خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل سیری در زندگی، فعالیت ها و اندیشه سیاسی سید عبدالحسین موسوی لاری قدس سره

اشاره

گرچه بسیاری از فقیهان عصر مشروطه، در نهضت و نظام مشروطه شرکت کرده، به موضع گیری عملی و علمی درباره آن پرداختند; اما دو ویژگی، سید عبدالحسین مجتهد لاری; معروف به سید لاری را از آنها ممتاز می سازد: ۱. بسیج نظامی مردمی در راستای اهداف مشروطه خواهی; ۲. تلقی خاص او از نظام مشروطیت که با تلقی و انتظار عالمان دیگر مشروطه خواه از آن نظام، تا حدودی تفاوت داشت. تعدد نوشته های سیاسی او نیز – که البته به مشروطه محدود نمی شود – از ویژگی هایی بوده است که زمینه توجه به شخصیت و اندیشه سیاسی ایشان را فراهم آورده است.

نوشتار حاضر، به اختصار به زندگی و فعالیت ها سیاسی ایشان می پردازد و در ادامه با بررسی برخی رساله های فقهی – سیاسی آن عالم، دیدگاه های او را در این خصوص به اجمال می نمایاند; و تفصیل قسمتی از اندیشه سیاسی سید لاری را به مقاله بعدی وا می گذارد.

۱. مروری بر زندگانی سید لاری از تولد تا کرسی استادی در حوزه نجف

ا. ولادت و نسب

مرحوم حاج سید عبدالحسین موسوی لاری از مراجع مجاهد شیعه و از سیاست مداران پرهیزکار اسلام در قرن اخیر است. وی شب جمعه، سوم صفر سال ۱۲۶۴ (۱۸اسفند ۱۲۲۶ش/ ۹مارس ۱۸۴۸م) در خانواده ای روحانی در شهر نجف اشرف دیده به جهان گشود. ^(۱) تولد او در یکی از دوران های خفقان تاریخی یعنی در عصر استبداد فتحعلی شاه قاجار بود.

سید لاری پسر سید عبدالله پسر سید عبدالرحیم بود. سید عبدالله اصالتا دزفولی بوده است. نسب مرحوم سید، به عارف نامی «رکن الدین دزفولی » که مرقدش در شهر دزفول قرار دارد، می رسد. او از این طریق، به حضرت امام زاده حمزه علیه السلام (مدفون در شهر ری) فرزند بزرگوار امام موسی کاظم علیه السلام نسب می برد. ^(۲)

ب. تحصیلات، استادان و مراتب علمی

سید عبدالحسین از هفت سالگی، تحصیلات ابتدایی خود را در مکتب آغاز کرد و مراحل دروس مکتب خانه مرسوم آن روز را به خوبی پشت سر گذاشت; سپس مشغول فراگیری علوم حوزوی و اسلامی شد. وی در اثر کوشش خستگی ناپذیر و تهذیب اخلاق و تزکیه نفس در بیست و دو سالگی، به درجه اجتهاد نایل آمد. ^(۳)

مرحوم سید لاری در دوران تحصیلات عالی خود به استفاده از محضر پنج تن از عالمان و استادان بزرگ حوزه نجف به نام های فاضل ایروانی (م ۱۳۰۶ ق/ ۱۲۶۷ش)، شیخ محمدحسین کاظمی (م ۱۳۰۸ق/ ۱۲۶۹ش)، شیخ لطف الله مازندرانی (م ۱۳۱۱ق / ۱۲۷۲ش)، ملا حسینقلی همدانی (م ۱۳۱۱ق/ (۱۲۷۲ ق و سید محمدحسین حسینی شیرازی معروف به «میرزای شیرازی » (م ۱۳۱۲ق / ۱۲۷۳ش) موفق شد. وی تا زمانی که مرحوم میرزای شیرازی در نجف اقامت داشت، از محضر وی بهره برد و پس از مهاجرت میرزا به شهر سامرا، سید در جلسه درس چهار استاد دیگر شرکت می کرد.

