خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل شیعه، اجتهاد، مشروطه ؛ گزارش همایش یک صدمین سالگرد نهضت مشروطیت ایران و نقش اجتهاد شیعه در آن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شیعه، اجتهاد، مشروطه ؛ گزارش همایش یک صدمین سالگرد نهضت مشروطیت ایران و نقش اجتهاد شیعه در آن :

امسال برای اهل تاریخ سال خوبی است. برگزاری پی درپی سه همایش بزرگ طی سه ماه اخیر حاکی از اهمیت روزافزون مباحث تاریخ معاصر نزد مجامع علمی کشور می باشد. در این میان، صدسالگی مشروطه، بهانه ای بود تا مشروطه

‎

پژوهان نتیجه بازکاویهای خود را به منظور نقد و ملاحظه محققان، عرضه نمایند. تمرکز و تمحض حوزه علمیه بر روی مباحث اصولی و فقهی، اهمیت پرداختن فضلای حوزه به مباحث تاریخ معاصر را نامکشوف ساخته بود. ولیکن پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی موجب گشت تا توجه حوزه شامل تمامی حوزه های مرتبط با دفاع از کیان اسلام شده و پژوهشهای تاریخی از غربت خارج شود. برگزاری این همایش در سطح کیفی قابل قبول، نشان از کامیابی مراکز آموزشی و پژوهشی حوزه در پرورش محققان توانا دارد. ضمن تبریک به متولیان ارجمند همایش، نظر شما را به گزارش اجمالی آن جلب می کنیم. شایان ذکر است: این همایش در تاریخ ۲۳ و ۲۴ مهرماه، به همت موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) در قم برگزار گردید.

در این همایش ۱۷ نفر از استادان و پژوهش گران حوزه و دانشگاه, از زوایای مختلف به تحلیل مسائل مربوط به نهضت مشروطه پرداختند. میزگرد نقش اجتهاد شیعه در مشروطه از برنامه های دیگر این همایش بود که در ساعات آخر روز اول, با حضور ۳ تن از صاحب نظران برگزار شد. روز اول همایش در موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی «ره» و روز دوم در تالار مدرسه علمیه دارالشفا برگزار گردید.

این همایش، مطابق معمول همایش ها، با تاخیر کار خود را آغاز کرد و سخنرانان با کمبود وقت مواجه شدند. پس از تلاوت آیاتی از کلام الله مجید، از هیات رئیسه همایش دعوت شد تا در جایگاه مخصوص مستقر شوند؛ آقایان دکتر کریم مجتهدی استاد برجسته دانشگاه تهران, حجت الاسلام رجبی دبیر همایش و معاونت پژوهشی موسسه امام خمینی, دکتر موسی نجفی پژوهشگر سرشناس تاریخ و اندیشه معاصر و حجت الاسلام ذبیح زاده از اساتید تاریخ مؤسسه امام خمینی, در جایگاه خود مستقر شدند.

اولین سخنران همایش؛ استاد دکتر کریم مجتهدی سخنان خود را با عنوان ملاحظاتی در باره نهضت مشروطه، آغاز نمود. سؤال اصلی وی این بود که چه چیزی یا کسی توانست وقایع مقدماتی مشروطه را یکی بعد از دیگری مورد بهر ه برداری قرار دهد و موجب برانگیخته شدن مردم گردد؟ دکتر مجتهدی در جواب این سؤال، ضمن عدم انکار نقش و تأثیرگذاری مثبت یا منفی آنان روشنفکران در تحولات اجتماعی قبل از مشروطه و در آستانه آن، گفت: در سیر به اصطلاح جریانات، رخدادها، در واقع آن انگیزه اصلی و آن تحرک و خط اصلی، دینی است؛ چرا که اگر تشیع و جنبه اعتقاد دینی نباشد، مردم به صحنه نخواهند آمد. استاد مجتهدی در ادامه با ذکر این مطلب که در انقلاب مشروطه ما شاهد استفاده سیاسی مردم از ایام سوگواری، بست نشینی و جمع شدن بر اساس اعتقاد و مناسک اعتقادی هستیم، به مقایسه این انقلاب با انقلاب ها و تحولات بزرگ کشورهای دیگر پرداخت و چنین نتیجه گرفت که آن خطی که می توانست وقایع مختلف را به هم پیوند داده، مردم ایران را با زبان ها، دسته جات و ملیت های مختلف گرد آورد، عامل دین و مذهب تشیع بود که در تحولات دیگر نقاط دنیا مفقود بود. وی در پایان با یادآوری این نکته که عدالت خواهی ذاتی تشیع است و هیچ دینی و «فرقه ای را ما سراغ نداریم که به اندازه مسلمان ها به طور کلی و شیعیان به معنی اخص کلمه، تشنه عدالت باشند» گفت: مشروطه خواهی ایرانیان در آن عصر، در واقع همان عدالت خواهی بوده است.

