خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل نقش روحانیون و بازاریان در انقلاب اسلامی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نقش روحانیون و بازاریان در انقلاب اسلامی :

نقش روحانیون و همکاران نزدیک آنان، یعنی بازاریان، با توجه به عدم برجستگی آنان در سالهای قبل از سال ۱۹۷۸ و آنگاه نقش بزرگ آنان در حوادث این سال، اهمیت ویژه ای دارد . بدون تردید، در جریان سالهای اخیر نوعی احیاء احساسات مذهبی در جریان بوده است ولی اگر حوادث سال ۱۹۷۸ را بر اساس معیارهای مطلق مذهبی تجزیه و تحلیل کنیم یا مفهوم «انقلاب اسلامی» را بنحوی که رهبران مذهبی مطرح می کنند بپذیریم، مسلما کاری گمراه کننده کرده ایم . چنین تعیین خصوصیتی درست بهمان شکل که شاه مخالفان خود را «مرتجعین مذهبی» می نامید، باعث ابهام در تجزیه و تحلیل عوامل مادی بسیار عمیق، یعنی عوامل اجتماعی و اقتصادی، می شود که زیر بنای این جنبش و ماهیت خاص ائتلاف طبقاتی موجود در آن را تشکیل می دهد .

تقریبا ۹۰ درصد از مردم ایران پیروان مذهب شیعه اثنی عشری اسلام هستند. این مذهب از سال ۱۵۰۲ تا بحال مذهب رسمی ایران بوده است و از این لحاظ ایران را از کشورهای عرب در جنوب و غرب ایران و افغانستان و پاکستان در شرق کشور جدا می سازد. مسلمانان شیعه مذهب برعکس سنی ها هرگز فرمانروای دنیوی وقت را بمنزله جانشین پیغمبر برسمیت نشناخته اند؛ با وجود این، اگر ادعا کنیم که مذهب شیعه ذاتا ضد دولت و آنارشیست است، مبالغه کرده ایم . از لحاظ فقهی درباره مسأله اطاعت از فرمانروای دنیوی وقت می توان بطریق متضاد استدلال کرد و این موضوع به عوامل محتمل الوقوع بستگی دارد. در عمل نظرات و تمایلات روحانیون نسبت به این حکام دنیوی به شرایط حاکم در هر دوران وابسته است. حکام مستبدی چون امام های یمن کوشش می کردند که اقدامات خود را با اشاره به اصول مذهب شیعه توجیه کنند. اما نتایج ضمنی تشکیلاتی این برداشت ها بسیار مهم است: در کشورهای سنی مذهب، معمولا مالیات مذهبی، یعنی زکوه، به دولت پرداخت می شود و سپس دولت آنرا میان رهبران مذهبی تقسیم می کند ولی زکوه در مذهب شیعه مستقیما به روحانیون پرداخت می شود. بعلاوه، در هیچ کشور اسلامی قشر کشیش و سلسله مراتب مذهبی از نوع مسیحیت وجود ندارد رهبران مذهبی را مؤمنین متعلق به مسجد معینی انتخاب می کنند و مفهوم این مسأله آنست که در مقام مقایسه با کشورهای مسیحی ارتباط میان مؤمنین و روحانیون بیشتر و ارتباط میان روحانیون و دولت یا مقامات دنیوی کمتر است. رهبران بزرگ مذهب شیعه، یعنی مجتهدین و آیه الله ها نیز بنحو مشابهی از میان هیئت غیر متمرکز روحانیون پدیدار می شوند و تعیین مناصب به سیستم تشکیلاتی اداری کلیسائی جهان مسیحیت شباهت ندارد. بهر حال نباید به این سیستم حالتی آرمانی دارد زیرا در آن نیز موارد سوء استفاده فراوان بوده است ولی چنانکه تاریخ اخیر ایران نشان داده، این سیستم باعث می شود که شکافی میان روحانیت پدیدار شود و همچنان باقی بماند.

