خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل خاستگاه و مبانی سکولاریسم

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل خاستگاه و مبانی سکولاریسم :

گفت وگو با مراد ثقفی

ایران، ۱۸ و ۱۹/۱۰/۸۱

چکیده: به نظر آقای ثقفی سکولاریسم تعریفی سیاسی دارد و با دموکراسی پیوندی وثیق می یابد . سکولاریسم در حد یک مکتب نیست; بلکه روشی در حوزه سیاست است . سکولاریسم در ایران از جنبش مشروطه آغاز می شود و در حال حاضر سه گرایش سیاسی سکولار در کشور وجود دارد .

سکولاریسم چیست؟ و چه تعابیری از آن وجود دارد؟

برای پاسخ به چنین سؤالی، بهترین راه، مراجعه به دایره المعارف است . دایره المعارف در تعریف واژه سکولاریسم می گوید: «واگذاری آنچه که متعلق به کلیسا و در حوزه تملک آن بوده، به دولت یا نهاد دولتی » .

سکولاریسم در چه بستری شکل گرفت و این بستر چه ویژگی هایی داشت که زمینه رشد آن را فراهم کرد؟

سکولاریسم در حوزه سیاست با انقلاب فرانسه گسترش یافت . انقلابیون فرانسه در مقابله با نهاد سلطنت، با نهاد کلیسا نیز که هم پیمان نهاد سلطنت بود، به مقابله برخاستند . در نتیجه، بازگرفتن حق مردم از سلطنت استبدادی، با گرفتن یک سری از حقوق کلیسا و واگذاری آن به دولت همراه شد .

به نظر شما سکولاریسم با تعریف ویژه ای که از آن عرضه کردید، بیشتر یک مکتب است یا یک روش؟

وقتی در حوزه مسائل سیاسی – اجتماعی صحبت می کنیم مرادمان سوسیالیسم، مارکسیسم، لیبرالیسم، مائوئیسم و چیزی شبیه اینهاست . سکولاریسم به این معنا مکتب نیست; یعنی ما آن حجم گسترده – یا به معنایی آن حجم گسترده مکتوبی – را که چنین اقتداری به سکولاریسم به منزله مکتب بدهد نداریم . دوم اینکه سکولاریسم هیچ گاه وجه ایدئولوژیک به خود نگرفته است . آن چیزهایی که ما به منزله مکتب از آنها یاد می کنیم، به گونه ای وجه ایدئولوژیک دارد . یعنی در واقع توانایی بازتولید دارد و مدعی است که در تمام حوزه ها نظر دارد . اما سکولاریسم این چنین نیست .

پس به این ترتیب سکولاریسم را یک روش می دانید؟

بله، سکولاریسم نوعی روش است . می توان گفت روشی است عمدتا در حوزه سیاست .

مکتب، در حوزه های مختلف ادعای جهان شمولی دارد . مثلا در مکتب سوسیالیسم، هم هنر سوسیالیستی وجود دارد، هم اقتصاد سوسیالیستی، هم جامعه سوسیالیستی و … حتی ممکن است کسی بگوید آواز سوسیالیستی نیز داریم .

سکولاریسم چنین ادعایی ندارد به همین دلیل از سکولاریسم به منزله مکتب یاد نمی شود .

طبق تعریف شما سکولاریسم با عقل چه نسبتی برقرار می کند؟

در نظر من سکولاریسم در حوزه سیاست کلان معنا می یابد . ما در این مقام ارتباط سکولاریسم را با مسئله دموکراسی، برابری حقوق سیاسی افراد و مشروعیت نظام ها بررسی می کنیم .

پیوند سکولاریسم با مسئله عقل باید از منظر مکاتب سیاسی بررسی شود، و به این منظور باید دیدگاه هایی را که درحوزه مکاتب سیاسی، از دموکراسی، حقوق بشر، حقوق برابر انسان ها و … سخن می گویند، بکاویم . توجیه آنها همواره عقلی بوده است; چرا که خارج از آن، نه به جنبه الاهی مسائل دسترسی داشتند، که حق رای ملت را ناشی از خواست خداوند بدانند، و نه توجیه خونی ای برای حق سلطنت پادشاهان داشتند .