پس از دکتر مجتهدی, حجت الاسلام والمسلمین علی ابوالحسنی (منذر), در سخنرانی خود با عنوان دردها و دغدغه های شیخ فضل الله نوری، با اشاره به برخی از ویژگی های علمی و شخصیتی شیخ فضل الله, دغدغه اصلی شیخ را پاسداری از گوهر دین عنوان و بر آگاهی آن شهید از اوضاع زمان و مکان خود, تأکید کرد.

ایشان، با ذکر چهار شرط برای پاسداری از هر چیز، آنها را بر پاسداری شیخ شهید از دین اسلام انطباق داد. این چهار شرط عبارت بودند از: ۱. عشق و علاقه به آن چیز؛ ۲. شناخت دقیق ماهیت و خصوصیات آن؛ ۳. آشنایی کافی با موجبات بقای آن؛ ۴. آگاهی مناسب از خطرات، آفتها و نقاط ضعف. از نظر ایشان، بهترین دلیل برای اثبات عشق شیخ فضل الله نوری به اسلام علاوه بر اعتراف مخالفان او واپسین برگ زرین زندگی اوست که حاضر نشد برای حفظ جان خود، بیرق کفار را بر سر در منزل خود بزند؛ چنان که در باب دانش کلان دینی و رتبه والای فقاهت شیخ، این نکته کافی است که دشمنانش «هر تهمت و نسبتی را به شیخ دادند، جز بی سوادی» و اجتهاد و فضل او.

استاد ابوالحسنی، در مقام اثبات برخورداری شیخ فضل الله از شرط چهارم پاسداری از اسلام، به بیان نسبتاً مبسوط و مستندتر پرداخته و در این همین راستا با ارایه شواهد و مدارک، شیخ را در غرب شناسی، دقیق و عمیق دانست.

سخنران بعدی, آیت الله عمید زنجانی بود که در همایش حضور نداشت. علت عدم حضور آیت الله عمید در این همایش, مشخص نشد.

در ادامه، همایش برای استراحت و پذیرایی به مدت حدود ۲۰ دقیقه تعطیل شد. در این فرصت، شرکت کنندگان از نمایشگاه عکس و أسناد بازدید کرده و برخی نیز به خرید کتب مشروطه و تاریخ معاصر مبادرت ورزیدند. گروهی نیز با استادان و میهمانان همایش به گفتگو پرداختند.

بعد از استراحت و پذیرایی مختصر, شرکت کنندگان, به تدریج وارد تالار شدند تا از ادامه برنامه ها استفاده کنند. در این مرحله به هر یک از شرکت کنندگان, سه عنوان کتاب و یک خبرنامه اهدا شد.

پس از پخش هدایای همایش، اعضای جدید هیات رئیسه در مکان خود مستقر شدند. اعضای جدید که در کنار دببر محترم همایش قرار گرفتند، عبارت بودند از: حجت الاسلام حسینی بوشهری؛ مدیر مرکز مدیریت حوزه علمیه قم, دکتر محمد مددپور؛ استاد دانشگاه و آقای عبدالله شهبازی؛ پژوهش گر تاریخ معاصر ایران.

