خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل پایان روشن فکری

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل پایان روشن فکری :

اینترنت

چکیده: نویسنده پس از ارائه تقسیم بندی روشن فکران ایرانی، زوال روایت های بزرگ را منشاء فایل پاورپوینت کامل پایان روشن فکری برمی شمارد و تأکید آقای مردیها بر نقش لذت در انسان را مورد نقد قرار می دهند

.

جریان روشن فکری در ایران با ایدئولوژی و ایده های انقلابی شروع شد: ایدئولوژی سوسیالیستی، ایدئولوژی ناسیونالیستی و ایدئولوژی دینی. از یک طرف با روشن فکران سوسیالیست روبه رو بودیم و دغدغه آنها تغییر در ساخت اقتصادی و اجتماعی بود. به زعم این روشن فکران، هرگونه تغییر در روابط تولید، از راه تغییر در ساخت سیاسی امکان پذیر می شد. از مرحوم دکتر تقی ارانی تا مرحوم بیژن جزنی، همه در زمره این دسته از روشن فکران قرار می گرفتند. از طرف دیگر، روشن فکران ناسیونالیستی، با شدت و دل مشغولی کمتر، کوشش داشتند تا با ایجاد جنبش ملی، فرهنگ و مناسبات زندگی اجتماعی ایرانیان را با اصول و آرمان آزادی و برابری و استقلال پیوند دهند. از بعضی مبارزان ملی و حقوق مدنی تا مرحوم مصدق و تا شادروان داریوش فروهر، همه در زمره این دسته از روشن فکران محسوب می شدند. روشن فکران دینی کوشش داشتند تا با ساخت شکنی در شیوه نگرش سنتی به دین و طرح سیستمیک و هندسی تفکر دینی، جریان ساخت شکنی را متوجه بنیادهای ذهنی جامعه کنند. از مرحوم آیت اللّه نایینی تا مرحوم بازرگان و تا دکتر شریعتی و پس از او، در زمره این دسته از روشن فکران محسوب می شوند

.

در اروپای قرن نوزدهم، روشن فکران هم ایدئولوژیست بودند و هم انقلابی. آنها که نه ایدئولوژیست بودند و نه انقلابی، در زمره «انتلکتوئل»ها محسوب می شدند، مانند آگوست کنت در فلسفه اجتماعی، آدام اسمیت در اقتصاد و لایب نیتس در فلسفه طبیعی. روشن فکران قرن هفدهم و هجدهم یا پایه گذاران انقلاب فرانسه بودند و یا از طرف داران سرسخت انقلاب

.

آیا وقتی ایدئولوژی ها به طور کلی و ایده انقلاب به طور خاص، به مثابه دو عنصر مهم گفتمان روشن فکری کنار گذاشته می شوند، خود به خود به فایل پاورپوینت کامل پایان روشن فکری نرسیده ایم. لیوتار معتقد است که جریان تجدد و روشن فکری در اروپا با «روایت های بزرگ» آغاز شد: دموکراسی، سوسیالیسم، لیبرالیسم و برابری حقوقی و

… .

آلن تورن پس از اشاره به جریان افول عقل گرایی معتقد است که قرن بیستم اگرچه قرن پیروزی فن بود، اما قرن غروب نوگرایی نیز بود. در جامعه غربی هیچ اصل وحدت بخشی که در گذشته تحت روایت های بزرگ مطرح می شد، وجود ندارد

.

هیچ روشن فکر بااهمیتی در فرانسه وجود ندارد که از تجدد ستایش کرده باشد

.^(۱)

آیا اینک در آستانه نقطه پایانی تجدد، رسالت تورن نیز به پایان رسیده است

.

