خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل نکته ها(۳)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نکته ها(۳) :

(۱۰)

برای تصحیح، فهم و رفع ابهام از هر متنی از متون علمی اعم از فقهی و غیر فقهی مراجعه و توجه به کتابهای تاثیر گذار بر آن متن، بسیار مؤثر و راهگشاست به خصوص که در گذشته، بسیار اتفاق افتاده که نویسنده ای بدون ذکر منبع و ماخذ، قسمتهای زیادی از کتب دیگران را در اثر خود نقل می کرده است و صد البته این کار در آن زمانها عیب محسوب نمی شده است و باید به طور مبسوط در مقاله ای مستقل به تبیین آن پرداخت چنان که آخوند مولی صدرا (قدس سره) قسمتهای زیادی از المباحث المشرقیه ی فخر رازی را در اسفار بدون ذکر ماخذ نقل کرده است، در بین فقها هم این کار رایج بوده است، مثلا شهیداول در غایه المراد از مختلف علامه بسیار تاثیر پذیرفته است چنان که مختلف هم تحت تاثیر معتبر محقق حلی است. نیز جواهر الکلام بی واسطه یا با واسطه و مفتاح الکرامه بی واسطه از غایه المراد متاثرند.به عنوان نمونه: شهید اول در شرح سخن علامه حلی در بحث جهاد ارشاد الاذهان: «والموسر العاجز یقیم عوضه استحبابا علی رای» می گوید:

… و نفی الحرج یشمل رفعه عن النفس و المال، و کما لایشترط فی غیر الواجد الضعف و المرض، فکذا لایشترط فی الضعیف و المریض عدم الوجدان للنفقه، و لم یفرق احد بین اصناف المعذورین.(۱)

صاحب جواهر هم در بیان عدم وجوب، بدون اینکه از غایه المراد نامی برد می نویسد:

… و اطلاق نفی الحرج الشامل للنفس و المال، و کما لایشترط فی غیر الواجد الضعف والمرض، فکذا لایشترط فی الضعیف و المریض عدم الوجدان، و لم یفرق احد بین اصناف المعذورین.(۲)

باری، با توجه به این تاثیر پذیری می توان برای رفع پاره ای از ابهامها و اشکالها در جواهر و مفتاح الکرامه، از غایه المراد مدد جست، به عنوان نمونه:

شهید در بحث سلام نماز گوید:

اختلف الاصحاب فی وجوب التسلیم المخرج من الصلاه. فقال صاحب الفاخر و ابن ابی عقیل والمرتضی و الشیخ فی المبسوط و سلار و الحلبیون کابی الصلاح و ابن زهره و ابی صالح و ابنا سعید: یجب….(۳)

چنان که می دانیم مراد از «ابنا سعید» یحیی بن سعید حلی صاحب الجامع للشرائع و جعفر بن سعید حلی اعنی محقق حلی صاحب شرایع است که در این دو کتاب به ترتیب (ص ۸۴، و ج ۱، ص ۷۹) چنین نظری داده اند و در سخنان شهید، فراوان به این دو بزرگوار «ابنا سعید» و «ابنی سعید» اطلاق شده است. نیز می دانیم که ابی الصلاح صاحب کافی و ابن زهره صاحب غنیه و ابی صالح حلبی هستند نه حلی ولی «ابنا سعید» هر دو حلی هستند. بنابر این، عبارت شهید خالی از هر گونه ابهام و اشتباه است.