پس از استقرار هیات رئیسه, آقای موسی فقیه حقانی؛ مدیر پژوهش مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران, در جایگاه سخنرانان حاضر شد و دیدگاه های خود را در مورد نقش فراماسونری در انحراف نهضت مشروطیت, ارائه نمود.

وی، خصوصیات و ویژگی های اصلی فراماسونری را در اموری چون نهان روشی، نفوذ یهودیت پنهان، ضدیت آشکار و نهان با دین، تأکید بر امانیسم و تأکید بر اصل ترقی دانسته و سه شعار اساسی آن را آزادی، برابری و برادری عنوان کرد. در ادامه به تاریخچه شکل گیری تشکیلات فراماسونری پرداخته، استعمار غرب در مشرق زمین از جمله ایران عصر قاجار را آمیخته با فعالیت مجامع فراماسونری دانست. موسی حقانی، با ذکر این مطلب که لژهای فراماسونری در ایران، عملاً مجمعی برای افرادی شده بود که به دنبال شکستن ساختارهای فرهنگی، اقتصادی، سیاسی جامعه بودند، به گسترده شدن فعالیت این مجامع در دوره مظفرالدین شاه و در آستانه مشروطیت پرداخت.

بعد از سخنرانی آقای حقانی, نوبت به دکتر محمد مددپور؛ استاد و محقق دانشگاه رسید تا سخنرانی خود را با عنوان چالش مدرنیته و دیانت در عالَم سکولار منورالفکران و عالَم دینی علمای شریعت عصر مشروطه ارائه کند. وی در این سخنرانی که از منظری فلسفی به مشروطه نگاه می کرد مشروطیت ایران را بازتاب تحولی دانست که از ۱۰۰ ، ۱۵۰ سال پیش از آن، در تفکر ایرانیان و در تلقی آنها نسبت به عالَم در حال وقوع بود. از نظر دکتر مددپور، انقلاب مشروطه در واقع همان تحولات فرهنگی، سیاسی و اقتصادی بود که در راستای تجدد و مدرنیزه سازی ایران صورت می گرفت و جنبش عمومی که به نام انقلاب و نهضت مشروطیت شناخته می گردد، یک نوع «صورت شورش» بوده است و نه انقلاب.

آخرین سخنران همایش در صبح روز اول، آیت الله مصباح یزدی بود.

ایشان با اشاره به این که تخصص اصلی و حوزه مطالعاتی وی, در باب مسائل تاریخ معاصر ایران نبوده است, سخنرانی خود را آغاز کرد. ایشان در این سخنرانی، بر این نکته تاکید داشت که هیچ گاه همه آثار حوادث تاریخی حتی حادثه بزرگی چون ظهور اسلام به طور مطلق, مثبت و یا منفی نبوده است و به لحاظ جامعه شناختی، حوادث بسیار خوب تاریخی نیز, علاوه بر پیامدهای مثبت، پیامدهای منفی هم داشته اند. نهضت مشروطیت نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ نه می توان ادعا کرد که این نهضت به طور مطلق مفید بوده و نه می توان مدعی شد که همه آثار آن منفی و نامطلوب بوده است. باید راه سومی اتخاذ کرد و با دقت، همه زمینه ها, مراحل و پیامدهای این مقطع از تاریخ ایران را بررسی کرد و نقاط مثبت و منفی آن را از یکدیگر جدا نمود و در این میان، ملاک ارزیابی و سنجش, باید دین و میزان خدمت این حرکت ها به فرهنگ دینی باشد.

پس از صرف نهار, در ساعت ۱۴:۳۰ بخش بعدی همایش آغاز شد. اعضای هیات رئیسه در این بخش از همایش عبارت بودند از: حجت الاسلام رجبی, آقای موسی فقیه حقانی, حجت الاسلام والمسلمین ابوالحسنی(منذر) و دکتر مظفر نامدار که دکتر نامدار در این زمان، در سالن همایش حضور نداشت و صندلی او در میان هیات رئیسه خالی ماند.