بنا به اظهارنظر لیوتار علم، مشروعیت خود را از روایت های فلسفی و سیاسی اتخاذ می کرد. این روایت ها مهم ترین کوشش فکری فلاسفه اجتماعی و طبیعی برای نزدیک شدن به حقیقت به شمار می رفت. روشن فکران نیز به نوبه خود همین کوشش ها را در حوزه عمل اجتماعی به کار بستند. اما در «انقلاب ساختاری ارزش ها

»^(۲)

که ژان بودریا از آن یاد می کند، این کوشش ها وارونه می شوند. بدین معنا که در وارونه سازی ساختاری ارزش ها، جریان مشروعیت وارونه می شود. یعنی روایت های فلسفی و سیاسی نیستند که به کوشش های علمی و تکنیکی مشروعیت می بخشند؛ بلکه به عکس، پیشرفت های علمی و قابلیت های تکنیکی است که به روایت های فلسفی و سیاسی مشروعیت می دهند. بنا به این تکنولوژی، «کارآیی» و

«

کاربردشناسی» چیزها، جانشین سمت گیری های «حقیقت مدار» پیش از خود می شود

.

تکنولوژی نوعی بازی است که به مقولاتی چون حقیقت، عدالت و زیبایی توجهی ندارد. هدف ها به وسیله پول و سرمایه تعیین می شوند و روش ها از میزان

«

قابلیت اجرایی» هر چیز استخراج می شوند. وقتی حقیقتی وجود ندارد، اندیشه ورزان به جای اثبات یا رد کردن مقولات، به روش هایی که بر ارزش افزوده پولی می افزاید اهمیت می دهند: «بدون پول هیچ مدرکی وجود نخواهد داشت. یعنی حقیقت، اثبات پذیری گزاره ها و مدرک بی ارزش است؛ بازی علمی، بازی زبان ثروتمندان می شود؛ به طوری که شخص ثروتمندتر، شانس مشروعیت بیشتری دارد

».^(۳)

آیا وقتی رابطه مشروعیت دهنده و مشروعیت گیرنده در انقلاب ساختاری ارزش ها وارونه می شود، وقتی حقیقت جای خود را به میزان «قابلیت اجرایی

»

چیزها می دهد، وقتی حساسیت ها و دغدغه فکری برای اثبات و درستی و نادرستی مقولات از میان می رود و از نظر کارآیی، اثبات یا رد حقیقت، ارزش یکسانی پیدا می کنند و، از این بیشتر، ارزش یک لنگه کفش از تمام آثار شکسپیر بیشتر می شود، روشن فکران جای خود را به هوشمندانی (انتلکتوئل ها) نمی دهند که، دریافت

«

چیرگی بر چیزها» را بهتر از راه قابلیت اجرایی و کاربردی چیزها کسب می کنند

.

امروز پیوند میان علم، تکنولوژی و سودمندی آن قدر مستحکم شده که روشن فکران را یا به انزوا برده و یا در پایان بخشیدن به رسالت آنها، وجود انتلکتوئل ها را در پی یافتن این پاسخ که «چه باید کرد» ضروری ساخته است. بدیهی است که ما بعد از این هدف چنین ضرورتی، حقیقت نخواهد بود؛ بلکه «قدرت» اولویت اصلی این هدف است. به گفته لیوتار «امروز تنها هدف معتبر در گفتمان حامیان مالی پژوهش، قدرت است. دانشمندان، تکنسین ها و ابزار نه برای یافتن حقیقت، بلکه برای اثبات مستدل قدرت خریدار می شوند

».^(۴)

سرانجام وقتی همه روایت ها به پایان می رسند، آیا روایتی هست که روشن فکران بخواهند آن را در قالب یک آرمان و یا یک پیام بیان کنند؛ یا آنکه نحله جدیدی از جریان روشن فکری در حال ظهور است که تا آن حد آرمان گرایی و ایده های انقلابی را ترک می گوید که فرهنگ را با سرگرمی و تفریح در می آمیزد؛ یا نه، مشرب جدیدی از روشن فکری در حال شکل گیری است که سنت روشن فکری را با

«

لذت قابلیت کاربردی چیزها» ترک گفته است. آیا روشن فکران با ترک ایدئولوژی و انقلاب، مناط عقلی خود را که با «نقد قدرت» و «نقد سنت» پیوند می خورد ترک نگفته اند. آیا امروز با دسته ای از روشن فکران روبه رو هستیم که به جای نقد قدرت و سنت، سرنوشت خود را هم با سنت، مستقر و هم با قدرت مستعجل، پیوند داده است. آیا در این صورت شیوه روشن فکری آمریکایی، سرمشق سایر روشن فکران قرار نگرفته است. در این حال وقتی روشن فکران جایگاه تاریخی خود را ترک می گویند، آیا بازهم می توان آن را در جایگاه جدید، روشن فکر اطلاق کرد

.

