خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل واژه شناسی «شیعه» و «تشیّع»

فایل پاورپوینت کامل واژه شناسی «شیعه» و «تشیّع»؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل واژه شناسی «شیعه» و «تشیّع» شامل 91 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل واژه شناسی «شیعه» و «تشیّع» را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل واژه شناسی «شیعه» و «تشیّع» با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل واژه شناسی «شیعه» و «تشیّع» با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل واژه شناسی «شیعه» و «تشیّع» تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل واژه شناسی «شیعه» و «تشیّع» را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل واژه شناسی «شیعه» و «تشیّع» :

مقدّمه

یکی از حوزه های نوین در مطالعات تاریخی، «لغت شناسی» «فقه اللغه»^(۱) یا «فیلولوژی» (Philology) است که به شناخت اصل و بن مایه یک لغت (واژه) و سیر تغییر و تحول آن در دوره های مختلف تاریخی می پردازد. البته، از دیرباز، در روش های تحقیق رایج در «حوزه های علمیه اسلامی» همواره مرسوم بوده است که در آغاز هر بحث علمی، بررسی های دقیقی پیرامون معناهای «لغوی» و «اصطلاحی» واژه مورد سخن انجام می شده است که بی گمان این روش، خود از سنخ بررسی «فقه اللغه» یا لغت شناسی بوده است.

در این نوشتار با عنوان «واژه شناسی شیعه و تشیّع» تلاش می شود تا در یک بررسی «لغت شناسی تاریخی»، و البته با تکیه بر روش فوق الذکر مرسوم در مباحث حوزوی به ترتیب، معناهای لغوی و اصطلاحی واژه «تشیّع» مورد بررسی قرار گیرد. آن گاه به منظور تکمیل سخن، برخی از اصطلاحات «مترادف» و نیز اصطلاحات «متقابل» با تشیّع شناسایی گردد.

پیش تر، در رابطه با معناهای «لغوی» و «اصطلاحی»، دو نکته به یاد آورده می شود: نکته نخست، آن که به طور کلی، هر واژه «معناداری» غیر مهمل دارای یک و یا چند معنای «لغوی» است که در اساس، آن واژه برای همان معنا وضع و استعمال گردیده است، و برای شناخت چنان معنایی، کافی است تا به لغت نامه ها و فرهنگ نامه ها مراجعه نمود. اما برخی از واژه ها به جز معنای لغوی، دارای معنای «اصطلاحی» نیز می باشند که این، مبتنی بر یک قرارداد و وضع خاص است.^(۲) چنان که در رشته های علمی و یا شاخه های فنّی و حرفه ای، وضع اصطلاحات رواج دارد. از این رو، برای شناخت معنای اصطلاحی باید به منابع خاص همان اصطلاح مراجعه کرد. البته ،این در صورتی است که یک واژه، در زمانی مشخص و بنا به قراردادی معین، در یک معنای اصطلاحی وضع گردد. اما چنانچه پیدایش یک معنای اصطلاحی، نه بنا بر یک قرارداد مشخص، بلکه به تدریج و با گذشت زمان واقع شود، آن گاه برای شناخت چنین معنایی، نمی توان به نوع خاصی از منابع اکتفا نمود.

نکته دوم، این که همواره در میان معناهای لغوی و اصطلاحی یک واژه، نوعی تناسب و ارتباط قابل شناسایی است. چنان که در مورد بسیاری از معناهای اصطلاحی واژه ها، حضور مفاهیم لغوی را می توان پی گیری کرد. بر این اساس، در شناخت هر واژه، از جمله واژه های «شیعه» و «تشیّع» مورد سخن ضرورت دارد که معناهای لغوی و اصطلاحی مورد بررسی قرار گیرد:

۱. «شیعه» و «تشیّع» در لغت

گرچه واژه های «تشیّع» و «شیعه» در برابر تسنّن به عنوان نامی برای یکی از دو مذهب بزرگ اسلام، برای همگان، از جمله، فارسی زبانان، شناخته شده است، اما از آن جا که این واژه عربی است، برای شناخت دقیق معنای آن، ناگزیر باید به لغت نامه های عربی مراجعه نمود. البته باید توجه داشت که در زبان عربی، بسیاری از واژه ها، از جمله واژه موضوع سخن، به طور مشترک در معناهای متعدد و مختلف به کار می رود.

به لحاظ دستوری (صرفی)، در زبان عربی، «تشیّع» مصدر باب تفعّل از ریشه «شَیَعَ» (شاع) است، و واژه «شیعه» نیز از همین ریشه اشتقاق یافته است.

