خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب شامل 76 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب :

کتاب «نهایه الأرب فی معرفه أنساب العرب» در علم تبارشناسی در معرفی نسب عرب، اثر ارزشمند احمد بن عبدالله قلقشندی (۸۲۱ ه) است. او فقیه، نسّابه، ادیب و شاعر بود و در سنّ بیست و یک سالگی به مقام اجازه فتوا و تدریس فقه شافعی نایل شد و بعدها با پیوستن به دیوان انشاء، کتاب «صبح الأعشی فی کتابه الإنشاء» را به خامه کشید و در کنار این دو اثر ادبی و انسابی در سایر علوم نیز کتاب هایی بنگاشت.

مقاله حاضر تلاشی در معرفی یکی از منابع مهم در علم تبارشناسی است و با یک مقدمه به معرفی مؤلف، تألیفات او، معرفی کتاب «نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب»، ویژگی ها و امتیازات آن، منابع کتاب و روش کار محقق و مصحح آن می پردازد.

واژه های کلیدی: انساب العرب، تاریخ جاهلیت، قلقشندی، نهایه الأرب فی معرفه أنساب العرب.

مقدمه

علم نسب شناسی از دیر باز مورد توجه مسلمانان بوده و یکی از حوزه های تاریخ نگاری است. نسب شناسان و مورخان پیوسته به آن پرداخته و از خامه آنان هر بار کتاب های مبسوط و مختصری به بار می نشست. قلقشندی از زمره ایشان است و کتاب «نهایه الأرب فی معرفه أنساب العرب» از جمله منابع مهم و مختصر در موضوع خود است.

مقاله حاضر با اشاره به نکاتی برای آشنایی با کتاب مذکور در پنج قسمت به معرفی مؤلف، آشنایی با بخش ها و فصول کتاب، بررسی امتیازات، ویژگی ها و محاسن و احیانا کاستی های آن، بررسی منابع کتاب و در پایان به بررسی روش کار محقق و مصحح آن پرداخته است.

این کتاب در یک جلد و در قطع وزیری و در ۴۸۴ صفحه به چاپ رسیده و متن کتاب بالغ بر ۴۳۵ صفحه است و حدود ۵۰ صفحه آن اضافات و فهارس است.

آشنایی با قلقشندی

ابوالعباس احمدبن(۱) علی بن(۲) احمدبن عبدالله بن(۳) جمال بن ابی یُمْن قلقشندی یا (قرقشندی)(۴) (۷۵۶ق / ۱۳۵۵م ۸۲۱ق / ۱۴۱۸م)(۵) اهل قاهره و بر مذهب شافعی است، شاعر، فقیه، نسب شناس و از ادبای قرن هشتم و نهم هجری می باشد. او در قلقشنده (یا قرقشنده) یکی از دیه های قلیوبیه در سه فرسخی قاهره، به دنیا آمد.(۶) در قاهره پرورش یافت و در سن ۶۵ سالگی، در روز شنبه (یا شب شنبه) دهم جمادی الاخر ۸۲۱ق بدرود حیات گفت.(۷)

احمد از خانواده علم و ادب بود در میان اجداد و فرزندان او علمای بزرگی ظهور کردند.(۸) نسب وی به بنی بَدْربن فَزاره بن قیس عیلان می رسد.(۹) فرزندان فزاره در ایام فتوحات اسلامی و بعد از آن به مصر آمدند و بخشی از زمام امور آن مناطق را به دست گرفتند. او نیز در دوران خود به نیابت حکومت رسید.(۱۰) قبل از سال ۷۷۸ق به شهر اسکندریه رفت و بعد از مدتی اقامت، در سن ۲۱ سالگی، استادش سراج الدین ابوحفص عمربن ابی الحسن مشهور به «ابن الملَقِّن» به وی اجازه فتوا و تدریس فقه شافعی داد و نیز اجازه روایت تمام آثار خویش و روایت کتب صحاح و مسانید و غیره را به شرط آن که نزد اهلش روایت کند، برای او صادر کرد.(۱۱) در سال ۷۹۱ق به دیوان «انشاء» در دربار سلاطین مصر پیوست(۱۲) و در همین زمان بود که اثر وزین خود «صبح الأعشی فی کتابه الإنشاء»(۱۳) را نگاشت. قلقشندی آثار متعددی در علوم مختلف از خود به یادگار گذاشت که عبارتند از: تألیفات:

۱ «صبح الأعشی فی کتابه الانشاء» در ۱۴ جلد که بهترین اثر اوست، و در آن از تاریخ، ادب، حکایات، وصف شهرها و مملکت ها و… سخن به میان آمده است. تمام مطالب کتاب به موضوع کتابت و انشا اختصاص دارد و یک باب آن در علم خط می باشد.