سید لاری باگذراندن مراحل تحصیل و مدارج علمی به رتبه بلندی از دانش و معرفت دست یافت تا آن جا که در بیست و دو سالگی مجتهد مسلم شد و از میرزای شیرازی، شیخ لطف الله مازندرانی و فاضل ایروانی اجازه اجتهاد گرفت. ^(۴)

ج. انگیزه هجرت به ایران

با توجه به ظلم و اختناقی که در عهد قاجار بر جامعه ایران و به ویژه بر مردم خطه لار حاکم بود، مردم این منطقه با ارسال نامه ها، طومارها و هیات هایی از زعیم شیعه، مرحوم میرزای شیرازی در خواست مجتهد مبارز و شجاعی کردند تا ضمن جلوگیری از ستم و تجاوز حاکمان قاجار، به امور دینی و مذهبی مردم نیز رسیدگی کند. حاج علی لاری، معروف به حاج علی کبیر که در دوره اول مجلس شورای ملی به نمایندگی انتخاب شد و بعد هم به وسیله عمال ستمگر منطقه لار شهید و به حاج علی شهید معروف شد، در معیت عده ای از سران لار به عراق رفتند و در سامرا خدمت میرزای شیرازی رسیدند و تقاضای خویش را با آن مرحوم در میان گذاشتند. آیت الله شیرازی در پاسخ فرمود:

در حال حاضر، چنین کسی را در نظر ندارم. مهلت دهید تا در این باب تدبیری کنم و شخص برازنده ای را برای شما اختیار کنم. ^(۵)

سپس حاج علی با همراهان عازم نجف اشرف می شوند و در آن جا در پی هدف خویش به جست و جو می پردازند تا این که روزی مرحوم سید مرتضی کشمیری را ملاقات، و از وی درخواست هجرت به لار می کنند; ولی وی نمی پذیرد و سید عبدالحسین را برای این امر لایق تر می داند. مرحوم حاج علی و همراهان نزد سید عبدالحسین رفته، از وی این را تقاضا می کنند. مرحوم سید که در آن ایام ۴۵ سال داشت و دارای کرسی استادی و مشغول به تالیف و تصنیف بود به جهت این مسؤولیت ها ابتدا از پذیرش این درخواست سر باز زد; اما مرحوم حاج علی با اصرار و مسافرت به سامرا و بیان ماجرا خدمت میرزای شیرازی از وی استدعا می کند که از سید عبدالحسین بخواهد تا به دعوت آنان پاسخ مثبت دهد. مرحوم میرزا با سوابقی که از موقعیت استراتژی منطقه حساس جنوب در برابر بیگانگان به ویژه انگلیس دارد، به سید امر می کند تا به لار برود. مرحوم سید چون فرمان استاد را واجب الاطاعه می داند، عازم ایران می شود ^(۶) و در پاسخ نامه اهالی فارس که درخواست عزیمت وی را به آن منطقه می کنند، چنین می نویسد:

اغاثه مستغثین و اجابت دعوت مؤمنین، جهاد اکبر فی سبیل الله و فرض ذمه اسلامیه است. ^(۷)

میرزای شیرازی هنگام عزیمت سید لاری به ایران، حاج علی شهید و همراهانش را مخاطب قرار داده و می فرماید:

با بردن آقا سید حسین به لارستان، نجف را به آن جا برده اید و گهواره فضیلت و دانش را از فرزند فضیلت و علم خالی گذارده ای. ^(۸)

۲. اقدام ها و مبارزه های سید لاری در عصر استبداد

سید لاری از بدو ورودش به منطقه لارستان تا آغاز نهضت مشروطه، خدمات و فعالیت های بسیاری در این منطقه در جهت احیای تفکر دینی و تبلیغ و تعلیم احکام و آموزه های اسلام و ارشاد مردم انجام داد که در این جا به مهم ترین آن ها به اختصار اشاره می شود:

