خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل نکته ها(۸)

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل نکته ها(۸)؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل نکته ها(۸) انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 120 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل نکته ها(۸):

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل نکته ها(۸) آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل نکته ها(۸) با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل نکته ها(۸) از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل نکته ها(۸)، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نکته ها(۸) :

نکته ۴۱:ضرورت تأسیس مرکز «موضوع شناسی فقهی»

شناخت دقیق و همه جانبه موضوع حکم، گاهی در دستیابی فقیه به حکم درست آن موضوع مؤثر است، گاهی در عمل مقلّد به آن حکم، و گاهی هم در هر دو جهت تأثیر دارد. مثلاً خون کمتر از درهم در بدن یا لباس نمازگزار معفوّ است؛ کفّاره تأخیر قضای ماه مبارک رمضان، یک مدّ طعام و فطریه هر نفر یک صاع طعام است. همچنین مستحبّ است که مهریه بیش از مهر السنّه مهریه حضرت فاطمه(س) نباشد. در این گونه موارد، دانستن این که درهم، مدّ، صاع و مهر السنّه چقدر است، تأثیری در استنباط حکم ندارد؛ ولی در عمل مقلّد به این احکام، دارای نقش اساسی است. مقلّدی که نمی داند مهر السنّه چیست و مقدار آن چقدر است، چگونه می تواند به این استحباب عمل کند؟ همچنین مثالهای دیگری که از باب نمونه ذکر شد، این گونه است.

در پاره ای از موضوعات تا هنگامی که فقیه تصور روشن و درست و دقیقی از موضوع نداشته باشد قادر به استنباط درستِ حکم آن نیست؛ مانند بازی بیلیارد، حقیقت پول اعتباری، بعضی از معاملات بانکی و اینترنتی و رؤیت هلال با چشم مسلّح.

مثال اخیر را به عنوان نمونه مقداری توضیح می دهیم: وقتی از رؤیت هلال با ابزاری مانند تلسکوپ و دوربین سخنی به میان می آید، باید مشخص شود که آیا منظور از ابزار، همه انواع دوربین ها و تلسکوپ ها است یا نوع خاصی از آن؟ آیا فقیهی که رؤیت با چشم مسلّح را کافی می داند، رؤیت حتی با تلسکوپ فضایی هابل یا تلسکوپ هیل را نیز حجت می داند؟ در این صورت اگر از قدرت و چگونگی رؤیت آنها مطّلع باشد، بهتر می تواند استنباط کند. برای روشن شدن مقصود، گفتنی است که با تلسکوپ غول پیکر و بسیار قوی هیل می توان چیزهایی را دید که روشنایی آنها ۱۰۰۰۰۰۰۰/۱ نوری است که چشم انسان توانایی دیدن آن را دارد. با این تلسکوپ می توان نور یک لامپ ۵۰۰ واتی را در روی کره ماه تشخیص داد. فاصله ای را که با هیل می توان دید از حد دومیلیارد سال نوری می گذرد. طول لوله آن تقریباً ۱۸ متر، وزن آن ۱۲۵ تن و چنگال محافظ لوله ۳۰۰ تن است. این تلسکوپ ۲۰۰ اینچی با آینه ای به قطر دهانه پنج متری در بالای کوه پالومار در ایالت کالیفرنیای آمریکا نصب شده است. البته در حال حاضر بزرگترین تلسکوپ زمین، تلسکوپ کک ۲ با آینه ای به قطر ده متر بر فراز قله موناکی هاوایی است. در تصاویر جدید کک بیش از سی پدیده جوّی مشاهده شده است که این مقدار بیش از کلّ پدیده های رصد شده در تصاویر ویجر، هابل و دیگر تلسکوپها تا سال ۱۳۷۹ ش است.