در اصل عربی، «شیعه» به معنای گروهی از مردم است، و اسمی است که بر مفرد، تثنیه و جمع، و نیز بر مذکر و مؤنث، به یک شکل اطلاق می گردد^(۳) که در فارسی نیز به همین گونه است. البته اگر بخواهند تنها مفرد را قصد کنند چه در فارسی، و چه در عربی «شیعی» می گویند، و جمع آن در فارسی «شیعیان» است.^(۴) اما در عربی، با توجه به مراتب گوناگون جمع، «شِیَع» (جمع) و «اشیاع» (جمع الجمع) استعمال می گردد.^(۵) در عربی، واژه «شیعه» در دو معنای لغوی نزدیک به هم به کار می رود:

الف. «الشیعه» به شکل «مفرد» (بدون «اضافه» به واژه دیگر): به معنای «گروه» و دسته ای که بر سر امری یگانه، گردهم آیند.

ب. «شیعه الرّجل» (شیعه آن مرد؛ مثلاً) به شکل «مضاف»: به معنای «پیروان» و «یاوران» آن مرد.^(۶)

در قرآن کریم، واژه شیعه در مجموع چهار بار، یک بار به شکل مفرد (مریم: ۶۹) و سه بار به شکل مضاف (قصص: ۱۵ و صافات: ۸۳) به کاررفته است که در آیه اول به معنای «گروه» و در سه مورد دیگر به معنای «پیرو» است. همچنین در قرآن کریم، در پنج مورد واژه «شِیَع» (جمع) به معنای گروه ها استعمال شده است.^(۷) جالب توجه آن که در دو مورد از استعمال های قرآنی، واژه «شیعه» در برابر «عدوّ» (دشمن) به کار رفته است.^(۸)

حال، در رابطه با واژه «تشیّع» (مصدر باب تفعّل) باید دانست که این واژه در زبان عربی، در استعمال های گوناگون دارای معناهای متعددی است؛ از جمله:

الف. «تَشَیَّعَ فی الشی ء»: «در هوای (میل به) آن چیز، مستهلک شد.»^(۹) همچنین در مورد هر آنچه که با آتش سوزانده شود، گفته می شود: «شُیِّعَ».^(۱۰)

ب. «شَیَّعَهُ»: «از او پیروی کرد.» در همین معنا، «یُشَیِّعُها»، یعنی: «پشت سر او راه می رود.»^(۱۱)

ج. «یُشَیِّعُه علی ذلک»: «او را بر کاری تقویت کرد.» در همین معنا، «تشییع النّار»، یعنی: «تقویت آتش با افکندن هیزم بر روی آن.»^(۱۲)

د. «شَیَّعَهُ»: «هنگام رفتن شخصی، به منظور تودیع، مقداری وی را همراهی کرد.»^(۱۳)

ه . «شَیَّعَ فیه»: «پخش شد»، چنان که گفته می شود «قطره شیر در آب پخش شد» و نیز گفته می شود که فلان خبر شایع (پخش) شد.^(۱۴)

و. «شَیَّعَته نفسُه علی ذلک»: «نفس آن شخص، از او در انجام کاری پیروی کرد، و وی را تشجیع نمود.» در همین معنا، «مُشَیِّع» به معنای «شجاع» به کار می رود، و در تبیین آن گفته می شود که قلب انسان شجاع، وی را خوار نمی سازد و به هنگام تصمیم گیری های دشوار، با وی همراهی می کند.^(۱۵)

ز. «تَشَیَّعَ»: «شیعه مذهب شد»، «مذهب تشیّع داشت»،^(۱۶) و «ادّعای شیعی بودن کرد»^(۱۷) که البته این معانی، ناظر به معنای اصطلاحی تشیّع است که در ادامه این نوشتار، مورد بررسی قرار می گیرد.

ناگفته نماند که آنچه در بالا مورد اشاره قرار گرفت، تنها برخی از معناهای لغوی تشیّع است، و بیش تر، مواردی است که با معنای اصطلاحی آن ارتباط دارد.

۲. «شیعه» و «تشیّع» در اصطلاح

نقطه آغازین شکل گیری معنای اصطلاحی «تشیّع»، به زمان حیات رسول اکرم صلی الله علیه و آله باز می گردد که آن حضرت در چند نوبت، درباره «حامیان علی علیه السلام » اصطلاح «شیعهُ علی» را به کار بردند. چنان که در موردی، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به اشاره به علی علیه السلام ، چنین فرمودند: «سوگند به کسی که جانم به دست اوست، این شخص [علی] و شیعیانش در قیامت رستگار خواهند بود.»^(۱۸) جالب توجه آن که در زمان رسول اکرم صلی الله علیه و آله به طور مشخص چهار تن از اصحاب آن حضرت، به نام های ابوذر غفاری، سلمان فارسی، مقداد بن اسود کندی و عمار بن یاسر با لقب «شیعهُ علی علیه السلام » شناخته می شدند.^(۱۹)

بر این اساس، واژه «شیعه» که در لغت، به معنای پیروان و یاوران است، در یک کاربرد اصطلاحی بر یاران و حامیان علی علیه السلام اطلاق گردید.^(۲۰) البته باید دانست که در طول تاریخ، این کاربرد اصطلاحی شامل دو معنای متمایز و جدا از یکدیگر بوده است: یکی، عام و دیگری، خاص.

