خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل ولایت فقیه از دیدگاه سید عبد الحسین لاری

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ولایت فقیه از دیدگاه سید عبد الحسین لاری :

مقدمه

آیه الله سید عبد الحسین فرزند سید عبد الله موسوی نجفی لاری ^(۲) (۱۲۶۴ – ۱۳۴۲ ق) در نجف به دنیا آمد. پس از اتمام تحصیلات مقدماتی و سطح، خارج را پیش اساتید مبرزی همچون میرزای شیرازی، فاضل ایروانی، شیخ حسینقلی همدانی فرا گرفت و به مقام اجتهاد رسید. در سال ۱۳۰۹ به دعوت گروهی از بزرگان لار به لارستان آمد و به عنوان مرجع تقلید منطقه به تدریس و کارهای عام المنفعه پرداخت. سرانجام سیدلاری در چهارم شوال ۱۳۴۲ دعوت حق را لبیک گفت.

ولایت فقیه از دیدگاه سیدلاری

نظریه ولایت فقیه دستاورد اندیشه سیاسی مکتب شیعه است و فقها آن را برای عصر غیبت امام معصوم ارائه کرده اند. برخی از فقها، گستره اختیارات فقیه را بسیار وسیع دانسته و معتقد به ولایت مطلقه فقیه شده اند. آیه الله سیدعبدالحسین لاری از فقهای عصر مشروطه از معتقدان به نظریه ولایت مطلقه فقیه است. وی این نظریه را در رساله «ولایت الفقیه » – که در ضمن حاشیه وی بر مکاسب شیخ انصاری است – ارائه کرده است.

معنای ولایت

«ولایت » برگرفته از ماده «ولی » است که به معانی سلطنت، رهبری و حکومت به کار می رود. ^(۳) در فقه ولایت در دو مورد استعمال می شود:

۱. مواردی که مولی علیه قادر بر اداره امور خود نیست، مانند میت، سفیه، مجنون، صغیر;

۲- مواردی که مولی علیه قدرت بر اداره امور خود دارد، در عین حال اموری وجود دارد که سرپرستی و ولایت شخصی دیگر را می طلبد.

«ولایت فقیه » از موارد اصطلاح دوم است، زیرا فقیه که بر جامعه ولایت دارد، یعنی سرپرستی یکایک افراد آن جامعه، حتی سایر فقها و بلکه شخص خود را نیز بر عهده دارد.

در تعریف ولایت فقیه آمده است: حکومت، زعامت و تصدی اداره امور اجتماعی، سیاسی مسلمانان به دست عالم دینی (فقیه) و یا حکمرانی فقیهان عادل بر مبنای مصلحت قاطبه مسلمانان و در راستای اجرای مقررات اسلامی را ولایت فقیه می گویند. بر این مبنا عالمان دین صلاحیت تصدی زعامت حکومت اسلامی را دارند. ^(۴)

ولایت خداوند

در یک نگاه کلی، وقتی از ولایت فقیه سخن به میان می آید ، مراد وسیله ای است که از طریق آن «ولایت الله » بر جامعه اعمال می شود; به عبارت دیگر، ولایت فقیه در طول ولایت خدا بر انسان قرار گرفته است. ^(۵)

سیدلاری در باره کیفیت ولایت خداوند و کمیت قدرتش و مقدار سلطنت و حکومتش بر خلایق، معتقد به حکومت تامه و مطلقه خداوند بر عرشیان است. وی دلیل این امر را آیه کریمه «انه علی کل شی ء قدیر» ذکر می کند و این قدرت خداوند بر اشیا را «قدره عامه ذاتیه، بالاصاله بجمیع الاشیاء من دون تخصص و لا تقیید اصلا و ابدا» می داند. ^(۶) پس از نظر سیدلاری، اصل اولی، لایت خداوند بر همه افراد بشر در امور دنیوی و اخروی است. ^(۷)

ولایت پیامبر و معصومین علیهم السلام

دومین اصل مورد قبول در مساله ولایت، این است که پیامبر اسلام و امامان معصوم علیهم السلام از سوی خدامنصب ولایت داشته اند; به عبارت دیگر، خداوند مراتبی از ولایت را که مربوط به اداره امور جامعه می شود، به پیامبر ا سلام و ائمه تفویض کرده و اطاعت از ایشان را بر آحاد مردم واجب نموده است.