ا. تاسیس حوزه علمیه و جهاد تربیتی و اخلاقی

مرحوم سید عبدالحسین در سال های اولیه اقامت در لار، به تاسیس مدرسه علمیه بزرگی در شهر یاد شده اقدام کرد و مشتاقان علم دین را از اطراف و اکناف و شهرهای مجاور به این حوزه فرا خواند و به تعلیم و تربیت و تزکیه و تهذیب نفوس آنان همت گماشت. افزون بر این، وی مدارس علوم دینی دیگری در شهرهای اطراف تاسیس کرد. ^(۹)

همچنین مرحوم سید به تعلیم و تربیت روحی و اخلاقی مردم پرداخت و در مدت اقامت ۲۵ساله خویش در خطه لار، چندان در این راه کوشید که آثار آن پس از گذشت سال ها در مردم آن دیار نمایان بود.

ب. احیای احکام اسلام و برپاداشتن نماز جمعه

حاکمیت زورمدارانه پادشاهان قاجار، آثار ناخوشایندی را بر جامعه ایران عصر قاجار تحمیل کرده بود که یکی از آن ها به فراموشی سپردن و ترک برخی از احکام و واجبات دین بود. از جمله احکام یاد شده، فریضه «امر به معروف و نهی از منکر» بود که به بوته فراموشی سپرده شده بود و عالمان و دین مداران واقعی همچون سید لاری از این امر نگران بودند. وی ترک این واجب را از مهم ترین عوامل ستم و گستاخی بیش از حد حاکمان قاجار دانسته، در احیای این فریضه الهی تلاش های خستگی ناپذیری را از خود نشان داد. وی امر به معروف و نهی از منکر را بر همگان واجب عینی می دانست; چرا که در پرتو آن می توانست از ظلم و ستم جلوگیری کرده و به حاکمیت احکام الهی استقرار بخشد. همچنین وی در اجرای حدود الهی و تعزیرات شرعی، کوچک ترین مسامحه و تعطیلی روا نداشته و در جانبداری از حق، ذره ای مماشات به خود راه نمی داد. ^(۱۰)

از دیگر احکام الهی «نماز جمعه » بود. سید لاری نماز جمعه را واجب عینی و از مناصب فقیه جامع الشرایط می دانست; از این رو در حدود سال ۱۳۱۰قمری به احیای این فریضه همت گماشت و در مقام مرجعیت تقلید به ایراد خطبه های جمعه و اقامه نماز پرداخت. ^(۱۱) همچنین در اغلب شهرها اشخاصی را که لیاقت و توانایی امامت جمعه را داشتند، به سمت امام جمعه منصوب کرد.

مرحوم سید عبدالحسین، چنان در اقامه این فریضه الهی جدی بود که ترک آن را جایز ندانسته، حتی در سفری که با گروهی از یارانش در سال ۱۳۱۸قمری (۱۲۷۹ش) به زیارت حضرت امام رضا علیه السلام رفته بودند، به اقامه نماز جمعه در صحن حرم همت گماشت. ^(۱۲)

سید لاری در برپایی این واجب الهی با وجود ضعف جسمی که در روزهای پایانی عمر خویش داشت تا واپسین روز حیاتش (۴ شوال ۱۳۴۲) کوتاهی نکرد و خود، نماز جمعه را به پای داشت. ^(۱۳)

