خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل تأثیر تشیع در الگوی همسرگزینی ایرانیان

تحولی در ارائه‌ها با فایل پاورپوینت کامل تأثیر تشیع در الگوی همسرگزینی ایرانیان!

اگر به دنبال یک روش ساده اما حرفه‌ای برای ارائه‌ی مطالب خود هستید، فایل پاورپوینت کامل تأثیر تشیع در الگوی همسرگزینی ایرانیان بهترین انتخاب شما خواهد بود. فایل پاورپوینت کامل تأثیر تشیع در الگوی همسرگزینی ایرانیان از پایه بر اساس اصول طراحی مدرن ساخته شده و تضمین می‌کند که اسلایدهای شما جذاب، منظم و آماده‌ی استفاده باشند.

فایل پاورپوینت کامل تأثیر تشیع در الگوی همسرگزینی ایرانیان شامل 108 اسلاید است که با ترکیب بصری زیبا و چیدمانی حرفه‌ای، ارائه‌ی شما را به سطحی بالاتر می‌برد.

چرا باید از فایل پاورپوینت کامل تأثیر تشیع در الگوی همسرگزینی ایرانیان استفاده کنید؟

✔ طراحی حرفه‌ای: هر اسلاید فایل پاورپوینت کامل تأثیر تشیع در الگوی همسرگزینی ایرانیان با دقت بالا تنظیم شده تا بیشترین تأثیر را روی مخاطبان بگذارد.

✔ صرفه‌جویی در زمان: نیازی نیست ساعت‌ها وقت خود را برای طراحی پاورپوینت بگذارید، همه چیز آماده است.

✔ استفاده‌ی آسان: بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، کافی است فایل را باز کنید و ارائه دهید.

✔ فایل پاورپوینت کامل تأثیر تشیع در الگوی همسرگزینی ایرانیان قابل استفاده در هر محیطی: چه در دانشگاه، چه در جلسات کاری، فایل پاورپوینت کامل تأثیر تشیع در الگوی همسرگزینی ایرانیان حرفه‌ای نیاز شما را کاملاً برآورده خواهد کرد.

متمایز باشید!

دیگر نگران بهم‌ریختگی یا طراحی‌های غیرحرفه‌ای نباشید. فایل پاورپوینت کامل تأثیر تشیع در الگوی همسرگزینی ایرانیان به شما این امکان را می‌دهد که بدون دغدغه روی محتوای خود تمرکز کنید و ارائه‌ای تأثیرگذار داشته باشید.

همین حالا دریافت کنید و تجربه‌ای متفاوت از ارائه‌های حرفه‌ای را داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تأثیر تشیع در الگوی همسرگزینی ایرانیان :

چکیده

همسرگزینی در جامعه ایران از جنبه های متعدد، تحت تأثیر آموزه های مذهب شیعه قرار دارد که نگارنده درصدد بیان میزان و موارد این تأثیرگذاری بر الگوی ازدواج در جامعه ایران می باشد. قداست و ارزش معنوی ازدواج، نقش والدین در انتخاب همسر برای فرزندان، قاعده محرمیّت، قاعده درون همسری دینی و مذهبی، الگوی چندهمسری، رسم مهریه و آداب مربوط به زمان اجرای مراسم عقد و عروسی و الگوی ازدواج موقّت از مواردی هستند که تأثیر آموزه های اسلامی و شیعی بر آن ها آشکارتر است.

مقدّمه

نقش خطیر و بی بدیل نهاد خانواده در تولید و پرورش انسان ها آن را کانون توجه بیشتر مکاتب فکری و فلسفی الهی و مادی گردانیده است. در این میان، دین اسلام و به طور خاص، مذهب تشیّع به دلیل آنکه سعادت حقیقی و اخروی انسان ها را هدف غایی خود قرار داده و با توجه به ارتباط تنگاتنگی که بین دنیا و آخرت قایل است، دیدگاه ها، خط مشی ها و رهنمودهای فراوانی در مورد خانواده ارائه داده؛ چرا که اولیای دین نسبت به نقش سرنوشت ساز این نهاد اجتماعی در تأمین سعادت فرد و جامعه و دنیا و آخرت وقوف کامل داشته اند.

