خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل کتاب آداب السلطنه

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کتاب آداب السلطنه :

مقدمه
فایل پاورپوینت کامل کتاب آداب السلطنه از جمله رساله های سیاسی است که در عصر صفویه(قرن دهم و یازدهم هجری) نگارش یافته است. این رساله در دو باب است: باب اول در آداب سلطنت و باب دوم در آداب وزارت و هر باب شامل چند فصل می باشد.
از این کتاب نسخه های معدودی شناسایی شده است, از آن جمله است نسخهء کتابخانهء امیرالمومنین(ع) در نجف و نسخه شماره ۳۸۳۷ کتابخانهء مرکزی دانشگاه تهران(۱) (تحریر در سال ۱۱۳۶ق) و نسخهء شخصی آقای سعید نفیسی و نسخهء کتابخانهء ملی پاریس.(۲)
دربارهء مولف رساله, در فهرست دانشگاه و فهرست نسخه های خطی فارسی(منزوی) سخنی به میان نیامده است. سعید نفیسی که نسخه ای از کتاب در تملک اش بوده است, مولف کتاب را تقی الدین ابوالخیر محمدبن محمد فارسی دانسته است.
ابوالخیر محمدتقی بن محمد فارسی فیلسوف, منجم, ادیب و دانشمند بزرگ قرن دهم هجری است, وی از شاگردان صدرالدین دشتکی(شهید به سال ۹۰۳ق) و پسرش غیاث الدین منصور دشتکی(متوفی۹۴۸ق) بوده, و تالیفات بسیاری در فلسفه و حکمت, هیئت و نجوم و ادبیات از خود به جای گذارده است.
از تالیفات اوست:اسامی العلوم که پس از وفات علامه خضری(متوفی ۹۵۷ق) آن را نوشته است. وی در قسمت علوم قرآن, در مورد تاویل و تنزیل می گوید:ان اول من تکلم فیه کلام الله الناطق امیرالمومنین علی بن ابی طالب علیه السلام. و درباره علوم حدیث می نویسد:هو نقل قولی النبی و فعله و اقوال الائمه و افعالهم صلوات الله علیهم اجمعین.(۳) این جملات بیانگر گرایش ابوالخیر فارسی به مذهب تشیع است.
طلیعه العلوم,(۴) علامه طهرانی احتمال داده است که طلیعه العلوم مختصری از اسامی العلوم مولف باشد.
بستان الادب, تهذیب الاصول فی تحریر اصول اقلیدس, رساله در اسطرلاب به نام آغاز و انجام,(۵) حل التقویم که به سال ۹۱۷ق تالیف شده و منتخبی از آن و رساله در دایرهء هندی, رساله فی حساب القمر, معرفه القبله, احکام برج طالع مساله, مغنی صغیر,(۶) زبده الفرائض(۷)درارث وصحیفه النور(۸) در انواع حکمت.
از رساله آداب السلطنه که به سبک نثر عصر صفوی نگارش یافته است, چنین استنباط می شود که مولف آن گرایش به مذهب تسنن داشته, چرا که متابعت از خلفای راشدین را از وظایف سلطان برشمرده است. لذا در انتساب این رساله به ابوالخیر فارسی تردید داریم, علاوه بر این از شخص دیگری به نام تقی الدین محمد فارسی, در منابع کتاب شناسی ذکری به میان آمده است.
نام کامل وی تقی الدین محمد بن صدرالدین علی طالقانی فارسی هندی دکنی است که نام دو کتاب از تالیفات او چنین است:
ترجمه سراج الملوک فی العدل والسلوک این کتاب برای عبدالرحیم خان خانان(متوفی به سال ۱۰۳۶ق) به فارسی درآمده است.(۹) میزان الطبایع قطب شاهی در طب به زبان فارسی که برای سلطان محمد قطب شاه (۱۰۲۰)(۹۸۰ق) به سال ۱۰۰۰قمری ساخته شده است.(۱۰) تالیف اول وی که ترجمه ای است از کتاب سراج الملوک ابوبکر محمدبن ولید قرشی مالکی(متوفی ۵۲۰ق)دربارهء اندیشه سیاسی اسلام و خلافت و فرمانروایی اسلامی است.
حال با توجه به این که غالب نوشته های ابوالخیر محمدتقی بن محمد فارسی(عالم شیعی قرن دهم) در علم هیئت و نجوم می باشد و به قرینه اینکه رساله آداب السلطنه گرایش سنی گری دارد, می توان احتمال داد که آداب السلطنه تالیف تقی الدین محمدبن صدرالدین علی طالقانی فارسی باشد که رسالهء دیگری در این موضوع, آن هم به روش اهل سنت از او سراغ داریم(یعنی ترجمه سراج الملوک), والله العالم.

بسم الله الرحمن الرحیم
سپاس و ستایش مرخدایی را(جل جلاله) که پدیدارنده مخلوقات و دارنده مصنوعات است. و درود بر رسول ثقلین و خواجه کونین خافقین و بر یاران و رفیقان او.
