خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل سرمایه اجتماعی و بازیگران آن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سرمایه اجتماعی و بازیگران آن :

اندیشه صادق: جناب آقای سعید مهدوی کنی اندیشه صادق موضوع شماره حاضر خود را به سرمایه اجتماعی و توسعه، اختصاص داده است و غیر از اساتید حوزه اقتصاد مزاحم بعضی از اساتید حوزه‎های دیگر نیزشدیم تا نظرات آنها را نیز در مورد سرمایه اجتماعی و نقش آن، جویا شویم امروز، فرصتی دست داد تا نظرات شما را که در حوزه فرهنگ و ارتباطات تحقیق می‎کنید در این مورد جویا شویم امروز، فرصتی دست داد تا نظرات شما را که در حوزه فرهنگ و ارتباطات تحقیق می‎کنید دراین مورد جویا شویم بعنوان اولین سئوال مایلیم تعریف شما را از سرمایه اجتماعی بشنویم:

– سرمایه اجتماعی مثل عموم اصطلاحات علوم اجتماعی و انسانی، دارای تعریف واحدی نیست و جستجو برای یافتن تعریفی جامع و مانع برای آن معمولاً ثمربخش نیست. باید دید این اصطلاح در کدام فضا و چارچوب استفاده می‎‎گردد و بر آن اساس تعریفی ارائه نمود.

در حوزه مباحث فرهنگی اصطلاح سرمایه اجتماعی بیشتر یادآور چند نظریه پرداز می‎باشد، که از جمله آنها پیر بوردیو (انسان شناس و جامعه شناس فرانسوی

(۲۰۰۲–۱۹۳۰) است. او در هر محدوده اجتماعی منسجم که بوردیو از آن به عنوان میدان یاد می‎کند و زیر مجموعه جامعه است و پاره‎ای ویژگی‎ها دارد که جای بحث آن اینجا نیست – چهار نوع سرمایه کلی قائل است؛

۱- سرمایه اجتماعی

۲- سرمایه اقتصادی

۳- سرمایه فرهنگی

۴- سرمایه نمادین

سرمایه اجتماعی بر اساس این تقسیم بندی او عبارت است از شبکه‎ای از روابط فردی و گروهی که هر فرد یا جمعی در اختیار دارد. *

این تعریف تا حدودی سرمایه اجتماعی ر محدودتر از آنچه که بعضاً در ادبیات رایج خصوصاً در حوزه اقتصاد مطرح می‎باشد معرفی می‎کند و سرمایه فرهنگی و نمادین را از تعریف سرمایه اجتماعی خارج می‎کند.

آنچه اسم بوردیو را حداقل در جامعه‎شناسی و انسان شناسی‎ با این مفهوم پیوند می‎دهد، انجام یکی از تحقیقات مهم در حوزه جامعه‎شناسی است که تحت عنوان«تمایز» (۱۹۷۹) منتشر شد و دیگری کتاب «منطق عمل» (۱۹۸۰) در حوزه انسان شناسی است که تکمیل دیدگاه‎های او در کتاب قبلی‎اش طرحی از یک نظریه عمل(۱۹۷۲) می‎باشد. او از سرمایه اجتماعی در کنار سه سرمایه دیگر نه تنها به عنوان مفهوم بلکه به عنوان شاخصه‎ای برای سنجش جامعه فرانسه استفاده می‎کند و کارایی آن را به اثبات می‎رساند. بنابراین این دیدگاه‎ او در ادبیات علوم اجتماعی با استقبال خوبی هم روبرو می‎شود.

– حال که بحث به اینجا رسید نظرتان در مورد پیشینه بحث سرمایه اجتماعی و اینکه از کجا و با چه انگیزه‎هایی ابداع شده چیست؟

– گفتم بوردیو این مطلب را در چارچوب مفهومی منظم بیان می‎کند اما لزوماً مبتکر و ابداع کننده آن نبوده است، او نیز وام دار پیشینیان خود و مکاتبی است که در آن تربیت شده است. بوردیو وکسانی مانند او که اصطلاح سرمایه را به سرمایه‎های غیر اقتصادی سرایت دادند در مکتب چپ و با دیدگاههای مارکسیستی تربیت شده‎اند.

