خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل تشکیک در فلسفه اسلامی

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل تشکیک در فلسفه اسلامی – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل تشکیک در فلسفه اسلامی شامل 77 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل تشکیک در فلسفه اسلامی گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تشکیک در فلسفه اسلامی با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تشکیک در فلسفه اسلامی از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل تشکیک در فلسفه اسلامی با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل تشکیک در فلسفه اسلامی را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تشکیک در فلسفه اسلامی :

مقدمه

مسئله تشکیک وجود از مسائل مشترک بین علم کلام و فلسفه است، البته عرفای اسلامی نیز به این مسئله توجه جدی داشته و آن را در کتاب های خود به بحث گذارده اند.اهمیت این مبحث به قدری است که به جرات می توان گفت که پس از «اصالت وجود» هیچ مسئله ای در حکمت متعالیه ارزش و اهمیت «تشکیک وجود» را ندارد هم چنین حل اکثر مباحث و مشکلات حکمت متعالیه متوقف بر آن است.

بحث درباره تشکیک از ابتکارات متفکران اسلامی است و در اندیشه های فیلسوفان یونان سخنی درباره آن به ما نرسیده است.این مسئله و نیز «اصالت وجود» دو همزاد و مولود فلسفه اسلامی هستند که از طرفی، ریشه در نظریات عرفانی عرفای اسلامی داشته و از طرف دیگر، در نتیجه برخورد فیلسوفان با افکار متکلمان پدیده آمده است . ^(۱)

کتاب های منطق در بحث از کلی و جزئی و تقسیمات آن به مشکک و متواطی به بحث درباره تشکیک پرداخته اند و کتاب های فلسفی در مباحث امور عامه و وجودشناسی و کتاب های عرفانی، ضمن بحث از «وحدت وجود» به مطالعه تشکیک نیز پرداخته اند.

علت نامگذاری این مسئله به تشکیک:

تشکیک در لغت به معنای شک و تردید و تحیر است.در این مسئله چون یک لفظ از طرفی، حکایت از وحدت معنا دارد و در عین حال مفاهیم یکسان نبوده، بلکه تقدم و تاخر یا اولویت و عدم اولویت در آنها وجود دارد و از طرف دیگر، در عین وحدت لفظ و معنا، مصداق های مختلف دارد که باعث تشابه و تردید آنها می شود، لذا این مسئله را تشکیک نام نهاده اند.

اشاره ای کوتاه به تاریخ مسئله

شاید بتوان گفت که ابو علی سینا (۳۷۰- ۴۲۸ ه.ق) اولین کسی است که به مطالعه درباره مسئله تشکیک وجود پرداخته است.وی در پایان فصل سوم از مقاله پنجم الهیات شفا می گوید:

«وجود، شدت و ضعف ندارد و کم تر و ناقص نمی شود و تنها تفاوت در سه حکم می پذیرد: تقدم و تاخر، بی نیازی و نیاز، وجوب و امکان.به همین جهت وقتی تقدم و تاخر در نظر گرفته شود، ابتدا وجود به علت نسبت داده می شود و ثانیا به معلول، و نیز علت، بی نیاز از معلول است و معلول، محتاج آن است و نیز علت، واجب الوجود است و معلول ذاتا ممکن الوجود است . ^(۲)

پس از ابن سینا، تفتازانی، بهمنیار، فخر رازی، ابوالبرکات بغدادی و…همین نظر را پذیرفتند.خواجه نصیر در آثار خود گاهی می گوید: «تزاید و اشتداد در وجود نیست » و گاهی می گوید: «شدت و ضعف در وجود هست » . ^(۳) مقصود خواجه آن است که در وجود تشکیک عامی وجود دارد، اما تشکیک خاصی وجود ندارد.صدق مفهوم وجود بر علت و معلول یکسان نیست، اما در عین حال حرکتی در وجود نیست که از ضعف به سوی شدت باشد.قوشچی که از مهم ترین مفسران افکار خواجه نصیر است این تفسیر را ارائه کرده است . ^(۴) علامه حلی نیز در آثار خود به روش خواجه نصیر عمل کرده است . ^(۵)

