خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل شریعت الهی واحد و حاکمیت های متعدد انسانی

توجه: نویسنده مقاله یکی از دانشمندان و روشن فکران اهل سنت است. نشر این گونه مقاله ها بدین معنا نیست که مجله با همه دیدگاه های نویسندگان موافق باشد, بلکه هدف آن است که خوانندگان در جریان طرز تفکر دانش مندانی باشند که تلاش می کنند اندیشه های دینی را با سکولاریزم سازش دهند, تا در فرصت های مناسب به وسیله متفکران اسلامی مورد نقد و بررسی قرار گیرد.
فصلنامه حکومت اسلامی

شریعت الهی, نهاد الهی ثابتی است که خداوند سبحان آن را به پیامبران و فرستادگان وحی می کند و این شریعت, طریقتی الهی است که خداوند آن را به عنوان دین, مقرر داشته و مکلفین را فرموده تا به اختیار خویش از آن پیروی نمایند تا در پرتو آن دنیا و آخرتشان اصلاح یابد.۱
این قانون الهی برای یک امت و آیین واحد, بیش از یکی نیست و در کنار اعتقادها, مجموعه رسالت و دین را تشکیل می دهد, اکنون می گوییم علت این که همه پیامبران در اصول اعتقادی دیانت الهی واحد اتفاق نظر دارند, اما در قوانین الهی با یکدیگر متفاوتند, از این روست که هر پیامبری شریعتی دارد که خداوند آن را به او وحی کرده است و در این میان, شریعت اسلام, امتیاز متناسب بودن با سیر رشد و پختگی عقل انسان را دارد.
هم چنین این ویژگی را دارد که در تغییرات, پای بند اصول کلی و مبانی و فلسفه قانون خویش است و فقط اصول ثابت و لایتغیر, فطرت پاک آدمی را شاخ و برگ می بخشد, چراکه ویژگی جهانی دارد از این رو می بایست متناسب با تازه ها و دگرگونی هایی باشد.
از دیگر ویژگی های شریعت اسلام این است که پایان همهء شریعت های آسمانی است که بر انسان عرضه شده است, بدین خاطر لازم است متناسب با نیازهای تازه ای باشد که قرن های آینده برای انسان پدید میآورد.
قرآن کریم پس از بیان آن که از شرایع روشن و معلومی که خداوند سبحان برای امت های پیش از اسلام فرو فرستاد, محمد(ص) را مخاطب قرارداده می فرماید: ثم جعلناک علی شریعه ک من الامر فاتبعها ولاتتبعلا اهواء الذین لایعلمون.۲ پس تو را به راه دین انداختیم, از آن راه برو و از پی خواهش نادانان مرو…
پس محمد(ص) و امت جهانی اش که آخرین امت هاست – دارای شریعت الهی ممتاز خود بصائر و هدی (روشن بینی و هدایت) هستند که طبق تکلیف الهی پیروی از آن بر همگان واجب است. به جز آیه مذکور, آیات زیر نیز آدمی را در جهت حاکمیت بخشیدن به شریعت مقدس اسلام, مکلف می سازد:
نساء, آیه های ۶۴, ۶۵, ۹۹ و /۱۰۵شوری, آیه۱۰.
پس امت اسلام, شریعت الهی یگانه ای دارد که حاکم نمودن آن واجب است چرا که هم حکم و هم حاکمیت خداوند در میان این آخرین امت است, و اما آیا این که خداوند, حکم به حاکمیت اسلام داده به معنای حذف حاکمیت بشر در فقه و دریافت احکام و فتاوی است؟ یا این که مجموعه شریعت اسلام بیان حکم جامع و کلی در مورد شریعتی است پذیرای حاکمیت های آن بشر که خداوند سبحان او را به خلافت خویش گمارده, تا احکام و فتاوی آن شریعت بنا به تعدد و گوناگونی مصلحت ها و پدیدارها و عادت ها و عرف ها متعدد و گوناگون یابد. که البته این نیز مستلزم تعدد و گوناگونی و هم چنین اختلاف اجتهادهای قاضیان و فتوا دهندگان است. پس گوناگونی حاکمیت ها (حکومت های) انسانی در احکام و اختلاف اجتهادی آنان در فتوا آن هم در چهارچوب کلیات و اصول و مبانی اساسی شریعت یگانه اسلام – یکی از حقایق انکارناپذیر شرع اسلام است که هیچ یک از علمای اسلام در آن اختلاف نظر ندارند. اما عوام و مسلمانان ظاهربین این گوناگونی حکومت ها را نمی پذیرند و اساسا وجود یک حاکمیت بشری در چهارچوب حاکمیت شریعت الهی را رد می کنند, هم چنین تعدد حاکمیت های اسلامی در چهارچوب شریعت واحد را منکر می شوند لذا در این جا به طرح و پاسخ این شبهه می پردازیم.