ج. اجرای احکام اسلام درباره یهودیان حربی

مرحوم عبدالحسین در سفری که با جمعی از پیروانش به خانه خدا در سال ۱۳۱۵قمری (۱۲۷۷ش) داشت. در بندر لنگه مورد استقبال عالم ربانی مرحوم سید عالم بحرینی و بسیاری از مردم آن شهر قرار گرفت. ^(۱۴) در بازگشت از این سفر، به تحریک یهودیان لارستان و بعضی از خوانین آن سامان و شکایت به مظفرالدین شاه، حاکم وقت لار به نام علی رضا خان از ورود سید به این شهر جلوگیری کرد و او را به بندر عباس، سپس بندر لنگه باز گرداند. مردم منطقه و مرحوم سید بحرینی به دارالخلافه تهران تلگراف هایی مخابره کردند تا آن که موانع بر طرف شد و به رغم میل درونی یهودیان و خوانین که کوشش های فراوانی در جلوگیری از فعالیت های سید کردند، وی با احترام و عزت وارد لار شد و به فعالیت خویش ادامه داد; اما یهودیان خاموش ننشستند و به ظلم و تجاوز خویش ادامه داده، با هم نوایی با خوانین و عاملان استبداد، از ذمه اسلام خارج شدند و به صورت محارب جلوه کردند. از آن جا که هدایت ها و نصایح سید در این گروه بی ثمر بود، به ناچار حکم الهی را در حق این کافران حربی اجرا، و دستور نفی بلد و تبعید آنان را صادر کرد. سید، برای آن که خشم مردم، سبب غارت اموال و از دست رفتن جان یهودیان نشود، به آنان مهلت داد تا اموال و خانه های خود را به مسلمانان بفروشند و سپس آن جا را ترک کنند. سید در اجرای این حد الهی کاملا پیروز و سرافراز از میدان به در آمد و پس از خروج آنان از لار، معبد یهودیان از طرف وی به مسجد تبدیل شد و مورد استفاده مسلمانان قرار گرفت. ^(۱۵)

د. ممانعت از فعالیت مبلغان مسیحی وابسته به انگلیس

استعمار پیر انگلیس در جهت اهداف توسعه طلبانه و استعماری خود به منظور غارت منابع و امکانات جهان اسلام از جمله کشور ایران، در دوره اقامت مرحوم سید در منطقه فارس، به اعزام عده زیادی از مبلغان مسیحی همراه با نشریات تبلیغی اقدام می کند. سید در برابر این مسیونرهای مذهبی که با هدف ایجاد فتنه و آشوب به این نقطه گسیل شده اند، به اخراج آنان دستور داده، حکم می کند که کتاب های گمراه کننده آنان مصادره و از ورود آنان به هر شهری ممانعت به عمل آید. این اقدام سید، اگرچه فتنه و توطئه آنان را نقش بر آب کرده; اما دولت انگلیس در برابر این اقدام سکوت نکرده و با زیر فشار قرار دادن دولت ایران، درخواست استرداد مبلغ کتابهای مصادره شده را می کند. دولت قاجار، عین الملک، مامور عالی رتبه خود را از تهران برای رسیدگی به موضوع و مؤاخذه سید و دریافت مبلغ دوهزار تومان وجه کتاب های یاد شده از وی، به لار می فرستد. ^(۱۶) عین الملک خدمت سید می رسد و چون بیانات منطقی و قاطعیت و روحیه تسلیم ناپذیری او را می بیند، بدون دریافت وجه درخواستی، به تهران باز می گردد. ^(۱۷)

ه . مبارزه با فرقه شیخیه

چنان که ذکر شد، مرحوم سید در سال ۱۳۱۸ قمری سفری به مشهد داشت. در بین راه، چون به کرمان رسید، متوجه شد که فرقه گمراه شیخیه در این شهر دارای پایگاه و قدرتی هستند و با اعمال فریبکارانه خویش و حمایت اربابان استعمارگرشان، به فتنه گری و اغفال مردم مشغولند. مرحوم سید عبدالحسین برای رفع این فتنه در این شهر چند روزی توقف نموده و آنان را به مناظره فرا می خواند. سید در آن مناظرات با استدلال های متقن و محکم به حقانیت اسلام پرداخته، ادعاهای دروغ و بی اساس این فرقه را در نظر مردم بی اساس و باطل ساخته و فتنه این قوم را سرکوب کرده، گروه بسیاری از آنان را از گمراهی می رهاند. ^(۱۸)

