خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل نقش جاه طلبی در واقعه عاشورا

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نقش جاه طلبی در واقعه عاشورا :

مقدمه

تاریخ بشر همواره شاهد حوادث بزرگ تلخ و شیرین بوده است؛ بی تردید هریک از آن رخدادها در پی عامل یا عواملی اتفاق افتاده است.

انسانهای دور اندیش، برای جلوگیری از تکرار رخدادهای تلخ و ناگوار و برای تداوم بخشی به حوادث سودمند و گوارا، در صدد بررسی عوامل و ریشه یابی آن بر می آیند.

امروزه چنین مباحثی تحت عنوان «فلسفه تاریخ» و «تحلیل تاریخ» در محافل علمی و تحقیقاتی با توجّه فراوان طرح و تبیین می شود. البته نباید غافل بود که مبتکر و طرّاح اصلی این نوع مباحث، بعد از ظهور اسلام، قرآن کریم بوده است. چنان که بخش قابل توجّهی از آیات قرآن با نقل و بررسی داستان تلخ و نافرجام برخی از پادشاهان پیشین همچون فرعون۱ و اقوام گذشته هم چون قوم نوح، عاد، ثمود و لوط۲ و بررسی علل سقوط و نابودی آنها، در پی ارائه چنین مباحث تحلیلی است.

ریشه ناهنجاری ها

بخش مهمی از رخدادهای تاریخی بشر در سایه تاریک تبعیت از هواهای نفسانی و خواهش های شهوانی به وقوع پیوسته است. از این رو ریشه اغلب ناهنجاری های فردی و اجتماعی را باید در انواع گوناگون امیال نفسانی جست و جو کرد.

همان گونه که برجسته ترین تحلیلگران تاریخ، حضرت علی علیه السلام در بیان بلیغی می فرماید:

«انّما بَدْءُ وُقُوعِ الْفِتَنِ اهواءٌ تُتَّبَعُ»۳

«همانا آغاز پدید آمدن فتنه ها، پیروی خواهش های نفسانی است.»

فتنه فراموش نشدنی

یکی از حوادث ناگوار و فتنه های فراموش نشدنی تاریخ بشر، حادثه حیرتزا و غم انگیز «عاشورا» است که تا قیام قیامت، کام تاریخ را به تلخی کشانده است. تلخی این واقعه نه تنها هرگز از ذائقه تاریخ زدوده نمی شود؛ بلکه با تکرار حوادث مشابه آن، مهرهای سیاه دیگری بر پیشانی تاریخ می نشیند و جام زهر دیگری در کام نیکان ریخته می شود.

تکرار تاریخ

در روند تاریخ بشر؛ چه حال و آینده، هیچ گونه تضمینی برای تکرار نشدن رخدادهای مشابه حادثه رقّت انگیز عاشورا وجود ندارد؛ مگر اینکه ریشه ها و عوامل آن شناسایی و خشکانده شود. بنابراین در ضرورت طرح این گونه مباحث جای هیچ تردیدی نیست.

حال، جای طرح این سؤال اساسی است که: ریشه اصلی و عامل مهم بروز حادثه خونین عاشورا چه بوده است؟ برای یافتن جواب سؤال مزبور، باید انگیزه های دشمنان امام حسین علیه السلام بررسی گردد.

شکی نیست که افراد شرکت کننده در جنگ علیه این امام شهید، با امیال و انگیزه های گوناگونی وارد میدان شده اند. از میان انبوه انگیزه ها، می توان به انگیزه های اقتصادی، اعتقادی، تعصبات قومی، انتقام، ترس و وحشت، جاه طلبی و حبّ مقام به عنوان برجسته ترین انگیزه ها اشاره نمود.

مهم ترین انگیزه ها

هریک از عوامل و انگیزه های فوق در خور توجه و تأمّل بوده و قابل بحث و بررسی است؛ اما انگیزه اخیر، یعنی جاه طلبی، از حساسیت و تأثیرگذاری خاصّی برخوردار است. ادّعای گزافی نیست اگر اصلی ترین ریشه رخداد عاشورای سال ۶۱ هجری قمری و همچنین عاشوراهای مشابه دیگر تاریخ را، همین انگیزه بدانیم. از این رو اگر در این زمینه مبحث مستقلی ارائه گردد، مفید خواهد بود.

البته پیش از پرداختن به بحث اصلی، یعنی نقش جاه طلبی در واقعه عاشورا، ضروری است بحث کوتاهی به صورت کلّی پیرامون خودِ «جاه طلبی» ارائه شود تا اهمیت موضوع بیشتر روشن گردد.

خطرناک ترین غریزه

«جاه طلبی» یکی از رذیله های بسیار خطرناک است که ممکن است در انسان پیدا شود و دین و دنیای خود و حتی دیگران را نابود سازد؛ همان گونه که در طول تاریخ، اغلب حوادث تلخ و زیان بار در سایه سیاه همین رذیله مُهْلِک شکل گرفته است.

شعله شهوت جاه طلبی در انسان چنان پرفروغ است که از تمام شعله های شهوانی پرسوزتر و پرزورتر است و چنانچه اشعه پرفروغ ایمان و عمل صالح، آن را در کنترل خود قرار ندهد، هیچ چیز دیگر قادر به خاموش کردن آن نخواهد بود.

تجربه تاریخی بشر نیز مؤیّد این مطلب است که انسانهای دور از تعهّد و غیر مُهَذّب، اگر از هر نوع لذت شهوانی، گذشته از لذّت جاه و مقام، صرف نظر نکرده اند؛ بلکه گاهی برای رسیدن بدان از برخی لذتّهای دیگر نیز چشم پوشی کرده اند.

