانهای منطقی در فهم آیات الهی است. آنان آیه ای از قرآن را صغری و آیه دیگری را کبری قرارداده و سپس ازآن نتیجه می گرفتند. برای نمونه آنان برای اثبات کفر انجام دهنده کبیره که مسأله ای اختلافی بین خوارج و معتزله و شیعه است، این گونه استدلال می کردند:

(و امّا الذین فسقوا فمأواهم النّار… ) سجده / ۲۰

وامّا کسانی که فاسق شدند، جایگاه همیشگی آنان آتش است.

(فی جنّات یتساءلون عن المجرمین. ما سلککم فی سقر. قالوا لم نک من المصلّین. ولم نک نطعم المسکین. وکنا نخوض مع الخائضین. وکنّا نکذّب بیوم الدین) مدثر / ۴۱ ۴۶

از مجرمان پرسش می کنند چه چیز شما را به دوزخ کشانید؟ می گویند: ما از نمازگزاران نبودیم و اطعام مستمند نمی کردیم و پیوسته با اهل باطل همنشین وهمصدا بودیم و همواره روز جزا را انکار می کردیم.

(والذین کذبوا بآیاتنا هم اصحاب المشأمه) بلد/ ۱۹

وکسانی که آیات ما را انکار کرده اند، افرادی شومند.

در این استدلال، صغرای برهان عبارت است از (هر فاسقی از اصحاب المشأمه است) وکبری عبارت است از (هرتکذیب کننده ای از اصحاب المشأمه به شمار می رود) وازاین صغری و کبری نتیجه می گیریم:

(هر فاسقی تکذیب کننده آیات الهی است) و سپس خود این نتیجه را، صغری برای کبرای دیگر (هر تکذیب کننده آیات خداوند کافر است) قرار می دهیم و نتیجه می گیریم (هرفاسقی کافر است).۱۱

خوارج با اشکال منطقی آشنا نبودند، ولی آیات را در قالبهایی می ریختند که از نگاه خودشان نتیجه آن حتمی بود، گر چه از نگاه مخالفان، صغری یا کبری آنان صحیح نبود؛ مثلاً صحیح نبود به صورت مطلق گفته شود، هر فاسقی تکذیب کننده آیات الهی است.

از دیگر روشهای خوارج در برداشت از آیات خداوند، استفاده از برهان سبر و تقسیم است.

(وسیق الذین کفروا الی جهنّم زمراً حتّی اذا جاؤوها فتحت ابوابها… و سیق الذین اتّقوا ربّهم الی الجنّه زمرا حتی اذا جاؤوها و فتحت ابوابها) زمر ۷۱ ۷۳

وکسانی که کافر شدند، گروه گروه به سوی جهنم رانده می شوند. وقتی به دوزخ می رسند، درهای آن گشوده می شود. وکسانی که تقوای الهی پیشه کردند، گروه گروه به سوی بهشت برده می شوند. هنگامی که به آن می رسند، درهای بهشت گشوده می شود.

خوارج می گویند: آیات ذکر شده انسانها را به دو دسته تقسیم می کند:

۱. کفر پیشگان.

۲. تقوا پیشگان.

روشن است که فاسق از تقوا پیشگان به شمار نمی آید، بنابراین وقتی متقی نبود حتماً کافر خواهد بود.۱۲

ویا در آیات دیگری خداوند مکلفان را به دو دسته تقسیم کرده است:

۱. اصحاب المیمنه.

۲. اصحاب المشأمه.

(فاصحاب المیمنه ما اصحاب المیمنه. و اصحاب المشأمه ما أصحاب المشأمه)

واقعه / ۸ ۹

روشن است که فاسق از اصحاب میمنه و سعاد ت مندان نیست، پس از اصحاب مشأمه و شقاوت مندان خواهد بود.وافزون برآنچه گفته شد، در مواردی دیدگاه خوارج برخلاف ظاهر آیه است و در حقیقت با استفاده از عقل وجمع دلالی و مفاهیم التزامی آیات، برخلاف ظاهر آیه حرکت کرده اند؛ مثلاً در مسأله دیدن خدا ظاهر آیات زیر دلالت بر رؤیت خدا دارد:

(وجوه یومئذ ناضره. الی ربّها ناظره) قیامه / ۲۲ ۲۳

درآن روز، صورتهایی شاداب و مسرور است وبه پروردگار می نگرد.