همچنین تلسکوپ فضایی هابل گرانترین و یکی از پیچیده ترین رصد خانه هایی است که بشر تاکنون ساخته است. قطر آینه اصلی آن ۴/۲ متر است و درمداری بالای جو به دور زمین می گردد. به این ترتیب آثار جو از بین می رود و می توان تصاویری را با وضوح بیشتری به دست آورد. انرژی الکتریکی سیستم های داخلی این تلسکوپ از سلول های خورشیدی تأمین می شود که در دو طرف آن نصب شده اند. هابل در سال ۱۳۶۹ ش / ۱۹۹۰م به فضا پرتاپ شد۲ و در مداری به ارتفاع ۵۶۰ کیلومتری از زمین قرار گرفت و طی این ۱۵ سال ۰۰۰/۷۰۰ عکس و حجم عظیمی از داده های طیف سنجی را در اختیار گذاشته است.۳خلاصه این که وقتی سخن از رؤیت هلال با تلسکوپ می شود، اگر بدانیم مراد ما حتّی تلسکوپی است که انسان با آن می تواند فاصله بیش از دو میلیارد سال نوری را ببیند، و با آن می توان چیزهایی را مشاهده کرد که روشنایی آنها ۱۰۰۰۰۰۰۰/۱ نوری است که چشم انسان توانایی دیدن آن را دارد، مسلّماً این آگاهی، کمک خوبی به استنباط حکم رؤیت با تلسکوپ خواهد نمود.

قسم سوم از موضوعات، موضوعی است که تصوّر روشن و دقیق از آن، هم به فقیه در امر استنباط حکم کمک می کند و هم به مقلّد در عمل به آن حکم مانند موضوع غنا و موسیقی که ابهام در آن هم به عمل مقلّد و هم به استنباط مفتی لطمه وارد می آورد. براستی تعابیر و تعاریفی مثل «موسیقی مطرب» یا «غنا و موسیقی مناسب مجالس لهو» و مانند آن تا چه اندازه گویا و روشن است؟ بخش مهمی از مشکلات امروز ما در امر غنا و موسیقی، نبود تصوّری درست و روشن از این دو موضوع است. واگذاری تشخیص آن به عرف هم مشکلی را حل نمی کند. مرحوم علامه شعرانی رحمه اللّه در این باره گوید:

… و رأیت بعض طلبه العلوم یحیله علی عرف المتشرّعه من العجم و غیرهم، و هو واضح البطلان، مع أنّ المتشرّعه تابعون للفقهاء، و الفقهاء لأهل اللغه، فإذا تحیّروا تحیّروا و إذا جزموا جزموا، و العوام أنفسهم یسألون الفقهاء عن معنی الغناء و أمثاله، و إنّما یُحال علی العرف فیما یستقلّ استعمالهم غیر تابعین للفقهاء…۴.

اکنون که به نقش تصور درست و واقعی از موضوع در استنباط فقیه یا عمل مقلّد یا هردو اشاره شد باید گفت: امروزه بسیاری از موضوعات، نوپیدا و جدیدند؛ مانند بیلیارد، رؤیت با چشم مسلّح، برخی از آبزیان که فلس دار بودن یا نبودن آنها به خوبی روشن نیست، پاره ای از معاملات بانکی و اینترنتی.

از پاره ای موضوعات نیز، عرف عام امروز تصوّر درستی ندارد؛ مانند فرسخ شرعی، مُدّ، صاع، اندازه پرتاب یک یا دو تیر در بحث تیمم برای جستجوی آب(غُلوه و غُلوتین)و درهم بغلی(برای معفوّ بودن خون کمتر از آن).

روشن است که نباید توقع داشت عرف عام و مقلّدان به دنبال تشخیص این گونه موضوعات بروند و به احکام آنها عمل کنند، از سوی دیگر بیشتر آنها نیز جزء موضوعات مستنبط شرعی نیست تا تعیین آن، وظیفه فقیه باشد. در نتیجه، حاصل این ابهام عدم استنباط درست و عمل نکردن مقلّد به احکام خواهد بود. همچنین در تعیین بسیاری از آنها اختلاف نظر وجود دارد و نظر اهل فن یا فقیهان در آنها یکسان نیست؛ مثلاً مشهور معاصران یک مُدّ را حدود ۷۵۰ گرم می دانند، ولی برخی فقیهان مدقّق معتقدند که هر مدّ تقریباً ۹۰۰ گرم است.۵

مسافت شرعی(هشت فرسخ) را یکی از علمای معاصر ۴۶ کیلومتر، برخی ۴۵، شماری ۴۴، بعضی ۴۳ و برخی دیگر ۴۰ کیلومتر می دانند.

در توضیح المسائل آیه اللّه حاج آقا حسین بروجردی(رحمه اللّه) آمده است:

فرسخ شرعی تقریباً ۵/۵ کیلومتر است.

