خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل گفتگو / دکتر محمد رضا مجیدی / دکتر محمدرضا دهشیری / دکتر محمدحسن قدیری ابیانه

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل گفتگو / دکتر محمد رضا مجیدی / دکتر محمدرضا دهشیری / دکتر محمدحسن قدیری ابیانه؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل گفتگو / دکتر محمد رضا مجیدی / دکتر محمدرضا دهشیری / دکتر محمدحسن قدیری ابیانه انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 120 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل گفتگو / دکتر محمد رضا مجیدی / دکتر محمدرضا دهشیری / دکتر محمدحسن قدیری ابیانه:

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل گفتگو / دکتر محمد رضا مجیدی / دکتر محمدرضا دهشیری / دکتر محمدحسن قدیری ابیانه آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل گفتگو / دکتر محمد رضا مجیدی / دکتر محمدرضا دهشیری / دکتر محمدحسن قدیری ابیانه با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل گفتگو / دکتر محمد رضا مجیدی / دکتر محمدرضا دهشیری / دکتر محمدحسن قدیری ابیانه از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل گفتگو / دکتر محمد رضا مجیدی / دکتر محمدرضا دهشیری / دکتر محمدحسن قدیری ابیانه، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل گفتگو / دکتر محمد رضا مجیدی / دکتر محمدرضا دهشیری / دکتر محمدحسن قدیری ابیانه :

اشاره:

در چند سال اخیر مقوله نهضت تولید علم و جنبش نرم افزاری به عنوان یکی از ضرورتهای جامعه روبه رشد امروز بارها مورد تأکید مقام معظم رهبری قرار گرفته است.

با عنایت به جایگاه مهم این مبحث و نقش آن در سازندگی و آبادانی، توسعه و پیشرفت کشور، با تنی چند از محققان ارجمند و استادان محترم دانشگاهها:

۱ دکتر محمدرضا مجیدی (عضو هیئت علمی دانشگاه تهران)

۲ دکتر محمدرضا دهشیری (استاد علوم سیاسی دانشکده روابط بین الملل)

۳ دکتر محمدحسن قدیری ابیانه (مشاور رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و کارشناس ارشد مسائل استراتژیک)

گفتگویی صورت گرفته که با سپاس فراوان از استادان فاضل گرانقدر، دیدگاهها و تحلیلهای ایشان را در پاسخ به پرسشهای زیر به نظر علاقمندان و خوانندگان محترم می رساند:

***

۱ چه تعریفی برای جنبش نرم افزاری و نهضت تولید علم قائل هستید، و ضرورتها و علل و انگیزه های توجه به این دو مقوله از نظر جنابعالی کدامند؟

۲ با توجه به اهمیت و جایگاه خطیر امر تولید علم و نهضت نرم افزاری در جهان امروز و نیز ضرورت تعامل با دنیای غرب در این عرصه بایدها و نبایدها این تعاملات را چگونه ارزیابی می نمایید؟

۳ به اعتقاد جنابعالی ابزارهای نهادینه سازی جنبش نرم افزاری و نهضت تولید علم کدامند؟ و نقش رسانه ها، دانشگاهها، آموزش و پرورش را در این عرصه چگونه ارزیابی می فرمایید؟

۴ حضرتعالی بنیادها و خاستگاههای نظریه پردازی و جنبش نرم افزاری را در آموزه های دینی چگونه ارزیابی می کنید؟

۵ به اعتقاد جنابعالی انقلاب اسلامی چه تأثیراتی را در تسریع و ایجاد بسترهای لازم جهت براه افتادن جنبش نرم افزاری و تولید علم در پی داشت؟

۶ راهکارهای مورد نظر جنابعالی برای تحقق اهداف جنبش نرم افزاری و نهضت تولید علم کدامند؟

* * *

دکتر محمدرضا مجیدی

جواب سؤال اول:

مقوله نهضت تولید علم و جنبش نرم افزاری که در چند سال گذشته از سوی مقام معظم رهبری مطرح شد، یکی از ضرورتهای جامعه روبه رشد امروز ماست که باید آن را در چارچوب طرح احیای تمدن ایرانی اسلامی بررسی کرد. کلید این موضوع نیز با وقوع انقلاب اسلامی زده شد و پس از پشت سرگذاشتن دوران تثبیت نظام جمهوری اسلامی، در دوران سازندگی و توسعه و آبادانی و پیشرفت کشور، این مقوله از جایگاه مهمی برخوردار است و باید مورد عنایت خاص قرار گیرد. این دو عنوان که در واقع از یک معنا و مفهوم برخوردار است و منظور از آن نیز یک حرکت عمومی و خیزش فراگیر به منظور تولید علم و دانش در کشور است، زیرساختهای مختلفی را می طلبد که برای پیشرفت و توسعه کشور در ابعاد مختلف، نیازمند آن هستیم و در این رابطه باید مراکز مولّدی در حوزه علم و دانش داشته باشیم تا بتوانیم نیازهای کشور را در مسیر استقلال ملی تأمین نماییم.