بیانیه روشن فکران آمریکایی در دفاع از سیاست های ضدتروریستی دولت بوش، خصوصیت این طیف از روشن فکری را به خوبی نشان می دهد. آقای دکتر مرتضی مردیها در مقاله ای به نام «روشن فکری از نوع آمریکایی، ترکیبی متناقض

»

معتقد است که روایت روشن فکران آمریکایی به دلیل شرایط جامعه شناختی و تاریخی جامعه آمریکایی است که به وجود آمد. این شرایط بود که روشن فکر آمریکایی را از موضع اپوزسیون بودن قدرت و سنت برحذر داشت. «روشن فکر آمریکایی معتقد است که در برابر قدرت باید واقع بین بود

».^(۵)

آیا وصف آقای مردیها از روشن فکران آمریکایی، وصف دل مشغولی های خود او به داشتن چنین ویژگی هایی برای روشن فکری نیست. چنانچه در سطور بعدی علاقه خود را چنین بیان می کند: «بنابراین به نظر می رسد اطلاق این تعبیر به کسانی که مدافع و مؤید قدرت و سنت اند، ما را به قبول تعریف عام تری از روشن فکری واداشته است که روشن فکران آمریکایی و … اقسام آن اند و این گستره با مفاد عقل روشن فکری، تطابق بیشتری دارد

».^(۶)

این روشن فکران دغدغه این حقیقت را که چگونه و چرا وجود تضادها و نابرابری هایی که «نظم هانتینگتونی» بر طبیعت نظام تکنیکی افزوده و فرجامی جز تولید «ایدز و خشونت» نیافته است، در سر ندارند. زیرا اقتضای قابلیت اجرایی چیزها، اقتضای هوشمندی و عقلانیت ابزاری و اقتضای عقلانیت محاسبه گر، خنثی کردن بحران ها و تمام آنچه که به دامن قدرت می چسبد، در تراکم و تخلیه انرژی محرکه نسل جوان با انواع سرگرمی هاست

.

آقای دکتر مرتضی مردیها یکی از روشن فکران و مصلحانی است که به دلیل موضوع بحث این نوشتار، مورد توجه است. مطالعه اندیشه و نظرات او از حیث نقد روشن فکری حایز اهمیت است. او در زمره استثناافرادی در ایران است که فلسفه

«

لذت گرایی» و «مصلحت گرایی» را از مکاتبی که در وجه تسمیه «لذت» و «مصلحت

»

به وجود آمده، فراتر برده است. علاقه مفرط آقای مردیها به اثبات نیروی محرکه لذت، پافشاری او را از علاقه و توجه بنیان گذاران این مکتب چون جرمی بنتام و ادوارد مور فراتر می برد تا جایی که او در تفسیر عوامل محرکه انقلاب، کسب لذت را هدف همه انقلابات می شناسد. به این عبارت توجه کنید: «شرط اولیه انقلاب، یعنی میل به مانع شکنی قدرت، ثروت و منزلت به منظور کسب لذت، کمابیش همیشه و در همه جا فراهم بوده است

».

از نقطه نظر آقای دکتر مردیها، کوشش نظام صنعتی بر تک ساحتی نمودن انسان، کوششی مبتنی بر درک طبیعت اولی و نهایی خود انسان است: «من معتقدم انسان تک ساحتی است و تا به حال دلیلی هم بر تغییر این نظر نداشته ام. به این معنا که نظرم قطعی نیست. حکم قانونی نمی دهم، ولی انسان ها تا به حال این گونه بوده اند. انسان مجموعه متراکمی از خواسته هاست و به دنبال خوردن آب و غذا و اعمال کردن تسلط خودش بر دیگران است و موتور انرژی انسان ها همین است». بنابراین، کوشش انتقادی هربرت مارکوزه

(۷)