اما بعد. بدان(اسعدک الله)که این رسالتی است در آداب سلطنت و وزارت مبنی بر دوباب: باب اول: در آداب سلطنت مشتمل بر چهار فصل:
فصل اول: در آدابی که پادشاه را جمع باید کردن.
فصل ثانی: در استماع کلمات.
فصل ثالث: در مشورت.
فصل رابع: در اعوان مملکت.
باب دوم: در آداب وزات مشتمل بر سه فصل:
فصل اول: در آدابی که وزیر را جمع باید کردن.
فصل ثانی: در صنوف خدمات که بر وزیر واجب است.
فصل ثالث: در جذب منفعت و رفع مضرت.
باب اول: در آداب سلطنت مبنی بر چهار فصل:
فصل اول: در آدابی که پادشاه را جمع باید کردن
باید که پادشاه در هستی وجود خود فکرت کند و داند که آدمی از قطرهء آب گندیده موجود شده است و حقیقت هستی خود را بشناسد و بداند که جمله موجودات فانی است. و باز از وجود به عدم خواهد شد و حال انعام هایی که حقتعالی بدو داده است از سمع و بصر و نطق و قوای ظاهر و باطن بر خود نگاه کند و حقیقت داند که آدمی را به بازی نیافریده اند و له تعالی:افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم الینا لاترجعون و جای دیگر فرموده:و ما خلقت الجن والانس الا لیعبدون. و چون به فضل حق تعالی یکی بر دیگران پادشاه گشت و خلعت خلافت پوشید و خلایق که ودیعه خالق اند در عهد او آمد بر وفق کلکم راع و کلکم عن رعیته مسئولون هر آینه بازخواست حال رعیت در قیامت از وی خواهد بود. می باید که قدم در این مهم به تامل نهد و روزی چند که فلک به مراد او می گردد سر رشته خود به دست شیطان ندهد و متابعت هوا نکند که شیطان دشمن آدم است و هوا بد فرما و در هر کار که به خوش آمد و هوای نفس پیوسته شد معلوم کند که محرک و محرض جز شیطان نبود. و آن علی الاطلاق تدبیر صایب و رای روشن چشم نتوان داشت و در آن کوشد که دولت را از دین حصنی سازد و نعمت را از شکر خوری پردازد. هر دولت که در حصین بود مغلوب نگردد و هر نعمت که در حرز آمد به تاراج نرود. و حصن دولت مطیع بودن به فرمان های خواست عز وعلا. و متابعت نمودن نسبت به رسول((علیه السلام و(اقتدا کردن به روش خلفای راشدین)رضوان الله علیهم اجمعین)) حرز نعمت که شکر است از ملوک آن باشد که بندگان خدای تعالی در حریم مملکت او آسوده باشند و از باس او ایمن و اگر پادشاهی همیشه روز به روزه باشد و شب به نماز و یک زمان زبان او از حمد حق خالی نبود چون یک بنده از او در رنج باشد آن روزه و نماز و ذکر جواب عتاب او نباشد.
و یقین داند که به هیچوجه از عدل خدای تعالی مظلوم محروم نخواهد بود و اصل و عمده که قوام عالم و نظام حال بنی آدم و ثبات ملک بدان منوط است در پادشاهی عدل است که سلطان عادل خیر من مطر و ابل یعنی از عدل ملوک خصب و رفاهیت بیش از آن توقع توان کرد که از تواتر باران و سید(علیه السلام) فرمود که عدل یک ساعتهء سلطان بر عبادت هفتاد ساله ترجیح دارد. و دعای سلطان البته رد نشود.
و عدل خاص است و عام. عدل خاص آن است که ابتدا از نفس خود کند:ان الله یامر بالعدل والاحسان. چون از منکرات اجتناب نموده شد هر آینه عدلی باشد که بر نفس کرده شود. و مهم تر رکنی پادشاه را احترازست از کثرت اختلاط با عورات که زنان مصاید شیطان اند. و هر که صید شیطان شد مامور امر او باید بود. و چون کار فرمای شیطان بود پوشیده نماند که چه فسادها تولد کند کار دین و دنیا از آن باطل شود. و یقین واثق است که اعمال بندگان از خیر و شر از صغیر و کبیر بر او می نویسند و البته فردا مطالعه آن می باید کرد و چون حاصل الامر افعال مذمومه و کردار ناپسندیده باشد تاسف و ندامت و زاری در آن زمان مفید نیاید. و هر آینه مکافات و مجازات را چشم باید داشت. و به حقیقت دانست که صفات باریتعالی از ظلم و جور منزه است که لایقادر صغیره و لاکبیره الا احصیها این معنا دارد.
و معلوم است که از اختلاط زنان رکت و نقادت عقل و کوتاهی عمر تولد کند و این هر سه عیبی بس بزرگ است چه برکت امور مملکت مستقیم نماند و بنقادت عقل فرمایی بر جاده نتوان داد. و به کوتاهی عمر در دنیا برخورداری صورت نبندد و آخرت را ذخیره نتوان ساخت.