یکی از مطالبات حقیقی ملت ما استقلال در حوزه های علمی و تکنولوژیک است، «دانش و معرفت، قدرت آفرین است»، شعار معروف جهان امروز است؛ و لذا کشور و نظام و جامعه ای که شعار استقلال را مطرح می کند، بدون توجه به این حوزه و خوداتکایی در زمینه های علمی و فناوری، نمی تواند از استقلال کاملی برخوردار باشد. در پایان دهه اول انقلاب، پس از پایان جنگ تحمیلی از سوی حضرت امام، شاهد طرح مقوله بسیج دانشجو و طلبه بودیم که در واقع ایشان به ضرورت بسیج دو رکن علمی کشور یعنی حوزه و دانشگاه، توجه دادند که باید در شرایط جدید محور تلاش ها و مجاهدت ها حوزه فرهنگ و دانش باشد. آنچه از سوی مقام معظم رهبری دراین زمان مطرح می شود، تأکیدی بر این مقوله محوری است. بنابراین با توجه به تأکیدات صورت گرفته و با توجه به شرایط زمانی جامعه ما در آستانه ربع دوم قرن انقلاب اسلامی، این حرکت نقطه عطفی بشمار می آید. طبق چشم انداز بیست ساله، نظام جمهوری اسلامی ایران باید در دهه نخست قرن آینده شمسی به یک قدرت منطقه ای درجه اول تبدیل شود. لازمه چنین هدفی یک خیزش عمومی و تبدیل این مقوله به مطالبه عمومی در سطح جامعه و همچنین فرهنگ سازی و نهادینه سازی این بحث در سطوح مختلف جامعه است. کادرسازی و تربیت نسلی که به این موضوع اعتقاد داشته باشد هم اساس کار محسوب می شود.

جواب سؤال دوم:

همانگونه که در قانون اساسی؛ در اصل دوم، در زمینه راههای وصول به اهداف نظام اسلامی اشاره شده است و در کنار تأکید بر کتاب و سنت به عنوان منابع اصلی حقوقی نظام ما از استفاده از علوم و فنون بشری و تلاش در جهت پیشبرد آنها نیز نام برده شده است.

تعامل با دنیا، مورد تأکید اندیشه دینی و قانون اساسی ماست؛ بنابراین در این موضوع ما خود را در تعامل با دنیا می بینیم؛ زیرا واقعیت آن است که آنچه امروز در دست مغرب زمین است، تجربه و تلاش بشری است؛ تجربه و تلاشی که در این بخش از دنیا انباشته شده است و حال آنکه، این تجربه در روزگار گذشته در اختیار جهان شرق و اسلام بوده است و امیدواریم که در قرن آینده این امر، به جریانی دو طرفه تبدیل شود و شاهد تعامل باشیم و از این سوی نیز تولیدات علمی صورت گیرد. البته امروز با توجه به عقب ماندگیهایی که وجود دارد، نیازمند تلاش مضاعفی هستیم و در این زمینه نیز، باید از تجربیات دیگران استفاده کنیم.

در این رابطه نکته ای که حائز اهمیت است اینکه؛ در برخورد با دنیای غرب می توان رویکردی گزینشی داشت و یا رویکردی تقلیدی. غرب دارای وجوه مثبت و منفی است؛ در تعامل با مجموعه غرب باید با تدبیر و مدیریت صحیح، و با رویکردی غیرتقلیدی، استفاده لازم را برد. ضمن آنکه باید هویت و سنتهای اصیل بومی را نیز حفظ کرد. بنابراین، این مقوله بسیار حساس مستلزم لوازمی نظیر غرب شناسی است و بهتر است که ما دقیقا طرف مقابل خود را بشناسیم و نسبت بین خود و طرف غربی را کاملاً مشخص، و تعریف کنیم؛ این نوع برخورد سبب می گردد که ما در مقوله تبادل علمی، اصالت خود را از دست ندهیم و جریان بیگانه گرایی و غرب زدگی که جهان اسلام و ایران را به خود مبتلا کرده است را از میان برداریم و بتوانیم بهره های لازم را برای اهداف عالی خود در طرح جامع توسعه و احیای تمدن ایرانی اسلامی ببریم. اگر تعامل با غرب فقط جنبه یک طرفه و ترجمه ای داشته باشد؛ دچار خسران فراوان می گردیم. جامعه ما نیازمند اجتهاد و نوآوری علمی در حوزه های مختلف علوم است. اگر تنها رویکرد ترجمه ای را تعقیب کرده و از تولید علم غافل شویم، همچنان دچار آفت بزرگی خواهیم بود. امروزه اگر بنا باشد که تحولی صورت گیرد، نباید تنها شاهد ترجمه از زبانهای دیگر به فارسی باشیم؛ بلکه باید از زبان فارسی به زبانهای دیگر نیز ترجمه صورت گیرد. ما باید به دنبال ترجمه معکوس باشیم و تولیدات علمی خود را به ویژه در حوزه علوم انسانی به زبانهای دیگر دنیا ترجمه کنیم، تا بتوانیم سهم ایران را در تولید علم جهانی که براساس نشر مقالات علمی در نشریات معتبر علمی (I.S.I) صورت می گیرد، بالا ببریم. ما در حوزه علوم انسانی به ویژه معارف اسلامی کارهای عظیمی انجام داده ایم که به زبانهای روز دنیا ترجمه نشده است. اگرچه در چند سال اخیر اقداماتی صورت گرفته است، اما هنوز جای بسیاری برای کار در این زمینه وجود دارد، تا در عرصه علمی دنیا حضور موفقی داشته باشیم حضوری، که در عرصه تولید علم نیز یاری رسان ما باشد.