تاریخ طرح این گونه شبهات در فرهنگ اسلامی به جنبش خوارج در اردوگاه علی بن ابی طالا بر می گردد آن گاه که فریاد برآوردند: لاحکم الالله یعنی حاکمیت فقط از آن خداست و مراد ایشان حرام دانستن و جرم انگاشتن حاکمیت بشری در کشمکشی بود که در مسئله قتل عثمان میان امام علی(ع) و معاویه پیش آمده بود. در آن جا خوارج حاکمیت و حکم الهی را با حاکمیت انسان در تعارض دانستند, اما امام علی بن ابی طالا این شبهه را زدود, آن گاه که میان حکم و قانون و مقرراتی که صرفا ویژه خداست و حاکمیت بشر به عنوان کسی که خداوند او را برای برپایی حاکمیت خود به ویژه در مسائل مربوط به فقه و اجتهاد که نصوص دارای دلالت قطعی و ثابت در موردشان ذکر نشده, به خلافت گمارده است تمییز قائل شد, زیرا حاکمیت انسانی در این موارد اگرچه بنا به گوناگونی و تعدد اجتهادها گوناگون و متعدد است اما به هرحال لازمهء حکم الهی در به خلافت گماردن انسان برای برپایی حکم او در روی زمین است. امام این شبهه را در پاسخ به ندای خوارج این گونه زدود:
((انها کلمه حق یراد بها الباطل! نعم, انه لاحکم الا لله ولکن هولاء یقولون لاامره الا الله وانه لابد للناس من امام بر او فاجر)) این سخن حقی است که از آن اراده باطل می شود درست است, که حکومت واقعی فقط از آن خداوند است اما این ها می گویند امارت (زمامداری) جز از برای خدا نیست درحالی که مردم از داشتن پیشوا چه حق و چه باطل – ناگزیرند.۳ پس انسان حاکم است و حاکمیت او از نوع خلافت الهی می باشد که باز این حاکمیت نیز به حکم و فرمان خداست و بیآن, حکم الهی در مسئله استخلاف (خلافت انسان) تحقق نمی یابد. در روزگار ما نیز این شبهه خوارج برای خود جایگاهی یافته به ویژه در نزد برخی افراد متحجر و مرتجع که عبارت هایی را از یکی از نوشته های ابوالاعلی مودودی (۱۳۲ ۱۳۹۹ه.ق) برگرفته اند که لفظ و ظاهر آن, نفی حاکمیت از انسان و اثبات تعارض میان حاکمیت خداوند و حاکمیت او و رد این تصور که خلافت بشر نوعی حاکمیت در امور اجتهادی است. این افراطیون, عبارت های مودودی را از سیاق کلی آن بیرون کشیده اند و عبارت های فراوان دیگر او را که بیانگر اندیشه او در این زمینه است نادیده گرفته اند. آن ها به این گفته او تمسک کرده اند که: بنیانی که پایه نظریه سیاسی اسلام بر آن استوار است این است که هر نوع زمامداری و قانون گذاری از دست بشر چه فردی چه اجتماعی – گرفته شود و به هیچ کدام از آن ها اجازه داده نشود حاکمیت خویش را بر انسانی دیگر که هم چون خود اوست اعمال کند تا از وی پیروی نماید, زیرا این انسان برای دیگران به منزله یک قانون نیست تا به آن گردن نهند و از او پیروی کنند. بلکه امری است که تنها مختص خداوند است. از این رو ویژگی های بنیادین حکومت اسلامی سه چیز است: ۱ هیچ فرد, خاندان, قشر, حزب, یا اشخاص تحت پوشش دولت از حق حاکمیت (زمامداری) بهره ای ندارند, چون زمامدار حقیقی همان خداوند است و حاکمیت حقیقی تنها مختص ذات اوست و همه افراد در این کره خاکی تحت حاکمیت عظمای اویند.
۲ هیچ کس جز خداوند بهره مند از حق قانون گذاری نیست و از این رو تمامی مسلمانان اگرچه همگی هم پشت به پشت هم دهند نمی توانند هیچ قانونی را وضع کنند.
۳ حکومت اسلامی بنیان خود را پی ریزی نمی کند جز بر مبنای آن قانونی که پیامبر از سوی خداوند آورده هرچند هم موقعیت ها و شرایط تغییر کند و تبدیل یابد.۴
اسلام همیشه برای کسانی که اجرای قانون الهی را در زمین برعهده می گیرند به جای لفظ حاکمیت لفظ خلافت را به کار می برد: ((وعد الله الذین آمنوا منکم وعملوا الصالحات لیستخلفنهم فی الارض))۵ پس لفظ الله و اصطلاح حاکمیت درحقیقت دو اسم برای یک حقیقت واحده اند.۶
به هرحال, این گروه آن دسته از عبارت های مودودی را که ظاهرا نفی حاکمیت از انسان به صورت مطلق و ا