خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل انواع عامل شناخت

پدیده شناخت مانند دیگر پدیده های جهانی برونی و درونی معلولی است که بدون لت بوجود نمیآید،رویدادهای جهان برونی و درونی در امکان ناپذیر بودن تصادف و اتفاق مساوی است.پس شناخت هم که یک رویداددرونی یا ذهنی است از این قانون مستثنی نمیباشد.عواملی که موجب بروز این پدیده میگردند،متنوع میباشند.از آنجمله:

۱-جبر طبیعی حسی و ذهنی برای شناخت ابتدائی

طبیعت انسانی با ساختمان حسی و ذهنی که دارد در ارتباط با جهان خارجی انواعی از تاثیرات و تاثرات را از خود بروز میدهد،که یکی از آنها پدیده شناخت به مفهوم عمومی آن است.این جبر طبیعی بر مبنای سه عنصر اساسی به جریان میفتد:

عنصر یکم-ساختمان مخصوص ذهن و حواس.

عنصر دوم-جهانی بیرون از ذهن و حواس.

عنصر سوم-برقرار شدن ارتباط میان دو عنصر مزبور.

در هر یک از عناصر سه گانه مباحث و تحقیقاتی فراوان از دیدگاههای گوناگون مطرح میشود. ما در این بررسی تنها به بیان چگونگی جبر طبیعی عنصر سوم که محصولی بنام شناخت ابتدائی را بوجود میآورد،می پردازیم بدیهی است که اگر حواس و ذهن آدمی سالم و معتدل بوده باشد،بمجرد اینکه مانعی میان آنها و جهان خارجی وجود نداشته باشد،رابطه میان طرفین برقرارگشته،انعکاسی از دیدنی ها و شنیدنی ها و ملموسات و غیره به وسیله حواس وارد مغز آدمی گشته و شناخت یا مقدمات و شرایط آنرا بوجود خواهد آورد.دیدن با چشم باز و شنیدن با گوش باز پدیده ایست کاملا جبری طبیعی،چنانکه انعکاس آنها در ذهن یا تاثر ذهن از آنها،یک جریان جبری طبیعی میباشد.البته این هم یک اصل بدیهی است که کمیت و کیفیت این شناخت ابتدائی بجهت اختلاف انسانها در موضع گیری و خصوصیات حواس و شرایط ذهنی،مختلف خواهد بود.

۲-جبر طبیعی حسی و ذهنی برای مراحل عالی شناخت

همان جبر طبیعی حسی و ذهنی که برای مراحل ابتدائی شناخت وجوددارد،در مراحل عالی شناخت نیز وجود دارد.مثلا برای اینکه یک معرفت تعمیم یافته درباره جهان یا انسان بوجود بیاید،باز همان عناصر سه گانه که برای حصول شناخت ابتدائی ضرورت جبری دارد، لازم است.تفاوتی که مرحله ابتدائی شناخت با مراحل عالی آن دارد،اینست که هر چه شرایط ذهنی از نظر تجربه ها و آشنائی با قوانین و سرعت انتقال عالی تر بوده باشد،ارتباطی که میان ذهن و جهان خارجی برقرار میگردد،عالی تر و منطقی تر و همه جانبه ترمی باشد.بعنوان مثال شخصی را در نظر بگیرید که برای اولین بار یک شاخه گل زیبا را می بیند،در این ارتباط که میان ذهن بیننده و آن گل برقرار میگردد،جریانی که در ذهن از این ارتباط بوجود میآید، انعکاس محض و اجمالی از کل مجموعی آن شاخه بوده،تدریجا حالت تجزیه ای و ترکیبی آن شاخه در ذهن بیننده بجریان میفتد و رفته رفته انعکاسی مشروح از گل مفروض بعنوان یکی از محتویات حافظه در میآید.

سپس مشاهدات تکراری آن گل،چیزی برای شناخت نمی افزاید.درصورتیکه اگر بیننده از معلومات متنوعی درباره انواعی از گلها و قوانین حاکم بر آنها،از نظر روئیدن و تاثیر هوا و زیبائی و عطر و ترکیبات متنوع با سایر گلها،برخوردار بوده باشد.

شناخت حاصل از دیدن گل مفروض امواجی از مسائل مربوطه را درذهن او پدید خواهد آورد. ولی بهر حال این بیننده دانا نیز نمیتواند بدون سه عنصر (حواس و ذهن،جهان خارجی، ارتباط میان آنها،) به شناخت تازه ای توفیق یابد.از اینجا است که متفکرانی که با دانستن مقداری ازاجزای جهان عینی و با آشنائی با مقداری قوانین و اصول حاکم در ذهن وخارج، ارتباط دائمی با جهان خارجی را ضروری تلقی نمیکنند و بهمان دانسته های پیشین قناعت میورزند سخت در اشتباهند.مخصوصا با در نظرگرفتن این حقیقت اصیل که:

هر نفس نو میشود دنیا و ما بی خبر از نو شدن اندر بقا عمر همچون جوی نو نو میرسد مستمری می نماید در جسد شاخ آتش را بجنبانی بساز در نظر آتش نماید بس دراز این درازی خلقت از تیزی صنع مینماید سرعت انگیزی صنع پس ترا هر لحظه مرگ و رجعتیست مصطفی فرمود دنیا ساعتیست

درباره ضرورت و چگونگی این ارتباط در مباحث مربوط به «انواع محصول عالی شناخت »بررسی مشروح تری خواهیم داشت.