در این رابطه می توان از تجربیات دیگران استفاده کرد. مثلاً؛ می توان از تجربیات ژاپن استفاده کرد که گروههای ترجمه در دانشگاهها تشکیل داده اند و مباحث علمی را از زبان ژاپنی به زبانهای مهم بین المللی ترجمه و منعکس می کنند و از این طریق ضعف پژوهشگران را جبران می کنند و در ضمن آنها نیز از مأموریت اصلی خود یعنی تولید علم نیز دور نمی مانند. در رشته های فنی، علوم پایه و پزشکی، بیشتر اصطلاحات و ادبیات مورد استفاده اصطلاحات علمی است وترجمه متون کار چندان مشکلی نیست؛ زیرا در فارسی نیز همان اصطلاحات استفاده می شود. در حوزه علوم انسانی پیچیدگیهایی وجود دارد که کار ترجمه را سخت می کند. ما باید محققان خود را به زبان روز دنیا مسلط کنیم و مراکز اجرایی علمی نیز، به گروههای ترجمه قوی مجهز شوند، تا بتوانند امر ترجمه را دنبال کنند. طبق آمارهای ارائه شده قریب ۴۰۰۰ مقاله منتشره در نشریات بین المللی وجود دارد که عمدتا در حوزه های غیر از علوم انسانی است و می توان با استفاده از ترجمه معکوس سهم مهمی را به علوم انسانی اختصاص داد. سهمی که می تواند سهم ایران را در I.S.I را به بیش از ۳۰۰ درصد افزایش دهد.

جواب سؤال سوم:

در این سؤال نکته ظریفی وجود دارد و آن استفاده از تعبیر «نهادینه سازی» است؛ زیرا بین نهادینه سازی و نهادسازی تفاوت است. گاهی اوقات ما در جامعه، به دنبال نهادسازی هستیم؛ یعنی به محض مطرح شدن یک موضوع، در پی ایجاد ساختار و تشکیلات و… هستیم. نهادینه سازی و فرهنگ سازی از مباحث کلیدی است که باید از این منظر به سوی تولید علم نگاه کنیم و از ساختارهای موجود استفاده کنیم.

باید در کنار سخن گفتن از رسانه ها و دانشگاهها و… از نهاد مهمتری که خانواده است، صحبت شود؛ نهادی که باید در کنار سایر نهادها به آن توجه کرد. اگر قبل از ورود به بحث نظام آموزشی کشور، به جایگاه این موضوع در نهاد خانواده توجه شود و به فرهنگ سازی در خانواده توجه شود مراحل کار آسان تر خواهد شد.

باید بررسی شود نظام آموزشی تا چه اندازه پاسخگوی نیاز ما است و تا چه اندازه بومی است. آیا آموزش موجود، آموزش فعال و تعاملی و توأم با پرسشگری است که دانش آموز بتواند در یک محیط مطمئن و آرامی به بحث و گفتگو بپردازد. فرهنگ دیکته ای، نمی تواند دانش آموز را وارد فضای علمی نموده و روحیه علمی و تحقیق را در او شکوفا سازد. روحیه پرسشگری و تحقیق، برای گام برداشتن و حرکت به سوی تولید علم ضروری است؛ رسانه ها نیز نقش مهمی دارند و باید در راستای تولید علم حرکت کنند و باید شیوه های غیرمستقیم فرهنگ پرسشگری و تحقیق و… را نهادینه سازند. بالا بردن سهم پژوهش، فقط به لحاظ کمی و یا با اعداد و ارقام صورت نمی گیرد، بلکه باید روحیه و فرهنگ را نهادینه کنیم؛ اگرچه بودجه و امکانات نیز، رکن لازم است و شاهد هستیم کشورهای موفق در این زمینه سهم بالایی را به تحقیقات اختصاص می دهند، ولی در کشور ما سهم اختصاص متناسب نیست.

علاوه بر موارد فوق به نکات دیگری باید توجه نمود. از جمله اینکه امروزه نسل جوان، در حوزه های مختلف نیازمند الگوهای موفق است؛ و الگوسازی می تواند در این زمینه نیز بسیار مؤثر باشد.

برای اینکه از محیط دانشگاه، نتایج مطلوبی بدست آوریم، لازم است که کلیه امکانات و بخشها و… با یکدیگر هماهنگ باشند و با مدیریتی صحیح و هدفمند به سوی نقاط هدف حرکت نمایند. استاد باید استادی کند و به راهنمایی بپردازد و بار عمده باید بر دوش دانشجو باشد تا واقعا دانشجویی صورت گیرد. در زمینه های فرهنگی و اجتماعی نیز باید دقت نمود که با توجه به شرایط حساس کشور در دو دهه دانشگاه به باشگاه سیاسی و حزبی تبدیل نشود و دانشگاه از مأموریت اصلی خود فاصله نگیرد. از جهت ساختاری و حقوقی نیز باید موانع تولید علم در دانشگاه مورد بررسی قرار گرفته و راهکارها و قوانین و بسترهای لازم برای این امر مورد توجه قرار گیرد.

مقوله تولید علم یک فرآیند است که باید از آموزش وپرورش و حتی خانواده، آغاز شود و در دانشگاه و حوزه و سایر مراکز علمی این پرسه کامل شود.

جواب سؤال چهارم:

دین ما دین علم و عقل است و جایگاه تفکر و اندیشه در متون دینی، بسیارمورد توجه قرار گرفته است. در قرآن کریم نیز فضیلت و برتری دانشمندان بر سایرین مورد تأکید بسیار قرار گرفته است و حتی علم و دانش را گمشده مؤمن تلقی کرده اند. و یک ساعت تفکر صحیح را از هفتاد سال عبادت برتر شمرده شده است. این ادبیات غنی، نشانگر جایگاه رفیع دانش جویی و پژوهشگری در دین اسلام است.