اما شهاب الدین سهروردی معروف به شیخ اشراق برای اولین بار تشکیک به کمال و نقص را مطرح کرد.وی در حکمه الاشراق می گوید:

تفاوت انوار به کمال و نقص است و تفاوت دو نور مجرد، نه به تمام ذات است و نه به بعض ذات و نه به عوارض، زیرا ماهیت نمی تواند سبب تفاوت باشد و آن انوار چون بسیط هستند، پس جزء ذات نیز نمی تواند علت تمایز آنها باشد و عوارض مادی نیز در آن جا وجود ندارد، پس باید تمایز و تفاوت آنها به کمال و نقص وجودی باشد . ^(۶)

این عبارت سهروردی را شارحان او چنین توضیح داده اند:

وجود واجب با وجود ممکن هیچ ماهیت مشترکی ندارد.از طرف دیگر، وجود واجب شدیدتر و قوی تر از وجود ممکن است، زیرا معلوم است که خواص و آثاری که در وجود واجب است در وجود ممکنات وجود ندارد و نیز می بینیم که وقتی دو خط را مقایسه می کنیم و یکی بزرگ تر از دیگری است.آنها تفاوت در ماهیت مقداری ندارند، اما در عین حال تفاوت آنها روشن است، پس باید تفاوت، به وجود باشد، خط طویل مشتمل برخط کوتاه است با یک اضافه ای و هم چنین واجب مشتمل بر همه کمالات ممکنات است با اضافاتی و نیز گاهی می بینیم در رنگ حرکت وجود دارد و ماهیت نیز حرکت ندارد، پس باید حرکت مربوط به وجود باشد . ^(۷)

به هر حال، مرحوم حاجی سبزواری می گوید:

المیز اما بتمام الذات

او بعضها او جاء بمنضمات

بالنقص والکمال فی المهیه

ایضا یجوز عند الاشراقیه

مقصود این است که ما در عالم دو نوع کثرت می بینیم: ۱- کثرت عرضی، مثل انسان، گیاه، حیوان و…۲- وجود متقدم و متاخر و شدید و ضعیف و…به نظر فلاسفه مشاء قسم دو کثرت معلول یکی از سه چیز است:

۱- تفاوت به تمام ذات باشد، مثل تفاوت اجناس عالی با یکدیگر.

۲- تفاوت به بعض ذات باشد، مثل تفاوت دو نوع از یک جنس.

۳- تفاوت به عوارض باشد، مثل تفاوت دو فرد از یک نوع.

ولی فلاسفه اشراقی می گویند که یک قسم چهارمی برای تفاوت وجود دارد که کمال و نقص در وجود باشد.در مفاهیم تشکیک نیست، بلکه تشکیک مربوط به حقیقت وجود است.

پس از شیخ اشراق صدرالمتالهین این نظریه را پذیرفت و آن را اساس فلسفه خود قرار داد، حتی اصاله الوجود را نیز با تشکیک اثبات می کند، آن گونه که حاجی سبزواری می گوید:

کذا لزوم السبق فی العلیه

مع عدم التشکیک فی المهیه ^(۸)

یعنی از طرفی می دانیم که تشکیک در ماهیت جایز نیست و از طرف دیگر، باید همیشه علت مقدم بر معلول باشد و تقدم و تاخر، یعنی تشکیک در ماهیت جایز نیست، پس باید تقدم علت و تاخر معلول مربوط به وجود باشد.توضیح کلام ملاصدرا و ادله او بر اثبات تشکیک و آثار و نتایج این مسئله در آینده بیان خواهد شد.

پس از صدرالمتالهین و حتی نزدیک به دو قرن پس از او اندیشه هایش مورد توجه نزدیک ترین شاگردان او هم قرار نگرفت، چنان که آقا حسین خوانساری می گفت: «تشکیک خاصی وجود چیزی است که ما آن را نمی فهمیم و بلکه گویا نظریه پرداز آن نیز متوجه آن نشده است.» ^(۹) اما در قرن چهاردهم هجری نظریه تشکیک خاصی وجود را شارحان بزرگ فلسفه ملاصدرا به شدت تایید کردند.