۳-عامل ادامه زندگی برای شناخت

البته هر انسان آگاهی میداند که بدون انواعی از شناخت ها و برخورداری از درک آنچه که در دو قلمرو درونی و برونی میگذرد،زندگی امکان ناپذیراست،زیرا چنان نیست که زندگی مانند چشمه ساری دائم الجریان باشد که از کنار انسانی که با تمام فراغت قلب نشسته،میگذرد و او هر وقت بخواهدلیوانهای مرصعی را که در اختیار او قرار داده اند،از آن چشمه سار پر نمایدو نوش جان کند.حیات آدمی از سنگلاخ طبیعت با وسایل کاوش که در مغزاو آماده کار است، استخراج میگردد و قابل تفسیر و توجیه میشود.بهمین جهت است که چشیدن طعم حقیقی حیات برای کسانی که بدون تلاش مغزی و عضلانی،توقع زندگی دارند،غیر ممکن میباشد. شاید بتوان گفت:نوعی از پوچ گرایی که در زیر قشری از رضایتهای بی اساس زندگی در جوامع امروزی که گاهگاهی هشیاران را به خود مشغول میدارد،از همین رفاه وآسایش طلبی برمیآید که مردم را عادت میدهد به اینکه حیات را با آن لیوانهای مرصع در گلویشان بریزند!! بهر حال اساسی ترین رکن توجیه زندگی شناخت است،زیرا فقط با شناخت است که ما عوامل مفید و مضر جهان عینی را ازیکدیگر تفکیک میکنیم و با همین شناخت است که با نظم جاری در جهان هستی آشنا شده و در صورت قوانین علمی با نظم آن ارتباط برقرار میکنیم. باید گفت:این عامل شناخت هم مانند عامل یکم و دوم حالت جبر طبیعی دارد.یعنی با نظر به دینامیسم حیات و ضرورت ادامه آن در آخرین حد ممکن و مرتفع ساختن عوامل مزاحم از سر راه آن،تحصیل شناخت یک پدیده جبری است.با این نظر است که میتوان گفت:منطق زندگی با کمیت و کیفیت شناخت رابطه مستقیم دارد.

۴-خودخواهی عامل شناخت

این عامل غیر از عامل ادامه زندگی برای شناخت است،زیرا تحصیل شناخت برای ادامه زندگی مربوط به شرایط و موانع خود زندگی است که با واقعیات و حقایق جاری در محیط و اجتماع،مشخص و معین میگردند،در صورتیکه خودخواهی عامل بسیار گسترده و متنوع است که کاری با واقعیات و حقایق ندارد،آنچه که برای انسان خودخواه رسمیت کامل دارد، خود اواست با خواسته های بی حد و مرزش.بنابراین،ممکن است انسان با عامل خودخواهی شناخت هایی را پی گیری کند که بهیچ وجه مربوط به متن زندگی و ادامه آن نباشد.در توضیح این عامل نکته بسیار مهمی را باید متذکر شویم و آن اینست که ما نباید عامل خودخواهی برای شناخت را یکنوع معین تلقی نمائیم،زیرا خواستن خود با نظر به چگونگی هویتی که انسان خودخواه برای خود در نظر گرفته است،به اقسام گوناگونی تقسیم میگردد:

۱-کسی که هویت خود را یک حقیقت شخصی تلقی کرده و آن را هدف و دیگران را وسیله میداند،بدون تردید این تلقی در کمیت و کیفیت وشناخت های او منعکس میشود.

۲-آن انسانی که هویت خود را حقیقتی وابسته به جامعه میداند و نفع و ضرر را میان خود و مردم جامعه مشترک میداند،بطور قطع شناختهای اوکلی تر و ناب تر و تحصیل آن در نظرش بعنوان یک وظیفه انسانی تلقی میگرددکه خود را متعهد انجام آن میداند.

۳-کسی که خود را در دوران زندگی یک حقیقت هدفدار میخواهد،بدون تردید در تلاش هایی که برای بدست آوردن آن هدف بوسیله شناختهاانجام خواهد داد،اثر گذاشته و در تعیین کمیت و کیفیت آن شناخت نقش اساسی خواهد داشت.

۵-سودجوئی عامل شناخت

اگر عامل خودخواهی را با آن خود در نظر بگیریم که جز تورم خویشتن و بهره برداری هر چه بیشتر از لذایذ،هدفی نداشته باشد،مسلما شامل این عامل پنجم هم میشود،زیرا آنچه را که خودخواهی طبیعی تشنه آن است،سود تلقی می کند که شامل هر گونه نفع مادی و مقامی و شهرت طلبی و امثال آنها می باشد.این عامل از قرن هجدهم میلادی به اینطرف در مغرب زمین رواج فراوانی پیداکرده،در قرن نوزدهم و بیستم که سودجوئی و لذت پرستی(هدونیسم) به اوج خود میرسد،شناخت را از اصالت انداخته و از فرمول «شناخت فقط برای عمل »سوءاستفاده نموده است،بلی این فرمول صحیح است که «شناخت برای عمل »،ولی مقصود از عمل چیست؟آیا مقصودسودجوئی مطلق و لذت پرستی و قدرت طلبی است یا عمل برای «حیات معقول »انسانها که بدون تردید این فرمول «عمل برای شناخت های عالی تر»را هم به دنبال خود میآورد.ما باید بپذیریم که اسارت شناخت