در این مقاله، از جایگاه ازدواج، سنّ ازدواج، آزادی انتخاب، همسان همسری، محرمیّت، درون همسری دینی و مذهبی، تک همسری، مهریه، مراسم عقد و عروسی و ازدواج موقّت سخن به میان آمده است.

۱. جایگاه ازدواج

نهاد ازدواج در اصل، از نیازهای طبیعی مرد و زن به یکدیگر سرچشمه می گیرد و تداوم آن نیز تا حد زیادی در گرو استمرار همین نیازهاست. ولی عوامل و موانع اجتماعی فرهنگی نیز همواره نقش قابل توجهی در استحکام و تداوم رابطه زناشویی یا سستی و گسست آن ایفا کرده اند. یکی از این عوامل فرهنگی تأثیرگذار، که بیشتر از سوی ادیان الهی مورد تأکید قرار گرفته، تقدّس یافتن پیوند زناشویی است. واضح است که تقدّس داشتن یک پدیده، به ویژه هنگامی که به صورت یک نگرش عمومی درآید، تأثیر عمده ای بر تحکیم موقعیت آن و متقابلاً تضعیف اراده ها و کنش های ناهمسو به جا می گذارد. به باور صاحب نظران، یکی از عوامل مهم سقوط جایگاه خانواده در جوامع غربی و گسترش طلاق و دیگر آسیب های اجتماعی مربوط به آن، فرایند عمومی دنیوی شدن یا غیردینی سازی(۱) بوده که افزون بر سایر حوزه های حیات اجتماعی، نهاد خانواده را نیز به شدت تحت تأثیر قرار داده؛ زیرا باعث شده است ازدواج، که پیش تر اقدامی مقدّس و دینی تلقّی می شد، قداست خود را از دست بدهد و به یک قرارداد مدنی صرف مبدّل گردد.

اسلام، آن گونه که از آیات و روایات متعدد استفاده می شود، کوشیده است نگرش عمومی مسلمانان را به این سمت هدایت کند که ازدواج را عملی مقدّس و موجب جلب رضایت خداوند تلقّی کنند. بر حسب روایتی معروف، پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله فرمودند: «نزد خداوند هیچ چیز محبوب تر از خانه ای نیست که به واسطه ازدواج آباد می شود، و نزد خداوند هیچ چیز مبغوض تر از خانه ای نیست که به واسطه طلاق از هم می پاشد.»(۲) همچنین در خطبه عقد ازدواج، که از سنّت های مذهبی ازدواج در بین ایرانیان است و معمولاً توسط روحانیان قرائت می گردد، به حدیثی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله تبرّک جسته می شود که بر حسب آن ایشان فرمودند: «ازدواج سنّت من است. پس هر کس از سنّت من روی گرداند، از من نیست.»(۳)

از این رو، ازدواج در ایران به رغم برخی دشواری ها، همچنان از جایگاه والایی برخوردار است و بر خلاف تعدادی از جوامع غربی، که در آن ها تشکیل خانواده و نیز انحلال خانواده به تدریج به صورت عملی عادی و نه چندان مهم درآمده، از نظر جوان ایرانی، انتخاب همسر و تشکیل خانواده یک مرحله مهم و سرنوشت ساز در زندگی اوست و برعکس، طلاق و از هم پاشیدن کانون گرم خانواده، ضربه ای جبران ناپذیر تلقّی می شود.