تشکیک عامی

آن چه در فلسفه ملاصدرا دارای اهمیت است تشکیک خاصی است، ولی ابتدا توضیح کوتاهی درباره تشکیک عامی ذکر کرده و سپس به تشکیک خاصی می پردازیم.

تا قبل از شیخ اشراق همه فلاسفه مشاء در جهان اسلام و عموم متکلمان معتقد به تشکیک عامی بوده اند.تشکیک عامی آن است که صدق یک مفهوم کلی بر مصادیق خود یکسان نبوده، بلکه به طور مختلف بر افراد خود تطبیق کند.آن مصادیق همه در معنای آن اسم مشترک باشند و در عین حال یکسان نباشند; مثلا کلمه حرارت بر گرماهای متفاوت صدق می کند و یا اشیا در حرارت یکسان نیستند یا سفیدی بر اشیای سفید صدق می کند، اما برخی سفیدترند و برخی کم تر سفیدند; مثلا کلمه سفید بر برف، پنبه و عاج فیل صدق می کند، اما یکی اقدم یا اشد از دیگری است.در این تشکیک ما به الاختلاف غیر از ما به الاشتراک است; یعنی پنبه، برف و عاج فیل در اصل سفیدی مشترکند، اما در امور دیگر با یکدیگر متفاوتند و همین تفاوت ها باعث شده که یکی سفیدتر از دیگری باشد.در واقع، این جا اختلاف به امور زاید بر ذات این اشیا است، لذا این نوع تشکیک به تواطؤ بر می گردد، ولی افراد ساده اندیش (عموم مردم) این را تشکیک می پندارند و لذا آن را تشکیک عامی گویند . ^(۱۰)

این نوع تشکیک در واقع، تنها یک بحث منطقی است و کم تر در مباحث فلسفی مطرح می شود، زیرا بیش تر به بحث لفظی شباهت دارد تا بوجودشناسی.

تشکیک خاصی

هر کس که سوفسطایی نباشد واقعیاتی را پذیرفته است و طبق اصالت وجود چیزی غیر از وجود واقعیت ندارد موجوداتی هم که وجود واقعی دارند با یکدیگر تفاوت واقعی دارند و چون تنها وجود است که واقعیت دارد، پس این اختلافات به خود وجود بر می گردند، این موجودات همگی به یک معنا وجود دارند و حمل وجود بر آنها یکسان و به یک معنا است، در عین آن که با یکدیگر اختلاف نیز دارند; مثلا برخی از این موجودات مقدم و قوی تر و کامل تر از برخی دیگرند; مثلا وجود علت قوی تر و مقدم بر وجود معلول است، هم چنین وجود در هر یک از عقول طولی مقدم بر وجود عقل دیگر است، صدق وجود نیز بر جوهر اقدم و اولی است از صدق آن بر عرض . ^(۱۱)

در این قسم تشکیک ما به الاختلاف موجودات عین ما به الاتفاق آنهاست; یعنی تفاوت آنها به خود مرتبه آنها است نه به امور زاید بر ذات.به بیان دیگر، می توان گفت: بنابر مبنای اصاله الوجود چیزی غیر از وجود نداریم، لذا مابه الامتیاز این واقعیات خارجی باید از سنخ ما به الاشتراک آنها باشد.وجود دارای درجات و مراتب متفاوتی است که همگی در وجود بودن مشترک اند و تفاوت آنها به شدت و ضعف و آثار وجود است.در راس سلسله و مراتب وجود خدای متعال قرار دارد که نور وجودش قائم به ذات خود اوست و هیچ شرط و قیدی ندارد، حمل وجود بر او یک قضیه ضروریه ازلیه است و هیچ حیثیت تعلیلی و تقییدی ندارد، اما سایر مراتب وجود وابسته و متعلق به خدای متعال هستند، پس وجود خداوند اصل حقیقت وجود است و سایر مراتب وجود، پرتوی از اویند.