الف. معنای اصطلاحی عامّ

به طور عام، اصطلاح «شیعهُ علی علیه السلام » به معنای «یاران و دوستداران علی علیه السلام و فرزندان او» است.^(۲۱) این معنا، در واقع ناظر به پیدایش دو جریان کلی، در تاریخ صدر اسلام است که بیانگر جدایی مسلمانان بر دو بخش است: یکی، دوستداران و هواداران علی علیه السلام و دیگر، رویاروی آنان. این جدایی و تقابل، از نظر تاریخی، گرچه به همان دوران حیات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله باز می گردد، اما پس از رحلت آن حضرت بود که در ماجرای «سقیفه» (سال ۱۱ ق) کاملاً نمایان شد. سپس، در سطحی «فراگیر»، در دوران خلافت امیرمؤمنان علیه السلام در جنگ هایی همچون «جمل» و «صفین» به پیکار و کشتار منتهی شد، چنان که علی علیه السلام با اشاره به شهادت یاران خود توسط اصحاب جمل، می فرماید: «[آنان] شیعیان مرا و کارگزاران مرا کشته اند…».^(۲۲)

در این رابطه، محمدبن اسحاق ندیم، معروف به «ابن ندیم» (متوفای بعد از ۳۹۰ ق) گوید: «چون طلحه و زبیر به مخالفت با علی علیه السلام پرداختند، و به جز خونخواهی عثمان بن عفان به چیز دیگر تن در ندادند، و علی علیه السلام تصمیم گرفت که با آنان به جنگ بپردازد تا به اطاعت از خداوند متعال درآیند، کسانی که در این امر پیرو او شدند «شیعه» نام یافتند، و علی علیه السلام [در اشاره به آنان] می گفت: شیعیان من «شیعتی)…»^(۲۳)

«عام» بودنِ معنای فوق الذکر، بدان جهت است که در این معنا، بر خلاف آنچه که پس از این در معنای اصطلاحی خاص بیان می شود، «اعتقاد به امامت منصوص و بلافصل علی علیه السلام و فرزندان او» معیار نبوده است، بلکه یک اصطلاح فراگیر است که بر کسانی تطبیق می یابد که در حوادث صدر اسلام، به ویژه پس از قتل خلیفه سوم «عثمان بن عفّان»، هوادار و طرفدار خلافت علی علیه السلام شدند، و این هواداری را با سرزنش و شتم نسبت به عملکرد عثمان درآمیختند.^(۲۴) ناگفته پیداست که چنین مفهومی از «تشیع» می توانست هم شامل کسانی شود که از علی علیه السلام به عنوان امام منصوص و بلافصل پس از پیامبر صلی الله علیه و آله حمایت می کردند، و هم شامل آنان که چنین باوری نداشتند و صرفا در تقابل با حامیان «عثمان» موسوم به «عثمانیه»^(۲۵) به حمایت از علی علیه السلام می پرداختند. این حمایت های رو در رو که در جنگ «صفین» به اوج برخورد نظامی منجر شد، با توجه به مناطق جغرافیایی طرفین به این شکل درآمد که «عراقی»ها حامیان (شیعیان) علی علیه السلام شدند، و «شامی»ها تحت سلطه معاویه بن ابی سفیان حامیان (شیعیان) عثمان.^(۲۶)

البته، شیعه اصطلاحی به معنای عام مورد سخن در این جا هیچ گاه به محدوده تاریخی و جغرافیایی فوق الذکر ختم نشد، بلکه حتی در ادوار تاریخی بعدی نیز حضوری آشکار یافت؛ چرا که احادیث متعددی که از شخص رسول اکرم صلی الله علیه و آله در شأن و منزلت علی علیه السلام و فرزندان او وارد شده بود، می توانست برای همیشه تاریخ، انگیزه هایی قوی را در وجود شماری از مسلمانان به وجود آورد تا به «دوستداری و هواداری نسبت به علی علیه السلام » تشیع به معنای عام بپردازند. بر این اساس، حتی بسیاری از کسانی که خلافت خلفای پیش از علی علیه السلام را پذیرفته بودند (اهل سنّت)^(۲۷)، با «دوستی اهل بیت علیهم السلام » از نوعی «تشیع» برخوردار بودند. لذا، این اشخاص که در اصل، جزء اهل سنت بودند، هرگاه بر فضایل اهل بیت علیهم السلام «تکیه» کرده و به سخن از آن می پرداختند، از سوی سایر اهل سنت متهم به «متشیّع بودن» و «شیعی گری» می شدند، چنان که این اتهام بر «ابن عبد ربّه اندلسی» (متوفای ۳۲۸ ق) صاحب کتاب عقد الفرید و یا حتی بر «امام شافعی» (۱۵۰۲۴۱ ق) رهبر یکی از چهار مذهب عمده اهل سنت وارد شده است.^(۲۸)