۲ «ضوء الصبح المسفر و جنی الدوح المثمر» که خلاصه صبح الاعشی است.

۳ «الغیوث الهوامع فی شرح جامع المختصرات و مختصرات الجوامع» که در فقه شافعی است.

۴ «نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب.»(۱۴) که مقاله حاضر به معرفی آن می پردازد.

۵ «قلائد النجمان فی قبائل العربان»(۱۵) کتابی است در تبارشناسی عرب که آن را برای ابی الجود «بقربن راشد» رئیس عرب ها، در سرزمین های شرقی و غربی نوشته است.(۱۶)

۶ «مآثر الإنافه فی معالم الخلافه» در سه جلد با تصحیح عبدالستار احمد فراج در بیروت توسط عالم الکتب به چاپ رسیده است. این اثر آخرین تألیف اوست و حتی از حوادث ۸۱۸ نیز در آن یاد شده است. موضوع آن تاریخ دولت و خلافت و تاریخ سیاسی اسلام است و مباحثی کلی در باره خلافت و تاریخ خلفا در ادوار مختلف در بر دارد.

۷ «حلیه الفضل وزینه الکرم فی مفاخره بین السیف و القلم».(۱۷)

۸ قصیده ای در مدح پیامبر(ص)، که همراه کتاب «سبل الرشاد» شیخ احمد دمنهوری در اسکندریه چاپ شده است.(۱۸)

گزارشی از کتاب «نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب»

مؤلف در خطبه کتاب پس از حمد و ثنای خداوند می گوید: این کتاب را برای ابوالمحاسن یوسف عثمانی به رشته تحریر درآورده است و طبق رسم آن روز، اثر خود را به شیوه ای بسیار زیبا، در مدح و ثنای مخدوم خود شروع می کند؛

… و کان المعز الاشرف العالی المولوی الأمیر الکبیری النصیری الزعیمی النظامی المدبری المشیری الأصیلی الکفیلی العزیزی (ابی المحاسن یوسف العثمانی الأموی القرشی) عزیز المملکه المصریه و سفیرها، و مدیر الممالک الإسلامیه و مشیرها و… .(۱۹)

پس از دعا و ثنا و ذکر فضائل و محسنات وی، چند بیت شعر آورده و در یکی از آن ها می گوید:

آنگاه کتاب خود را چنین معرفی می کند: در این کتاب تمام قبایل عرب را نیاوردم، زیرا غیر ممکن بود ولی از همه قبیله ها آن چه مقدور بود بیان شد. در اصل نسب و ریشه قبایل به طور کامل کوشیدم و آن را «نهایه الأرب فی معرفه انساب العرب»(۲۱) نامیدم و در سه بخش: مقدمه، مقصد و خاتمه نگاشتم. سپس فهرستی اجمالی از عناوین و فصل های هر بخش را همان گونه که در کتاب آمده، آورده است.(۲۲)

بخش اول، مقدمه کتاب در پنج فصل آمده است:

فصل اول:

مؤلف در این فصل به مزایای آشنایی با انساب عرب می پردازد و می نویسد: دانش تبارشناسی علمی است مطلوب و مورد پسند مردم. علاوه بر آن احکام شرعی نیز بر آن بار شده و تعالیم اسلام در جاهای مختلف به آن توجه کرده است. چنان که دانش تبارشناسی، پیامبر(ص) را قرشی و هاشمی معرفی می کند که در مکه متولد شد و به مدینه هجرت کرد… و نیز شناخت انسان ها و اجتناب از نسبت دادن کسی به غیر پدر و اجدادش بر این علم استوار است. وی با ذکر آیه «إنا خلقناکم من ذکر و أنثی و جعلناکم شعوبا و قبائل لتعارفوا»، برخی از احکام و فروعات فقهی مثل ارث، ازدواج و… از جمله علمِ به نسب رهبر جامعه و امام را که صلاح و رستگاری امت به دست اوست، یادآور می شود و می گوید امام باید قرشی باشد، چرا که «الائمه من قریش» فرموده پیامبری(ص) است که دیگران را بر قریش مقدم نکرد و ابوبکر با استدلال به آن، بر انصار غلبه یافت و خلیفه شد.(۲۳) سپس اضافه می کند اگر از نسب قرشی، کسی برای امامت یافت نشود می توان به ترتیب از «کنانه»، فرزندان اسماعیل(ع) در نهایت از فرزندان اسحاق(ع) امام را انتخاب کرد.(۲۴) وی علم نسب شناسی را از این نظر مهم می داند که انتخاب امامت جامعه وابسته به این علم است. هم چنین در این فصل ابوبکر، و غفل بن حنظله، ابن الکیس نمری، النجاربن اوس عذری، ابوعبیده، بیهقی، ابن عبدالبر و ابن هرم(۲۵) را به عنوان بهترین نسب شناسان عرب معرفی می کند.(۲۶)

فصل دوم:

مؤلف در این فصل کلمه عرب، اعراب و منسوب به هر یک را به اختصار بیان می کند. هم چنین انواع عرب از عاربه و مستعربه و قبایل منسوب به هر کدام، و نیز عرب بائده و غیر بائده و مسائل مختلف مربوط به آن، از جمله گویش هر یک در زمانی خاص را به طور گذرا بیان می کند.(۲۷)

فصل سوم:

مؤلف در این فصل طبقه های نسب را به شش طبقه به ترتیب شَعب، قبیله، عِماره، بَطن، فَخِذ و فَصیله تقسیم می کند و می گوید هر یک اعم از دیگری بوده و در تقدم و تأخر برخی بر برخی دیگر اختلاف است. و بعضی عشیره را قبل از فصیله اضافه کرده اند ولی به اعتقاد مؤلف این اقسام شش گانه به ترتیبی است که ذکر شد. وی آن ها را به بدن انسان از سر تا به پا تشبیه می کند و در آخر اضافه می کند که کلمه «حَیّ» به چگونگی استعمال آن بستگی دارد؛ گاهی از ترکیب «حَیّ من العرب» عموم و گاهی خصوص نسبی مثل، «حَیّ من بنی فلان» قصد می شود.(۲۸)

فصل چهارم:

مؤلف در این فصل محل سکونت عرب ها، اطلاعات تاریخی، جغرافیایی اعم از جغرافیای انسانی و طبیعی و فواصل هر یک از شهرها با یکدیگر دانستنی های جالبی ارائه داده و حدود جزیره العرب و قسمت های آن، تهامه، نجد، حجاز، عروض و یمن را آورده است. مؤلف در خلال اطلاعات جغرافیایی از مشاهیر مناطق مورد بحث نیز نام می برد.(۲۹)

فصل پنجم:

در فصل پنجم، ده مسئله از مهمترین مسائل ضروری را برای پژوهشگران از علم انساب مطرح می کند:

اول: طبقه های نسب را به شش قسم تقسیم می کردند.

دوم: همه قبایل عرب به یک پدر ختم می شوند مگر سه قبیله؛ تَنوخ، عتق و غَسان، سپس علت آن را ذکر می کند.(۳۰)

سوم: اگر نسب کسی در سلسله نسب به دو طبقه یا بیشتر برسد، او را به همه آن ها می توان نسبت داد؛ مثلاً فلان قرشی مضری عدنانی، و یا فقط نسب بالایی را گفت و یا… .

چهارم: انتساب شخصی به غیر قبیله خودش از راه «حِلف» و «موالی» ممکن است.

پنجم: اگر کسی از قبیله ای به قبیله دیگر پیوست، می توان وی را به قبیله اول یا دوم و یا به هر دو قبیله نسبت داد.

ششم: در سلسله انساب قبایل به یک پدر ختم می شوند با وجود این، گاهی قبیله ای را به مادر قبیله و یا به اسم خاص و یا به لقبی نسبت می دهند.

هفتم: در اصطلاح عرب اسم قبیله ها را پنج قسم می آورند:

الف به اسم پدر، مثل: عاد و ثمود.