جواب سؤال پنجم:

انقلاب اسلامی با طرح شعارهای محوری نظیر استقلال، تقویت هویت ملی و اعتماد به نفس و… شاکله اصلی یک حرکت بومی و درونزا را برای توسعه ملی فراهم ساخت. از دویست سال گذشته که پای بیگانگان به کشور ما باز شد، شاهد رکود علمی و عقب ماندگی بودیم و اعتماد به نفس ملی تضعیف شد. هنر بزرگ انقلاب اسلامی و امام خمینی(ره)، ایجاد اعتماد به نفس در میان اقشار مختلف به ویژه جوانان بود. تاریخ چند هزار ساله ایران و اسلام نشان می دهد که «ما می توانیم». این، مهمترین دستاورد انقلاب اسلامی بود که در پرتو تعالیم وحیانی ارائه نمود. بنابراین، هسته اصلی تولید علم یعنی وجود اعتماد به نفس ملّی را مدیون انقلاب اسلامی هستیم، که خود ثمره مجاهدت های تاریخی مردم است و امروزه اگر شاهد حرکتهای موفق در حوزه علوم هسته ای و ژنتیکی و دفاعی و… ، ثمره همین ایجاد اعتماد به نفس در میان جوانان، پس از پیروزی انقلاب است.

جواب سؤال آخر:

اگر اجزای سیستم در این مسیر صحیح عمل نمایند و رویکردی نظامواره و سیستماتیک به این موضوع داشته باشیم و از بخشی نگری بپرهیزیم، بالطبع این خیزش انجام خواهد شد. مقوله تولید علم، مقوله ای زیربنایی است، نه روبنایی و ما باید فرهنگ سازی را در این حوزه و در این مقوله، ایجاد و تقویت کنیم.

کلیه نهادهای مؤثر در این زمینه؛ نظیر خانواده، مدرسه، دانشگاه، دستگاههای نظام به ویژه قوای سه گانه و تمامی مراکز دخیل در این موضوع باید به شکل منسجم عمل کنند و به ویژه دو رکن اصلی تولید علم یعنی حوزه و دانشگاه باید به مأموریتهای اصلی خود توجه نمایند. آنها باید به آسیب شناسی حرکتهای خود بپردازند و نواقص را جبران کنند تا انرژی لازم به جامعه و نسل جوان تزریق شود و امید به آینده و هویت در نسل جوان تقویت گردد و بدین ترتیب روحیه علمی نیز در آنها تقویت خواهد شد.

اگر به موارد مذکور عمل شود، بستر مناسب برای نهادینه سازی تولید علم در جامعه ایجاد می گردد و ساختارهای موجود بهینه سازی می شود؛ بنابراین بهتر است به جای ایجاد ساختارهای موازی و تکراری به متناسب ساختن ساختارها و تشکیلات با مأموریتهای تعریف شده پرداخته شود.

در برنامه های پنج ساله توسعه کشور در چارچوب چشم انداز بیست ساله نیز باید به موارد یاد شده در بحث توجه شود و طبق برنامه ریزی کلان کشوری عمل گردد تا افقی مطلوب در تمامی زمینه ها پیش روی ما قرار گیرد.

دکتر محمّدرضا دهشیری

جواب سؤال اول:

به نظر می رسد جنبش نرم افزاری و تولید علم از چند شاخصه برخوردار است که به عنوان نخستین معیار می توان به استقلال فکری اشاره کرد. بدین معنا که اندیشمندان جامعه با تکیه بر معیارهای اجتماعی که ریشه در باورها و ساختهای ذهنی جامعه دارد بتوانند آزادانه و مستقلانه به تولید اندیشه بپردازند. در هر جامعه ای تولید اندیشه و فکر بر بسترهای ذهنی و باورهای اجتماعی مبتنی است. با بررسی روند سکولاریزه شدن دنیای غرب ملاحظه می شود که آنها با تکیه بر نظریه پردازی اندیشمندانی نظیر روسو، ژان لاک و مونتسکیو مبانی دموکراسی سکولار را پایه ریزی کرده اند. ما هم برای اینکه بخواهیم نظام مردمسالاری دینی که به عنوان دستاورد نظری انقلاب اسلامی محسوب می شود را به جهانیان معرفی کنیم، نیازمند تولید اندیشه مبتنی بر بنیادهای جمهوریت و اسلامیت هستیم، تا از این رهگذر بتوان اندیشه ای را عرضه کرد که در آن مبانی ارزشی دینی و روشها و شیوه های عقلانی ملهم از مقتضیات کنونی جهان مورد توجه قرار گرفته است.

به عبارت دیگر، شایسته است علاوه بر حفظ باورها و ارزشهای بومی تلاش لازم به عمل آید تا دستاوردهای دیگر جوامع مورد بهره برداری قرار گیرد. بنابراین برخورداری از استقلال فکری برای تولید اندیشه مبتنی بر باورهای صدقی جامعه حائز اهمیت است تا از این رهگذر بتوان دالّهایی متناسب بامدلول اجتماعی را به جامعه و جهانیان عرضه کرد.

