خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل مناظرات کلامی و نقش متکلمان (۱)

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل مناظرات کلامی و نقش متکلمان (۱) – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل مناظرات کلامی و نقش متکلمان (۱) شامل 86 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل مناظرات کلامی و نقش متکلمان (۱):

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل مناظرات کلامی و نقش متکلمان (۱) به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل مناظرات کلامی و نقش متکلمان (۱) به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل مناظرات کلامی و نقش متکلمان (۱) با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل مناظرات کلامی و نقش متکلمان (۱) با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل مناظرات کلامی و نقش متکلمان (۱) با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل مناظرات کلامی و نقش متکلمان (۱) را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مناظرات کلامی و نقش متکلمان (۱) :

فرآیند تکوین اندیشه کلامی در جامعه اسلامی و نقش عقل در این میان، از مباحثی است که در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته است. به باور نویسنده برای متکلمان سنی، عقل و استدلال عقلانی مرجع تصمیم گیرنده نهایی بود و برای متکلمان شیعه، عقل ابزار بود و نه منبع. و این مشخصه اصلی تا اواسط قرن سوم هجری در شیعه باقی مانده بود. با این همه علت عنایت ائمه به متکلمین، دفاع آنان از اصول مکتب تشیع بوده است. هرچند ائمه به آنان خاطرنشان می ساختند که دین قلمرو وحی است و نه عقل.
بحثها و مناظرات کلامی در مباحثی مانند جبر و قدر و صفات باری، خیلی زود در جامعه اسلامی آغاز شد. این مساله تا حدودی به سبب شیوه طرح این مباحث در قرآن کریم بود که گاه در نظر اول موجب توهم تعارض میان آیات مختلف است، و قسمتی نیز به سبب برخورد افکار مسلمانان با مذاهب غیر اسلامی از راه افراد تازه مسلمان یا تماس با غیر مسلمانان بود. گزارشهایی در منابع هست که بر مبنای آن مشاجرات کلامی بر سر مساله جبر و قدر از زمان پیامبر اکرم(ص) آغاز شده بود ^(۲) . شاید این گزارشها قابل اثبات نباشد، ولی بنا به گزارشهای قابل اطمینان تری، این گونه بحثها بیست و چند سال پس از رحلت آن حضرت در مکانهایی مانند کوفه ^(۳) و بصره ^(۴) بسیار رایج بود و بزودی بحثهای دیگری را در مورد مباحث کلامی دیگر به دنبال آورد و سرانجام به پدیدار شدن مذاهب و فرق کلامی گوناگون در جامعه اسلامی انجامید. بر اساس نقل منابع سنی، عمر، خلیفه دوم، با هر گونه بحث در مباحث مذهبی، حتی با سؤال و تفحص از معنی عبارات و کلمات مشکل در قرآن، مخالف بود و خود هرگز درگیر چنان مباحثی نمی شد ^(۵) و کسانی را که درگیر می شدند مجازات و تبعید می کرد ^(۶) . به پیروی از او بیشتر بزرگان اهل سنت نیز با مباحثات کلامی مخالفت کرده ^(۷) و آن را همواره مباحثی غیر اسلامی، با ریشه یهودی یا مسیحی، تلقی می کرده اند ^(۸) .
در مذهب تشیع هم در دوران نخست آن در اوایل قرن دوم هجری، گرایش غالب مخالفت با بحثهای کلامی بود. نظر آن بود که چون امام بالاترین و عالیترین مرجع شریعت است، همه سؤالات و استفسارات باید به او ارجاع داده شود و از رهنمودهای او که از نظر شیعیان حقیقت خالص و بیانگر واقع بود پیروی گردد; پس جایی برای اجتهاد و استدلال عقلانی و به تبع، بحث و مناظره و زورآزمایی در مباحث دینی نمی بود ^(۹) . از آن گذشته، بحث در مسائلی از قبیل صفات باری و جبر و قدر که درباره آن اندیشه بشری راه به جایی نمی برد ناشایسته تلقی می شد ^(۱۰) . ائمه اطهار خود از درگیر شدن در آن گونه مباحث خودداری می فرمودند ^(۱۱) ، بلکه از قرآن متابعت می کردند ^(۱۲) و هواداران و پیروان خود را نیز به پیروی از آن فرامی خواندند ^(۱۳) . با وجود این، وضع عمومی اجتماع اسلامی در آن ایام که چنین بحثهایی در آن رواج و رونق بسیار داشت بزودی آثار خود را نمایان ساخت و شیعیان اهل بیت هم به ضرورت عنوان ثانوی ناچار در آن مناظرات درگیر شدند. برخی از اصحاب حضرت صادق(ع)، از جمله تنی چند از بزرگ سالان آنان، که قبلا در نزد پدر ایشان تعلیم دیده و عموما به عنوان مراجع مطلع و معتبر در مسائل مذهبی شناخته می شدند ^(۱۴) ، در آن مباحثات کلامی مشارکت کرده و نظریات و آرا و مکتبهای خاصی برای خود در آن مسائل پایه گذاری کردند ^(۱۵) . از آن جمله زراره بن اعین کوفی (متوفی ۱۴۸-۱۵۰) ^(۱۶) ، ابومالک حضرمی ^(۱۷) ، محمدبن عبدالله طیار (متوفی پیش از ۱۴۸) ^(۱۸) ، ابوجعفر احول ^(۱۹) صاحب الطاق ^(۲۰) ، محمدبن حکیم خثعمی ^(۲۱) ، هشام بن الحکم(متوفی ۱۷۹) ^(۲۲) و هشام بن سالم جوالیقی ^(۲۳) بودند.