آیات متعددی هست که دلالت بر ولایت پیامبر و ائمه و وجوب اطاعت از ایشان می کنند; از آن جمله است: «النبی اولی بالمؤمنین من انفسهم » ^(۸) و «اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم » . ^(۹)

ولایت فقیه

اخبار متعددی، از نظر سیدلاری، بر ولایت فقیه دلالت می کند در این جا به برخی اشاره می کنیم: اخباری که دلالت بر ولایت فقیه می کند، از نظر سید لاری عبارتند از:

«ان العلماء ورثه الانبیاء» : این روایت در شان علما و بیان منصب آنها وارد شده است، سید معتقد است درباره این روایت امکان دارد اولا، در سند روایت مناقشه کنند و ثانیا، در دلالت این روایت بر ولایت فقیه خدشه کنند که هر دو اشکال صحیح نیست، ^(۱۰) چون اگر بپذیریم از لحاظ سند ضعیف است، این ضعف سند از طریق شهرت و امارات معتبر و همچنین ادعای عقلایی که بر این وایت شده، جابر سند خواهد بود; ^(۱۱) اما درباره مناقشه در دلالت روایت، انصاف این است پس از ملاحظه سیاق و صدر و ذیل روایت، اقتضا می کند که یقین و جزم پیدا کنیم بر این که روایت از حیث احکام شرعیه در صدد بیان وظیفه علماست، همانند نبی و ائمه علیهم السلام که «اولی الناس فی اموالهم » هستند. ^(۱۲) نتیجه این که اگر قبول کنیم که این روایت از لحاظ دلالت ضعیف است، اما از طریق شهرت و اجماع منقول، این ضعف جبران می شود، ^(۱۳) آنچه از این روایت حاصل می شود عموم سلطنت فقیه بر مردم است:

اما آنچه که لازم است توضیح داده شود این که وظیفه فقیه همانند امام است در سلطنت و ولایت مگر این که دلیلی این وظیفه را از دوش فقیه بر دارد و بر فقیه واجب نباشد « کالا و امر الاقتراحیه و نحوها، کالخصائص » و به حیثی که اطاعت از فقیه د راین موارد بر مردم واجب نگردد، در حالی که در این مسائل مردم باید از امام علیه السلام تبعیت کنند: «فتبین مماذکرناقیام الفقیه مقام الامام فی کل ما له من السلطنه و الولایه عمومها الا ما خرج بالدلیل حیث لایجب اطاعه الفقیه فیها و ان وجب اطاعه الامام فیها» . ^(۱۴)

سید در پاسخ به این سؤال که ولایت پیامبرصلی الله علیه وآله چگونه اثبات می شود، معتقد است «از حیثی که خداوند قدرت و سلطنت دارد می توان ولایت پیامبر اسلام را اثبات کرد» ، و از لحاظ سلطنت خدا و پیامبر فرقی نیست مگر این که سلطنت خداوند بالاصاله و استقلالی است، ولی سلطنت پیامبر بالتبع و الاستقبالی ^(۱۵) است و همین طور منصب ائمه علیهم السلام در خلافت و ولایت مطلقه همانند پیامبرصلی الله علیه وآله در تمامی شؤون سلطنت و ولایت می باشد وفرقی هم بین سلطنت پیامبر و ائمه علیهم السلام نیست و تنها فرق این است که سلطنت پیامبر بلا واسطه است، ولی سلطنت امام با واسطه پیامبر می باشد:

من غیر فرق بین السلطنتین ایضا الا فی تلقی الاولی من حضره المولی بلا واسطه، والثانیه بواسطه.

همچنین منصب فقیه در خلافت و ولایت مطلقه همانند ائمه علیهم السلام است در تمامی موارد سلطنت و ولایت فرقی بین سلطنت فقیه و امام نیست مگر این که اولی با یک واسطه است و فقیه با دو واسطه:

و کذلک منصب الفقیه هی الخلافه المطلقه عن الائمه علیهم السلام فی کل مالهم من السلطنه و الولایه الا ماخرج کالخصائص من غیر فرق بین السلطنتین الا فی تلقی الاولی من الله بواسطه و الثانیه بواسطتین.

پس منصبی که پیامبر و ائمه و فقها دارند، یک منصب مطلقه عامه است و همه چیزهای جدید و مناصب جدید بر اساس روش سابقه است و فرقی در آن نیست.

حال سؤال این است، اگر در مورد فقیه ای که خلافت و سلطنت دارد، مسائلی به وجود بیاید که او در این مسائل شک و شبهه ای ایجاد شود، باید به چه چیزی رجوع کند؟ به عبارت دیگر، دلیل این مطلب از چه چیزی استنباط می گردد.

سید معتقد است در این قبیل مسائل باید به اخباری که دلالت بر سلطنت فقیه به طور مطلق می کند رجوع کرد، نه به اصول عملیه; اما اگر شک شود که فقیه در امر حکومت خود توانایی و قابلیت سلطنت بر یک مساله ای را دارد، در این صورت باید به اصول عملیه رجوع کرد، نه به اخباری که دلالت بر سلطنت فقیه به طور مطلق می کند. ^(۱۶) پس شان سلطنت مطلقه بر ائمه از طرف نبی اثبات می شود، و همین طور سلطنت مطلقه برای فقیه از طریق ائمه قابل اثبات است.