آیه اللّه گلپایگانی و برخی از شاگردان ایشان هم نوشته اند:

یک فرسخ شرعی ۰۰۰/۱۲ ذراع می باشد و بعضی گفته اند این مقدار تقریباً ۵/۵ کیلومتر است.۶

آیه اللّه خویی و تعدادی از شاگردان ایشان هم مسافت شرعی را مقداری کمتر از ۵/۵ کیلومتر می دانند و آیه اللّه خویی مرقوم داشته اند:

نظر به اینکه فرسخ تحدید به ۰۰۰/۱۲ ذراع شده، و ذراعها حتی در اشخاص مستوی الخلقه مختلف است و میزان در تقدیر کمترین آنهاست، بنابر این فرسخ شرعی مقداری از ۵/۵ کیلومتر کمتر می شود.۷

در نتیجه این بزرگواران قائلند که مسافت شرعی حدود ۴۴ کیلومتر است.

امام خمینی هم مرقوم فرموده اند:

حدود ۵/۲۲ کیلومتر مساوی با چهار فرسخ شرعی است.۸

بنابراین هر فرسخ شرعی به نظر ایشان ۶۲۵/۵ متر و مسافت شرعی ۴۵ کیلومتر خواهد بود.

در رساله های عملیه برخی از مراجع کنونی هم می خوانیم:

الف) هر فرسخ شرعی حدود ۵۷۵۰ متر است. [= مسافت شرعی: ۴۶ کیلومتر].

ب) هشت فرسخ شرعی ۴۳ کیلومتر است. [= فرسخ: ۳۷۵/۵ متر].

ج) یک فرسخ شرعی تقریباً ۵ کیلومتر است.۹[ = مسافت شرعی: حدود ۴۰ کیلومتر].

قول اخیر را(مسافت شرعی = حدود ۴۰ کیلومتر) شواهدی تأیید می کند و آن این که در روایات متعددی وارد شده است که اهل مکه در کوچ به عرفات باید نماز خود را قصر بخوانند:

قلت لأبی عبداللّه علیه السلام: فی کم أُقصّر الصلاه؟ فقال: «فی برید، ألاتری أنّ أهل مکّه إذا خرجوا إلی عرفه کان علیهم التقصیر».۱۰

قلت لأبی عبداللّه علیه السلام: فی کم التقصیر؟ فقال: فی برید، و یحهم کأنّهم لم یحجّوا مع رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله فقصّروا.۱۱

إنّ أهل مکّه یتمّون الصلاه بعرفات؟ فقال: ویلهم أو ویحهم و أیّ سفر أشدّ منه؟ لا، لاتتمّ.۱۲

أهل مکّه إذا خرجوا حجّاجاً قصّروا، و إذا زاروا و رجعوا إلی منازلهم أتمّوا.۱۳

أهل مکّه إذا زاروا البیت و دخلوا منازلهم ثمّ رجعوا إلی منی أتمّوا الصلاه، و إن لم یدخلوا منازلهم قصّروا.۱۴

من قدم قبل الترویه بعشره أیّام وجب علیه إتمام الصلاه، وهو بمنزله أهل مکّه، فإذا خرج إلی منی وجب علیه التقصیر، فإذا زار البیت أتمّ الصلاه، و علیه إتمام الصلاه إذا رجع إلی منی حتّی ینفر.۱۵

می دانیم که مسافت بین مکه قدیم(حوالی مسجد جن و جنّه المَعْلاه) تا عرفات حدود ۲۰ کیلومتر است. فاسی در شفاء الغرام و ازرقی در تاریخ مکّه مسافت قسمتهای مختلف مکه تا مشاعر را محاسبه و به ذراع بیان کرده اند و رفعت پاشا آن را به متر تبدیل کرده است.

براساس این محاسبه، فاصله باب بنی شیبه مسجد الحرام تا جبل الرحمه در عرفات ۳۶۷/۲۱ متر، و فاصله باب بنی شیبه تا ابتدای جنّه المعلاه یعنی قبرستان ابوطالب(حدّ تقریبی مکه قدیم) ۱۰۴۲ متر است. در نتیجه فاصله مکه قدیم تا جبل الرحمه حدود ۲۰ کیلومتر می شود(۲۰۳۲۵=۱۰۴۲۳۶۷/۲۱).