با وجود این، میان دانشمندان شیعه و اصحاب ائمه با متکلمان دیگر آن عهد تفاوتی بارز و اساسی وجود داشت و آن مقامی بود که به عقل و فکر بشری در ایدئولوژی هر گروه داده می شد. برای متکلمان سنی، عقل و استدلال عقلانی مرجع تصمیم گیرنده نهائی بود و از نتیجه آن هرچه بود باید پیروی می شد; اما برای متکلمان شیعه، عقل ابزار بود و منبع اعلای دانش و مرجع نهائی آگاهی و کشف واقع، امام بود که آنان قواعد و مبانی کلامی خود را از تعلیمات وی می گرفتند ^(۲۴) . مثلا زراره بن اعین که نظریات و آرای او در چندین مساله کلامی، از جمله در مساله استطاعت (یعنی اینکه آیا توانایی انسان بر فعل از نظر زمانی همراه فعل و همزمان با آن یا در زمان مقدم بر آن حاصل می شود) در کتابهای عمومی کلام مورد نقل و بحث قرار گرفته است ^(۲۵) ، صریحا می گفت که نظریات خود را در این مساله از تعلیمات حضرت صادق(ع) گرفته است; هرچند خود آن بزرگوار به سبب عدم اعتنا به آن مجادلات، به آن گونه نتیجه گیری از کلمات خود اهمیتی نداده و آن کلمات را به قصد و غرض انشا نمی فرمودند ^(۲۶) . همچنین گزارش شده است که روزی ابوالهذیل علاف متکلم معتزلی (متوفی ۲۳۵) و هشام بن الحکم بر سر مساله ای کلامی درگیر مناظره ای سخت شدند ^(۲۷) . ابوالهذیل به هشام گفت که او با این شرط با وی مباحثه می کند که هر طرف مغلوب دیگری شد به نظر وی تسلیم شده و آن را بپذیرد: «ان غلبتنی رجعت الی مذهبک وان غلبتک رجعت الی مذهبی ». هشام پاسخ داد که این شرط را عادلانه نمی آید و آن را نمی پذیرد، بلکه با او بر این اساس مناظره می کند که اگر هشام پیروز شد ابوالهذیل به مذهب او بگرود، ولی اگر ابوالهذیل پیروز شد هشام به امام خود مراجعه کند: «اناظرک علی اننی ان غلبتک رجعت الی مذهبی وان غلبتنی رجعت الی امامی » ^(۲۸) . طبیعتا برای کسی که به منبع و مرجعی والاتر از عقل محدود آدمی برای کشف حقایق و واقعیات معتقد است چنین عکس العملی الزامی است و همین دید در مورد ترتیب درجات عقل و امام، و برتری درجه امام نسبت به عقل، و به عبارت دیگر استفاده از عقل به عنوان ابزار و نه منبع، برای صد سال آینده تا اواسط ، به عنوان مشخصه اصلی کلام شیعه باقی ماند ^(۳۰) . همه متکلمان برجسته ای که در این دوره در جامعه شیعه به وجود آمدند، دانشمندانی از قبیل علی بن اسماعیل میثمی ^(۳۱) ، علی بن منصور ^(۳۲) ، یونس بن عبدالرحمان قمی ^(۳۳) ، ابوجعفر سکاک ^(۳۴) و فضل بن شاذان نیشابوری ^(۳۵) که آرای کلامی آنان در کتابها و منابع عمومی قدیم ثبت شده است همه به این گرایش و خط فکری وابسته بوده اند ^(۳۶) .