و. مبارزه با استبداد خوانین محلی

مرحوم سید، وجود خوانین مستبد محلی را که از حمایت دولت استبدادی قاجار نیز بهره مند بودند، یکی از عوامل اساسی بیچارگی و فقر مردم در جامعه ایران می دانست; چرا که این گروه، ستم فراوانی بر مردم بی پناه روا داشته و آسایش و امنیت را از عموم مردم سلب کرده بودند. آنان مردم را به غل و زنجیر بسته، گوش ها و بینی آنان را می بریدند و با گذاشتن آهن های گداخته بر بدن مرد و زن، راه را برای غارت اموال، خونریزی، آدمکشی و تجاوز به ناموس مردم هموار می کردند. آنان از مردم سرانه می گرفتند و اگر کسی حضور نداشت، از همسایه وی می گرفتند. با آن که همسایه پیش تر سهم خود را داده بود. ^(۱۹)

بارزترین چهره این خوانین در منطقه فارس، شخصی به نام «قوام الملک » بود. این خاندان مدت ۱۵۰ سال یعنی از زمان کریمخان زند تا دوره حکومت رضا خان پهلوی، در فارس سیطره و نفوذ داشتند و چون در دوران پایانی حکومت قاجار، توان دولت مرکزی کاهش یافته بود، اینان دارای قدرت روز افزون شده و ستم و تجاوز خویش را در حق رعیت بیش تر کرده بودند. این خاندان سابقه طولانی در تبه کاری داشته اند; برای نمونه می توان به تبعید مرحوم سید علی اکبر مجتهد فال اسیری به بصره در زمان نهضت تنباکو به وسیله رضاخان قوام الملک اشاره کرد. مرحوم سید لاری در برابر بیدادگری های این خاندان به مبارزه سخت همت گماشت تا آن جا که خانه مرحوم سید مامن هر ستم دیده ای بود که به دادخواهی نزد وی می آمد. سید لاری از یک سو، با پذیرایی گرم و دستگیری از ستمدیدگان، در رفع حوایج آنان می کوشید ^(۲۰) و از سوی دیگر، با تحقیر و خوار شمردن خوانین در نظر مردمی که خود را باخته و کوچک جلوه می دادند، آنان را به مقاومت و مبارزه ضد آنان دعوت می کرد; البته این ستمگران، اعمال خویش را رنگ و لعاب مذهبی داده، برای فریب مردم به اقامه نماز و زیارت و دعا تظاهر می کردند و خویش را مؤمن و درستکار می دانستند; اما سید در بطلان ادعای آنان می کوشید و ظلم را بزرگ ترین گناه و پر کیفرترین معصیت معرفی کرد که جرم آن از کفر و ارتداد بیش تر است ^(۲۱) در مقابل، خوانین نیز سکوت اختیار نکرده بارها در صدد قتل وی برآمدند که این سوء قصدها ناکام ماند.

کوشش های خستگی ناپذیر مرحوم سید لاری در راه اعلای کلمه حق و پشتیبانی از مردم ستمدیده خطه فارس تا آن جا بود که استاد وی مرحوم میرزای شیرازی در تاریخ ۱۴ربیع الاول ۱۳۱۰ (۱۳مهر ۱۲۷۱ش) (تقریبا یک سال پس از ورود مرحوم لاری به ایران) ، طی نامه ای به سید لاری عبدالحسین از خدمات و تلاش های وی در احیای فریضه امر به معروف و نهی از منکر و مبارزه با کفر و شرک تقدیر و تجلیل کرده است. ^(۲۲)

۳. سیری در اندیشه سیاسی سید لاری بر اساس رساله ها و متون سیاسی وی

مرحوم سید لاری از معدود عالمان و اندیشه ورانی است که رساله های متعددی در موضوعات و مباحث گوناگون فقهی، کلامی، سیاسی و… نوشته است. این قسمت از نوشتار، نگاهی گذرا به اندیشه های سیاسی سید با عنایت به چند رساله سیاسی – فقهی او دارد.