شاخصه دوم نهضت تولید علم و جنبش نرم افزاری این است که مفاهیم بگونه ای عرضه شود که قابلیت فهم و درک توسط دیگر جوامع را داشته باشد. یکی از مشکلات ما در حال حاضر، عدم شناخت دیدگاههایمان توسط دیگر جوامع است؛ علت هم اینست که تلاش نکردیم اندیشه های خود را به دیگران بشناسانیم. بیشتر ابعاد اندیشه انقلاب اسلامی یا از سوی اندیشمندان غربی عرضه شده به گونه ای که آنها با ساختارهای ذهنی خود انقلاب اسلامی را به تصویر کشیده اند و یا از سوی اندیشمندان عرب تفسیرشده است که آنها نیز با دیدگاه مبتنی بر اهل سنت انقلاب اسلامی را به عنوان انقلابی شیعی معرفی و تحلیل کرده اند. برخی از تفسیرها هم از سوی سلطنت طلبانی ارائه شده که حکومت پهلوی مورد نظر آنها واژگون شده است. آنها انقلاب اسلامی را به عنوان انقلابی متحجر و واپسگرا به جهانیان معرفی کرده اند. همچنین اندیشه انقلاب اسلامی از سوی گروههای ضد انقلابی که پس از انقلاب تصفیه شده اند، نظیر جریانات بنی صدر یا منافقین تجزیه و تحلیل شده است؛ که این گروه پس از انقلاب، در صدد آن برآمدند که نظام فعلی را به عنوان یک نظام خشونت گرا و انحصار طلب به جهانیان معرفی کنند.

با این وجود اندیشمندان بومی انقلاب اسلامی در صدد برنیامده اند که جوهر انقلاب اسلامی را به جهانیان عرضه کنند و این یکی از مشکلات اساسی ما قلمداد می شود که تاکنون نیز گریبانگیر ما بوده است. در واقع، نخبگان فکری کشور درصدد آن برنیامده اند که افکار و اندیشه های انقلاب اسلامی را به دیگران بشناسانند، بر این اساس، یک سلسله سوء تفاهم ها و سوء برداشت ها در نگرش دیگران نسبت به عملکرد جمهوری اسلامی بروز کرده است؛ به عنوان مثال، اگر ما می توانستیم مبانی نظری نگاه خود به مقوله حقوق بشر را به جهانیان عرضه کنیم، آنها جمهوری اسلامی را ناقض حقوق بشر معرفی نمی کردند.

در این زمینه علاوه بر قصور اندیشمندان ما در نظریه پردازی، تلاش لازم و کافی برای ساده سازی مفاهیم نیز که از اهمیت بالایی برخوردار است صورت نگرفته است؛ بدین معنا که به دلیل اینکه مبانی اندیشه اسلامی مبتنی بر یک سلسله مبانی فقهی و قرآنی است، درصدد بر نیامده ایم تا آن واژه ها را به صورت روزآمد و قابل فهم به جهانیان عرضه کنیم. از این رو، پژوهشگری که خواهان درک اندیشه های ماست، باید ابتدا به نوعی با فقه اسلامی و مفاهیم عالیه قرآنی آشنا گردد تا سپس بتواند به درک اندیشه ما بپردازد. این واقعیت در راه شناساندن اندیشه انقلاب اسلامی مانعی بزرگ ایجاد کرده است. بنابراین ما باید بتوانیم باتکیه بر تلاش نخبگان فکری خود، در جهت ارائه مفاهیم به صورت ساده، روز آمد و قابل فهم به جهانیان کوشش نمائیم.

نکته دیگری که در جنبش نرم افزاری از اهمیت بسزایی برخوردار است آنکه ما تاکنون شاهد استیلای حوزه سیاست برحوزه های فرهنگ، اقتصاد و اجتماع بوده ایم؛ بدین معنا که به دلیل سیاست زدگی جامعه ما، مقولات فکری و فرهنگی نیز تحت الشعاع موضوعات سیاسی قرارگرفته است؛ یعنی علم از تحولات سیاسی جامعه تأثیر پذیرفته است و دلیل این امر نیز تحولاتی است که پس از انقلاب بروز کرده است. به عنوان مثال: درگیریهایی که در عرصه داخلی، با منافقین و گروههای معاند پیش آمد و نیز مشکلات پدید آمده در دوران جنگ، موجب استیلای فضای سیاسی امنیتی بر جامعه ایران شد. تلاشهایی که پس از جنگ برای کاهش استیلای حوزه سیاست بر دیگر حوزها مبذول شد، چندان نتیجه نداد؛ به گونه ای که به رغم تلاشهای صادقانه مسئولان نظام، در مقطعی خاص شاهد استیلای سیاست براقتصاد و در دوره ای دیگر شاهد استیلای سیاست بر فرهنگ بودیم.

مقام معظم رهبری با اعلام جنبش نرم افزاری و نهضت تولید علم در پی آن بودند که اهمیت حوزه فرهنگ و اندیشه را به عنوان حوزه استقلالی و در عین حال حوزه استیلایی و استعلایی برحوزه های سیاست، اقتصاد و اجتماع در سطح جامعه معرفی کنند؛ چرا که هر چه در عرصه اندیشه سیاسی و اندیشه اقتصادی بروز می کند، حاصل تلاشهای فکری نخبگان جامعه در عرصه های فکری، فرهنگی و ارتباطی است.

بنابراین ایشان با این ابتکار در صدد بودند تا استقلال حوزه فرهنگ و اندیشه را در جامعه مورد تأکید قرار دهند که این مهم باید همواره به عنوان یک ضرورت مورد توجه قرار بگیرد.

بحث دیگری که در رابطه با نهضت تولید علم مطرح است، نهضت ترجمه است. در جامعه ما در یک زمان، ناگهان تب ترجمه بالا گرفت؛ البته بنده شخصا معتقدم که ترجمه به عنوان زمینه اولیه تولید دانش و انتقال اندیشه حائز اهمیت بسیار است؛ به عبارتی جامعه ای که از افکار دیگر جوامع آگاه نباشد، نمی تواند به تولید اندیشه بومی بپردازد. یکی از ضرورتهای تولید اندیشه بومی شناخت دیدگاههای دیگر جوامع است تا بتوان با در نظر گرفتن نقطه نظرات آنان، اندیشه های خود را نیز به صورت روز آمد و متناسب با مقتضیات زمان ارائه کرد. بنابراین بنده اعتقاد دارم ترجمه همچنان حائز اهمیت است؛ اما ترجمه نقش وسیله و مجرا را دارد، نه هدف! یعنی؛ نباید در ترجمه متوقف بشویم؛ بلکه ترجمه بایستی مرحله ای باشد که از آن گذر می کنیم و در پی آن برای تولید اندیشه متناسب با ذهنیت و ساختارهای ذهنی جامعه تلاش می کنیم.

