خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل مروری بر تاریخ ولادت صدیقه کبرا، فاطمه زهرا(س)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مروری بر تاریخ ولادت صدیقه کبرا، فاطمه زهرا(س) :

آنچه می خوانید پژوهشی است کوتاه در باره تاریخ ولادت حضرت صدیقه طاهره، حضرت فاطمه علیهاالسلام که سالها پیش انجام شده است و اینک با اصلاحاتی اندک تقدیم می شود. روشن است که این موضوع،پژوهشی بیش از این می طلبد، اما همین مقدار می تواند تصویری کلی از این مساله به دست دهد.

این مقاله تلاش می کند بررسی کوتاهی در باره تاریخ ولادت آن حضرت(س) و در نتیجه سن ازدواج و مدت عمر شریفش داشته باشد. گرچه شخصیت بانوی بزرگی چون فاطمه زهرا(س) و تبیین آن متکی بر صحت وسقم نتایج این گونه مباحث نیست، ولی نشان دادن واقعیات علمی، حتی اگرهیچ اثر مستقیم عملی نیز نداشته باشد، امری مطلوب است. اعمال خاص وادعیه ویژه ای که معمولا در تعظیم چنین مناسبتهایی وارد شده است، ولزوم وحدت رویه جامعه اسلامی در بزرگداشت و تجدید عهد با اولیای دین(ع)، تاکیدی است بر مفید بودن این دست مباحث.

از میان هزاران شاهد گویایی که بر مظلومیت اهل بیت(ع) گواهی می دهد، همین اختلاف نظرهایی است که در باره تاریخ ولادت و رحلت ومدت امامت و عمر آن بزرگواران بر جای مانده است. این، نه یعنی نادیده انگاشتن تلاشهای طاقت فرسای علمای متعهد و مورخان دلسوزی که خود از این رهگذر، دلی پردرد دارند، بلکه اشاره به ظلم تاریخ وتاریخ پردازانی است که یک نگاه اجمالی به تالیفاتشان نشان می دهدچگونه در وصف حاکمان جور و عمال آنان و خصوصیات زندگی شخصی بسیاری کسان که حتی برخی از آنان ارزش نام بردن نیز ندارند، به تفصیل قلم فرسایی کرده اند و در تطهیر دستگاه ستم آنان، سخنها رانده اند و تاریخ را بر مذاق ستمکاران نوشته اند، ولی از مظلومان تاریخ و بویژه از بزرگان شیعه یا سخنی نگفته اند و یا به اشارت رفته اند و یا خائنانه و یا جاهلانه دست به تحریف چهره آنان آلوده اند. اینجاست که دستهای پیدا و نهان سلطه را در محو یاد و فکر و منطق و حتی نام بزرگان شیعه بویژه امامان معصوم(ع) در گوشه گوشه تاریخ به خوبی می توان دید. وقتی چهره ای چون امیرالمؤمنین(ع) که بعد از پیامبر اکرم(ص) اولین انسان کامل و زندگی اوپرجاذبه ترین قطعه تاریخ است، قبر مبارکش سالهای سال از دیدگان عموم به جز خواصی چند، مخفی باشد و آوردن نام او بر زبان جرمی نابخشودنی به شمار آید تا جایی که کسی چون ابوالحسن بصری که خود در نظرحکومت وقت، قرب و منزلتی نیز داشت، بگوید که ما به علی(ع) با کنیه «ابوزینب » (پدر زینب) اشاره می کردیم. یعنی از بردن نام حضرت باک داشتند، و وقتی پاره تن پیامبر(ص) با آن منزلت و مقامی که نزد پدر خویش داشت و فاصله رحلت پدر بزرگوارش تا شهادت او به صد روز نیزنمی رسد، حتی در مورد محل خاکسپاری اش، نظری قاطع نمی توان داد، آن وقت در مورد سایر حضرات ائمه(ع) مطلب پرواضح خواهد بود. اگر نبودفداکاری و تلاش همه جانبه عالمان و راویان و فقیهان شیعه، امروز ما جزاندکی از زوایای زندگی امامان شیعه(ع) و بزرگان اهل بیت(ع) نمی دانستیم.

تلاش حاکمان جور و واعظان دربار و تاریخ نویسان قلم بمزد، در ازمیان بردن نقش و نام و یاد اهل بیت(ع) را، از این جمله علی(ع) به خوبی می توان دریافت:

کل حقد حقدته قریش علی رسول الله(ص) اظهرته فی وسیظهرها فی ولدی من بعدی. ما لی و لقریش؟! انما وترتهم بامر الله و امر رسوله، افهذا جزاء من اطاع الله و رسوله ان کانوا مسلمین؟! ^(۱).