با وجود این، این گرایش کلامی واستدلالی در جامعه شیعه همچنان به شکل یک گرایش کوچک و غیر اصلی باقی ماند. چه، اکثریت عظیم ^(۳۷) دانشمندان آن مذهب همواره از هر گونه استدلال عقلی در مباحث مذهبی و از مناظرات و مشاجرات کلامی خودداری کرده و تمام هم و غم خود را صرف نقل احادیث ائمه طاهرین می کردند و همین، گاه آنان را در مجادلات و کشمکشهای سخت با طرفداران گرایش کلامی قرار می داد. مثلا در دوره حضرت صادق(ع) میان راویان حدیث که گرد ایشان بودند با زراره و هواداران او برخورد سخت پدید آمد و هر گروه، دیگری را تکفیر می کرد ^(۳۸) هشام بن الحکم نیز با چنین عکس العملهای خصمانه از طرف جامعه شیعه زمان خود مواجه گردید ^(۳۹) . شاگرد او، یونس بن عبدالرحمان قمی، نیز که حلقه ای از هواداران در بغداد داشت ^(۴۰) ، با خصومتهای مشابهی در قم ^(۴۱) و بصره ^(۴۲) و همچنین در میان اطرافیان حضرت رضا(ع) روبرو گردید. این گروه اخیر در دشمنی خود با او تا آنجا پیش تاختند که یونس و پیروان او را کافر خواندند ^(۴۳) . یک دلیل این مخالفتها آن بود که گرچه متکلمان شیعه مبانی و اصول خود را از تعالیم ائمه اطهار می گرفتند، اما نتیجه گیریهای آنان گاهی به طور قابل ملاحظه ای از تعلیمات آن بزرگواران دور می افتاد و با عقاید و آرای رایج در جامعه شیعه متفاوت می شد. برخی از نظریات کلامی مشهوری که به هشام بن الحکم و هشام بن سالم در مورد جسم و صورت خداوند نسبت داده شده ^(۴۴) (و شواهد موجود در منابع قدیم شیعه نشان می دهد که این انتسابات بی اساس نیست) منظور واقعی آن دانشمندان هرچه بوده ظاهر آن با عقاید شیعه مباینت آشکار داشته و برای مدتی طولانی ^(۴۵) موجب حدوث اختلاف و شکاف بیشتر در جامعه شیعه شده بود ^(۴۶) . اختلافات سخت میان خود و میان شاگردان آنان با یکدیگر ^(۴۸) فقط به جو نامساعدی که علیه گرایش عقلی در جامعه شیعه وجود داشت کمک می کرد.
یک عامل مهم به بسیاری از متکلمین شیعه در این ادوار کمک کرد که مورد عنایت و مرحمت ائمه اطهار بوده و از طرف دیگر در جامعه شیعه نیز از احترام برخوردار باشند و آن خدمتی بود که آنان در دفاع از اصول مکتب تشیع انجام می دادند. از روزگار افول و سپس سقوط دولت اموی، موضوع امامت بحثهای داغ و تندی را در جامعه اسلامی دامن زده بود و اگرچه به طور عموم بحث در این مساله مخصوص متکلمان نبود، اما آنان بودند که بیشتر آن بحثها و جدیترین آن را متصدی و عهده دار بودند. برای متکلمان شیعه مباحثه در این موضوع با متکلمان سایر فرق در دفاع از مبانی مکتب تشیع وظیفه اصلی بود و در این بخش، نتایج مناظرات آنان مخالفتی با آرا و عقاید رایج در جامعه شیعه نداشت. ائمه اطهار همواره متکلمان شیعه را در این راه تشویق کرده و توانایی برجستگان زبردست ^(۴۹) در میان آنان را در این گونه جدلها و خدمات آنان را در دفاع از مکتب تشیع ^(۵۰) می ستودند. هر چند گاه به آنان خاطر نشان می ساختند که استدلالات عقلی فقط به عنوان ابزار در جدل مفید و خوب است، ولی نباید اساس عقیده قرار گیرد، چه دین قلمرو وحی است و نه عقل ^(۵۱) .
