خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل چکیده مقاله ؛ زبان قرآن – تعهد برانگیزی در متن واقع گویی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل چکیده مقاله ؛ زبان قرآن – تعهد برانگیزی در متن واقع گویی :

این نوشتار درپی بررسی این نکته است که آیا زبان قرآن، در جملا ت و گزاره های گوناگونی که آورده، زبان بیان عالم واقع است، با واقعیت ها مرتبط نبوده و تنها قصد تحریک احساسات را دارد و در نتیجه نمی توان بایدها را از آن نتیجه گرفت، یا آن که قصد توصیف و گرایش واقع و تحریک و انگیزش را، با هم دیگر، دارد.

نویسنده برای اثبات این مدعا نمونه های چندی از آیاتی را، که بیان کننده ی موضوعاتی چون توحید، توصیف قرآن، سنّت های الهی، کیهان شناسی، تحریم ربا، حوادث رستاخیز، تجسّم اعمال و گواهی اعضا و جوارح است، شاهد میآورد:

۱. واقع گویی قرآن

گزاره های قرآنی را می توان به دو گروه اخباری و انشایی تقسیم کرد:

جمله های اخباری به طور مستقیم از واقعیتی گزارش می دهند یا آن را نفی می کنند. آن واقعیت ممکن است وجود یاعدم یک چیز، صفت یا حالت باشد.

جمله های انشایی متضمن انشای امور و نهی و درخواست انجام فعل یا ترک فعل تحسین و… است. با توجه به تفاوت جملا ت اخباری و انشایی، برخی گمان برده اند که با فقدان صدق و کذب در انشاییات، این نوع جملا ت با واقع ارتباط ندارند؛ به ویژه آن که از نظر منطقی باید میان مقدّمات و نتیجه، سنخیت و اتّحاد معنایی برقرار باشد. بنابراین از مقدّمات اخباری نمی توان نتایج انشایی گرفت و از «هست» نمی توان به «باید» رسید.

۲. انحای جملا ت قرآن

هر دو قسم جمله های اخباری و انشایی در قرآن وجود دارند.

قرآن ذات خدا، جهان هستی، دنیا، آخرت، سرنوشت انسان و جهان را توصیف و تصویر کرده است. چنان که در قرآن امر و نهی و استفهام با اقسام گوناگونش نیز آمده است. پرسشی که مطرح می شود این است که آیا تمام این گزاره های قرآنی، با تنوع موضوع و تفاوت تعبیرات، همه از واقع و قصد بیان حقیقت حکایت دارند؟ یا انگیزه ی اساسی آنها تربیت انسان است، یا در برخی موضوعات انگیزه ی بیان واقعیت وجود دارد و در برخی دیگر تنها تحریک و ترغیب به انجام کاری یا تحقق اهدافی ویژه را دنبال می کنند؟ شکی نیست که نمی توان برای اثبات واقعیت تمام حقایق از یک مقیاس و ابزار استفاده کنیم.

۳. پاره ای از اوصاف قرآن

در قرآن توصیف هایی وجود دارد که می تواند از دیدگاه مباحث یادشده برای ما ترسیمی حاصل کنند.

– درتعبیری، وحی الهی بر پیامبر(ص) به عنوان «علم» معرفی شده است:«ماجاءکَ مِن العِلم»(بقره، ۱۴۵)

– درآیاتی «تزکیه و تعلیم کتاب وحکمت» هدف رسالت پیامبر(ص) معرفی می شوند(آیات ۱۶۴ آل عمران و۱۵۱بقره)

«فرقان»، «قول فصل» و «تفصیل دهنده»، صفات دیگری هستند که به قرآن داده شده است. همچنین قرآن به «نور» و «کتاب روشنگر» نیز توصیف گردیده است.

در توصیف دیگری قرآن عاری از انحراف و راه نما به سوی حق نامیده شده است.(زمر، ۲۸) محور مشترک این گونه آیات، بیان رسالت قرآن و ویژگی حقیقت نمایی، معرفت بخشی و جهت دهندگی آن است.

بنابراین قصد بیان واقع، دعوت به دگرگونی وجودی و تعالی معنوی، دو ویژگی جدایی ناپذیر هستند که در تمام گزاره های قرآن، – اعم از اخباری یا انشایی – دیده می شوند، با این تفاوت که ساختار متفاوت است؛ در گزاره های اخباری، توصیف و تبیین واقعیت به شیوه ی مستقیم و پیام غیر مستقیم است، ولی پیام، در گزاره های انشایی، به طور مستقیم ابراز شده و واقعیتی که مبداء پیام یا هدف آن می باشد، غیرمستقیم بیان گردیده است.

۴. ارتباط باید و هست

اوامر و نواهی الهی و بایدها و نبایدهای شرعی از انشاییات به شمار میآیند.

چه ربطی میان جملا ت انشایی و واقعیات خارجی وجود دارد؟ منشأ انحای گوناگون بایدها، که با آنها روبرو هستیم، چیست؟ از کجا و چرا پدید آمده اند؟

آیا آنها فقط بازتابی از احساسات ما هستند؛ ضرورت های اجتماعی می باشند؛ عقل انسان آنها را به وجود آورده یا ناشی از خواست خدایند؟

از آن جا که منطق بایدها و نبایدها متفاوت است، می توان گفت منشأ آنها نیز باید تفاوت داشته باشد. کارهایی که انسان انجام می دهد، از علم، اراده و خواست او سرچشمه می گیرند؛ برای نمونه، انسان می داند که برای رسیدن به امنیّت و حقوق نسبی باید به قانون و مقرّرات اجتماعی پای بند باشد. در نتیجه معلوم می شود که میان فعل و فاعل ارتباط علمی و معلولی وجود دارد. همچنین تحقّق عینی نتیج