همه کینه ای را که قریش نسبت به رسول خدا(ص) داشت در باره من آشکار ساخت و آن را بعد از من، به فرزندانم نشان خواهد داد. مرابا قریش چه کار! من فقط به دستور خدا و پیامبرش از اینان انتقام گرفته و برخورد کردم. آیا اگر اینان مسلمانند، این پاداش کسی است که اطاعت خدا و پیامبرش را نموده است؟!

و یا سخن دیگر امیرالمؤمنین(ع) که پیامبر(ص) حتی اگر فرزند پسری نیزبعد از خود داشت، حکومت را به او نمی دادند، چون از پیامبر اکرم(ص) دل خوشی نداشتند و در صدد محو چهره او و اهل بیتش بودند. ^(۲).

این در حالی بود که آنان برای وصول به اهداف شوم خویش حد ومرزی نمی شناختند و حتی از افترا بستن به رسول خدا(ص) و جعل حدیث وساختن چهره ای دلخواه برای خود یا ناصالحانی که تامین کننده خواست آنان بودند دریغ نمی کردند.

اختلاف گفته ها در تاریخ ولادت

اختلاف نظری که در باره مدت عمر حضرت فاطمه(س) وجود داردبیشتر ناشی از اختلاف در تاریخ ولادت آن حضرت(س) است; زیرا هرچنددر خصوص تاریخ دقیق شهادت حضرت(س) نیز نظریات چندی ابرازگردیده ولی فاصله ای که میان این نظریات است، چندان نیست و حداقل واکثر آن به یک سال نمی رسد (حداکثر ۸ ماه و حداقل ۴۵ روز)، ولی اختلاف آرا در سال تولد آن حضرت(س) زیاد است و فاصله حداقل و اکثرآن به حدود ۱۷ سال می رسد! یعنی حداقل سنی که برای حضرت(س) هنگام رحلت ذکر شده ۱۸ سال و حداکثر ۳۵ سال است.

این گفته ها با محور قرار دادن تاریخ بعثت پیامبر(ص) در سن ۴۰سالگی و ۱۳ سال قبل از هجرت، به دو بخش تقسیم می گردد. عده ای ولادت حضرت(س) را پیش از مبعث می دانند و دسته ای بعد از آن.

دسته اول: پیش از بعثت

حداکثر تاریخی که در این بخش از نظرها، یعنی ولادت فاطمه(س)،پیش از بعثت، وجود دارد، ۱۲ سال است ^(۳) که بدین ترتیب، عمر حضرت(س)به ۳۵ سال می رسد! بعضی آن را سال هفتم قبل از مبعث دانسته اند ^(۴) که بنابراین، سن حضرت(س) هنگام شهادت ۳۰ سال خواهد شد، و عده ای دیگررحلت آن حضرت(س) را در ۲۹ سالگی یعنی ۶ سال پیش از بعثت شمرده اند. ^(۵) برخی نیز تصریح به ۵/۲۸ سال کرده اند که البته قابل جمع با۲۹ سال و ۲۸ سال است. برخی نیز ۲۵ سال را ذکر کرده اند. ^(۶).

ولی آنچه که در میان مورخان اهل سنت، بیشتر شهرت دارد سال پنجم قبل از مبعث است. چنان که عده ای نیز همین نظریه را با تصریح به همزمانی آن با سال تجدید بنای کعبه یعنی سال پنجم پیش از مبعث نموده اند. ^(۷).

بر طبق این قول، فاطمه(س) هنگام شهادت ۲۸ سال بوده است. برخی نیز سن ۲۷ سال را ذکر کرده اند. ^(۸).

دسته دوم: بعد از بعثت

این بخش از نظرها، ولادت فاطمه(س) را مربوط به بعد مبعث دانسته اند، و تقریبا در این دسته، سه گفته وجود دارد:

سال نخست بعثت

این گفته عده ای است که سال نخست بعثت را سال تولد قرار داده اند ^(۹) و هر چند بعضی آن را در ۴۱ سالگی سن شریف رسول خدا(ص) نوشته اندولی ظاهرا منظورشان همان سال اول بعثت است. چون برخی اینان تصریح کرده اند که در راس ۴۱ سالگی بوده است و لذا خود نتیجه گرفته اندکه بر این اساس، سن حضرت فاطمه(ع) هنگام رحلت ۲۳ سال بوده است.البته ما در میان صاحب نظران شیعه کسی که این قول را پذیرفته باشدنیافتیم.