دیدگاه مارکس تبیین تاریخ بر اساس جبر اقتصادی بود نه به نظر او اگر ما بخواهیم واقعیت تاریخی را توضیح دهیم باید روابط تولید و مبادله در جامعه را توضیح دهیم. علت وضعیت خاص هر جامعه را می‎توان با توضیح روابطی که در درون نظام کار، تولید و سرمایه‎اش وجود دارد توجیه کرد.

این دیدگاه خیلی زود نواقصش برملا شد که همانا مبتنی بر نوعی دترمینیزم یا جبر اجتماعی بود که با بداهت کنش‎گر بودن انسانی تعارض داشت. انسان نمی‎توانست نقش خود را در تشکیل تاریخ صفر بشمارد و نمی‎توانست قبول کند که تنها قوانین تولید و نظام اقتصادی به انسان شکل داده و او بی‎اراده و مانند خمیری در دستان این نظام بوده است.

پس از نقدهای شدید در حوزه علوم اجتماعی تجدید نظرهایی روی نظریه مارکس توسط مارکسیست‎های جدید انجام پذیرفت. و اصلاحیه‎هایی بر دیدگاه مارکس زده شد که معروف‎ترین این دیدگاهها، دیدگاههای مکتب فرانکفورت ونظریه«هژمون گرامش» است که به گونه‎ای زیربنا بودن اقتصاد و روبنا بودن فرهنگ و روابط اجتماعی را زیر سئوال برد ولی با این وجود بسیاری از مبانی و روشهای نقد و بررسی مارکسیستی را پذیرفت. به همین جهت آنها را در حوزه مارکسیسم طبقه‎بندی کردند.

مکتب فرانکفورت فرهنگ را و نظریه هژمونی روابط سیاسی را یکی از عوامل تحول تاریخی و اجتماعی قرار داد. اما جمع میان این اصلاحیه‎ها و میراثهای به جا مانده از مارکس باعث گردید مارکسیستهای نو در حوزه فرهنگ و جامعه نیز به مشابه سازی مفاهیم اقتصادی روی آوردند. مثلاً ما با واژه‎«صنعت فرهنگی» در ادبیات فرانکفورتی‎ها روبرو می‎شویم که نوعی تلاش برای دیدن فرهنگ از زاویه اقتصاد و مهندسی است.

نیاز تئوریکی چپ نو و پیوند عمیق دیدگاه آن با اقتصاد تنها دلیل رویکرد آنها به بیان مفاهیم فرهنگی و اجتماعی در قالب مفاهیم اقتصادی نبود بلکه نیازهای برنامه‎ریزی به ویژه نوع متمرکز آن که در بلوک شرق بر پایه آموزه‎های مارکسیستی پا گرفته بود- مثل اقتصاد شوروی که کاملاً یک اقتصاد برنامه‎ریزی شده بود- باعث شد که این اصطلاحات به قلمرو فرهنگی و اجتماعی هم تسرّی پیدا کند تا بتوان از دیدگاه اقتصادی روی فرهنگ و جامعه برنامه‎ریزی کرد و مقیاس لازم را جهت ارزیابی آن به دست آورد.

از طرف دیگر با پیشرفت نظریه‎های توسعه و تلاش کشورهای پیشرفته غربی جهت نسخه‎نویسی باید کشورهای جهان سوم تحت تأثیر سیستم برنامه‎ریزی کشورهای چپ، آنها هم، چنین سیستمی را برای برنامه‎ریزی جهت کشورهای عقب افتاده ترویج کردند و دیدگاه توسعه بر اساس برنامه‎ریزی در دهه ۵۰ و ۶۰ و ظاهر شد. کشورهای پیشرفته به زودی پی بردند که برنامه‎های اقتصادیشان برای جهان سوم نمی‎تواند جواب مناسب بدهد مگر اینکه فکری برای موانع فرهنگی، اجتماعی و سیاسی بشود. در نتیجه نه تنها دیدگاههای چپ بلکه دیدگاههای مدرن سرمایه‎داری هم معتقد به نوعی برنامه نویسی برای فرهنگ و روابط اجتماعی شدند تا به اهداف توسعه مورد نظر که در آن زمان به بعد اقتصادی محدود می‎شد دست پیدا کنند.