۲. سنّ ازدواج

از مهم ترین عوامل تأثیرگذار بر سنّ ازدواج، خاستگاه طبیعی این نهاد اجتماعی است و همین امر مشابهت جوامع گوناگون را از نظر تأکید بر بلوغ طبیعی دختر و پسر به عنوان شرط اصلی ازدواج توجیه می کند. از سوی دیگر، نقش عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی نیز در سنّ ازدواج انکارناپذیر است و به همین دلیل، شاهد تفاوت سنّ ازدواج در جوامع گوناگون و نیز در زمان های متفاوت در جامعه ای واحد هستیم. بدون شک، آموزه های دینی نیز، که از عناصر مهمّ فرهنگی اند، در بیشتر جوامع نقش عمده ای در این خصوص ایفا کرده اند.

الگوی سنّی ازدواج در ایران در چند دهه گذشته، برایند تأثیر متقابل عوامل مزبور بوده است؛ از یک سو، تحوّلات اجتماعی اقتصادی در جهت افزایش سنّ ازدواج عمل کرده اند، به طوری که در سال ۱۳۷۵ میانگین سن در اولین ازدواج در شهرها به بیش از ۲۶ سال برای مردان و ۵/۲۲ سال برای زنان رسیده است، در حالی که این رقم در سال ۱۳۴۵ بیش از ۲۵ سال برای مردان و ۱۹ سال برای زنان بوده است.

از سوی دیگر، جهت گیری دین به سمت کاهش سنّ ازدواج و کم کردن فاصله آن با سنّ بلوغ طبیعی است. در روایتی که از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله نقل شده، دوشیزگان به میوه های روی درخت تشبیه شده اند، از این حیث که تأخیر در چیدن میوه ها باعث می شود گرمای آفتاب آن ها را فاسد نموده؛ بادها آن ها را پراکنده سازند. به همین سان، دوشیزگانی که به بلوغ می رسند، چنانچه ازدواجشان به تأخیر افتد، در معرض فساد و انحراف قرار می گیرند.(۴) همچنین در روایتی آمده است: از جمله حقوق فرزند بر پدر آن است که وقتی به بلوغ رسید، پدرش امر ازدواج او را مهیّا گرداند.(۵)

روشن است که دین برای ازدواج در سنین پایین تر جنبه الزامی قایل نشده، بلکه آن را به عنوان اولویت مطرح کرده است. بدین لحاظ، جای تعجب نیست که جامعه مسلمان و غالبا شیعی مذهب ایران تحت تأثیر ضرورت های اجتماعی و اقتصادی با افزایش سنّ ازدواج کنار آمده و آن را پذیرفته است.

در مورد ازدواج کودکان نابالغ نیز وضع به همین قرار است؛ یعنی اسلام به دلیل برخی کارکردهای مثبت این نوع ازدواج، مانند انتقال ارث یا همبستگی میان قبایل و عشایر، اصل مشروعیت آن را امضا نموده، ولی نه تنها آن را الزامی ندانسته، بلکه حتی تشویقی هم نسبت به آن ابراز نکرده است. از این رو، با وجود رواج نسبی این نوع ازدواج در دوره های گذشته، در دوران معاصر از میزان آن به شدت کاسته شده است، به طوری که می توان گفت: عرف امروزی آن را به عنوان ازدواجی حقیقی برنمی تابد و تنها در برخی شرایط خاص، مانند زمانی که برای حل مشکلات محرمیّت در یک خانواده به ازدواجی صوری نیاز است، به عقد ازدواج با کودکان متوسّل می شوند.

تغییرات الگوی سنّی ازدواج در ایران طی دهه های گذشته به نحوی در قوانین مدنی کشور نیز بازتاب یافته اند. ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی مصوّب سال ۱۳۱۳ ازدواج دختران پیش از رسیدن به سنّ پانزده سال تمام و ازدواج پسران قبل از رسیدن به سنّ هجده سال تمام را بجز در موارد اقتضای مصلحت ممنوع اعلام کرده بود. در ماده ۲۳ قانون جدید حمایت خانواده، مصوّب سال ۱۳۵۳ سنّ قانونی ازدواج دختران به هجده سال تمام و پسران به بیست سال تمام افزایش یافت. اما در اصلاح سال ۱۳۶۱، ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی به گونه ای تغییر یافت که با احکام شرع اسلام انطباق یابد. طبق قانون اخیر، «نکاح قبل از بلوغ ممنوع است» و در تبصره آن نیز چنین مقرّر شده است که «عقد نکاح قبل از بلوغ با اجازه ولی صحیح است، به شرط رعایت مصلحت مولّی علیه.»