سال دوم بعثت:

گفته دوم که طرفداران بزرگی چون شیخ مفید دارد، ولادت را در ۲۰جمادی الآخره سال دوم بعثت می داند. چنان که مرحوم سید بن طاووس به نقل از کتاب حدائق الریاض شیخ مفید آورده است. ^(۱۰) و نیز خود شیخ مفیددر رساله مسار الشیعه به این مطلب تصریح کرده است:

و فی الیوم العشرین منه، سنه اثنتین من المبعث، کان مولدالسیده (مولاتنا خ.ل) الزهراء فاطمه بنت رسول الله(علیهماالسلام) و هو یوم شریف یتجدد فیه سرور المؤمنین و یستحب فیه التطوع بالخیرات و الصدقه علی المساکین; ^(۱۱).

ولادت حضرت فاطمه زهرا، دختر رسول خدا که سلام بر آنها باد،در روز بیستم از این ماه (جمادی الاخر) از سال دوم مبعث بوده است. و آن روز شریفی است که خوشحالی مؤمنان تجدید می شود ودر این روز انجام دادن خیرات و پرداخت صدقه به تنگدستان مستحب است.

کفعمی نیز در کتاب مصباح خود، همین گفته را ترجیح داده است وگفته سوم را که خواهد آمد با تعبیر «گفته شده » بیان کرده است. ^(۱۲).

شیخ طوسی در ضمن بیان مناسبتهای ماه جمادی الاخر این عبارت راآورده است:

فی الیوم العشرین من جمادی الآخره سنه اثنتین من المبعث، کان مولد فاطمه(ع) فی بعض الروایات، و فی روایه اخری سنه خمس من المبعث و العامه تروی ان مولدها قبل المبعث لخمس سنین; ^(۱۳).

ولادت فاطمه(ع) بر اساس برخی روایات، روز ۲۰ ماه جمادی الآخره از سال دوم مبعث آمده، و در روایتی دیگر، سال پنجم ذکر شده است و اهل سنت روایت می کنند که ولادت حضرت(س) ۵ سال پیش ازمبعث بوده است.

مرحوم شیخ عباس قمی، این قول را ظاهرا نظر اکثر علمای شیعه می داند. ^(۱۴).

بنابراین، تنها شیخ مفید است که با جزم، به این قول تصریح کرده است،که بر اساس آن، حضرت فاطمه(س) در ۲۱ سالگی رحلت فرموده است.

سال پنجم بعثت:

گفته سوم که به نظر می رسد مشهور میان علمای شیعه است، (البته برخی از علمای اهل سنت نیز قایل به آن شده اند ^(۱۵) ) و روایات چندی نیز برآن دلالت دارد، سال پنجم بعد از مبعث را هنگام ولادت می داند. ^(۱۶).

در میان معتقدان به این نظر، از شخصیتهایی چون ابن ابی الثلج بغدادی،متوفای ۳۲۵ هجری ^(۱۷) ، مرحوم کلینی، متوفای ۳۲۸ یا ۳۲۹، محمدابن جریر طبری امامی، صاحب کتاب دلائل الامامه، ابن شهر آشوب درکتاب المناقب، علامه طبرسی در کتاب تاج الموالید ^(۱۸) و شیخ بهایی در کتاب توضیح المقاصد ^(۱۹) می توان نام برد.

در نتیجه بیشتر مورخان اهل سنت، تاریخ ولادت را قبل از بعثت می دانند ولی مصادر شیعی آن را مربوط به بعد از آن دانسته اند و در هر دودسته، سال پنجم قبل از مبعث یا بعد از آن، از شهرت بیشتری برخورداراست.

ارزیابی گفته ها:

آنچه گذشت اشاره ای اجمالی به نظرهای مطرح شده در باره تاریخ ولادت فاطمه(س) بود. اما اینکه کدام یک از گفته های یادشده به واقع نزدیکتر است پرسشی است که در این بخش به اجمال به آن می پردازیم.

ابتدا باید روشن شود که آیا ولادت، قبل از مبعث بوده است چنان که مفاد نظریات دسته اول بود، یا بعد از آن؟

چنان که ملاحظه شد کسانی از اهل سنت که در این زمینه سخن گفته اند جز معدودی از آنان، معتقدند وقوع آن قبل از بعثت بوده است.برخی نویسندگان شیعه نیز این قول را ترجیح داده و در تایید آن به این مساله فقهی اشاره کرده اند که حد اکثر سن بارداری زنان ۵۰ سالگی است واگر تاریخ ولادت را مربوط به بعد از مبعث بدانیم، در آن برهه، سن حضرت خدیجه(س) به حدود ۶۰ سال می رسیده است.

اینکه علت این اتفاق نظر در میان بیشتر مورخان اهل سنت چه بوده است و چرا تاریخ ولادت را قبل از بعثت می دانند؟ خود مساله ای است قابل بحث. آیا صرفا یک نقل تاریخی است که آنان بازگو کرده اند، یااستنباطی است که مثلا با توجه به همین فرع فقهی داشته اند؟ به هر روی،این دسته از گفته ها را نمی توان تصدیق کرد زیرا:

نخست اینکه، اختلاف و تناقضی که بین آنهاست موجب ضعف آنهامی شود.