در ادامه، حجت الاسلام مهدی ابوطالبی مقاله خود را با عنوان بررسی موضع آخوند خراسانی و شیخ فضل الله نوری در قبال مشروطه ارائه کرد. وی در این مقاله به بررسی نظرات و عملکرد مرحوم شیخ فضل الله نوری و مرحوم آخوند خراسانی در باب مشروطه پرداخت و با اشاره به اشتراک های فکری آن دو در زمینه مبانی و اصول سیاست اسلامی و مشروطه با تفسیر اسلامی اش, منشأ اختلاف عملکرد آنها را در دو محور میزان رجال شناسی و میزان غرب شناسی ارزیابی نمود.

حجت الاسلام احمد رهدار؛ دبیر گروه پژوهشی تاریخ و اندیشه معاصر، در مقاله خود با عنوان تأثیر شرق شناسی بر تاریخ نگاری معاصر ایران، چهار مرحله برای جریان شرق شناسی در سیر زمانی خود برشمرد: ۱. مرحله مطالعات پراکنده و غیر منسجم؛ که هر چند مستقیماً زیر نظر دستگاه استعمار شکل نگرفته است، اما به بهترین نحو ممکن مورد استفاده استعمار قرار گرفت؛ ۲. مرحله مطالعات منسجم و شبکه ای؛ که از اواخر قرن ۱۸ صورت گرفته است و به طور بسیار دقیقی در قالب و ساختار خاصی صورت گرفته است به گونه ای که به رغم تفاوت های زیادی که در قلمرو، موضوع و شرایط زمانی تحقیقات دارند، غالب آنها به نتایج کاملاً مشابهی رسیده اند؛ ۳. مرحله مطالعات منطقه ای؛ ۴. پست مدرنیسم و جهانی شدن؛ که به نوعی جریان فکری شرق شناسی را به چالش کشیده است؛ چرا که پیام اصلی و محوری شرق شناسی، تبیین تمایز میان ما (غرب) و دیگری (شرق) و حکم به برتری غرب بر شرق می باشد؛ اما جهانی شدن، با بسط دنیای غرب به همه دنیا و انکار «دیگری» عملاً تفکر شرق شناسی را به چالش کشید.

مقاله بعدی، از خانم فاطمه رجبی بود با عنوان شریعت بر دار. رجبی در این مقاله, پس از بررسی مفهوم مشروطه, فعالیت های امیرکبیر و سید جمال الدین اسدآبادی و نهضت تنباکو را از پیش لرزه های انقلاب مشروطه معرفی نمود؛ آنگاه به نقد و بررسی مفهوم عدالت خانه پرداخت و آن را هدف اولیه مشروطه خواهان عنوان کرد.

پس از خانم رجبی, حجت الاسلام مهدوی زادگان مقاله خود را با عنوان مفهوم شناسی استبداد در ادبیات سیاسی علمای عصر مشروطه ارائه نمود. مهدوی زادگان برای بررسی ریشه های اختلاف میان علمای مشروطه خواه و مشروعه خواه بر این نکته تاکید کرد که گام اول در تحلیل کنش های سیاسی و اجتماعی نخبگان, مفهوم شناسی برداشت های کنش گران است؛ سپس با اشاره به بازخوانی ۹ رساله از علمای عصر مشروطه, به تبیین مفهومی آنان در موضوع استبداد و مشروطیت پرداخت و نتایج به دست آمده از این بررسی را در ۳ محور خلاصه کرد: ۱. اجماع و اتفاق نظری میان علما، مبنی بر خودسرانه و دلبخواهانه و غیرمسئولانه بودن استبداد برقرار است؛ ۲. علمای مشروطه خواه به اشتباه تصور کرده اند که اولاً مخاطب آنان مشروعه خواهان هستند و ثانیاً مشکل در عدم آگاهی از معنا و مفهوم مشروطه است؛ حال آن که مشروعه خواهان معتقدند که مخاطب ا