خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل همایش تولید علم (جایگاه مطالعات تاریخی) انگیزه ها، کاستی ها و بایسته ها

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل همایش تولید علم (جایگاه مطالعات تاریخی) انگیزه ها، کاستی ها و بایسته ها :

تاریخ را می توان پلی میان گذشته و آینده ی بشریت دانست و مسیری که اگر با بینش و دقت در آن حرکت شود، افق های روشنی را در برابر جوامع انسانی خواهد گشود. اگر چه مطالعات و پژوهش های تاریخی از جایگاه و اهمیت ویژه ای در میان علوم انسانی برخوردار است، اما توجه به کاستی ها، ضعف ها و کمبودهای کنونی این دانش ارزشمند، بازنگری و تقویت شایسته ای را می طلبد.

نشست علمی(جایگاه مطالعات تاریخی، انگیزه ها، کاستی ها و بایسته ها) با همکاری انجمن تاریخ پژوهان و دبیرخانه نهضت آزاد اندیشی و تولید علم در تاریخ دوم دی ماه با سخنان حجت الا سلا م والمسلمین بارانی، مسؤول این انجمن و چند تن از اساتید و صاحب نظران علوم تاریخ، از حوزه و دانشگاه برگزار گردید.

مسؤول انجمن تاریخ پژوهان، بحث تولید علم را نیازمند حصول فرایندهایی چون مدیریت علمی صحیح و واگذاری مدیریت به انجمن ها و مراکز علمی، وجود امنیت برای اظهارنظر آزادانه در مباحث علمی، فرهنگ سازی به خصوص از طریق تداوم برگزاری همایشات علمی و اختصاص امکانات و حمایت های بیش تر از این جریان دانسته و گزارش مکتوب و مفصلی را از جایگاه مطالعات تاریخی، بر سه محور آموزش، پژوهش و مدیریت؛ وضعیت موجود، مطلوب و راهکارها بیان می نماید.

ایشان از ایجاد ارتباط تنگاتنگ میان طلا ب و معاونت پژوهش حوزه، بسط و گسترش فعالیت های معاونت پژوهش به حوزه های علمیه شهرستان ها و تشکیل شورای گسترش پژوهش به عنوان فرایندهای توسعه ی نهضت تولید علم و نرم افزاری یاد کرده و تکراری بودن پژوهش ها با وجود موضوعات جالب توجه که کم تر مورد اقبال قرار گرفته اند، به روز نبودن ادبیات حاکم بر نوشته های تاریخی، ابزاری بودن پژوهش ها، غیر روشمند بودن پژوهش ها و عملکرد سلیقه ای در نوشته های تاریخی، نگاه کمی به فعالیت های پژوهشی توسط برخی مؤسسات با هدف جذب بودجه ی بیشتر، انفعالی بودن پژوهش ها در مقابل مسایل اجتماعی، فراگیر نبودن پژوهش ها از لحاظ زمانی و توجه به برخی از فرازهای تاریخی و غفلت از مقاطع دیگری چون؛ تاریخ تمدن، تاریخ شیعه و دولت های شیعی، عملکرد موازی و تکراری مؤسسات موجود در فعالیت های تاریخی و صرف امکانات فراوان در این زمینه، عدم فرهنگ سازی و اطلا ع رسانی مناسب در راستای آگاهی مدیران مؤسسات مسؤول از فعالیت های پژوهشی یکدیگر و عدم مدیریت واحد در فعالیت های آموزشی و پژوهشی را از نقاط ضعف و معضلا ت پژوهش ها و مطالعات تاریخی برشمرد. مسؤول انجمن

تاریخ پژوهان به مذاکرات و پی گیری های انجام شده با مدیریت حوزه ی علمیه ی قم برای واگذاری اعطای مدارک سطوح و حوزوی از طریق انجمن ها و استقبال ایشان از این طرح اشاره کرده و خواستار اعطای بودجه و امکانات به انجمن ها و مؤسسات پژوهشی، با توجه به میزان عملکرد کیفی آنان، گردید.

این نشست برنامه خود را با سخنرانی حجت الا سلا م والمسلمین دکتر الویری، مدیر گروه تاریخ و استاد دانشگاه امام صادق(ع) ادامه داد.

ایشان با طرح این سؤال که آیا اصولا ً بین حقیقت و واقعیت در تاریخ می بایست فرق و تمیز قایل گردید یا این دو واژه در این بحث به یک معنا به کار می روند، به بررسی نظریات برخی اندیشمندان تاریخ پرداخته و سه دیدگاه کلی را در این زمینه بیان می نماید و می افزاید: «در منابع موجود در زبان فارسی چه تألیفی و چه ترجمه، نوعی پریشانی در این وادی به چشم

می خورد و بنده در این بحث تفاوتی بین این دو واژه قایل نیستم ».

ایشان با بیان دو نوع برداشت و تلقی از روش های تحقیق که یکی گردآوری اطلا عات و پردازش آنها و تنظیم یک گزارش که ناظر به فرآیند و مراحل بوده و با دست یابی به حقیقت چندان سروکاری ندارد و دیگری روش تحقیق بر مبنای حقیقت یابی است که پی گیر دست یابی به حقیقت وقوع یافته می باشد، منظور از بحث حقیقت در تاریخ را، روش دوم تحقیق در مطالعات تاریخی می داند که ناظر به ساز و کار درونی علم تاریخ و در مطالعات نظری تاریخی است که با موضوع فلسفه ی علم پیوند پیدا می کند.