ب به اسم فرزند، مثل: بنوفلان.

ج به صیغه جمع به همراه الف و لام، مثل: الطالبیون.

د تعبیر به آل فلان، مثل: آل ربیعه و آل علی(ع).

ه تعبیر اولاد فلان.

هشتم: بیشتر اسم های عرب از موجودات خیالی، جمادات، نباتات و حیوانات اطرافشان گرفته شده است، مثل: اسد، حنظله، حیه، صخر و… .

نهم: عرب ها اغلب نام های زشت را بر فرزندان خود و نام های زیبا را بر بردگان و خدمتکاران خود می نهادند و معتقد بودند فرزندان را برای دشمن نام می گذاریم و غلامان را برای خود.

دهم: اگر در قبیله ای دو اسم مانند هم وجود داشت، به طور مثال اگر نام دو نفر حارث بود، اولی را حارث اکبر و دومی را حارث اصغر می نامیدند و ممکن بود دو برادر نیز هم اسم باشند.(۳۱)

بخش دوم کتاب با عنوان مقصد آمده است:

این بخش به شناخت تفصیلی نسب های قبایل عرب اختصاص دارد و شامل دو فصل است. فصل اول: سلسله نسب پیامبر(ص) را تا حضرت آدم(ع) ذکر می کند و تا عدنان (جد بیستم حضرت) را بدون اختلاف دانسته و از او به بالا را پر اختلاف می شمارد، و می افزاید تقدیم نسب پیامبر(ص) به خاطر شرافت اوست.

سپس به انشعاب و شاخه شاخه شدن نسبت ها، در سلسله انساب از حضرت آدم(ع) به بعد پرداخته و آدم(ع) را سر سلسله نسب ها می داند. هم چنین نظر فارسیان را که کیومرث را ابوالبشر می دانند، متعرض می شود آن گاه از طوفان نوح (ع) و فرزندان و نوادگان آن حضرت سخن به میان می آورد و با اشاره به اختلافات فراوان، در این که هر امتی به یکی از فرزندان سه گانه نوح(ع) یافث، سام و حام ختم می شوند. به معرفی امت های گوناگون و نسب هر یک با ذکر اقوال خلاف می پردازد. و سی طایفه بزرگ از امت ها و نژادها را نام می برد.(۳۲)

فصل دوم: نویسنده در فصل دوم به شرح و تفصیل قبایل عرب، به ترتیب حروف الفبا پرداخته، در حد توان، محل سکونت هر یک را در گذشته و حال (زمان تألیف) ذکر می کند. این قسمت طولانی ترین فصل کتاب است (ص۴۱ ۳۹۹) و از «بنو…»(۳۳) شروع شده پس «آل…»(۳۴) و بعد از آن «اولاد…»(۳۵) ذکر شده است. مؤلف در اثنای این مباحث، برخی قبایل را با اسم خاص آورده است. پس از یادآوری نسب ها با «بنو، آل و اولاد» ترتیب الفبایی به طور کامل رعایت شده است.(۳۶) در این فصل موارد قابل توجهی وجود دارد که بحث خواهد شد.

بخش سوم کتاب

این بخش خاتمه نام دارد و مشتمل بر پنج فصل است:

فصل اول؛

مؤلف در این فصل به دین شناسی و علوم پرداخته است. اقسام دین را در جاهلیت، از منکرین خالق و قیامت (دهریون) و معتقدین به خدا و نشر، آغاز کرده و بحث را با بت پرستان و نام بتان ادامه داده است. وی می نویسد: گروهی در برابر ستاره و نجوم سر بر سجده نهاده اند و گروهی در برابر ملائکه و برخی در برابر اجنه. جماعتی نیز ادیان الهی و توحیدی و شریعت خداوندی را پاس می دارند و عده ای بر آداب و سنت های دینی و اجتماعی پایبندند، شریعت الهی اسلام، با ابقای برخی آداب بر بخشی از سنت های جاهلی خط بطلان کشید و مردم را از ظلمت به نور هدایت فرمود.

کهانت و به خدمت گرفتن جن ها و تطیّر و زجر و… در بین جامعه جاهلی جایگاهی بس رفیع داشت، اما دانش عرب ها عبارت بود از: علم انساب، علم به انواع کواکب، علم تاریخ، تع