نقش روحانیون در تاریخچه سیاسی اخیر ایران جزر و مد فراوان داشته است. در اعتراضات علیه نفوذ اقتصادی بریتانیا در اواخر قرن نوزدهم و همچنین در جریان انقلاب مشروطیت سالهای ۱۹۰۶ تا ۱۹۰۸، رهبران مذهبی نقشی مهم در راه تأمین استقلال کشور و استقرار دولت مشروطه ایفا کردند. در دوران مبارزات ملی کردن صنعت نفت از سال ۱۹۴۴ تا سال ۱۹۵۳، یکی از این رهبران مذهبی بنام آیه الله کاشانی در مراحل اولیه، خود را به صفوف طرفداران مصدق فرستاده بود ولی مصدق به ناسیونالیسم غیر مذهبی معتقد بود و کاشانی بدنبال اقدامات مصدق در جهت محدود کردن قدرت شاه، راه خود را از او جدا کرد. اهمیت این حادثه را با توجه به حوادث متعاقب آن دوران نباید از یاد برد؛ در این رابطه نکته مهم دیگر آنست که آیه الله کاشانی، یعنی بزرگترین شخصیت مذهبی دوران، پس از در افتادن با مصدق نتوانست تمام روحانیت را بصورت یک کل واحد همراه ببرد، و به عبارت دیگر، تحت شرایط حاد سیاسی، رهبران مذهبی به صورت هیئتی بهم پیوسته و متحد عمل نکردند.

از سوی دیگر، رشد حکومت سلطنتی از دهه ۱۹۲۰ به بعد باعث کاهش تدریجی قدرت روحانیون شده است. روحانیون در وراء مساجدی که در آنها به موعظه می پردازند، دو حوزه فعالیت سیاسی دیگر داشتند که یکی قانون و دیگری آموزش و پرورش بود. این هر دو حوزه را رژیم از دست آنها خارج کرده است. در اوائل دهه ۱۹۶۰ نیز رژیم موقوفات را از دست آنها خارج کرد که ۲ درصد کل املاک مزروعی ایران قبل از اصلاحات را تشکیل می داد. در تظاهرات و مبارزات توده ای ژوئن ۱۹۶۳ (۱۵ خرداد ۴۲) که در جریان آن آیه الله خمینی یکی از مدرسین مبارز مدرسه فیضیه قم شهرت و برجستگی پیدا کرد، می توان یکی از عوامل اعتراض را مخالفت با آن نوع اصلاحات ارضی دانست. درست بدلیل آنکه موقوفات منبع درآمد و در واقع سمبل استقلال روحانیت در برابر دولت بود. اما اعتراضات سیاسی اصلی دو گانه عبارت بود از نخست مخالفت کلی با کنترل شاه بر حیات سیاسی مردم ایران و دوم اعتراض به اعطای حق کاپیتولاسیون به نظامیان آمریکائی در ایران. به موضوع اعطای رأی به زنان نیز می توان اشاره کرد ولی نه آنچنان که شاه درباره اش سر و صدا راه انداخته است.

سال ۱۹۶۳ نمودار یک عقب نشینی سیاسی بزرگ برای روحانیون بود ولی قدرت اجتماعی و ایدئولوژیک آنان در اعماق جامعه همچنان نیرومند باقی مانده است. اولا، مؤمنان مانند گذشته به پرداخت زکوه ادامه داده اند و اعتقاد عمومی بر آنست که درآمد روحانیون از طریق مالیات مذهبی بیشتر از در آمد دولت از رهگذر مالیات های غیر مذهبی است. در یک مورد در سال ۱۹۷۶ که مؤمنین به اماکن مقدسه شیعه در عراق سفر کردند و به زیارت آیه الله خمینی رفتند، هدایائی به ارزش بیش از ۱۰ میلیون دلار با خود حمل می کردند. ثانیا تمایلات و اعمال مذهبی، علی رغم برنامه های غیر مذهبی دولتی مرتبا افزایش یافته است. تعداد مؤمنینی که به زیارت حرم مطهر در مشهد می روند از ۳۳۲ هزار در سالهای ۶۷ ۱۹۶۶ به ۵/۳ میلیون نفر در سال های ۷۷ ۱۹۷۶ یعنی معادل ۱۰ درصد