حال آنکه مشکل عمده جامعه مااین بود که با تکیه بر همان ترجمه ها و اولویت بخشی و با ارزش دانستن متون ترجمه ای، آنها را به عنوان تنها ملاک و معیار برای تولید اندیشه در نظر می گرفتند و بدین ترتیب ما بجای تولید اندیشه، شاهد مصرف اندیشه بودیم.

در واقع، جامعه ای موفق است که بتواند بین تولید اندیشه، توزیع اندیشه و مصرف آن توازن برقرار کند. اگر جامعه ای مصرف زده، نسبت به اندیشه های دیگران باشد، باز هم چنین جامعه ای به هیچ وجه در صدد زایش فکری بر نمی آید. اگر توزیع کننده صرف اندیشه دیگران باشیم، هرگز به فکر اینکه بتوانیم اندیشه ای قوی را ارائه کنیم، بر نمی آئیم و اگر صرفا به فکر تولید اندیشه باشیم، بدون اینکه در صد توزیع و مصرف اندیشه برآییم، باز هم موفق نخواهیم بود. امروزه ملاحظه می شود کتابهای متعددی در عرصه چاپ و نشر کشور عرضه شده است؛ ولی مخاطبان و خوانندگان چندانی در جامعه ندارد؛ یعنی تولید اندیشه صورت گرفته، ولی نسبت به قرائت و مصرف آن کالاهای فرهنگی اقدام بایسته به عمل نیامده است. بنابراین باید بین تولید، توزیع و مصرف تناسب وجود داشته باشد.

در واقع، جامعه ما در هر سه مورد، با مشکل مواجه است؛ چه در عرصه تولید اندیشه، چه در حوزه توزیع آن و چه در زمینه مصرف کالاهای فرهنگی.

بنابراین هدف مقام معظم رهبری از طرح جنبش نرم افزاری، معطوف نمودن توجه جامعه به مقوله تولید علم و فکر است؛ اما لازمه توجه به تولید اندیشه آنست که تمهیداتی هم برای توزیع و مصرف اندیشه بکار بسته شود. من معتقدم که از هم اکنون شایسته است برای علاقمند کردن جوانان، به مصرف کالاهای فرهنگی و علاقمند کردن همزمان دانشجویان و استادان به مطالعه این کتب؛ گامهای عملی برداشته شود که یکی از راهها، ایجاد ذهنیت آرام و فارغ از دغدغه، برای استادان و دانشجویان است تا بتوانند فارغ از هر گونه دشواری معیشتی، به مطالعه کتب یا توزیع یا مصرف اندیشه اهتمام کنند.

جواب سؤال دوم:

داشتن نگرش تمدنی به انقلاب اسلامی و هویت ملی خود در زمره ضروری ترین شاخصها برای تعامل با جهان خارج به شمار می آید. به این معنا که انقلاب اسلامی نه تنها از جنبه های سیاسی که از جنبه های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و بطور کلی، جنبه های نرم افزاری و سخت افزاری باید مورد اهتمام قرار گیرد.

پس نخست باید انقلاب اسلامی را به عنوان انقلابی تمدنی تلقی کرد در حالیکه ما، نسبت به این انقلاب نگاهی تقلیل گرا داریم؛ یعنی می خواهیم اسلام را با نگاه صرفا سیاسی به دیگر جوامع معرفی کنیم. در حالیکه اسلام فقط جنبه سیاسی ندارد. بلکه اسلام از جنبه های اعتقادی، عبادی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و اخلاقی نیز برخوردار است. بنابراین، اولین گام در رابطه با تعامل و تبادل با دنیای غرب آنست که اسلام و انقلاب اسلامی را با نگرشی تمدنی؛ یعنی یک نظام ارزشی جامع و همه جانبه نگر مورد بررسی قرار دهیم. اگر با یک نگاه تقلیل گرای ایدئولوژیک و سیاسی به انقلاب اسلامی نگاه کنیم، در آن صورت به هیچ وجه به تعامل با دنیای غرب بر نخواهیم خاست؛ بلکه این نقطه آغاز تضاد میان دو تمدن اسلامی و تمدن غرب خواهد بود.

پس اولین گام در راه چنین شناختی، برخورداری از یک نگاه وسیع و جامع به تمدن اسلامی است. لازم است ابتدا در صدد شناخت کلیه اجزاء، عناصر و مؤلفه های فرهنگ و تمدن خودی برآییم تا بتدریج بتوانیم آن جنبه هایی را که قابلیت همکاری و تبادل دارد، مورد توجه قرار دهیم؛ اما اگر از عرصه سیاسی آغاز کنیم؛ به یقین موجب شروع درگیری و تنش خواهد بود.

نکته دیگر برای تعامل با دنیای غرب اینست که ما بین ارزش و روش تمایز قائل شویم. به عنوان مثال دموکراسی ارزش نیست، بلکه روشی است برای اداره جامعه. بر این مبنا، شایسته است این قالب و این ساختار، متناسب با فرهنگ جامعه شکل بگیرد. اگر در تعامل با دنیای غرب، ارزشهای واقعی را در اندیشه های آنها جستجو کنیم، در آن صورت مادچار از خود بیگانگی در برابر فرهنگ غرب شده ایم و این نه تنها منجر به تعامل نخواهد شد، بلکه نوعی اقتباس یک سویه قلمداد می گردد. به طور کلی، برای تعامل با دنیای غرب باید غرب پژوه بود؛ نه غرب ستیز یا غرب پذیر.