رفعت پاشا می گوید:

این مسافت را در پنج ساعت و سی و پنج دقیقه طی کردیم و در هر ساعت حدود چهار کیلومتر راه پیمودیم.۱۶

همچنین فاسی در شفاء الغرام فاصله بین باب بنی شیبه تا حد حرم را در راه طائف در مسیر عرفات ۷ ۳۷۲۱۰ ذراع دانسته که طبق محاسبه رفعت پاشا ۳۳۳/۱۸ متر می شود،۱۷و از حد حرم در مسیر عرفات تا جبل الرحمه هم تقریباً ۳۱۰۶ متر است۱۸ که این دو فاصله جمعاً ۴۳۹/۲۱ متر می شود(۴۳۹/۲۱=۳۱۰۶+۳۳۳/۱۸) و با کسر فاصله باب بنی شیبه تا جنّه المعلاه(=۱۰۴۲ متر) از آن، نتیجه ۳۹۷/۲۰ متر خواهد بود(۲۰۳۹۷=۱۰۴۲ ۴۳۹/۲۱) و طبق هر دو محاسبه، فاصله مکه قدیم تا عرفات حدود ۲۰ کیلومتر می شود و گذشت که امام معصوم علیه السلام نماز را هنگام طی این مسافت قصر دانسته اند. البته روشن است که فاصله مکه کنونی تا عرفات مسلّماً کمتر از ۲۰ کیلومتر است.

تأثیر بسیار گسترده تنها همین موضوع در صحت و بطلان نماز و روزه های مردم روشن و غیر قابل انکار است.

با توجه به گستردگی روز افزون موضوعات جدید و نوپیدا، و از سوی دیگر سهولت محاسبه مقدار دقیق درهم، مُدّ، صاع، حدّ ترخّص، مسافت شرعی برای قصر نماز و مانند اینها، و با عنایت به امکانات موجود در عصر کنونی، تأسیس مرکزی در حوزه زیر نظر فقها، برای تشخیص دقیق و تعیین حد و مرز این گونه موضوعات، امری بسیار ضروری است. در این مرکز حوزوی باید از نظر کارشناسان هر فنّی استفاده کرد و با معیارهای امروزی و قابل فهم برای همه مردم، تکلیف بسیاری از موضوعات را روشن ساخت. همان گونه که از سالهاپیش به تعیین برخی از موضوعات طبق معیارهای امروزی پرداخته شده است. مثلاً معیار تعیین وقت نمازها در روایات و کتب فقهی، غیر از ساعت های فعلی است؛ ولی امروزه مردم طبق نظر اهل خبره در تعیین اوقات شرعی، به ساعت اعتماد می کنند و سراغ معیارهای اصلی تشخیص وقت مثل زوال شمس(برای اوّل ظهر)، زوال حمره مشرقیه(برای اوّل مغرب) و مانند آن نمی روند.

بی تردید در صدر اسلام، معیارهایی که امروزه برای عرف عام و نوع مردم ناشناخته هستند مانند غلوه و غلوتین و اندازه درهم کاملاً گویا و روشن بوده و شارع مقدس نیز برای سهولت دسترسی مکلّفین، از همین معیارها برای مقصود خود استفاده کرده است.

امّا این بدان معنا نیست که امروزه با وجود توانایی بر تشخیص این مقادیر از جمله مقدار دقیق یا تقریبی درهم به میلیمتر و سانتیمتر، باز هم مردم را برای تشخیص خون معفو، به درهم ارجاع دهیم.

وفا داری به تعابیر پیشین به حدّی است که بیشتر فقهای امروز فاصله بین کعبه مشرفه و مقام ابراهیم(ع) را هم با ذراع مشخص می کنند و می فرمایند: «۵/۲۶ ذراع است».۱۹ این عبارت مأخوذ از مناسک شیخ انصاری رحمه اللّه است۲۰ و در حدیث نیامده است بلکه در سخن تاریخ نگاران دیده می شود و می توان بدون هیچ مشکلی این فاصله را با متر که همه آن را متوجه می شوند بیان کرد. چنان که برخی از فقهای معاصر چنین کرده و فرموده اند: «فاصله بیت و مقام تقریباً ۱۲ متر است».