ب. معنای اصطلاحی خاصّ

اصطلاح «شیعه علی علیه السلام » به طور خاص، بر پیروان مذهب تشیع در برابر پیروان مذهب تسنّن اطلاق می گردد و ایشان کسانی اند که معتقد به امامت منصوص و بلافصل علی علیه السلام و فرزندان او، پس از رسول اکرم صلی الله علیه و آله می باشند.^(۲۹) در این رابطه باید دانست که شیعه به این معنای خاص، شامل سه فرقه عمده بوده است: ۱. امامیه (دوازده امامی)؛ ۲. زیدیه؛ ۳. اسماعیلیه.

افزون بر این سه گروه، فرقه چهارمی به نام «غلات» نیز خود را شیعه می نامیده اند.^(۳۰) البته سایر شیعیان، به ویژه امامیه، بر این باورند که غلات به علت افکار غالیانه و مشرکانه خود به گونه ای که در امامت تا حدّ ربوبیّت غلوّ می کنند نه تنها شیعه نیستند، بلکه اساسا مسلمان نیز نمی باشند.^(۳۱)

هر یک از فرقه های فوق الذکر خود به شعبه های داخلی متعددی انقسام می یابد که با مراجعه به منابع مربوط به «ملل و نحل» و فِرق اسلامی، قابل شناسایی است.^(۳۲) از نظر تاریخی، این نکته حایز اهمیت است که به تدریج و با گذشت زمان، واژه «تشیع» به طور «غالب» بر همین معنای اصطلاحی خاص تطبیق یافته است، به گونه ای که در اساس، «اسم»ی برای مذهب فوق الذکر شده است.^(۳۳) بر این اساس، هر یک از فرقه های یاد شده از مذهب تشیّع، خود را شیعی می دانستند و دیگران نیز آنان را شیعی می خواندند،^(۳۴) به گونه ای که لفظ شیعه تنها برای یک فرقه خاص مثلاً، امامیه به کار نمی رفته است. اما با وجود این، اطلاق نام شیعه با گذشت زمانی بیش تر، به عنوان نامی برای شیعه «امامیه» «اثنا عشری» (دوازده امامی) تثبیت گردید، تا آن جا که امروز زیدیه و اسماعیلیه دو فرقه دیگر تشیع با همین دو نام شناخته می شوند و نه با پیشوند شیعه، و بسیاری از فرقه های منسوب به شیعه یا منشعب از تشیع که در طول تاریخ پدیدار شده اند اکنون از بین رفته اند.^(۳۵)

حال، با بررسی موارد استعمال اصطلاح «شیعهُ علی علیه السلام » می توان استنباط نمود که در روند تاریخی، این اصطلاح در هر دو معنای عام و خاص آن ابتدا به همین شکل مضاف شیعهُ علی علیه السلام مورد استفاده بوده است، چنان که در احادیث نبوی و روایات ائمه اطهار علیهم السلام بدین گونه استعمال شده است.^(۳۶)

در برابر، در مواردی اندک نیز اصطلاح هایی چون «شیعهُ عثمان» و یا «شیعهُ معاویه» به همین شکل مضاف به کار رفته است.^(۳۷) اما این موارد اندک به زودی جای خود را به اصطلاحاتی همچون «عثمانیه» و «اهل سنت و جماعت»^(۳۸) دادند، به گونه ای که از نظر تاریخی، این زمینه کاملاً فراهم شد تا واژه «شیعه» به صورت مفرد بدون اضافه تنها در مورد شیعیان علی علیه السلام مصطلح شود. چنان که بنا به گزارشی از ابوجعفر اسکافی (متوفای ۲۴۰ ق)، در همان عصر امیرالمؤمنین علی علیه السلام چنین استعمالی به کار رفت.^(۳۹) پس از آن، دیری نپایید که در یک نامه تاریخی، شیعیان کوفه در تسلیت شهادت امام حسن علیه السلام (۵۱ ق) به برادرش امام حسین علیه السلام ، واژه شیعه را به طور مفرد به کار بردند.^(۴۰) این امر، حکایت از آن دارد که در همان نیمه قرن اول هجری، واژه «شیعه» به طور مفرد بدون اضافه در مورد «شیعیان علی علیه السلام » مصطلح گ