(ولقد رآه نزله اخری. عند سدره المنتهی) نجم / ۱۳ ۱۴

وبار دیگر او را دید نزد سدره المنتهی.

خوارج در رویارویی با این گونه آیات برخلاف آنچه به آنان نسبت داده اند، ازظاهر آیات، به جهت مخالفت با حکم عقل و آیات دیگر دست برداشته اند و می گویند:

برابر آیه شریفه: (لاتدرکه الأبصار وهو یدرک الأبصار)(انعام/۱۰۳) خداوند دیده نمی شود وهمچنین براساس آیه زیر:۱۳

(ولما جاء موسی لمیقاتنا و کلّمه ربّه قال رب ارنی انظر الیک قال لن ترانی) (اعراف/۱۴۳)

وهنگامی که موسی به میعادگاه ما آمد، پروردگارش با او سخن گفت، عرض کرد: پروردگارا خودت را به من نشان بده تا تو را ببینم! پروردگار فرمود: هرگز مرا نخواهی دید.

تفسیر به رأی

از تعریفهای تفسیر به رأی، برابرکردن آیات قرآن با اندیشه ها و باورهای فرقه ای و شخصی است.خوارج از جمله فرقه هایی به شمار می روند که می کوشیدند قرآن و روایات را درجهت اثبات باورها و اندیشه های خود تفسیر کنند. آنان دیدگاههایی را ابراز داشتند و آیات و روایات را براساس آن اندیشه ها و درجهت اثبات آنها تفسیر و تأویل کردند. روشن است که برابرکردن آیات قرآن با باورهای از پیش ساخته با ظاهرگرایی سازگار نیست؛ چه این که درمواردی ظاهر آیات برخلاف عقیده آنان بوده است و در سازوارکردن آیه با آن عقیده، ناگزیر از تأویل ظاهر بوده اند.اینک برای نشان دادن کاربرد فراوان تفسیر به رأی در روش تفسیری خوارج و درست نبودن نسبت ظاهرگرایی به خوارج، اندیشه های عامی را که درکتابهای تفسیری وتاریخی و کلامی و… آمده است در زمینه هایی چند مورد توجه قرار می دهیم:

خوارج و موضوع امامت

از مباحث جنجال برانگیز علم کلام که گاه به رویارویی ودرگیری منتهی شده، بحث امامت وخلافت است.

امامیه و اسماعیلیه بر این باور بودند که گماردن امام برخداوند واجب است و برای واجب بودن آن، دلیلهای نقلی و عقلی ارائه می کردند.

ابوالحسن بصری و معتزله بغداد و خیاط و کعبی و زیدیه، گماردن امام را بر مردم عقلاً واجب می دانستند و نه شرعاً.

اشاعره و جبائیه تعیین امام را بر مردم شرعاً واجب می دانستند، ولی خوارج معتقد بودند که تعیین امام، نه برخداوند واجب است ونه بر مردم، نه شرعاً و نه عقلاً، بلکه انتخاب امام و خلیفه از سوی مردم جایز است، نه واجب؛۱۴ زیرا اگر برمردم واجب باشد هر گروهی به فردی رأی می دهند که ضامن منافع آنان باشد واین مایه جنگ همیشگی است وامّا تعیین امام بر خداوند واجب نیست، به دلیل این که(لاحکم الاّ للّه).

امام علی(ع) درباره این استدلال خوارج می فرماید:

(لاحکم الاّ للّه) سخن حقی است که باطل ازآن اراده شده است. آری حکمی غیر از حکم خداوند نیست، ولی خوارج معتقدند به امام وخلیفه نیاز نداریم.۱۵

ویژگیهای امام

دومین مسأله ای که در بحث امامت وخلافت مطرح می شود، ویژگیهای امام است. این ویژگیها، به دو دسته تقسیم می شوند:

۱. ویژگیهایی که از سوی تمام فرق اسلامی پذیرفته شده اند، مانند: بلوغ، آزاد بودن، مرد بودن، عدالت، شجاعت، عقل و اجتهاد.