این گونه تشکیک را تشکیک خاصی یا «تشکیک اتفاقی » گویند، زیرا ما به الاتفاق عین ما به الاختلاف است . ^(۱۲)

مثال های مختلفی برای تشکیک خاصی ذکر شده است، قبل از ذکر این مثال ها توجه به این نکته لازم است که یک مثال گاهی از یک جهت نزدیک کننده مطلب است، ولی لازم نیست که از تمام جهات صحیح و مطابق با مدعای محل بحث باشد.در این چند مثال نیز اگر دقت زیاد بشود مطابق با مدعای محل بحث نیستند، ولی می توانند مسئله را به ذهن نزدیک کنند.

الف) نور حقیقت واحدی است که دارای درجات متفاوت و متعددی است.تعریف نور هر چه باشد بر تمام نورهای ضعیف، قوی و متوسط صدق می کند و تمام نورهای ضعیف و قوی در اصل نور بودن مشترکند، در عین حال تفاوت هایی نیز بین درجات مختلف نور وجود دارد، ضمنا روشن است که نور ضعیف از نور و غیر نور آمیخته نیست، بلکه فقط نور است و نور قوی نیز مرکب از نور و غیر نور نیست، بلکه فقط نور است، پس ما به الاشتراک تمام انوار به نور است، چنان که ما به الامتیاز آنها نیز به نور است.

ب) اجزای زمان وقتی با یکدیگر مقایسه شوند برخی مقدم و برخی مؤخرند و اشتراک این اجزا و قطعه ها به زمان و تفاوت آنها به تقدم و تاخر است که تقدم و تاخر نیز زمان می باشد.پس اشتراک آنها در چیزی است که اختلافشان نیز در همان چیز است.

ج) وقتی دو حرکت سریع و کند را مقایسه می کنیم این دو در اصل حرکت مشترکند و تفاوت آنها تنها در سرعت و کندی است. سرعت و کندی نیز خود از اقسام حرکت اند و چیزی غیر از آن نیستند.حرکت سریع مرکب از حرکت و غیر حرکت نیست، بلکه تنها حرکت می باشد، چنان که حرکت کند نیز مرکب از حرکت و غیر حرکت نیست، بلکه تنها حرکت است، پس هر دو در حرکت بودن مشترکند و در عین حال، تفاوتشان نیز به حرکتشان است.

د) اگر دو خط طولانی و کوتاه را مقایسه کنیم خواهیم دید که این دو در اصل امتداد و طول مشترکند، هر دو کم متصل هستند، در عین حال، تفاوت آنها به طولانی و کوتاه بودن است که طولانی و کوتاه بودن نیز همان خط، امتداد و طول است، پس اشتراک و تفاوت این دو خط در امتداد است.

ه) هر گاه دو وجود را در نظر بگیریم، در اصل وجود با یکدیگر مشترکند، هر چند تفاوت هایی نیز دارند و چون ما چیزی غیر از وجود نداریم، پس تفاوت آنها نیز باید به وجود باشد.بنابراین، اشتراک آنها در اصل وجود است و تفاوتشان آنها به مرتبه و درجه وجودی آنها است.

اقوال در مسئله

فکر فلسفی در طول تاریخ به دنبال یافتن جهت وحدت بین کثرات بوده است، چیزی که عرفا نیز ادعای مشاهده آن را دارند.در شهود عرفانی کثرت انحراف و وحدت اصل است و شخص احول کثرت را می بیند، ولی کثرت در واقع، وهم و سرابی بیش نیست، و اگر مبالغه نباشد باید گفت که نخستین فیلسوف، یعنی طالس که می گوید همه چیز از آب است به دنبال بر گرداندن کثرت به وحدت بوده است.این عقیده امروز در نظریه تشکیک به نحو کامل تری نشان داده شده است.به هر حال، فیلسوفان و عارفان نظریات مختلفی در این موضوع ارائه کرده اند که در ذیل به آنها اشاره می کنیم:

۱- کثرت وجود و کثرت موجود: این نظر فلاسفه مشاء است و اکثر مردم نیز همین عقیده را پذیرفته و در باب توحید نیز توحید نوع مردم (عوام) همین است.پیروان این نظریه به تشکیک عامی معتقدند.

۲- وحدت وجود و وحدت موجود: این عقیده صوفیه است و خود بر دو قسم است:

الف) عقیده کسانی که می گویند تنها یک وجود واقعیت داشته که دارای شئون و اطوار مختلف است.او