خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل گلوله ای که خطا رفت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل گلوله ای که خطا رفت :

کتاب «ترور شاه» که توسط مرکز بررسی اسناد تاریخی منتشر شده است، حادثه ترور محمدرضا پهلوی را به روایت اسناد تاریخی بازگو کرده و همان گونه که در مقدمه کتاب ذکر شده، مقصود آن بوده که: «با ورود این حجم از اطلاعات به حوزه تاریخ معاصر ایران، راه پژوهش های تازه درباره انقلاب اسلامی، هموارتر گردد.»

این کتاب با ۶۱۲ صفحه در قطع وزیری و قیمت ۲۹۰۰ تومان چاپ شده است. اسناد کتاب، به گونه ای محققانه دسته بندی و توضیحات مورد نیاز هرکدام، به عنوان پاورقی در ذیل اسناد ارائه شده است. همچنین فهرست نسبتا کاملی از اسامی افراد، مکان ها، کتاب ها، حزب ها، گروه ها فرقه ها و مطبوعاتی که در کتاب آمده است، در انتهای کتاب درج شده که محقق را در استفاده بهتر از این اثر یاری می دهد. با این حال، نقد آثار منتشر شده در زمینه تاریخ، یکی از ارزشمندترین امور علمی، نه فقط در جامعه ما، بلکه در گستره فرهنگ و دانش بشری است؛ چرا که موضوعات و پدیده های تاریخی، اجزای تشکیل دهنده حقیقت فردی و اجتماعی انسان به شمار می روند.

مطالعات تاریخی، برخلاف آثار ادبی و یا روزمره سیاسی، به ریشه ها و بنیادهای ماهوی جامعه برخورد می کند و محقق تاریخ را بر آن می دارد که بی هیچ شائبه ای در کار نقد و اصلاح برآید. آثاری که با استفاده از اسناد نهادهای رسمی فراهم می شوند، طبیعتاً دارای اهمیت و اعتبار مضاعفی خواهند بود؛ لذا نقد و بررسی آنها از سوی مورخان و محققان، به هر گونه که باشد، موجب استحکام بیشتر آن می شود؛ که مقاله حاضر را به همین لحاظ پیش رو دارید. بی گمان ممکن است دیدگاه های دیگری نیز پیرامون این کتاب وجود داشته باشد که زمانه با احترام به آن دیدگاه ها، بدون تایید، رد مطالب این نقدها حق پاسخگویی به ویژه برای دست اندرکاران تهیه و تدوین کتاب مزبور محفوظ می داند.

«ترور شاه» نام کتابی در زمینه تاریخ اسلامی است که به همت مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، روانه بازار کتاب شده. موضوع کتاب «ترور شاه» مربوط است به حادثه کاخ مرمر در صبحگاه ۲۱ فروردین ۱۳۴۴ که در آن روز رضا شمس آبادی سرباز گارد شاهنشاهی به سرسرای کاخ حمله برده و به سوی شاه و محافظینش رگبار گلوله می بندد و…

این حادثه که خود معلول مجموعه ای از علل و عوامل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است بازتاب های گسترده ای در داخل و خارج از کشور را موجب شد و مواضع و عکس العمل های متفاوتی را از سوی حاکمیت، جریان ها و گروه ها و احزاب سیاسی مخالف و موافق در پی داشت.

کتاب مزبور می کوشد تا از فرایندی ترور، مواضع، برخوردها و بازتاب های گوناگون از ابعاد مختلف و نیز جریان های سیاسی پیش روی آن و بهره برداری و بهره مندی از حادثه به روایت اسناد سخن بگوید.

رژیم شاه که پس از این حادثه دچار آشفتگی و سردرگمی شده بود، بیم آن داشت که این عمل نزد افکار عمومی جامعه ایران و جهان، به عنوان نمادی از نارضایتی و ناخشنودی نسبت به سیاست های دستگاه حاکمه تلقی شود؛ ضمن این که می ترسید این رویداد، متاثر از حرکت امام خمینی (ره) و قیام ۱۵ خرداد ۴۲ باشد. از این رو رژیم طی اقداماتی تبلیغی و سیاسی، واقعه را توطئه ای سازمان یافته و از پیش طراحی شده، از طرف یک گروه مارکسیستی جوان به نام مصطلح «گروه نیکخواه» قلمداد کرد تاعلاوه بر رفع بیم و هراس مذکور، نزد دنیای غرب خود را کشوری غیرمارکسیست و هدف حملات جهان کمونیست جلوه دهد تا بدین طریق از کمک های غرب بهره مند شود.