یعنی نه رویکرد غرب ستیزی پاسخگوی نیازهای ماست و نه رویکرد اقتباسی و انقیادی در قبال تمدن غرب؛ بلکه رویکردی گزینش گر به صورت آگاهانه و براساس نیازهای بومی می تواند پاسخگوی نیاز ما برای تعامل با غرب باشد.

نکته سوم اینکه، این تعامل نیازمند تحقق شرطها و لوازمی است که از جمله آن می توان به برابری اندیشه و تمدن دو طرف اشاره کرد. اگر تصور کنیم که تمدن غرب تمدنی متفوّق برماست؛ چرا که به لحاظ قدرت نظامی و تکنولوژیک برتری دارد و بنابراین، خود را در مقابل آن تمدن مقهور بدانیم و احساس فروتنی در قبال فرهنگ و تمدن غرب بکنیم، در آن صورت تعامل و تبادل معنا ندارد. تعامل و تبادل بایستی از یک ندّ در مقابل ندّی دیگر صورت بگیرد؛ یعنی میان دو فرهنگ و تمدن یکسان امکان تبادل وجود دارد؛ بگونه ای که هر دو طرف بتوانند از یکدیگر و اندیشه های هم اقتباس کنند. البته در عمل ما بیشتر از جهان غرب تأثیر پذیرفته ایم و اقتباس اندیشه های نخبگان غربی را مورد توجه قرار داده ایم، که شایسته تأمل است؛ اما در مورد اینکه چگونه فرهنگ و تمدن غرب از ما اقتباس کند؛ باز هم نیازمند شناخت جنبه هایی هستیم که بتوانیم دیدگاههای خود را به جهان غرب عرضه کنیم و آنها را مورد تبیین برای فهم و درک متقابل قرار دهیم.

جواب سؤال سوم:

در اینکه نقش نهادهای جامعه پذیر در فرآیند تولید علم از اهمیت بسزایی برخوردار است، تردید ی نیست؛ یعنی جامعه بایستی در جهت در اولویت قرار دادن محور دانش و علم آموزی، از ابتدا گامهای مؤثری بردارد و در عرصه آموزش و پرورش نیز، لازم است مدارس اعم از ابتدایی، راهنمایی و دبیرستانها، در جهت ارائه الگویی بومی برای تفکر نسل جوان گامهایی بردارند.

این امر مستلزم شناساندن چهره ها و اسطوره های علمی و ادبی کشور است، تا احساس غرور در جوانان پیدا شود که برای تولید علم و کسب افتخار و همچنین افزودن برگ زرینی بر افتخارات کشور، تلاشهای بیشتری بکنند. بنابراین، برای اینکه دانش آموزان به تولید علم علاقمند شوند، باید ابزارهای تشویقی مؤثری در نظر گرفته شود. البته المپیادهایی برگزار می شود و جوایزی که برای افراد مختلف در نظر گرفته شده، می تواند در تشویق دانش آموزان مؤثر واقع شود.

کتابهای درسی دانشجویان باید در جهت تعلم و درک و فهم بیشتر آنها طراحی شود. بنابرین افزایش روحیه ابتکار و خلاقیت در دانش آموزان از اهمیت بسزایی برخوردار است.

در دانشگاهها به عنوان عرصه تولید علم، دانشجویان باید از اینکه صرفا درگیر فعالیتهای سیاسی بشوند، و از عرصه علم آموزی و اندیشه ورزی غفلت کنند، پرهیز نمایند. آفت علم آموزی دانشجویان اینست که موضوعات سیاسی را بر موضوعات علمی اولویت ببخشند.

البته تلاشهایی که تاکنون در مورد تشکیل انجمنهای علمی در دانشگاهها صورت گرفته است، به نوعی صبغه علمی و اندیشه ای دانشگاهها را در مقایسه با جنبه های سیاسی آن افزایش داده، که این امر قابل تقدیر است و نیاز به تلاش بیشتری در این زمینه نیز وجود دارد.

رسانه ها نیز به دلیل اینکه می توانند به جریان سازی، بسترسازی و نیز آماده کردن افکار عمومی و رشد خلاقیت های فکری و ذهنی افراد بپردازند، از اهمیت بسزایی برخوردارند، با توجه به اینکه جامعه ما دائم با رسانه های مکتوب مانند؛ روزنامه ها و نیز رسانه های دیداری و شنیداری در ارتباط است، نخبگان رسانه ای می توانند نقش خود را در ترغیب مردم به تولید علم بخوبی ایفا کنند. ولی همین رسانه ها اگر به گونه ای عمل کنند که مردم را نسبت به آینده ناامید کنند و یا جوّ تنش و درگیری و بی اعتمادی را در جامعه دامن بزنند، در آن صورت مردم را از تولید علم و اندیشه به دور داشته اند.

تولید علم و اندیشه نیازمند روحیه و فضای متعادل، آرام، منطقی و قانونی است که هرگاه یکی از این جنبه ها خدشه دار شود، جامعه از تلاش برای علم آموزی غافل می ماند.