بنابراین می توان اذعان کرد که مقام طلبی و حبّ ریاست، از غرایز شهوانی دیگر قوی تر و خطرناک تر است، چنان که مرحوم ملاّ مهدی نراقی در این زمینه می فرماید:

«اِنّه (حب جاه) اَعْظَمُ لَذَّهٍ مِن لَذّاتِ الحیاه الدّنیا و اکبر زِینَهٍ مِن زَینَتِها؛۴ همانا جاه طلبی، بزرگ ترین لذّت از لذایذ دنیا و بزرگ ترین زینت از زینتهای آن است.»

دیدگاه ها

به دلیل خطرناک بودن جاه طلبی، آیات۵و روایاتی۶ در نکوهش آن وارد شده است و به تبع آن، عالمان اخلاق نیز در کتابهای اخلاقی خود مباحثی مطرح کرده اند. مرحوم ملا احمد نراقی کلام نغزی در این زمینه دارد:

از زمان آدم تا این دم، اکثر عداوتها و مخالفتها با انبیا و اوصیا باعثی جز «حبّ جاه» نداشته (است). نمرود مردودِ به همین جهت آتش برای سوختن ابراهیم خلیل برافروخت و فرعونِ ملعون به این سبب خانمان سلطانی خود سوخت. حبّ جاه است که شدادِ بد نهاد را به ساختن ارم ذات العماد [وا [داشت و لعن ابد و عذاب مخلّد بر او گماشت. خانه دین سیّد آخر الزمان از آن خراب و ویران و اهل بیت رسالت به این جهت پیوسته مضطر و حیران، حقّ امیر مؤمنان از آن، مغصوب و خانوادهّ خلافت الهیه به واسطه آن، منهوب.

آری، به راستی اگر تحلیل دقیقی از علل جنگهای بزرگ و کوچک تاریخ ارائه شود، روشن خواهد شد که مهم ترین عامل اشتغال آتش جنگهای خونین از جمله حادثه خونبار کربلا همین عامل ریاست طلبی بوده است. امام راحل قدس سره در این باره می فرماید:

«از اوّل عالم تا حالا، از این قدرتهای جابر هرچه به مردم رسیده است، از این حبّ اشتهار ریاست، حبّ قدرت بوده است.»

زمینه های رخداد عاشورا

نقش جاه طلبی در حادثه عاشورا، از دو زاویه قابل تأمّل و بررسی است:

الف) ریشه های تاریخی پیش از زمان وقوع حادثه، (پیش زمینه ها).

ب) بررسی زمان رخداد و حادثه، (زمینه ها).

کمتر حادثه مهمّ تاریخی را می توان یافت که به صورت اتفاقی و بدون زمینه های پیشین واقع شده باشد. معمولاً رخدادهای مهمّ اجتماعی تاریخی در بستر زمانی طولانی و با پیش زمینه های قبلی رخ می دهند. حادثه کربلا نیز از این قاعده مستثنا نبوده، بلکه حوادث بسیار ناگواری چون: انحراف خلافت از مسیر اصلی، دنیازدگی برخی از صحابه، عوام فریبی، بدعت گذاری و خانه نشینی علی علیه السلام که همگی بدون تردید از جاه طلبی و حبّ مقام نشأت گرفته بود در زمینه سازی جریان عاشورا دخالت داشتند. با اطمینان می توان اذعان داشت که اگر حوادث مزبور واقع نمی شد؛ هرگز حادثه خونبار عاشورا پیش نمی آمد.

آری، واقعیت این است که بعد از رحلت پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله وسلم به سرعت جریاناتی در جولانگاه سیاست پدید آمد که هریک از آنها برای ایجاد حادثه ای مانند عاشورا کافی بود.

فاصله زمانی میان رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم تا زمان حادثه عاشورا، که دقیقاً نیم قرن است، در سه مرحله قابل بررسی است که در هر سه مرحله رد پای جاه طلبی مشهود و ملموس است.

۱. دوران خانه نشینی علی علیه السلام

علی علیه السلام جانشین واقعی و لایق پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم بود؛ اما با کنار گذاشته شدن او، انحرافاتی در جامعه اسلامی پدید آمد که پس از این واقعه، اتفاقهایی همانند حادثه عاشورا دور از انتظار نبود. گرچه برخی ها ممکن است توجیهات تعصّب آمیزی داشته باشند ولی حقیقت این است که اصل محور آغاز انحرافات در خلافت، جاه طلبی بوده است؛ به عنوان نمونه، اگر علی علیه السلام بر کرسی حکومت تکیه زده بود هرگز معاویه و امثال او در پستهای حساسی همچون ولایت شام قرار نمی گرفتند و اگر معاویه نبود، هرگز جنایات یزید و حادثه عاشورا پدید نمی آمد.

۲. حکومت علی علیه السلام

گرچه حدود پنج سال، حکومت به دست علی علیه السلام افتاد؛ اما از آنجا که ۲۵ سال جامعه اسلامی بر خلافِ خواستِ علی علیه السلام حرکت کرده بود، به آسانی قابل برگشت نبود. از سوی دیگر در همان مدت کوتاه نیز، جاه طلبانی همچون معاویه، طلحه، زبیر، عایشه و… پیدا شدند که راه رو به رشد علی علیه السلام را سد کردند و جنگها و کدورتها در جامعه پدید آوردند که در زمینه سازی عاشورا، بی تأثیر نبود.

۳. معاویه

معاویه که توسط خلفای پیشین برسر کار آمده بود و در منطقه حساس شام جایگاه محکمی برای خود ایجاد کرده بود؛ عاقبت با نهایت جاه طلبی و عوام فریبی و زور و تزویر بر جهان اسلام تسلط یافت. او نه تنها زمینه شحکومت یزید را فراهم آورد؛ بلکه با ایجاد بدعتهای غیر شرعی و ضدّ عدالت، زمینه