پیداست که این کتاب همانند اغلب کتاب ها از حیث ساختار، محتوا و شکل، دارای نقاط قوت و ضعف است. و نقد و بررسی آنها که نیاز تاریخ معاصر است، موجب خواهد شد تا آثار و تحقیقات بعدی با اعتبار بیشتر و عیب و نقص کمتر در اختیار علاقه مندان و محققان قرار گیرد. از این رو آنچه از این باب نگاشته خواهد شد، بسان آیینه ای است که زیبایی ها، کاستی ها و معایب چهره ای را که در آن منعکس است، نشان خواهد داد. تند و کند شدن این قلم در نقد کتاب ترور شاه، فقط و فقط به خاطر بهبود این گونه آثار تحقیقاتی در آینده است؛ تحقیقاتی که خود منشا اثر و استناد در کتب تالیفی و تدوینی تاریخی خواهد بود. پیداست که این کتاب همانند تمامی کتاب ها از حیث ساختار، محتوا و شکل، دارای نقاط قوت و ضعف است.

الف) ساختار کتاب

۱. در مقدمه طولانی کتاب فرضیه تحقیق چنین تعریف و سوال شده است: «آیا ارتباطی بین شهید رضا شمس آبادی در حادثه ترور شاه در ۲۱ فروردین سال ۱۳۴۴ در کاخ مرمر، با گروه مارکسیستی پرویز نیکخواه وجود داشت؟» (صص ۱۱ و ۱۲) با انتشار اسناد ۱۵ فصل کتاب، سعی شده به این فرضیه پاسخ داده شود.

ایراد ساختاری این تحقیق، نداشتن فرضیه جایگزین ب است؛ از این رو اسناد منتشره برای تحصیل جواب سلبی به فرضیه (الف) است. گرچه حقیقت این واقعه در همین جواب است، ولی می بایست با طرح فرضیه و جایگزین و ارائه مدارک و مستندات، پرده های دیگر این رویداد به تصویر کشیده می شد تا خواننده در عین آگاهی، به جواب اثباتی فرضیه (ب) می رسید. به خاطر وجود همین اشکال ساختاری است که در مقدمه سعی شده پیشاپیش خواننده برای دریافت جواب منفی به فرضیه تحقیق جهت دهی شود. آنجا که از تاثیر قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ بر رضا شمس آبادی و نیز واکنش او به گلوله های شهید محمد بخارایی^(۱) صحبت می شود، یا آنجایی که از زبان احمد کامرانی^(۲) سوابق فعالیت ها، حالات و روحیات ضارب بیان می شود، این جهت دهی محسوس تر است.

۲. ساختار کتاب بر انتشار اسناد استوار است و هر جا که لازم دیده شده برای اطلاع و آگاهی بیشتر خواننده درباره اشخاص و وقایع خاص، پاورقی زده شده است.

اولین آفتی که فرایند نشر سند را تهدید می کند، نحوه گزینش و انتخاب و چینش اسناد است. چنین خطری عمدتا در شرایطی رخ می دهد که مرکز و موسسه مربوط و مسوول، قصد جهت دهی و اعمال نظر جانبدارانه داشته باشد. البته گاهی در اثر سهو، بی تجربگی و کم دانشیِ عوامل درگیر و دخیل در نشر سند، امکان دامنگیرشدن آفت فوق فراهم می شود و چنین است که تحریفی در حقیقت یک واقعیت شکل می گیرد. دومین خطری که تدوین گران با آن مواجه هستند، خطری است که در بطن جریان قرار دارد و آن وجود اسناد جعلی و «سازمان ساخته» است که عوامل قدیم، با نیت تاثیرگذاری در خط سیرهای به ویژه سیاسی بعد، آن را به وجود آورده اند تا چهره ای را مخدوش و واقعیتی را تحریم کنند یا حادثه ای را وارونه جلوه دهند. چنین حربه ای در رابطه با اشخاص سیاسی، گاه به دلیل به همکاری کشاندن و یا به تسلیم و زانو درآوردن او و گاه به دلیل خراب کردن اعتبار، اعتماد و وجه مشخص او در میان همفکرانش به کار گرفته می شود.