اکنون به نمونه هایی از این موضوعات اشاره می کنم و احیاناً در باره پاره ای از آنها توضیحاتی خواهم داد.

۱. در توضیح المسائل امام خمینی(ره) آمده است:

مسأله ۱۶: آب کر مقدار آبی است که اگر در ظرفی که درازا و پهنا و گودی آن هریک سه وجب و نیم است بریزند، آن ظرف را پرکند. وزن آن از ۱۲۸ من تبریز ۲۰ مثقال کمتر است و به حسب کیلوی متعارف بنابر اقرب ۴۱۹/۳۷۷ کیلوگرم می شود.

با این که در روایات از من تبریز و کیلو سخن به میان نیامده و وزن کر با معیار دیگری بیان شده است، در اینجا امام و برخی فقیهان دیگر، وزن آن را با من و کیلو مشخص نموده و قطعاً کار درستی کرده اند. شایسته است که مقدار سه وجب و نیم نیز به سانتیمتر معین، و در رساله های عملیه نوشته شود.

یکی از فقیهان معاصر در این زمینه توضیح بیشتری داده و می نویسد:

مسأله ۱۶. آب کر مقدار آبی است که… و وزن آن بی اشکال ۱۲۰۰ رطل عراقی است؛ ولی در تبدیل این مقدار به اوزان کنونی در بین دانشمندان اختلاف نظر دیده می شود. بنابر نظر مشهور، مقدار کر ۲۱۷ ۳۷۷(تقریباً ۴۲/۳۷۷) کیلوگرم می باشد، ولی ظاهراً مقدار کر بیش از این مقدار است، برخی از بزرگان مقدار آن را تقریباً ۷۷/۴۶۲ کیلوگرم دانسته اند و برخی دیگر ۵/۴۷۸ کیلوگرم.

بنابر این، اگر مقدار وزن آب ۴۸۰ کیلوگرم باشد، طبق نظر تمامی دانشمندان آب کر است. حجم این مقدار آب در آب مقطّر در دمای چهار درجه، ۴۸/. متر مکعّب، و در دمای صد درجه، حدود ۵/. متر مکعب و درسایر دماها بین این دو مقدار می باشد و در غیر آب مقطّر از مقدارهای ذکر شده کمتر است.۲۱

۲. فقیه نامدار سید محمد کاظم یزدی(ره) در باره خون معفوّ در نماز می گوید:

الثانی ممّا یعفی عنه فی الصلاه الدم الأقلّ من الدرهم… و حدّه سعه أخمص الراحه؛ و لمّا حدّه بعضهم بسعه عقد الإبهام من الید، و آخر بعقد الوسطی، و آخر بعقد السبّابه، فالأحوط الاقتصار علی الأقلّ و هو الأخیر.۲۲

در توضیح المسائل امام خمینی(ره) در این خصوص می خوانیم:

مسأله ۸۵۵… خون بدن انسان یا… اگر چه درچند جای بدن و لباس باشد، در صورتی که روی هم کمتر از درهم باشد(که تقریباً به اندازه یک اشرفی می شود) نماز خواندن با آن اشکال ندارد.

در بسیاری از رساله های عملیه نیز همین گونه است، بدون تفسیر آن به اندازه یک اشرفی، برخی هم آن را به اندازه یک دو ریالی تعریف کرده اند.

با توجه به این که درهم مورد اشاره در روایات، امروزه در موزه ها یافت می شود و با عنایت به سایر معیارها، می توان اندازه دقیق درهم را به میلیمتر یا سانتیمتر که برای همه قابل فهم است بیان کرد همان طور که یکی از فقیهان معاصر در تبیین آن فرموده است: «چون قطر درهم متعارف در زمانهای سابق حداقل ۲۳ میلیمتر بوده، لازم است که کمتر از این مقدار باشد».۲۳ و گرنه مردم امروز از اندازه درهم و اشرفی اطلاعی ندارند.

روزی واعظی در آغاز منبرش مسائل مختلف خون کمتر از درهم را شرح می داد. یکی از مستمعان پرسید مقدار درهم چقدر است؟ خطیب جواب داد: نمی دانم. مستمع دیگری گفت: به اندازه اشرفی است. از واعظ پرسیدند: مقدار اشرفی چقدر است؟ پاسخ داد این را هم نمی دانم!