فقیه متتبع سید جواد عاملی و صاحب جواهر (۴) – رحمهما الله – در اینجا تحت تاثیر شهید – به ترتیب – گویند:

– و قد اختلف الاصحاب فیه علی قولین: الاول: انه واجب، کما فی الناصریات و… و هو المنقول عن الحسن [یعنی ابن ابی عقیل] و الجعفی صاحب الفاخر… و ابی الصلاح و ابی صالح و ابی سعید من علمائنا الحلبیین….(۵)

– وهو واجب علی علی الاصح، و فاقا للصدوق و الحسن [یعنی ابن ابی عقیل] والجعفی والمرتضی وابنی حمزه وزهره وسلار والتقی [یعنی ابا الصلاح الحلبی] و یحیی بن سعید و ابی صالح و ابی سعید من علمائنا الحلبیین.(۶)

در اینجا احتمالا در نسخه غایه المراد که مورد استفاده صاحب مفتاح الکرامه بوده است به جای «ابنا سعید» به اشتباه «ابی سعید» ضبط شده بوده است و همین تصحیف باعث چند اشتباه در مفتاح و جواهرشده است، زیرا اولا، در بین فقها کسی به نام «ابی سعید» وجود ندارد که این دو بزرگوار فرموده اند: «و…ابی سعید من علمائنا الحلبیین».

ثانیا، مقتضای سخن جواهر این است که یحیی بن سعید «حلبی» است، با اینکه وی حلی است نه حلبی. ثالثا، در سخن جواهر هم «یحیی بن سعید» آمده و هم «ابی سعید» که پس از تصحیح عبارت به «ابناسعید» معلوم می شود که یحیی بن سعید زاید است، چون یحیی یکی از دو «ابنا سعید» است. مصحح چاپ جدید جواهر (ج…، ص… دفتر انتشارات اسلامی) هم متوجه این اشتباه نشده و توضیحی در این باره نداده است ولی مصحح چاپ جدید مفتاح الکرامه (ج…، ص… دفتر انتشارات اسلامی) تا حدی متوجه اشکال و ابهام عبارت مفتاح شده ولی راه حل آن را نیافته است در حالی که اشکال و ابهام این است که صاحب مفتاح الکرامه در عبارت شهید «ابنا سعید» را «ابی سعید» خوانده، و ثانیا، پنداشته است که این کلمه عطف به «ابی الصلاح» است و در نتیجه «ابنا سعید» و طبق عبارتش «ابی سعید» را حلبی دانسته است، در حالی که در سخن شهید قطعا «ابنا سعید» عطف به «الحلبیون» است و در نتیجه هیچ اشکال و ابهامی پیش نمی آید. صاحب جواهر رحمه الله علاوه بر اشتباه عاملی، دچار اشتباه دیگری نیز شده است و آن اینکه یحیی بن سعید را هم پیش از ابی سعید در ردیف علمای حلبی ذکر فرموده است. این اشتباه جواهر در معجم فقه الجواهر (ج ۳، ص ۶۷۵) نیز اصلاح نشده است.

باری، علامه سید محسن امین – رحمه الله – نیز از جهت دیگری دچار اشتباه شده و آن اینکه «ابنا سعید» در عبارت غایه المراد را به جر یعنی «ابنی سعید» خوانده و آن را عطف به «ابی الصلاح» دانسته درحالی که عطف به «الحلبیون» است و برای دفع این اشکال که «ابنی سعید» حلی هستند نه حلبی، نوشته است: «لایبعد کونه [ای ابی صالح] غیر داخل فی «الحلبیون» کما ان[ابنی سعید] کذلک»(۷) با اینکه ابی صالح قطعا حلبی است.(۸)

(۱۱)

محقق کرکی در بحث «الصلاه علی المیت» گوید: «و نفی جمع من الاصحاب الصلاه علی الصبی اما الی ان یبلغ» مصحح جامع المقاصد در پانوشت، مرقوم داشته است: (۹) «ذهب الی ذلک ابن ابی عقیل کما فی المختلف، ص ۱۱۹، و الحسن بن عیسی کما فی مفتاح الکرامه، ج ۱، ص ۴۶۲».

درحالی که «حسن بن عیسی» همان «ابن ابی عقیل» است و مسلما این دو نام یک نفر است(۱۰) و خود فقیه عاملی رحمه الله تصریح کرده است که هر جا حسن بن عیسی گفتم مرادم ابن ابی عقیل است: «و اذا قلت: الحسن بن عیسی فقد اردت ابن ابی عقیل».(۱۱)