ب) پیرامون محتوای کتاب

۱. یک اشکال معنایی که بر سر صفحه تمامی اوراق کتاب به چشم می خورد، ذکر کلمه سوء قصد در جمله «ماجرای سوء قصد به شاه در کاخ مرمر» است. از نظر ما عمل شهید شمس آبادی در ترور شاه، با اهداف متعالی و عدالت جویانه، عمل سوئی نبوده که از آن به سوء قصد یاد کنیم، بلکه در آن حسنی هم نهفته بوده است. تنها زمانی که از زبان اسناد، مطبوعات و گزارش های وقت، سخن می گوییم لازم است با تعابیر آنها نقل کلام کنیم، نه در عنوان و سرصفحه های کتاب.

۲. مقدمه: محتوای مقدمه در برگیرنده کلیاتی درباره رضا شمس آبادی، بیوگرافی، حالات و روحیات، فعالیت های سیاسی و عملیاتی، علل و انگیزه های ترور و… است.

در بخشی از مقدمه با طرح سه پرسش، اقدام شمس آبادی به ارزیابی گذاشته شده است: چرا چنین کرد؟ توفیق یا شکست ترور چه آثاری در پی داشت؟ و آیا شمس آبادی با گروه های مارکسیستی (آن طور که رژیم ادعا می کرد) در ارتباط بود؟ (ص نوزده) و پرسشی که در این کتاب برای پاسخ دادنش تلاش می شود، تنها پرسش سوم است.

درخصوص مطلبی که از کتاب «بررسی تحلیلی از نهضت امام خمینی» در مقدمه نقل شده که: «کمونیست های واداده ای چون نیک خواه و کامرانی که برای حفظ جان خود روی پای شاه دژخیم می افتند و عجز و لابه کرده…» (ص بیست و شش) باید گفت که کامرانی هیچ گاه، و نیکخواه هم دست کم تا سال ۱۳۴۹ برای نجات جان خود به نزد شاه نرفته و به پایش نیفتاده اند. تنها احمد منصوری است که به ملاقات شاه می رود. همچنین قابل ذکر است که کامرانی گرچه بانیروهای چپ و کمونیست معاشرت و نشست و برخاست می کرده، ولی هیچ گاه طوق بندگی آنها را بر گردن نیاویخت و در هیچ جای پرونده او، اعتراف و اقراری مبنی بر پذیرش مرام اشتراکی او نمی توان یافت.

۳. فصل اول شامل اسنادی است که نحوه برخورد شتابزده روزهای اول، و رفتار تبلیغاتی و سیاسی روزهای بعد ساواک با حادثه را نشان می دهد. البته برخورد و رفتاری که بر مسائل گروه نیکخواه متمرکز است؛ و چون وضعیت اعضای گروه در خارج از کشور، عضویت و فعالیت هر یک از افراد گروه در اتحادیه ها و انجمن های دانشجویی، حضور در کنگره ها و میتینگ های سیاسی، نحوه گرایش آنها به اندیشه های چپ مارکسیستی مائوئیستی، فعالیت های داخل کشور، چگونگی ارتباط با یکدیگر و جذب نیرو، تشکیل جلسات، تزها و اندیشه های مورد بحث، ترجمه و تکثیر جزوه های سیاسی، سفر به مناطق مختلف کشور، نحوه اطلاع از طرح ترور و مواضع آنها در این زمینه و چگونگی دستگیری و اعترافات آنها).

اسناد منتشره درخصوص موارد ذکر شده بسیار تکراری است. گرچه تکرار در این دست کارهای تحقیقاتی، به جهت مستندسازی و تحکیم پایه های فرضیه اجتناب ناپذیر است، اما نه در این حد که موضوع و محتوای هر فصل در فصل های بعدی تکرار شود.

در بعضی از اسناد به امر شکستن و مخدوش کردن برخی چهره های موجه کنونی، به صورت مستقیم یا غیرمستقیم، توجهی نشده است. مثلا فردی روحانی زاده از خانواده های بسیار متدین، که در گذشته و حال به عنوان چهره ای مذهبی و نافذ کلام مطرح بوده و هست، در لفاظی ها فردی مشروب خوار و ولنگار معرفی شده است. شایسته بود که در گزینش و چینش و انتشار اسناد دقت بیشتری می شد تا چهره حقیقی آنها مخدوش نشود؛ البته سانسور و تحریف لازم نیست، بلکه با بیان اقتضائات و شرایط بازداشت، محاکمه و زندان، مشخص می شود که افراد گاهی برای فرار از شکنجه های مرگبار و جان فرسا و یا یک هدف عالی تر، ناچار از اعتراف به برخی «ناکرده ها» و «نارفته ها» بودند. ضمن این که باید خواننده را توجه داد که این اسناد ممکن است «سازمان ساخته» باشند.

