خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل واقع گرایی و گفت وگو، نسبی گرایی و خشونت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل واقع گرایی و گفت وگو، نسبی گرایی و خشونت :

گفت وگو با علی پایا

ایران، ۲۲/۹/۸۲

چکیده: نسبی گرایی معرفتی معتقد است که افراد یا فرهنگ ها در درون چارچوب های خاص خود می اندیشند و عمل می کنند و هیچ گونه ارتباط یا تاثیری بر یکدیگر ندارند . این دیدگاه، به طور ناخواسته خشونت را تجویز می کند; حال آنکه بنابر دیدگاه واقع گرایی، می توان از طریق گفت وگو به تفاهم و تبادل ایده ها و اندیشه ها پرداخت .

کسانی را که به امکان گفت وگو قایل نیستند به طور کلی می توان در زمره نسبی گرایان معرفتی قرار داد . دو تعبیر از نسبی گرایی معرفتی وجود دارد: ۱ . همان تعبیر متعارف و گریزناپذیر که البته در اینجا مورد نظر من نیست . در این تعبیر، نسبی گرایی گسترش معرفت هر فرد یا کل جامعه بشری نسبت به زمان های پیش از خود است . نسبی بودن معرفت به این مفهوم نه مذموم و نه گریزپذیر است . کسانی که به نسبی گرایی معرفتی معتقدند، به چیزی غیر از این تکیه دارند . آنها معتقدند که افراد یا فرهنگ های مختلف درون چارچوب های نظری، عالم فکری آن افراد را شکل می دهند . نسبی گرایی معرفتی در نهایت به وجود چارچوب هایی نظری که با هم قیاس ناپذیرند قایل است . صورت حیات یا شکل زندگی که ویتگنشتاین می گوید یا پارادایم هایی که توماس کوهن فکر می کند و یا تفاوت های فرهنگی که مورد نظر پست مدرن هاست، همگی در زمره مصادیق این نسبی گرایی معرفتی هستند . از نظر آنها نمی توان برای حقیقت ملاکی مستقل از چارچوب داشت . هیچ کدام نمی توانیم بر دیگری نقدی وارد کنیم، چرا که حقیقت در نگاه هر کدام از ما تنها به خودمان مربوط است بنابراین امکانی برای گفت وگو هم بین ما وجود ندارد چرا که هیچ وجه مشترکی میان ما وجود ندارد، علاوه بر آن امیدی هم برای نتیجه بخش بودن آن گفت وگو وجود ندارد .

۲ . در برابر این رویکرد، نگاه واقع گرایان معرفتی قرار می گیرد . آنها بر خلاف دسته اول، معتقدند که حقیقت امری درون سیستمی نیست و همچنین از واقعیتی سخن می گویند که مخلوق ذهن، زبان و یا قراردادهای میان آدمیان نیست . واقعیت برای این گروه ملاکی برای رسیدن به حقیقت های مشترک است و آن واقعیت هم که مخلوق ما نیست، علی الاصول کشف و فهم شدنی فرض می شود . واقع گرایان معرفتی چون امکان سخن گفتن از یک واقعیت مشترک را برقرار می دانند، امکان گفت وگو را نیز موجود می دانند . نتیجه این گفت وگو را نیز پیشاپیش نمی توان پیش بینی کرد . در هر حال، آنچه که از یک گفت وگو حاصل می شود، تحولی معرفتی برای شرکت کنندگان در آن گفت وگو است .

واقع گرایان معتقدند که بخشی از واقعیت، همین واقعیت فیزیکی است، بخشی از آن ماورای فیزیکی و قسمتی از آن نیز، بر ساخته اجتماعی و ساخته شده در فضای فرهنگی ماست . به ویژه، بشر قرن بیستم در جهانی زندگی می کند که خودش بر ساخته است . فهم واقعیت یعنی تلاش برای شناسایی اجزای واقعیت، اجزایی که نمودهایی را به دنبال دارند و از روی همین نمودها آن کل، یعنی واقعیت شناخته می شود .

نسبی گرایان به التزام مواضعی که پیش گرفته اند، که اگر به مبانی نظری خودشان پای بند باشند و اندیشه شان را تا نهایت منطقی اش پیش ببرند، چاره ای جز درغلتیدن به ورطه خشونت نخواهند داشت . همان گونه که گفتم، نسبی گرایان معتقدند که حقیقت درون سیستمی است . دروغ گفتن و غش در معامله جزو حداقل هایی است که مباح شمرده می شودو پس از آن خون و جان دیگری نیز بی ارزش شمرده خواهد شد . در برابر، واقع گرایی بر این تاکید دارد که افراد می توانند یافته های خودشان را با یک واقعیت بیرونی بسنجند و بنابراین، تصحیح می شوند .