بدیهی است پایین آوردن سنّ قانونی ازدواج به خودی خود موجب کاهش سنّ واقعی ازدواج نمی شود، ولی این نیز موجّه به نظر نمی رسد که قانونگذار به بهانه بالا بودن سنّ واقعی ازدواج، در جهت سازگار نمودن قانون با اوضاع واقعی، سنّ قانونی ازدواج را افزایش دهد و به این صورت، مانعی بر موانع ازدواج جوانان بیفزاید.

۳. آزادی انتخاب

جوامع به طور کلی، به دو دسته جمع گرا و فردگرا تقسیم می شوند. در جوامع جمع گرا، به دلیل جایگاه ویژه ای که شبکه خویشاوندی از آن برخوردار است، معمولاً از نقش جوانان در انتخاب همسر کاسته می شود و برعکس، نقش والدین و دیگر بزرگ ترهای خانواده گسترده اهمیت بیشتری می یابد. اما در جوامع فردگرا، به دلیل آنکه فرد محوریت می یابد و خواسته ها، منافع و حقوق فردی کانون توجه قرار می گیرند، نقش والدین و دیگر اعضای خانواده گسترده در انتخاب همسر برای جوانان کم رنگ می شود و موافقت آنان شرط ازدواج پسر یا دختر جوان تلقّی نمی گردد.

به نظر می رسد الگوی شیعی همسرگزینی از حیث نظری، تلفیقی از اصول فردگرایی و جمع گرایی را به نمایش می گذارد. بر حسب روایت، شخصی به امام جعفر صادق علیه السلام عرض کرد: «قصد دارم با زنی ازدواج کنم، اما پدر و مادرم مایلند زن دیگری را به همسری من درآورند.» حضرت به او فرمودند: «با زنی که خودت دوست داری ازدواج کن و آن را که پدر و مادرت به او تمایل دارند، رها کن.»(۶) همچنین در مورد لزوم کسب موافقت دختر در ازدواج، روایاتی وارد شده اند.(۷)

از سوی دیگر، تأکید فراوان بر جایگاه والدین و حقوق آنان نسبت به فرزند، زمینه غلبه فردگرایی افراطی و تبدیل شدن ازدواج به تصمیمی کاملاً شخصی را از میان می برد. این امر به ویژه در مورد دختران نمود بیشتری دارد؛ چرا که محدودیت نسبی دختران از روابط اجتماعی باز در الگوی اسلامی، گزینش همسر را برای آنان نسبت به پسران، مخاطره آمیزتر می سازد و از این رو، اسلام به منظور کاهش این مخاطرات، نقش فعّال تری برای پدر و جدّ پدری در ازدواج دختران باکره در نظر گرفته است.(۸)

شایان ذکر است فقهای شیعه به پیروی از احادیث اهل بیت پیامبر علیهم السلام موافقت پدر یا جدّ پدری را در ازدواج مجدّد زن و ازدواج دختری که پدر و جدّ پدری او از دنیا رفته یا در دسترس نیستند یا مصلحت دختر را رعایت نمی کنند، معتبر ندانسته اند. اما فقهای اهل سنّت موافقت ولیّ دختر را، حتی در ازدواج های مجدّد، معتبر می دانند و در مفهوم «ولی» نیز توسعه قایل می شوند، به گونه ای که بستگان نزدیک مانند برادر، پسر و عمو را نیز شامل می شود.(۹)