۴. فصل دوم در برگیرنده مواضع، واکنش ها، جلسات حزبی، میتینگ ها و اعلامیه های منتشره (در خارج از کشور) است. حزب (منحله) توده، بازاری ها، جمعیت های اسلامی، حزب زحمتکشان، جامعه سوسیالیست ها (نیروی سوم) و دیگران، تمامی از واقعه ترور اظهار خشنودی کرده و آن را نمادی از نارضایتی عمومی دانسته اند.

در این فصل جای خالی مواضع برخی احزاب چون حزب مردم ایران خالی است. درعوض مواضع برخی احزاب هم مثل حزب توده، تکراری است. (صص ۱۴۰ و ۱۳۶ و ۱۲۱)

در بخشی از یک گزارش به شایعات و عقاید رایج درباره حادثه اشاره شده است. با توجه به این که فصل بعد به بحث «شایعات» اختصاص دارد، وجود این بخش گزارش خسته کننده است. درج متن اعلامیه ها و اطلاعیه هایی از کنفدراسیون دانشجویان ایرانی در هواداری و دفاع از گروه نیکخواه نیز شاید به خاطر اثبات مارکسیست بودن گروه بی مورد باشد (صص ۱۵۶ تا ۱۶۳)، چراکه اسناد کافی برای اثبات این مدعا در کتاب آورده شده و اگر قصد بر ابراز مواضع کنفدراسیون است، بهتر است به کتاب «کنفدراسیون جهانی» (صص ۲۱۴ تا ۲۲۰) نوشته حمید شوکت ارجاع داده شود.

۵. فصل سوم حاوی شایعات، اطلاعات و اخبار موثق و غیرموثقی است که به لایه های مختلف و اقشار مردم نفوذ کرده و شایع شده است. شایعاتی نظیر وجود محرک خارجی (امریکایی یا انگلیسی، هر کدام به دلایلی)، دخالت فدائیان اسلام، احتمال کودتای زودهنگام، ساختگی و نمایشی بودن حادثه و…

۶. فصل چهارم شامل مواضع، برخوردها، دیدگاه ها و نظرهای اشخاص حقیقی (بعضا با جایگاه حقوقی) و سیاسی است که در مدح و ثنای عقیم ماندن ترور و نیز اظهار خشنودی و مسرت از بقای حیات شاه است.

۷. فصل پنجم با عنوان «افکار عمومی و حادثه کاخ مرمر» در ابتدا چنین به ذهن متبادر می کند که اسناد ارائه شده، منعکس کننده افکار لایه های مختلف مردم خواهد بود، درحالی که چنین نیست و این بخش در انحصار اظهارنظرهای مامورین، نگهبانان کاخ و درجه داران گارد شاهنشاهی و شایعات و شنیده های میان آنهاست.

در بخشی از متن، تنها سندی که به طور صحیح و مرتبط با عنوان فصل آورده شده، به سانسور خبری ایراد گرفته و به نفوذ اصل خبر در میان مردم اعتراف دارد و می شود گفت که سنجش صحیحی از افکار عمومی است. (صص ۲۰۶، ۲۰۷، ۲۰۸).

در پانوشت شماره ۱ صفحه ۲۰۱ این فصل، با استناد به یکی از پرونده های ساواک، تاریخ اعدام محمد بخارایی ۲۰/۱۰/۱۳۴۴ ذکر شده، در حالی که تاریخ صحیح اعدام بخارایی، نیک نژاد، هرندی و امانی ۲۶/۳/۱۳۴۴ است.

از آنجا که شایعه گاه ساخته و پرداخته اذهان و افواه جویای حقیقت و گاه ابزار دیپلماسی در ساختار قدرت است و در بسیاری موارد با هدایت دست های پنهان سوار بر افکار عمومی می شود، بهتر بود بخش مربوط به آن (فصل سوم) در این فصل می گنجید.

۸. فصل ششم به موضع گ