بحث بر سر این نیست که فوکو و رورتی بالذات جانی و خشونت طلب هستند، بر عکس آنها بسیار دلسوز و انسان دوست هستند، ولی اگر به مبانی نظری که ترویج می کنند پای بند بمانند و آن مبانی نظری را تا نهایت هایش پیش ببرند، به خشونت خواهند رسید . تا آنجا که همین فوکویا رورتی در جاهایی نشانه هایی از خود به جای گذاشته اند که ماهیت سیستم شان را آشکار می کند . فوکو می گوید چه اصراری داریم که دموکراسی را برای اقوام دیگر تبلیغ کنیم، چرا که آنها برای خودشان سنت های دیگری دارند . اصل این اندیشه قایل شدن به خود و دیگری است و همین که شما غیر شوید از رده انسانیت در تراز من خارج می شوید .

پوپر به عنوان یک واقع گرا در گفت وگویی (در کتاب درس این قرن) تاکید می کند که «صلح روی زمین به حمایت نظامی نیاز دارد .. . شما نمی توانید با مصالحه با تبهکاران، به صلح دست یابید .» او می گوید ما انسان ها به عنوان حاملان تمدن در برابر دستاوردهای بشری مسئولیت داریم . به همین جهت تاکید دارد که ما، هم نسبت به مصنوعات خود و هم نسبت به طبیعت مسئولیم . ما وارثان میراثی غنی هستیم و باید آن را به نسل بعدی منتقل کنیم . پوپر تاکید دارد که افراد به لحاظ معرفتی دو گونه اند: گروهی به عقلانیت انتقادی باور دارند و گروهی دیگر به معرفت های قبیله ای . در معرفت های قبیله ای حقیقت کنار گذاشته می شود و به جای آن هم بستگی اعضا اهمیت پیدا می کند . درحالی که پوپر می گوید اگر حقیقت سلاخی شود، دیگر همه چیز از بین می رود . از طرفی، پوپر دموکراسی را بهترین نظام سیاسی می داند . به نظر وی، دموکراسی اصل حق آزادی انتقاد را برای فرد محفوظ می دارد; در غیر این صورت فرد وظیفه دارد در برابر آن دموکراسی قیام کند . وظیفه اخلاقی فرد این است که همواره آزادی خودش را حفظ کند . به همین جهت وی به جامعه مدنی باور دارد و معتقد است در غیاب آزادی، معرفت از بین می رود و در غیاب معرفت، بقا تهدید می شود . به این ترتیب، به عقیده پوپر، اگر در یک نظام دموکراسی، فردی بخواهد استبداد را جای گزین کند و آزادی فرد را از بین ببرد، عقلانیت حکم می کند که اجازه این کار را به او نباید داد . اگر کسی بگوید من می خواهم به استبداد رای بدهم، به این معنی است که می خواهد به اضمحلال جامعه بشری رای دهد و ما موظفیم جلوی کسانی را که به استبداد رای می دهند بگیریم .

در نظام معرفتی پوپر، توجیه امکان پذیر نیست و به کاربردن زور، عملی اخلاقی و عقلانی نمی باشد و در پیشگاه عدل محکوم است . ولی اگر کشورهای مدعی، بتوانند به صورت عینی همراه با دلایل محکمه پسند ادعای خود را ثابت کنند، به این اعتبار مجاز می شوند که علیه آن کشور متوسل به زور شوند . در اینجا اعمال زور عین عقلانیت است . او می گوید در یک نظام جهانی باید شرایطی فراهم کرد که عقلانیت حاکم شود . در روابط بین الملل، گفت وگو به این مسئله کمک زیادی می کند . گفت وگو برای کشورهایی که موضع ضعیفی دارند یک مائده آسمانی است . اگر این کشورها غافلانه این مائده را کنار بگذارند، خودشان را از تنها ابزاری که برای بقا در معادلات بین المللی در دست دارند محروم کرده اند . پیشنهادی که آقای خاتمی مطرح کردند، که متاسفانه در کشورمان با بی توجهی روبه رو شد، می توانست حاشیه امنیتی قدرت مندی برای کشورمان فراهم کند، ولی ما در کمال ناآگاهی این امکان ارزنده را از بین بردیم .

اشاره

ایده گفت وگوی تمدن ها، همچون بسیاری دیگر از طرح ها و ایده ها، پس از پشت سر گذاردن دوران التهاب اولیه، بی آنکه به درستی تفسیر و تحلیل شود، کم کم فراموش می شود . روزنامه ایران برای یادکرد این موضوع، ویژنامه مختصری فراهم آورده است که مصاحبه حاضر، یکی از بخش های آن ویژنامه است: از مجموع مطالب این ویژه نامه هم، می توان دریافت که پس از گذشتن پنج سال از طرح این ایده هنوز هم مفاهیم اصلی آن در هاله ای از ابهام قرار دارد . گفت وگوی حاضر برخود مقوله «گفت وگو» تمرکز یافته است و به مبانی معرفت شناختی گفت وگو می پردازد . در این خصوص نکات زیر را به اجمال می توان یادآور شد:

۱ .