مکتب سنتی کلام شیعه تا پایان دوره حضور ائمه اطهار در اواسط قرن سوم به عنوان تنها گرایش کلامی و عقلی در تشیع امامی حضور داشت. با این همه ازمیانه های این قرن به بعد، آرا و نظریات کلامی معتزله بتدریج وسیله نسل جدیدی از دانشمندان که بزودی مکتب جدید و عقل گراتری در کلام شیعه به وجود آوردند در تشیع راه یافت ^(۵۲) . طلیعه داران این مکتب جدید، جهان بینی معتزله را در مورد عدل و صفات الهی و آزادی و اختیار انسان پذیرفتند، اما در عین حال مبانی مکتب تشیع را در مورد امامت همچنان حفظ کرده و از آن شدیدا پشتیبانی می کردند. برخلاف آنچه متکلم معتزلی ابوالحسین خیاط، با انگیزه و تعصب معتزلی روشن، ادعا می کند چنین به نظر می رسد که این مکتب جدید «به وسیله تنی چند که قبلا جزء معتزله بوده اند» ^(۵۳) بنیاد نشده بود، بلکه توسط تعدادی از دانشمندان شیعه که از راه مطالعه آثار کلامی فرق دیگر روزگار خود، و احیانا تماس و مباحثه و آشنا شدن با اصول و مبانی همه فرق کلام آن عصر بر اصول و معتقدات و استدلالات معتزله نیز آگاهی یافته بودند آغاز گردیده بود ^(۵۴) . از جمله این دانشمندان ابوالاحوص داود بن اسد بصری ^(۵۵) و عبدالرحمان بن احمد بن جبرویه عسکری ^(۵۶) بودند که هر دو در اواسط قرن سوم زندگی می کردند. این گرایش سپس با پیوستن نسل جوانتری از دانشمندان فلسفه گرا، مانند دو دانشمند خاندان نوبخت ^(۵۷) ، ابوسهل اسماعیل بن علی (متوفی ۳۱۱) ^(۵۸) و ابومحمد حسن بن موسی (متوفی ۳۱۰-۳۰۰) ^(۵۹) ، تقویت شد و همزمان، با انضمام و مساهمت دانشمندان دیگری که قبلا معتزلی بوده و سپس به مذهب حقه تشیع امامی گرویده بودند ^(۶۰) همچون ابوعبدالله محمد بن عبدالله بن مملک اصفهانی ^(۶۱) و ابوجعفر محمد بن عبدالرحمان بن قبه رازی، به شکل یک مکتب قویم و مستحکم کلامی با ساختار متین و درست درآمد.
پی نوشتها:
۱.
۲. صون المنطق والکلام سیوطی، ص ۳۵.
۳. رجوع شود به دیباچه این نویسنده بر رساله ابلیس الی اخوانه المناحیس، ص ۳۵.
۴. رجال کشی، ص ۳۹۷.
۵. اتقان سیوطی، ج ۲، ص ۱۱۳ که نقل می کند عمر روزی در معنی کلمه ای در قرآن کریم تردید کرد، اما فورا خاطر خود را از این فکر به چیزی دیگر معطوف داشت تا ذهن خود را به چیزی که خداوند معرفت آن را بر وی واجب نساخته بود مشغول ندارد. نیز همان روایت در: درالمنثور او، ج ۶، ص ۳۱۷.
۶. نگاه کنید به ماجرای صبیغ بن عسل تمیمی (که به عمر خبر دادند از معنی برخی از کلمات متشابه قرآن استفسار و در آن گفتگو می کند. پس او را تنبیه بدنی بسزایی کرده و از مدینه به بصره تبعید نمود و سفارش کرد تا در آن شهر هم کسی با او تماس نگیرد) در سنن دارمی، ج ۱، ص ۶۷; کتاب الشریعه آجری، ص ۷۳۷۴; ذم التاویل ابن قدامه، ص ۵; مناقب عمر ابن الجوزی، ص ۱۰۸۱۱۰; صون المنطق والکلام، ص ۱۷۱۸. در درالمنثور، ج ۶، ص ۳۱۷و۳۲۱ نمونه های دیگری نیز از رفتار عمر در این گونه موارد دیده می شود.
۷. رجوع کنید به نظریات دانشمندان متقدم اهل سنت، بخصوص ائمه اربعه آنان، در منابعی مانند: عیون الاخبار ابن قتیبه، ج ۲، ص ۱۵۷; الرد علی الجهمیه دارمی، ص ۱۰۲-۱۰۱; رساله الاستحسان فی الخوص فی الکلام ابوالحسن اشعری، ص ۳; شرف اصحاب الحدیث، ص ۷۸; تاریخ جرجان، ص ۹۸; جامع بیان العلم و فضله، ص ۳۶۶-۳۶۴