۳. امام خمینی(ره) در بحث تیمم در توضیح المسائل گوید:

مسأله ۶۴۸: اگرانسان… در بیابان باشد، چنانچه زمین آن پست و بلند است… باید در هریک از چهار طرف به اندازه پرتاب یک تیر قدیمی که با کمان پرتاب می کردند در جستجوی آب برود و اگر زمین آن این طور نیست، باید در هر طرف به اندازه پرتاب دو تیر جستجو نماید.

در برخی رساله های عملیه هم این توضیح در پاورقی افزوده شده است:

مولی محمد تقی مجلسی(قدّس سرّه) در کتاب لوامع صاحبقرانی(ج۱، ص۶۹۴) فرموده که مسافت پرتاب تیر تقریباً دویست گام است.

در این مسأله، همان گونه که علامه مجلسی(ره) مسافت پرتاب تیر را با معیار «گام» مشخص کرده، سزاوار است که امروزه نیز علاوه بر آن، با متر هم مشخص شود.

۴. در باره وقت نمازهای مستحب روزانه در توضیح المسائل امام خمینی(ره) می خوانیم:

مسأله ۷۶۸: نافله نماز ظهر پیش از نماز ظهر خوانده می شود و وقت آن از اوّل ظهر است تا موقعی که آن مقدار از سآیه شاخص که بعد از ظهر پیدا می شود به اندازه دو هفتم آن شود… .

مسأله ۷۶۹: نافله عصر… وقت آن تا موقعی است که… سآیه شاخص… به چهار هفتم آن برسد… .

مسأله ۷۷۰: وقت نافله مغرب بعد از تمام شدن نماز مغرب است تا وقتی که سرخی طرف مغرب… از بین برود.

همه این اوقات و مانند اینها، برای تمام ایام سال و برای همه شهرها به ساعت و دقیقه قابل محاسبه است و برای سهولت عمل مکلّفین سزاوار است با تلاش اهل فن، این کار صورت پذیرد، همچنان که در باره وقت نمازهای واجب یومیه و ساعت قبله انجام یافته است.۲۴

۵. امام خمینی در بحث نماز جماعت در توضیح المسائل می گوید:

مسأله ۱۴۳۷: اگر در نماز، بین مأموم و امام یا بین مأموم و کسی که مأموم به واسطه او به امام متصل است بیشتر از یک قدم بزرگ فاصله پیدا شود نمازش فرادی می شود و صحیح است.

آیه اللّه خویی(ره) در توضیح المسائل و برخی از شاگردان ایشان تعبیر «یک قدم بزرگ» را به «یک متر» تبدیل کرده و این تبدیل اگر دقیق باشد کار بسیار درستی است. بعضی هم «جسد انسان در حال سجده» را معیار قرار داده اند۲۵.

۶. فقیه متبحّر سید محمد کاظم یزدی در بیان مقدار فرسخ می نویسد:

الفرسخ ثلاثه أمیال، و المیل أربعه آلاف ذراع بذراع الید الذی طوله أربعه و عشرون إصبعاً، کُلّ إصبع عرض سبع شعیرات، کلّ شعیره عرض سبع شعرات من أوسط شعر البرذون.۲۶

چنان که گذشت فقیهان معاصر این تحدید را به کیلومتر بیان کرده و یقیناً کار درستی انجام داده اند؛ ولی همان طور که بیان شد کار عمیق و محققانه ای لازم است تا اختلاف موجود در فرسخ شرعی برطرف شود.

همین محاسبه در باره حدّ ترخص نیز باید صورت پذیرد؛ زیرا معیار حد ترخص(نشنیدن صدای مؤذّن و استتار خانه های شهر) با آلودگی های صوتی موجود و موانع دیگر، امروزه در بیشتر یا بسیاری از شهرها قابل تشخیص نیست. همچنان که ابتدای طلوع فجر و تبیّن خیط ابیض از خیط اسود بر اثر نور برق در بسیاری از شهرها قابل تشخیص نیست و به وسیله ساعت، تکلیف طلوع فجر روشن می شود.