مهمان این نشست در باب اهمیت بحث حقیقت در تاریخ می گوید:

«اول: برخی این گونه گفته اند که به دلیل تأثیر مستقیم مطالعات و گزارش های تاریخی بر زندگی روزمره مردم و موضعگیری رجال سیاسی و تعامل و واکنش ملت ها در برابر هم می بایست درستی و نادرستی گزاره های تاریخی بررسی و مشخص گردد، در حالی که ممکن است اشتباه یک فیلسوف اثرگذاری کم تری در جامعه داشته و مدت زمان بیشتری برای تأثیرگذاری لا زم دارد.

دوم: در این بحث ما با یکسری از مباحث بنیادی تاریخ و با چهار موضوع که با بحث حقیقت در تاریخ پیوند خورده است روبرو هستیم. اول: بحث عینیت، دوم: بحث تبیین که از مهم ترین مباحث نظری تاریخ بوده و آن ورود به صحنه ی چیستی و چرایی و فهم ماهیت و بررسی لا یه های درونی وقایع تاریخی است که از رابطه ی میان اجزا و مؤلفه ها و تأثیر وقایع تاریخی بر یکدیگر سخن گفته می شود.

سوم: بحث علیت که به دنبال یافتن علت تامه و اصلی در حو ادث تاریخی است.

چهارم: بحث علمیت که در برگیرنده ی سه موضوع قبلی نیز بوده و در آن، این نکته مورد بررسی قرار می گیرد که آیا تاریخ یک علم است یا در زمره ی شعر و هنر و حتی فروتر از این مقولا ت و یا ذهنیت و اندیشه های یک مورخ به شمار می آید؟ در اینجاست که بحث توان حقیقت یابی تاریخ مطرح شده و اگر قایل به این توان باشیم در نتیجه تاریخ علم محسوب می گردد و در غیر این صورت علم نخواهد بود ».

جناب دکتر الویری با طرح این سؤال که اصولا ً ما در تاریخ با کدام موانع مواجه هستیم که مانع رسیدن به حقیقت می گردند؟ این موانع را به دو دسته نظری و عملی تقسیم کرده و موضوع بحث واقعیت در تاریخ را از سنخ موانع نظری بیان نموده و می افزاید: «موانع علمی که به مورخ باز می گردد در دو دسته اخلا قی شامل حب و بغض، مال دوستی، ترس و طمع و… است که باعث کتمان، تحریف یا جعل یک موضوع تاریخی از سوی مورخ گردیده، و موانع دست یابی به منابع صحیح و معتبر و یا دست یابی به روش های کار آمد در بیان موضوعات تاریخی، جای می گیرد ».

استاد الویری در ادامه ی بحث خود، پنج چالش عمده در برابر هویت علم تاریخ را این چنین بر می شمرد:

«اول: دیدگاهی می گوید از آن جا که تاریخ با امور و حوادث جزیی سروکار دارد اصالتاً با قانون که بیان کلیت است تطابق نداشته و از آن جا که نمی تواند کشف قانون بنماید، از نمایندگان حقیقت نیز عاجز است.

دوم: این دیدگاه می گوید از آن جا که معیار سنجش خاص و معین در مقوله ی تاریخ وجود ندارد و مورخ براساس یک معیار مشخص سخن نمی گوید و تابع ذوق و سلیقه خود بوده و آنچه می نویسد، خود در آینده سند واقع می گردد، بنابراین عملا ً دست یابی به حقیقت در این فرآیند ممکن نیست. سومین ایرادی که به هویت علم تاریخ وارد می گردد این است که مسایل تاریخی از آن جا که دارای ظاهر و باطن جداگانه ای بوده و برخلا ف بسیاری علوم دیگر، انگیزه ها و علل روانی و رفتاری دولتمردان و یک سلسله اسباب پنهانی درونی و نامعلوم دارد که به هیچ وجه در اختیار و دسترس مورخ نیست، به همین دلیل توان نمایاندن حقیقت را ندارد. چالش پنجم این که: در بیان مسایل تاریخی، برخلا ف بسیاری علوم دیگر که از روش خاصی همچون مشاهده و تجربه برای رسیدن به حقیقت استفاده می گردد، مورخ از مشاهده، تجربه و دیگر روش های مشخص و مطمئن برخوردار نبوده و واقعیت مورد بحث را در دسترس و اختیار خود نخواهد داشت و با انسان هایی سروکار دارد که از بین رفته اند و برخلا ف علومی چون فیزیک، شیمی، جامعه شناسی و روانشناسی و… از حالا ت موجود بحث نمی کند ».

ایشان، در ادامه ی سخنان خود، به تبیین چهاررویکرد دیگر در بحث تاریخ می پردازد:«رویکرد اول این که به استناد آنچه گفته شد، یعنی چالش های نظری، اصولا ً از تاریخ دست کشیده و آن را علم واقع نما ندانیم. این رویکرد طرفداران زیادی در دوران معاصر نداشته است. رویکرد دوم این که تاریخ را به عنوان علم واقع نما بپذیریم؛ که در این مقوله گرایش های مختلفی وجود دارد و برخی مورخانه مقوله ای به نام زبان تاریخی را به ظرافت مطرح نموده اند.

رویکرد سوم: تکیه بر نتایج سلبی است که می گویند اگر چه در تاریخ نمی توان به حقیقت رسید، لکن می توان فهمید که کدام سخن حقیقت نیست و با اکتفا به همی