۲. ویژگیهایی که از سوی برخی از فرق اسلامی مورد پذیرش است، چون: قریشی بودن، هاشمی بودن، معجزه داشتن، علم داشتن به تمام مسائل دین، معصوم بودن و…

خوارج دراین مسأله همچون دیگر فرق اسلامی، بلوغ، آزاد بودن، مرد بودن، عدالت، شجاعت، عقل و اجتهاد را از شرایط امام به شمار می آورند، ولی سایر شرایط را به دلیل اطلاق آیه، شرط نمی دانند.

(یا أیّها الذین آمنوا اطیعوا اللّه واطیعوا الرّسول واولی الأمر منکم) نساء / ۵۹

ای کسانی که ایمان آورده اید، پیروی کنید خدا را و پیروی کنید پیامبر خدا و اولی الامر را.

وامّا روایت پیامبر (الائمه من قریش)۱۶ صلاحیت ندارد مخصص آیه شریفه قرارگیرد؛ زیرا شرط تخصیص قرآن با روایت نبوی آن است که روایت دیگری که ناسازگار با آن باشد و موافق با قرآن، وجود نداشته باشد. درصورتی که از پیامبر روایت شده که فرمود: (ان امر علیکم عبد مجدع اسود یقودکم بکتاب الله، فاسمعوا له و اطیعوا) با این وصف، روایت (الائمه من قریش) نمی تواند مخصص آیه باشد.۱۷

استدلال خوارج به آیه شریفه، اشکال دارد؛ زیرا:

نخست آن که: امر(اطیعوا) درمورد خدا و رسول واولی الامر با یک فرمان وبه یک شکل صورت گرفته و وجود اطاعت را می رساند ولازمه آن این است که اولی الامر معصوم باشد؛ زیرا اگر اولی الامر خطاکار باشد، واجب بودن پیروی ازاو خلاف حکمت الهی است.

دو دیگر: اگر خوارج روایت (لو امر علیکم عبد حبشی مجدع اسود یقودکم بکتاب الله فاسمعوا له و اطیعوا) را می خواهند ناسازگار با ( الائمه من قریش) بدانند، باید توجه کنند که حدیث اوّل نمی تواند با حدیث دوم ناسازگاری کند؛ زیرا به اتفاق فرق اسلامی حتی خود خوارج، بنده نمی تواند خلیفه و امام باشد، پس فرماندهی بنده به معنای خلافت و امامت او نیست تا با حدیث (الائمه من قریش) به تعارض برخیزد.۱۸ودر مسأله برگزیده شدن امام از سوی پیامبر، خوارج مانند معتزله و اشاعره معتقد به برگزیده نشدن امام وخلیفه از سوی پیامبرند وبه همین جهت ابوبکر و عثمان را خلیفه مسلمانان می خوانند، ولی عثمان را به جهت نقاط ضعفی که داشته، کافر می خوانند.۱۹

ابن حجر هیتمی دراین باره می نویسد:

خوارج طعنهای بسیاری بر عثمان وارد کرده اند، از جمله:

۱. برکناری بزرگان صحابه و جایگزین کردن اقوام خود.

۲. اسراف در بیت المال و بخشش به اقوام و دوستان.

۳. بازداشت عطاء بن مسعود و تبعید ابوذر به ربذه.

۴. آتش زدن صحیفه هایی که آیات قرآن برآن ثبت شده بود.

و….۲۰

تفسیر به رأی خوارج در ماجرای حکمیّت

ماجرای اسف بار صفین وکج فهمی و گول خوردن خوارج وناگزیز شدن علی بن ابی طالب به پذیرش حکمیت ۲۱ و پشیمانی خوارج پس از دیدن دستاورد زشت خود، برآگاهان به تاریخ اسلام پوشیده نیست. شرم آورتر از خطاهای پیشین خوارج، متهم ساختن علی(ع) و فراموش کردن اجبارها و تهدیدهای خود بود. آنان با استناد به آیه (لاحکم الاّ للّه) معتقد بودند که پذیرش حکمیت به معنای کنار نهادن حکم خداست؛ زیرا در اصل برای غیر خدا، حق حکمیت نیست.

ییکی از خوارج به نام عبداللّه بن الکواء در بین سخنرانی امام علی(ع) این آیه را با صدای بلند قراءت کرد:

(ولقد اوحی الیک و الی الذین من قبلک لئن اشرکت لیحبطنّ عملک و لتکوننّ من الخاسرین) زمر / ۶۵

به تو وهمه پیامبران پیشین وحی شد، که اگر مشرک شوی، تمام اعمالت تباه می شود واز زیانکاران خواهی بود.