مناصب فقیه

سید لاری معتقد است فقیه علاوه بر ولایت و قدرت تصرف بر جمیع جهات، دارای مناصب عدیده ای است که همه آنها را از ائمه معصومین کسب کرده است; این مناصب عبارتند از:

۱. ریاست، خلافت و سلطنت بر مردم همانند پیامبر و ائمه علیهم السلام;

۲. منصب افتا: فتوا دادن در آنچه مکلفان غیر مجتهد، در زمینه مسائل دینی، به آن نیاز دارند، و آن دو مورد کلی دارد: یکی احکام و فروع شرعی و دیگری موضوعات استنباطی در ارتباط با احکام دینی. درباره این منصب فقها، میان مجتهدان اختلافی وجود ندارد;

۳. منصب قضاء: ایشان، از این منصب به «منصب حکم » تعبیر می کند. این منصب همانند منصب افتا، برای فقیه ثابت است و هیچ کسی در آن اختلافی ندارد، چه از لحاظ فتوا و چه از لحاظ نص، مگر این که به آن از طریق امر به معروف و نهی از منکر ایراد شود که در این صورت نمی تواند مختص به فقیه باشد، بلکه بر همه لازم است در این امور قیام کنند هر چند با تقلید. ^(۱۷) وی معتقد است هر چند بین حکم و امر به معروف فرق است، اما منافاتی ندارد که فقیهی هم حکم (قضاوت) کند و هم امر به معروف و نهی از منکر مثل امور حسبیه.

۴. امور حسبیه: به اعتقاد سید، احتیاط آن است که امور حسبیه به فقیه اختصاص داشته باشد; امکان دارد که فقیه در امور حسبیه دخالت نکند و این زمانی است که فقیه در انجام امور حسبیه عذر داشته باشد و یا مشکل داشته باشد و یا این که با تعطیل شدن امور حسبیه، اختلال نظام و فساد در جامعه ایجاد نشود، و چون حکومت یکی از موارد امور حسبیه است که با تعطیل شدن آن، اختلال نظام پیش خواهد آمد، در نتیجه لازم است مسائل امور حسبیه به فقیه واگذار گردد. ^(۱۸)

۵. مواردی که غیر از فقیه بخواهد در اموری تصرف کند که باید با اذن امام باشد، آن موارد – در عصر غیبت – متوقف به اذن فقیه است. دلیل این امر، عرف و دلیل عقلایی است، مثل تصرف در اموال قاصران.

نتیجه آن که گر چه با پذیرش ولایت فقیه در بخش قضا و حدود، بسیاری از شعب ولایت فقیه تثبیت می شود، لیکن سید لاری به طور مطلق قائل به ولایت فقیه در عصر غیبت شده اند، یعنی ولایت فقیه را در جمیع مواردی که برای ائمه ثابت شده نافذ می داند به استثنای مواردی که به دلیل خاص مستثنا شده است مثل جهاد ابتدایی.

ولایت مطلقه فقیه

برای تبیین مراد سیدلاری از «خلافه المطلقه، ولایت مطلقه، سلطنت مطلقه » ، لازم است که معانی «اطلاق » و «مطلقه » در بحث ولایت روشن شود. در این خصوص «اطلاق » به سه معنا به کار می رود:

۱- اطلاق در ولایت تکوینی و تشریعی: سید لاری معتقد است ولایت تکوینی نه در مورد انسان و نه غیرانسان، از شوؤن فقیه نیست; این نوع ولایت که به صورت بالذات و مستقل ^(۱۹) مخصوص خداست.

ولایت تشریعی، به معنای تشریع و قانون گذاری نیز مختص خداست، و پیامبران الهی نیز نقش پیام رسانی و ابلاغ شریعت الهی را به مردم داشته اند، چنان که ائمه نیز در امر تشریع، مامور ابلاغ و تبیین شریعت الهی به مردم بوده اند. ولایت فقها در این زمینه همان استنباط احکام با رجوع به کتاب و سنت است.

۲- اطلاق به معنای تصرف بی قیدو شرط، و بدون در نظر گرفتن هیچ معیار و ملاکی، چنین ولایتی، نه برای فقیه ثابت است و نه برای امام و پیامبر.

۳- اطلاق، به معنای این که اولا بالذات، و هیچ تکلیفی، در برابر کارهای نیکی که دیگران برای جلب رضای او انجام می دهند ندارد، مگر آن که از رحمت و رافت، خود را در این باره مکلف بداند و برای کارهای نیکی که جهت جلب رضای او می شود پاداش مقرر دارد. ولایت مطلقه به این معنا مخصوص خداوند است.

از نظر سید لاری «اطلاق » از حیث دایره تصرفات مربوط به امر حکومت و مدیریت جامعه است و این همان معنای مقصود در بحث ولایت فقیه است که وظیفه ولی فقیه برقراری و حفظ امنیت اجتماعی، دفاع از جان، ناموس و اموال مسلمانان، از برجسته ترین مصادیق امور حسبیه است.

پس از نظر سید، فقهای عادل در عصر غیبت، در دو حوزه مسؤولیت دارند