ا. قانون مشروطه مشروعه

رساله قانون مشروطه مشروعه از جمله رسائلی است که مرحوم سید لاری در دفاع از مشروطه نگاشته است. رساله یاد شده درباره اصل شورا در اسلام و فواید و مصالح مجلس شورای ملی، شرایط نمایندگان مجلس، نفی سلطه بیگانگان و استقلال کشور، اتحاد کشورهای اسلامی و… بوده و دارای پانزده قانون کلی است. نثر این رساله و رساله دیگر وی به نام قانون اتحاد ملت و دولت تا اندازه ای پرتکلف و پیچیده است. نام خاصی برای این رساله تعیین نشده و فقط در صفحه اول آن آمده است: «این مختصر هدایا در تشویق و تحریص مشروطه مشروعه دولت علیه ایران » . به نظر می رسد نام «مشروطه مشروعه » از تعبیر پیشین گرفته شده است. شیخ آقا بزرگ تهرانی در کتاب نقباء البشر، از این رساله به اسم القانون الملی یاد کرده است. ^(۲۳) در دوحه احمدیه نیز به این رساله اشاره شده است. زمان دقیق نگارش این رساله روشن نیست. فقط معلوم است که رساله یاد شده در سال ۱۳۲۵ قمری در چاپخانه محمدی شیراز به چاپ رسیده است; از این رو در این رساله، از انتقادات مطرح شده از سوی رسائل مشروعه خواهان که به طور عمده بعد از جریان استبداد صغیر نوشته شده است، خبری نیست. اگرچه این رساله به دلیل دفاع از مشروطه، از جمله رسائل مدافع مشروطه به شمار می آید، ویژگی هایی که مرحوم لاری برای مشروطه مشروع و مورد تایید خویش می شمارد، رساله یاد شده را اساسا از رسائلی که در حمایت از مشروطه نوشته شده، جدا می سازد. سید لاری در این نوشته، بر لزوم حکومت قانون منطبق بر شریعت مقدس اسلامی، تاکید و اصرار دارد و دیدگاه های خود را در استقرار چنین حکومتی که نقش عمده و اساسی امت اسلامی در اداره آن کاملا مطرح است، بیان می کند; از این رو به نظر می رسد که رساله مشروطه مشروعه، رساله ای در دفاع از مشروطه مورد نظر مرحوم لاری است، نه نظامی که در چارچوب قانون اساسی مشروطه و متمم آن تبلور یافته است.

سید لاری در بخشی از رساله خویش، ویژگی هایی را برای قانون ملی و وظایفی را برای نمایندگان مجلس و زمامداران حکومت مشروطه می شمارد که در صورت تحقق آن ها، آن نظام، مشروطه مشروعه خواهد بود. نخستین پایه مشروطه مشروعه لاری، شورایی مبتنی بر شریعت و برای اجرای احکام الهی است. در این تفکر، همگان باید بر این اعتقاد باشند که تمام افعال و اعمال انسان، معلول و زاییده اراده و مشیت الهی است و از دایره مقدورات خدا خارج نیست. مرحوم لاری، اعتبار هر نظر و شورایی را بر شورای انبیا و علمای اعلام و نواب حضرت خیر الانام و عقل عقیل مستقل امام والامقام و قوانین شریعت مبتنی می داند و انتظارات پانزده گانه خویش را از مشروطه در قالب وصف قانون ملی بیان می کند.

مرحوم لاری ضمن شمارش انتظاراتش از مجلس، برای عضویت در مجلس، سه شرط را لازم می داند:

شرط اول آن که اعضای مجلس باید خود را از ناپاکی بیگانگان و هم نشینی با اشرار و کافران و مستبدان مفسد که برای اهداف پلید خود، خویشتن را در مجلس ملک پاسبان (مقدس) داخل می کنند، دور نگه دارند.

شرط دوم آن که اعضای مجلس مقدس، خود را به انوار و آثار وقار و حسن صورت و سیرت اسلامی بیارایند و سجایای اخلاقی و سیمای عدالت و ایمان را کسب کنند و در گسترش موازین قسط و عدل در جامعه همت گمارند و به محکمات قرآن و احکام نبوی صلی الله علیه و آله، متعهد و پایبند باشند و با زبان و کردار و رفتار خود، ایمان خویشتن را به منصه ظهور و مرحله بروز برسانند.