ماده ۱۰۴۳ اصلاحی قانون مدنی به تبعیت از فقه شیعه، چنین مقرّر می دارد: «نکاح دختری که هنوز شوهر نکرده، اگرچه به سن بلوغ رسیده باشد، موقوف به اجازه پدر یا جدّ پدری اوست و هر گاه پدر یا جدّ پدری بدون علت موجّه از دادن اجازه مضایقه کند، دختر می تواند با معرفی کامل مردی که می خواهد با او شوهر کند و شرایط نکاح و مهری که بین آن ها قرار داده شده، به دادگاه مدنی خاص مراجعه و به توسط دادگاه مزبور مراتب به پدر یا جدّ پدری اطلاع داده شود و بعد از ۱۵ روز از تاریخ اطلاع و عدم پاسخ موجّه از طرف ولی، دادگاه مزبور می تواند اجازه نکاح را صادر نماید.»

به نظر می رسد همگام با تحوّلات اجتماعی و انتقال از ساختارهای سنّتی به ساختارهای جدید، الگوی واقعی همسرگزینی در میان شیعیان ایران نیز به سوی تأیید هر چه بیشتر آزادی جوانان در انتخاب همسر پیش رفته است. در این الگوی جدید، که بیشتر در محیط های شهری شاهد آن هستیم، جوانان نقش فعّال تری در انتخاب همسر به عهده گرفته اند و این امر در بیشتر موارد، با حفظ نقش والدین و سایر نزدیکان همراه است. بسیاری از جوانان پسر و دختر در محیط های شغلی، تحصیلی و مانند آن ها، آشنایی های ابتدایی با یکدیگر کسب می کنند و در مرحله بعد، موضوع را به اطلاع خانواده های خود می رسانند تا آنان پس از بررسی و ارزیابی موردی، در صورتی که مانعی در کار نباشد، مقدّمات ازدواج را فراهم کنند.

البته بروز کشمکش هایی بین والدین و فرزندان در این مرحله دور از انتظار نیست، ولی با توجه به هنجارهای دینی و فرهنگی جوامع جمع گرا مانند ایران، که به موجب آن ها فرزندان موظّف به پیروی از رهنمودهای والدین می باشند، مخالفت فرزند با نظر آنان می تواند پیامدهای روانی و اجتماعی ناخوشایندی برای وی به بار آورد. به طور خاص، مخالفت با والدین خطر محرومیت از پشتیبانی مالی آنان در امر ازدواج را در پی دارد و به همین دلیل، جوانان برای آنکه این پشتوانه مالی را از دست ندهند، معمولاً ترجیح می دهند تا حد امکان، خود را با نقطه نظرهای والدین سازگار نمایند. به هر تقدیر، برخی تحقیقات نشان داده اند که بیش از ۹۰ درصد ایرانیان با لزوم جلب رضایت پدر و مادر با ازدواج به عنوان یک هنجار موافقند و از هر صد نفر، تنها سه نفر با این امر مخالفت کرده اند.(۱۰)

۴. همسان همسری

اصل «همسان همسری» یکی از هنجارهای عمومی ازدواج در بسیاری از جوامع است. طبق این اصل، همسر مناسب شخص، کسی است که از بیشترین سطح همسانی و مشابهت با وی برخوردار باشد و به همین دلیل، هر قدر وجوه اختلاف و تمایز بین دو شخص بیشتر باشد، تمایل آنان به ازدواج با یکدیگر کاهش می یابد. صاحب نظران مسائل خانواده بر این باورند که همسانی زوجین در جنبه های گوناگون، به ویژه در جنبه های فرهنگی، تداوم و استحکام زندگی مشترک آن ها را تا حدّ زیادی تضمین می کند. از میان جنبه های گوناگون همسان همسری، می توان به همسانی در سن، محل سکونت، ویژگی های جسمانی و هوشی، تحصیلات، طبقه اجتماعی، نژاد، قومیت و دین اشاره کرد.