او آن قدر این آیه را تکرار کرد که علی(ع) در پاسخ او فرمود:

(فاصبر ان وعداللّه حقّ ولایستخفنّک الذین لایوقنون) روم/ ۶۰

اکنون که چنین است صبر پیشه کن که وعده خدا حقّ است وهرگز کسانی که ایمان ندارند تو را خشمگین نسازند.

عبداللّه ساکت شد وامام به سخنان خود ادامه داد.۲۲

خوارج در پاسخ ابن عباس که پرسیده بود: چرا علی(ع) را دشمن می دارید، سه دلیل آوردند وگفتند:

(۱. علی(ع) انسانی را درحکم خداوند حاکم قرار داد و درجریان جنگ صفین حکمیت را پذیرفت، در صورتی که خداوند می فرماید: (ان الحکم الاّ للّه) . یوسف / ۶۷

۲. با دشمنان خویش جنگید وازآنان اسیر و غنیمت نگرفت، در صورتی که اگر آنان کافر بودند، اسیر گرفتن و کشتن آنان حلال است واگرمؤمن بودند، جنگ با ایشان حرام بود.

۳. علی یا امیرمؤمنان است، یا امیرکافران واز آن جا که او درجریان صلح، نام (امیرالمؤمنین) را از معاهده صلح برداشت، بنابراین او امیرکافران است.)۲۳

وگفتند:

(علی امیرمؤمنان بود، ولی از زمانی که حکمیت را پذیرفت از ایمان خارج شد واگر او اقرار به کفر خویش کند واز آن توبه کند، به سوی او باز می گردیم.)۲۴

ابن عباس، شاگرد برجسته امام علی(ع) که خود از مفسران صاحب نام به شمار می آمد و رسول خدا را درک کرده بود وبا تاریخ اسلام و سنت پیامبر آشنا بود، به هریک

از سخنان ایشان پاسخی مستدل داد. درباره پذیرش حکمیت وجواز شرعی آن گفت، خداوند فرموده است:

(یا ایّها الذین آمنوا لاتقتلوا الصید وانتم حرم ومن قتله منکم متعمّداً فجزاء مثل ما قتل من النعم یحکم به ذوا عدل منکم) مائده / ۹۵

ای کسانی که ایمان آورده اید، درحال احرام شکار نکنید وهرکس از شما از روی عمد آن را بکشد، باید کفاره ای معادل آن از چهارپایان بدهد، کفاره ای که دونفر عادل ازشما معادل بودن آن را گواهی دهند.

خداوند در آیه ای دیگر فرموده است:

(وان خفتم شقاق بینهما فابعثوا حکماً من اهله وحکماً من اهلها ان یریدا اصلاحاً یوفق اللّه بینهما) نساء / ۳۵

اگر از جدایی میان آن دو بیم داشته باشید، یک داور از خانواده شوهر ویک داور از خانواده زن انتخاب کنید. اگر این دو داور تصمیم به اصلاح داشته باشند، خداوند به توافق آنان کمک می کند.ابن عباس پس از نقل این دوآیه و استدلال به آنها برای تجویز حکمیت انسانها در مسائل اجتماعی، از سوی خدا، ادامه داد:

(آیا پذیرش حکمیت برای جلوگیری ازخون ریزی بین مسلمانان از حکمیت بین زن و مرد و حکمیت در صید محرم اهمیت کم تری دارد!)

در پاسخ ایراد دوم خوارج گفت:

(آیا شما مادرتان عایشه را دشنام می دهید!

به خدا قسم اگر بگویید او مادر ما نیست، از اسلام خارج شده اید واگر خون او را مانند دیگران حلال بدانید، بازهم از اسلام خارج شده اید.)

ودر پاسخ اشکال سوم خوارج علی(ع) فرمود:

(خداوند پیامبر را الگوی مؤمنان قرار داده است:

(لقد کان لکم فی رسول اللّه اسوه حسنه لمن کان یرجو اللّه والیوم الآخر)احزاب / ۲۱

ومن آن جا که در معاهده صلح، نام( امیرالمؤمنین) را حذف کردم از رسول خدا پیروی کردم؛ زیرا درجریان صلح حدیبیه وقتی کاتب نوشت: (بسم اللّه الرحمن الرحیم).

سهیل بن ع