شرط سوم برای عضویت و ورود در کعبه مجلس محترم این است که این عمل با خلوص نیت صورت گیرد و عضو مجلس، خود را از هرگونه پلیدی و پستی های آشکار و پنهان پاک کرده باشد و از هر گونه علایق نفسانی و اغراض شخصی آزاد باشد و مهذب به اخلاق حمیده بوده و همچون محرمی که در حرم مقدس کعبه گام برمی دارد و لبیک و سعدیک می گوید، گام در مجلس گذارد و با گذشت و جدیت، به طور کامل در کسب حق مجاهده کند و در این راه، از خدای بزرگ استمداد طلبد و راه راستی و وصول به هدایت و ارشاد و دوری از پلیدی و فساد را از خدا بخواهد و برای ورود به مجلس از امام مبین، اذن دخول بخواهد. ^(۲۴)

چنان که ملاحظه شد، مرحوم لاری در جای جای این رساله بر ضرورت پایبندی مجلس و مشروطه طلبان بر حدود شرعیه و استعانت از عالمان و مراجع و فقیهان تاکید می کند. این جهت از تاکیدهای وی شاید مطلوب طبع مشروعه خواهان بود; ولی گویا هیچ کسی نمی تواند وصف های مبالغه آمیز او را در باب قدر و منزلت مجلس تا حد خانه کعبه بپذیرد. درست است که مرحوم لاری این تقدس را مشروط به اجرای احکام اسلام به مجلس می دهد، اما به هر حال، قداست کعبه را نمی توان با حرمت مجلس مقایسه کرد و یکسان دانست.

ب. قانون در اتحاد ملت و دولت

رساله قانون در اتحاد ملت و دولت رساله دیگری از مرحوم سید عبدالحسین لاری است که در محرم الحرام سال ۱۳۲۶ (بهمن ۱۲۸۶ش) در اوج درگیری های مشروطه خواهان با مستبدان و پیش از به توپ بستن مجلس بوسیله محمد علی شاه، برای آگاهی عموم مردم، با چاپ سنگی در چاپخانه محمدی شیراز به چاپ رسیده است.

قالب و شالوده های کلی دفاع سید لاری از مشروطه در این رساله نیز مانند رساله مشروطه مشروعه است. او آن چه را که در این رساله آورده، انتطارات خویش از مشروطه است، نه مشروطه موجود; از این رو سبک حمایت و دفاع لاری با سبک و سیاق و ادله سایر عالمانی که در حمایت مشروطه رساله نوشته اند، متفاوت است; اما به هر حال، با علم به چنین تفاوت تلقی از مشروطه، همواره از مشروطه موجود حمایت کرده و به شدت به مشروعه خواهانی که می گفتند: «ما دین نبی خواهیم، مشروطه نمی خواهیم » ، می تازد.

سید لاری، در آغاز رساله پس از آن که مشروعه خواهان را به سبب باطل دانستن مشروطه موجود مورد انتقاد و ملامت قرارداده، با استدلال به آیه ۱۲۱ سوره مبارکه انعام، سخنان آنان را وحی شیاطین به ایشان می خواند، به وصف و بیان شروط مشروطه مشروعه مجلس ملی اسلامی در شش فصل می پردازد. مرحوم لاری تعداد لازم برای صحت انعقاد مجلس را همان تعداد لازم برای حیازت امور حسبیه می داند. که حداقل این تعداد یک نفر، و حداکثرش متکی به اندازه کفایت برای آن حیازت است. وی سرانجام با استناد به معمول زمان و مکان، تعداد دوازده نفر را به دلیل آن که عدد میمونی است، مناسب تر می داند و شروط عضویت در مجلس را شروط چهارگانه تکلیف، یعنی کمال عقل، بلوغ، ع