اسلام ضمن پذیرش و تأیید اصل «همسان همسری» و به تعبیر دینی، اصل «کفویّت»، تعریفی جدید از آن ارائه داده است. برخورد اسلام با برخی جنبه های همسان همسری (همسانی دینی و اخلاقی) برخورد ایجابی و با برخی دیگر از جنبه های آن (همسانی نژادی، قومی و طبقاتی) برخوردی سلبی بوده است، ضمن آنکه با برخی دیگر از جنبه ها (همسانی در سن، محل سکونت و ویژگی های جسمانی) موافقت یا مخالفتی صورت نگرفته است.

در مورد بخش نخست، مرد باایمان کفو زن باایمان، و مرد مسلمان کفو زن مسلمان تلقّی شده است؛(۱۱) به این معنا که «ایمان» و «اسلام» همسر نه تنها شرط لازم ازدواج، بلکه شرط کافی آن نیز می باشند. واضح است که مقصود صرفا ایمان و اسلام رسمی نیست، بلکه پای بندی عملی شخص به لوازم ایمان است. برای مثال، زناکاری، خیانت در امانت و شراب خواری به عنوان شاخص هایی برای عدم کفویت شخص مطرح شده اند.(۱۲)

در مورد بخش دوم نیز در تاریخ اسلام به نمونه های فراوانی از مبارزه فرهنگی اسلام برای زدودن گرایش های قوم مدارانه، نژادپرستانه و طبقاتی برمی خوریم که از جمله می توان به داستان ازدواج جویبر، جوان سیاه پوست و تهی دست، با ذلفاء، دختر زیباروی یکی از اشراف برجسته مدینه، که با وساطت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله این ازدواج صورت گرفت؛ ازدواج مقداد، غلام آزادشده سیاه پوست با ضُباعه، دختر عموی پیامبر صلی الله علیه و آله ، که به خواست خود حضرت انجام گرفت؛ و ازدواج امام سجّاد علیه السلام با کنیز آزادشده خود، که نامه سرزنش آمیز خلیفه وقت و واکنش تند حضرت نسبت به آن نامه را در پی داشت، اشاره کرد.(۱۳)

۵. محرمیّت

تقریبا در همه فرهنگ ها، برقراری رابطه زناشویی میان تعدادی از خویشاوندان نزدیک ممنوع است. گستره قاعده محرمیّت در جوامع گوناگون، متفاوت است، ولی در بیشتر فرهنگ ها، پدر و دختر، مادر و پسر، و برادر و خواهر، محرم همدیگر محسوب می شوند و ازدواج آنان نامشروع تلقّی می گردد. در بین ادیان گوناگون نیز قلمرو محرمیّت تفاوت دارد. در میان سه دین بزرگ یهودیت، مسیحیت و اسلام، محدودترین قلمرو به یهودیت و وسیع ترین آن به مسیحیت تعلّق دارد: یهودیت ازدواج افراد با برادران، خواهران، والدین، فرزندان، اجداد و نوادگان را منع می کند. در اسلام، افزون بر این موارد، ازدواج با عمو، عمه، دایی و خاله نیز حرام است. اما مسیحیت علاوه بر همه موارد یاد شده، ازدواج با فرزندان هر یک از آن ها را نیز غیرمجاز می داند.

به طور کلی، در اسلام، مرد با سه دسته از زنان محارم نمی تواند ازدواج کند:

۱) زنانی که رابطه نزدیک نَسبی با وی دارند؛ مانند: مادر، مادربرزگ، دختر و دختران او، خواهر و دختران او، دختر برادر و دختران او، عمّه و خاله؛

۲) زنانی که از طریق رضاع (شیر خوردن از سینه یک زن) نسبت های یاد شده را با مرد پیدا می کنند؛ مانند مادر رضاعی و خواهر رضاعی؛

۳) محارم سببی مانند مادرزن که به واسطه ازدواج دخترش با داماد محرم می شود،