بنابراین، بنده معتقدم که نهادهای جامعه پذیر، از اهمیت بسیاری برخوردارند، پس نباید نقش و دیدگاه هر کدام نقش و جایگاه دیگری را خنثی کند؛ بدین معنا که اگر یکی دیگر از نهادهای جامعه پذیر نظیر خانواده، نقش و کارکرد نهاد دیگر جامعه پذیر مانند؛ رسانه، مدرسه و یا دانشگاه را خنثی کند، در آن صورت ابزارهای جامعه پذیر کننده، به صورت هماهنگ عمل نکرده اند. در نتیجه؛ جامعه آن اجماع و وفاق لازم را برای تولید علم و اندیشه ورزی پیدا نمی کند بنابراین لازم است میان همه این نهادها، همگونی، هماهنگی، و انسجام برقرار باشد و گرنه هر یک از این نهادها با کارکردشان، کارکرد دیگری را خنثی می کنند.

جواب سؤال چهارم:

دین اسلام دینی است که همه ما را به فراگیری دانش ترغیب کرده است؛ چه مرد و چه زن، به علم آموزی دعوت شده اند. «طلب العلم فریضه علی کل مسلم و مسلمه» همچنین کسانی صرفا خشیت الهی دارند که عالم باشند، «انما یخشی ا.. من عباده العلماء». و بررسیهای موجود هم نشان داده که همیشه علم و دین مکمل یکدیگر بوده اند؛ یعنی دین چراغ هدایت و راهنمایی بوده و علم راهی بوده است برای اینکه آن آموزه های دینی در جامعه پیاده شود. از اینرو، علم و دین هر دو در جهت کشف اسرار آفرینش اشتراک هدف دارند.

در رابطه با نقش و جایگاه تولید علم در دین، برخی سوء برداشتها وجود دارد که در این زمینه بایستی اندیشمندان ما جامعه را آگاهتر کنند. این سوء برداشتها به چند دسته تقسیم می شود:

بعضی ازاین سوء برداشتها ناشی از مقایسه اسلام با مسیحیت است. یعنی؛ اسلام را همانند مسیحیت قرون وسطایی قلمداد می کنند که به نام دین، علم را در مذبحه قرار می داد و با یک سلسله دروغهای مذهبی مانع پیشرفت علم می شد، عده ای تلاش می کنند که اسلام را با همان نوع از دین مقایسه کنند؛ در حالیکه دین اسلام به هیچ وجه معتقد به چنین جزم اندیشیهایی نیست و معتقد است که علم، در حوزه اباحات و در منطقه الفراغ قرار دارد؛ یعنی عرصه ای که در آن همه می توانند آزادانه بیندیشند، البته ما معتقدیم که بایستی بستر و فضای مناسبی فراهم شود که همه بتوانند آزادانه بیندیشند؛ یعنی اگر یک سلسله تعصبات، پیشداوریها، خیالپردازیها، تو همات و خرافات در جامعه فراگیر شود، مانع از علم اندوزی و علم آموزی می گردد.

مشکل دیگری که در رابطه با شناخت و درک نگاه اسلام به علم وجود دارد اینست که عده ای معتقدند که اسلام دینی است که حوزه عقل را محدود کرده است. به عبارتی دیگر، آنها معتقدند که عقل حوزه ای متمایز از دین است و علوم دینی و وحیانی یک حوزه مجزا از حوزه علم را تشکیل می دهند. در حالیکه در دین اسلام دایره عقل آنقدر گسترده است که ما صرفا به عقل ابزاری معتقد نیستیم؛ یعنی عقلی که با کوتاهترین وسیله، در کوتاهترین زمان و با آسانترین روش به هدف برسیم. بلکه علاوه بر عقل ابزاری معتقد به عقل غایی و عقل اخلاقی نیز هستیم.

عقل غایی یعنی؛ انسان برخوردار از عقلی است که غایت جهان هستی را درک کند و عقل اخلاقی هم شامل برگزیدن راهها و روشهایی می شود که ما را برای رسیدن به هدف یاری می رساند؛ راههایی که بایستی از مشروعیت نیز برخوردار باشند.

اگر هدف ما مقدس و مشروع است راهها و وسیله های ما نیز باید مقدس و مشروع باشد. و اینجاست که سخن ماکیا ولی که «هدف وسیله را توجیه می کند» مردود تلقی می گردد.

بنابراین نه تنها نگاه اسلام به عقل یک نگاه تضییقی نیست؛ بلکه نگاه موسعی است که دایره وسیعی را برای عقل قائل است؛ چه عقل عملی و چه عقل نظری!

از اینروست که علما گفته اند «کلما حکم به العقل، حکم به الشرع. و کلما حکم به الشرع حکم به العقل» ؛ یعنی آنقدر این دو حوزه با یکدیگر ارتباط نزدیک دارند که هیچ یک از این دو از یکدیگر مجزا نیستند. آموزه های دینی و وحیانی، بر منطق خرد ورزی منطبق است و عقلانیت ماهم در راستای آموزه های دینی و وحیانی است.

این هم سوء برداشتی است که در این مقوله با آن مواجهیم. از این رو، عده ای چنین تصور می کنند که بایستی این برداشتها درباره نگاه دین به علم زد و ده شود و به نوعی نسبت به اصلاح این افکار اهتمام لازم به عمل آید.

همچنین در مورد نگاه دین به علم این سوء برداشت وجود دارد که علم را صرفا همان علوم تجربی تلقی می کنند؛ در حالیکه دایره علم محدود به علوم تجربی نیست و اینگونه نیست که بر مشاهده و آزمون و تجربه استوار باشد؛ بلکه اعم از علوم انسانی وتجربی و علوم پایه است.

در حوزه علوم انسانی نه تنها هیچگونه تباینی میان آموزه های علم