به نظر شما آیا میان توسعه یافتگی و سکولاریسم ارتباطی وجود دارد؟

به نظر من پاسخ این سؤال به برداشت ما از توسعه بستگی دارد . کشورهای شرقی هم بسیار توسعه پیدا کرده اند . واقعیت این است – البته بر خلاف میل من – که تاریخ اثبات نمی کند بین دموکراسی و توسعه یافتگی لزوما ارتباط یک به یک وجود داشته است . انصاف روشن فکری ایجاب می کند که بگوییم واقعیت تاریخی به گونه ای دیگر بوده است . حتی در بدترین نظام های اقتدارگرا، مانند شوروی سابق، توسعه یافتگی های بسیار روشنی در سال های بعد از جنگ جهانی دوم یا بین دو جنگ پدید آمد، و نمی توان ارتباط تنگاتنگی بین سکولاریسم به صورت مشخص، یعنی «جدایی دستگاه دین از دستگاه دولت » و توسعه یافتگی برقرار کرد . نمونه هایی نیز وجود دارد که سکولاریسم به دموکراسی نینجامیده است . کشورهای تحت حکومت ژنرال ها در آمریکای لاتین از این جمله اند . آنها نیز به دین در مقام مرجع مشروعیت دهی نهادینه اهمیت نمی دادند . چنان که بسیاری از مخالفانشان کلیسایی بودند .

این حکومت ها، نمونه ای از حکومت های دنیوی بوده اند که توسعه ای نیز نداشته اند . اما عکس قضیه درست است . یعنی هیچ جای دنیا دموکراسی نیامده، مگر آنکه سکولاریسم را پذیرفته باشد . ما حکومت غیرسکولار دموکراتیک نداریم; چرا که سکولاریسم مقدمه، مبنا و زیرساخت دموکراسی است . دموکراسی با توسعه پایدار نیز رابطه دارد و ازاین رو می توانیم رابطه ای بین سکولاریسم و توسعه پایدار برقرار سازیم .

آغاز فکری – عملی سکولاریسم در ایران از چه زمانی است؟

از جنبش مشروطه . فکر می کنم جنبش مشروطه یک جنبش سکولار بود .

چرا شروع این فرآیند را جنبش مشروطه می شمارید؟

چون از آن زمان است که مشروعیت حکومت مطرح می شود و بسیاری از حق و حقوقی که در اختیار نهاد سلطنت یا نهاد دین بوده، یا نهاد دین در اختیار نهاد سلطنت قرار داده، به مردم واگذار شده است .

اما به نظر می رسد که جنبش سکولار مشروطه نتایج مثبتی به بار نیاورد و در نهایت به استقرار استبداد شاهی انجامید . به نظر شما عوامل شکست آن جریان چیست؟

جریان مشروطه، ضعف هایی داشت . مهم ترین این ضعف ها جامعه شناسی سیاسی کشور است . ما در کشور شهرهای کوچک و نسبتا ضعیفی داشتیم که نمی توانست این حرکت (جنبش مشروطه) را پشتیبانی کند . دیگر اینکه ما سابقه کمی در سیاست مدرن داشتیم .

در این کشور نه دیوان سالاری داریم و نه طیف گسترده ای از روشن فکران تمام این بار را ده روشن فکر به دوش می کشند . از سویی روسیه به ایران نظر دارد و از طرف دیگر انگلستان در ایران حضور دارد . شکست مشروطه امر عجیبی نبود; بلکه اگر در همین اولین تجربه پیروز می شدیم، عجیب بود .

فرایند سکولاریسم را در حکومت پهلوی چگونه تحلیل می کنید؟

در دوره رضاشاه دیگر جنبش مشروطه ای وجود ندارد . این اشتباه است که پنداشته شود حرکت رضاشاه جریانی سکولاریستی بوده است . درست است که رضا شاه سلسله حقوقی را از نهاد دین گرفت، ولی این حقوق اخذ شده را به دولت نداد، بلکه خود آن را به دست گرفت .

در دوران پهلوی، جنبش ملی تنها جایی است که می توان سکولاریسم مشروطه را سراغ گرفت .

بعد از سال ۳۲ چطور؟

بعد از ۳۲ آنجا که جبهه ملی فعال است، می توان از یک نیروی سکولار سخن گفت .

به این ترتیب از سال ۳۲ به بعد باید ج