آنها دریافتند که حتی توسعه اقتصادی هم بدون توجه به فرهنگ و جامعه امکان‎پذیر نمی‎ باشد. وبدین ترتیب دیدگاههای لیبرال و سرمایه‎داری هم به نوعی به سمت برنامه‎ریزی فرهنگی پیش رفتند اگر چه در ابتدا بحث از توسعه فرهنگی نبود و بحث از فرهنگ به فرهنگ توسعه محدود می‎شد.

و نتیجه آن که برای برنامه‎ریزی فرهنگی، مفاهیم مناسب برنامه‎ریزی لازم بود و خوب برنامه‎ریزی از کدام حوزه برخاسته بود معلوم است اقتصاد، پس دستور کار یافتن معادلهایی در اقتصاد برای حوزه فرهنگی و اجتماعی بود و از آن زمان و با این انگیزه بود که از مفاهیمی مانند سرمایه اجتماعی صحبت به میان آمد.

– همان گونه که گفتید امروزه دیگر کسی به توسعه تنها بر مبنای سرمایه اقتصادی و بدون توجه به سرمایه اجتماعی نمی‎اندیشد اگر ممکن است در این زمینه نظر خودتان را به تفصیل بیان نمایید؟

– تعریف رایج از عقب ماندگی تعریف مادی است وقتی می‎گوییم جامعه‎ای عقب افتاده است معمولاً این تصور رایج می‎شود که آن جامعه از نظر اقتصادی عقب افتاده است که البته به دنبالش عقب افتادگی فرهنگی و اجتماعی به ذهن متبادر می‎شود باید اذعان داشت که یکی از علل افزایش سرمایه اقتصادی وجود سرمایه معتنابه اجتماعی و فرهنگی است.(در واقع یکی از دلایل توفیق غرب در بدست آوردن سرمایه اقتصادی در اختیار داشتن میزان قابل قبولی از سرمایه اجتماعی است.)

اما جامعه‎ای که دارای سرمایه اقتصادی نیست لزوماً به علت نداشتن سرمایه اجتماعی نیست. بلکه می‎توان جامعه از هر جهت غنی را فرض کرد که بر اثر یک سیل، زلزله یا جنگ تمامی سرمایه‎های اقتصادی خود را از دست بدهد.

– با این فرض شما چگونه تولد دوباره و یا چند باره قدرتهایی مثل آلمان و ژاپن که پس از جنگ‎ها جهانی با خاک یکسان می‎شوند و بعد از مدت کوتاهی دوباره موقعیت خود را باز می‎یابند، توجیه می‎کنید؟

– این اشتباه است که فکر کنیم پس از جنگ جهانی دوم آلمان و ژاپن امروزی شدند پس از جنگ یک نوع برنامه‎ریزی برای ساخت دوباره آنها وجود داشت. طرح مارشال که آمریکا، برای توسعه اروپا داشت وارد عمل شد. آمریکا به طور جدی سرمایه‎گذاری کرد البته نمی‎توان منکر وجود سرمایه مناسب اجتماعی ژاپنیها، آلمانها بود. اما آلمانی که ساخته شد با آلمان قبل از جنگ کاملاً متفاوت بود.افراط و تفریط در ترسیم نقش سرمایه اقتصادی و سرمایه اجتماعی اشتباه است.

در تکمیل بحث ناتمام قبل از سوال اخیر شما این را بگویم، باید توجه کنید که رشد پدید آمده از سرمایه‎های مختلف لزوماً رشدی واحد نیست هر جامعه‎ای ممکن است برای خود رشد خاصی را ایجاد کند. مشکلی که دنیای غرب به جهت ذهنی ایجاد کرده ویکی از موانع توسعه هم است این می‎باشد که دنیای غرب یک نوع توسعه خاصی را که خود در زمنیه‎های فرهنگی اقتصادی و اجتماعی به آن نائل آمده تنها نوع رشد و توسعه می‎داند و حتی راههای رسیدن به آن را از طرق محدودی ترسیم می‎کند.

نتیجه آن که بسیاری از سرمایه‎های شما قابل بهره برداری نیست چرا که آن نوع رشد را اساساً این سرمایه اجتماعی نمی‎طلبد و در نتیجه این سرمایه‎ها نه تنها کمکی نیستند بلکه برای چنین هدفی مشکل آفرین هم هستند.