۷. یکی از مسایل دیگری که برخی از فقیهان تشیخص آن را بر عهده عرف عام گذاشته اند ولی حقیقتاً برای عرف عام قابل تشخیص نیست و باید عرف خاص و اهل فن در باره آن نظر بدهند طواف از طبقه دوم مسجد الحرام است که چون قبلاً در نکته ۲۹ در شماره ۳۷ همین مجله(ص ۱۵۸۱۶۴) توضیح داده ام، دیگر به آن نمی پردازم.

۸. امام خمینی(ره) در باره استفاده مردان از طلا می فرماید:

… میزان، صدق طلای زرد است که در عربی به آن «ذهب» می گویند و طلای سفید اگر از این قسم نباشد، مانع ندارد.

… اگر طلا به آلیاژ مزبور صدق نکند، مانع ندارد.

… به دست کردن حلقه طلای سفید برای مردها اشکال ندارد و حکم طلای زرد بر آن مترتب نیست و نماز با آن مانع ندارد.۲۷

آیه اللّه گلپایگانی(ره) هم معتقد است:

استعمال طلا چه سفید باشد و چه زرد و یا سرخ، به عنوان زینت برای مردان حرام است؛ ولی پلاتین فلز دیگری است [و استعمال آن] اشکال ندارد.۲۸

این که طلا و موضوع حکم چیست و آیا رنگ، در آن مدخلیت دارد یا نه؟ نیازمند کارشناسی دقیق است و نباید از عرف عام ومردم معمولی توقع داشت که آن را تشخیص دهند.

۹. در استفتاءات حضرت امام خمینی(ره) می خوانیم:

سؤال: ذبح حیوانات با چاقو یا کارد استیل و همچنین با کاردهای فولادی صحیح است یا خیر؟…جواب: ذبح باید با آهن باشد.۲۹

دفتر امام در پاسخ به این سؤال که آیا ذبح حیوانات با استیل صحیح است یا نه، بیان می کرد: «اگر عرفاً آهن بر آن صدق کند صحیح است». بی تردید، تشخیص این موضوع کار عرف عام نیست. مقلّدی که می خواهد با چاقوی استیل گوسفند یا مرغی را ذبح کند، چگونه بفهمد که «آهن» بر آن صدق می کند یا نه؟ این به عهده کارشناسان است نه عرف عام.

۱۰. محاسبه مهر السنه نیز یکی از همان موضوعات است. در تحریر الوسیله می خوانیم: «… نعم یستحبّ فی جانب الکثره أن لایزید علی مهر السنّه، و هو خمسمائه درهم».۳۰

در تعیین مهر السنّه یکی از فقهای معاصر نوشته اند:

از روایات استفاده می شود که مهر السنّه ۵۰۰ درهم است… و درهم شرعی برابر ۶/۱۲ نخود نقره سکّه دار است. بنابراین، ۵۰۰ درهم معادل ۵/۲۶۲ به مثقال صیرفی(۲۴ نخودی) نقره سکّه دار می شود. و ظاهراً به قران قدیم ایران، معادل ۲۶ تومان و دو قران ونیم بوده و مهریه ها را طبق آن محاسبه و تعیین و در قباله ها می نوشته اند و قیمت آن در هر زمان تابع نرخ همان زمان است و در زمان ما(سال ۱۳۷۷ش) حدود ۱۰۰ هزار تومان می باشد.۳۱

یکی دیگر از فقیهان معاصر در توضیح المسائل که به سال ۱۳۷۵ و ۱۳۸۳ ش چاپ شده است می گوید:

مهر السنّه ۵۰۰ درهم نقره سکّه دار است که وزن هر درهم ۶/۱۲ نخود و جمعاً ۵/۲۶۲ مثقال معمولی نقره سکّه دار می شود و قیمت آن تابع نرخ روز است و ظاهراً در آن زمان یک دهم ۱۰/۱ دینار ارزش داشته و چون مهر السنه ۵۰۰ درهم بوده، پس معادل ۵۰ دینار یا ۵۰ مثقال شرعی طلاست که اگر هر مثقال شرعی ۵۱۵۶۲۵/۳ گرم طلا باشد، مجموعه مهر السنه ۷۸۱۲۵/۱۷۵ گرم طلا می شود.۳۲

با توجه به این که اکنون(سال ۱۳۸۴ش) بهای هر گرم طلا حدود ده هزار تومان است، مهر السنه حدود ۰۰۰/۷۰۰/۱ تومان می شود و بین این دو محاسبه دو تن از فقهای معاصر بیش از یک ونیم میلیون تومان تفاوت خواهد بود.