دوم اینکه، به مصداق «اهل البیت ادری بما فی البیت »، طبیعت چنین قضایایی ایجاب می کند که گفته فرزندان و نزدیکان خود فاطمه(س) ملاک قرار گیرد، و چنان که خواهد آمد مفاد روایات وارده از اهل بیت(ع) غیر ازاین است.

سوم اینکه، در موارد متعددی از متون تاریخی و روایی گزارش شده است که حداقل، بعضی از فرزندان خدیجه(س)، بعد از مبعث متولدشده اند ^(۲۰) و می دانیم که حضرت زهرا(س)، آخرین فرزند خدیجه(س) بوده است.

البته برخی مورخان اهل سنت، رقیه را کوچکترین آنها شمرده اند،ولی مؤلف تاریخ الخمیس، در ضمن دلیلی که می آورد ولادت رقیه را قبل ازام کلثوم می داند، در نتیجه حضرت زهرا(ع) آخرین فرزند خواهد بود، چون ولادت ام کلثوم قبل از آن حضرت(س) بوده است. چنان که ابن عبدالبر نیزهمین را در کتاب استیعاب در شرح حال خدیجه(س) آورده است.

البته در اینکه زینب و رقیه و ام کلثوم، واقعا دختران پیامبر(ص)بوده اند یا بزرگ شده در خانه حضرت(ص)، برخی بحث و مناقشه کرده اند واینک ما را با آن کاری نیست. ^(۲۱).

چهارم اینکه، برخی از علمای اهل سنت نیز چنان که گذشت، تاریخ آن را بعد از مبعث می دانند.

پنجم اینکه، این موضوع را بسیاری از محدثان و مورخان سنی نیزآورده اند که انعقاد بارداری حضرت خدیجه(س) بعد از آن بود که پیامبراکرم(ص) در معراج از میوه بهشتی میل نمود. ^(۲۲) لذا نویسنده تاریخ الخمیس بعد از ذکر پاره ای از این روایات می گوید: مقتضای آنها این است که ولادت فاطمه(س) بعد از بعثت بوده است، زیرا معراج بعد از بعثت واقع شده است.

برخی چنان که اشاره شد، به استناد نظریه فقهی کسانی چون شهیدآیت الله صدر که حداکثر سن بارداری را برای عموم زنان، بدون تفاوت میان قرشی و غیر قرشی، ۵۰ سال دانسته است ^(۲۳) سال پنجم قبل از مبعث راترجیح داده اند، ولی این نیز تنها می تواند یک استنباط ظنی باشد، زیراگرچه عده ای از فقهای شیعه همین نظریه فقهی را در باب حد اکثر ابتدای زمان یائسگی قایلند، ولی اکثریت فقها این مبدا را برای زنان قرشی ۶۰سالگی می دانند.

علاوه اینکه، این اشکال در صورتی است که بپذیریم حضرت خدیجه(س) در ۴۰ یا ۴۵ سالگی با رسول خدا(ص) ازدواج کرده است;چنان که مشهور نیز همان ۴۰ سالگی است، و الا این استبعاد به کلی مرتفع خواهد شد، زیرا گفته های دیگری نیز در این زمینه وجود دارد و برخی سنین ۲۵، ۲۸، ۳۰ و ۳۵ سالگی را سن ازدواج خدیجه(س) شمرده اند. ^(۲۴).

اینها همه در صورتی است که نخواهیم حضرت خدیجه(س) را به عنوان استثنا ذکر کنیم و الا تنها برای رفع استبعاد امکان بارداری در چنین سنینی، یادآور می شویم که قرآن کریم بعد از اینکه به همسر ابراهیم(ع)بشارت ولادت اسحق(ع) و یعقوب(ع) فرزند اسحق(ع) را می دهد، از زبان وی که از روی تعجب سخن می گفت، نقل می کند که:

قالت یا ویلتی ا الد و انا عجوز و هذا بعلی شیخا; ^(۲۵).

گفت: ای وای! آیا من دارای فرزند می شوم در حالی که پیرم و این شوهرم نیز مسن است!

البته باز تکرار می کنیم این را تنها برای رفع استبعاد آوریم.

بنابراین، این دسته از گفته ها که محورشان ولادت پیش از مبعث بود،قابل پذیرش نیست و باید آن را ناشی از اشتباه در محاسبه و یا نقل و یا توهم انطباق با یک فرع فقهی و یا علل دیگری دانست، و آنچه صحیح به نظرمی رسد و تقریبا مورد اتفاق بی