اما عدل عام آن است که در تحصیل اموال از نوعی کوشیده آید که رخصت شرع است و صرف آن در وجهی که ایزد فرموده است و رسول(علیه السلام)و خلفای راشدین رضوان الله علیهم اجمعین) کرده اند که پادشاهان خازن بیت المال اند و پادشاه را از بیت المال به قدر کفاف که به اسراف انجامد بیش مباح نیست.
دیگر کوتاه کردن دست ظلمه و فسقه و مشهور است از اذیال ارباب ضعف و برخود فرض دانستن نصرت ظلم و احتراز از دعا بداندیشان که سید(علیه السلام) می فرماید که دعای مظلوم و بیوه و یتیم رد نشود اگر چه کافر باشد.
دیگر پرهیز کردن است از اشاعت ظلم که ایزد تعالی سنگی آفریده است در آسمان برابر ظالم چون فرمان رسد بر ظالم آید وماهی من الظالمین بعید این معنا دارد. و رسول(علیه السلام) می فرماید که: اول کسی که در دوزخ مکان گیرد پادشاه ظالم بود و اگر ظالم مهلت می یابد بدان مغرور نباید شد که مهلت ظالم را بدان است تا مگر توبه کند و از ظلم اجتناب نماید و اگر اصرار او زیادت شود و ندامتی نباشد هر آینه به بلایی ماخوذ گردد که از آن خلاص طمع نتوان داشت:و کذلک اخذ ربک اذا اخذالقری و هی ظالمه ان اخذه الیم شدید. این معنا است و از ظالم زوال مملکت و تخریب دیار حاصل آید:فتلک بیوتهم خاویه بما ظلموا تصدیق به این باب است.
و به حقیقت می باید دانست که چون به غایت و ندامتی به زودی حاصل نیاید تدارک اول از حضرت عزوجل ذکره آن است که ظالم دیگر را بر آن قوم گمارد.وکذلک نولی بعض الظالمین بعضا. و بدترین ظلم آن است که دست به مال مسلمان و ذمی آلوده شود از وجهی که شرع نفرموده است چون مصادره مواضعه و قسمهای زواید و سفح خانه و غیر آن, بزرگی گفته است پیش کرسی قضا جواب هفتاد گناه گفتی آسانتر از جواب یک خصم. و محققان گفته اند که پادشاهان دربانان دوزخ اند ایزد تعالی مال و تیغ و دره جهت آن بدیشان داده است تا بندگان خدای را بدین چیزها از دوزخ باز دارند تا آن را که به مال حاجت باشد بدهند تا بر دست او کاری نرود که مستوجب دوزخ گردد. و آن را که قصا باید کرد یا حدی با قامت باید رسانید اهمال جایز نشمرند تا در آخرت از آتش دوزخ نجات یابند. چون برین جملت پادشاه باید که خود را از وقوع منکرات صیانت کند تا به آتش نباید رفت که فردا سلطان و آن که فروتر اوست یک سان خواهند بود و هیچ چیز به فریاد او نرسد الا اعمال خیر. دیگر حکم پادشاه موافق فرمان خدای تعالی باشد که رسول(علیه السلام) می فرماید که هر پادشاه که حکم به خلاف فرمان خدای تعالی کند ایزد عز و علا درویشی را برو گمارد و اگر بر اهل ذمت ظلم کند و از ایشان به ناواجب چیزی ستاند کفار را بر مملکت او استیلا دهد.
فصل دوم: در استماع کلمات
معلوم و مقرر است که بر درگاه ملوک از هر صنف خلق باشند و هر یک طالب آن که خود رابه نوعی و طریقی به خدمت پادشاه نزدیک گرداند. بعضی که حسیب و نسیب باشد و به حسن اخلاق معروف به نیکوپسندی و نیکوگویی بندگان خدای تعالی و قیام خیرات تقرب طلبد و بعضی که خسیس و دنی باشند به غمر و سعایت و بدگویی و بدکرداری در سر و علانیه کوشند.
پادشاه باید که فکرت به جای آورد و سخن از طایفه که غمر و بدکرداری شعار ایشان است بی ایضاح بیند و اقامت شهود عدول مسموع ندارد قوله تعالی:ان جائکم فاسق بنباء فتبینوا درین آیت منع است از تعجیل و امرست بتانی. و رسول(علیه السلام) می فرماید که: میان مردم غمر نکند مگر حرام زاده و تفحص در کارها فرض عین داند به تفحص خائنان را امین و غمازان را مسکین گرداند و امینان را قوی دل و نیکوکاران را راغب و از طائفه که رای راست مهمل گذارند و خوش آمد گوید احتراز لازم است که نتیجه آن به سر درآمدن و از پای درافتادن باشد.
فصل سیم: در مشورت

بدان که اصل و عمده در کل امور مشورت است با اصحاب عقل و ارباب تجارب که به مشورت خیر رای ملوک را استمداد تمام باشد و معجب بودن برای و