توسعه‎ای که الگوهای غربی پیشنهاد می‎دهند عملاً درون زا نیست ونهایتاً این الگو وقتی با بسیاری از عوامل داخلی نمی‎تواند تطبیق پیدا کند آنها را انکار می‎کند و دستور حذف آنها را می‎دهد و از آنها به عنوان عوامل مانع توسعه نام می‎برد.

– اگر اجازه بدهید کمی هم در مورد نقش دولتها صحبت کنیم چه دولتهای لیبرال و چه دولتهای ایدئولوژیک هر دو به وجود اعتماد(بین دولت و شهروندان)، هنجارهای مشترک در جامعه، ارتباطات مناسب باشبکه ارتباطی آگاهی مردم نسبت به سرنوشتشان، احساس وفاداری به کشور، وجود یک تفکر عقلانی در اداره امور کشور، نظم‎پذیری جامعه، وجود پایبندی به تعهدات شخصی و اجتماعی و بسیاری از این فضیلتها که مصادیق سرمایه اجتماعی هستند اعتقاد دارند و مطمئن هستند که همین‎ها باعث کارآمدی جامعه و دولتها خواهد شد پس ساختار سیاسی هر چه که باشد بدون این گونه سرمایه‎ها مشارکت عمومی و مشروعیت سیاسی بدست نمی آورید و نتیجه‎اش ناکار آمدی دولتها خواهد بود . سؤال ما اینجاست که آیا دولتها هر نوعی که باشند در انهدام یا انتشار این سرمایه نقش دارند یا نه و اگر دارند این نقش چه مقدار است؟

– در دنیای امروز آغاز گر هر اقدام اجتماعی دولتها هستند. البته آحاد جامعه هم کاملاً محکوم شرایط نیستند، لیکن امکانات و اختیارات، امروزه بیشتر در دستان دولتهاست و اگر نگوییم که دولتها در این مورد همه چیز هستند ولیکن باید اعتراف کرد که حداقل آغازگر هستند و فضایی را می‎تواننددر جامعه فراهم کنند که بهره‎برداری از بسیاری از این سرمایه‎های اجتماعی امکان‎پذیر شود.

نمی‎توان برنامه‎ی برای توسعه ریخت بدون اینکه نقش مهم دولت‎ها را در نظر نگرفت. حتی نظام‎هایی که به دولتهای کوچک(مانند دولت‎های فدرالی) می‎اندیشند هم تصمیمات اصلی واساسی آنها توسط دولت گرفته‎ می‎شود ودولتها به هر شکل که باشند نقش قابل توجهی در این مورد دارند. اما ضمناً نمی‎توان قبول کرد که تنها یک اراده دولتی می‎تواند تحولی عظیم در زندگی مردم بوجود بیاورد.

حتی دولتهایی که منتخب ملتها هستند و پس از رسیدن به قدرت روشی نخبه‎گرایانه را پیشه می‎کنند که با افکار عمومی جامعه سازگاری ندارد و به اینجا ختم می‎شود که شما اقدماتی از طرف دولتها دارید که معمولاً به نتیجه نمی‎رسد.

اما در مساله سرمایه اجتماعی باید دید که حیطه اختیارات دولت تا چه حد است. اگر فرض کنیم که دولت در حوزه نهادها و سازمانهای رسمی اختیارات تام برای هدایت و نظارت آنها داشته باشد عملاً چنین اختیاری را برای دولت در حوزه نهادها و گروههای غیر رسمی وبسیاری از موارد ارتباطات میان فردی نمی‎توان قائل بود اما در این مجال هم می‎توان از پاره‎ای از ابزارهای تشویقی یا بازدارنده به صورتهای غیر مستقیم بهره بود مانند آنچه دولتها در برنامه‎ تنظیم خانواده و کنترل جمعیت انجام می‎دهند که از خصوصی‎ترین حریمهای روابط میان فردی حساب می‎آید.

– شما نقش دولتها را در ایجاد و تقویت سرمایه‎های اجتماعی بسیار لازم و مهم دانستید نظرتان در مورد نقش رسانه‎ها در این مورد چیست؟

– معمولاً برای رسانه‎های چهار وظیفه گفته شده است؛ آموزش، اطلاع رسانی، سرگرمی و بسیج مردم. رسانه‎ها با بازخوانی و سبکهای مختلف بیان داشته‎های یک جامعه، در توزیع و تقویت آنها بسیار