این ده مورد از باب مثال بیان شد و گرنه نمونه های بیشتری وجود دارد.۳۳ برای بررسی همه جانبه و دقیق این موضوعات چنان که گذشت سزاوار است «مرکز موضوع شناسی» در حوزه با نظارت فقها تأسیس شود۳۴ تا به فقیه در استنباط حکم و به مردم در عمل به آن حکم کمک نماید، و برخی اختلاف ها در این زمینه رخت بربندد و وظیفه مقلّد مشخص شود.

بعضی از جواب های استفتاءات فقیهان از مصادیق بارز تشخیص موضوع است که در غیر موضوعات مستنبط و مانند آن، جزو وظایف فقیه و تقلیدی نیست؛۳۵ مانند پاره ای از مسائل خمس، به خصوص در باب مؤونه. گاهی نیز دخالت فقیه در تعیین موضوع سبب بروز مشکلاتی می گردد؛ مانند دخالت در تعیین قبله بسیاری از شهرهای امریکای شمالی که سالها پیش رخ داد به طوری که در یک مسجد عده ای از شیعیان به سمت جنوب شرقی نماز می خواندند و گروهی دیگر به سمت شمال شرقی. ماجرا چنین است که شیعیان مقیم آمریکا و کانادا از ابتدا به سمت شمال شرقی نماز می خواندند و آن را جهت قبله می دانستند. از آیه اللّه خویی(ره) در اواخر عمرشان در باره قبله آمریکا استفتا شد و مسلمانان از جواب ایشان این طور برداشت کردند که جهت قبله در آنجا به سمت جنوب شرقی است، نه شمال شرقی. البته چون متن این جواب در دست نیست، نمی دانیم آیا ایشان تصریح کرده اند که جهت قبله در آنجا به سمت جنوب شرقی است، یا از کلامشان این گونه برداشت شده است؟ به هر حال پس از آن حتی در یک مسجد عده ای به سمت شمال شرقی و گروهی نیز به سمت جنوب شرقی نماز می خواندند که مشخص نیست هنوز هم ادامه دارد یا نه؟ این موضوع باعث ایجاد غوغای عجیبی گردید و شیعیان مقیم کانادا و آمریکا از علمای قم از جمله آیه اللّه گلپایگانی(ره) و آیه اللّه سید کاظم حائری(دام ظله) در این باره استفتا کردند. هر دو بزرگوار طبق نظر متخصصان و موضوع شناسان با کمی توضیح، همان جهت قبله سابق یعنی شمال شرقی را تأیید کردند.

آیه اللّه گلپایگانی(ره) در پاسخ به این استفتا جواب فنّی و ماهرانه ای داده اند:

سؤال: براساس نظر کارشناسان تعیین قبله، قبله آمریکای شمالی در سمت شمال شرقی تعیین گشته است. از آنجا که اخیراً نظریه ای در آمریکا پخش شده است که قبله این منطقه به سمت جنوب شرقی است و نفس این نظر موجب بلاتکلیفی در بین جامعه اسلامی این منطقه شده است. خواهشمند است نظر مبارک خود را در زمینه ملاک های تعیین قبله اعلام فرمایید تا تکلیف مقلّدین حضرت مستطاب عالی مشخّص گردد.

لازم به توضیح است که عموم جامعه اسلامی مقیم آمریکا، اعم از شیعه و سنّی، تا به حال براساس نظر کارشناسان، به سمت شمال شرقی نماز می گزارده اند.

جواب: پاسخ به سؤال فوق از مصادیق تعیین موضوع است و در شأن فقیه نیست، لیکن بر حسب استفسار مجدّد از متخصّصین مورد اعتماد فن و اظهار نظر کارشناسان دقیق و خبره، قبله منطقه در سمت شمال شرقی [است] و همان قبله سابق تأیید می شود.۳۶

چنان که ایشان فرموده اند جهت قبله در بیشتر کشورها و شهرهای قاره آمریکا از جمله واشنگتن و نیویورک به سمت شمال شرقی است و این موضوع با موازین علمی اثبات شده است.۳۷علت برداشت اشتباه از فتوای آیه اللّه خویی(ره) چنان که یکی از اهل فن توضیح داده چنین است:

… علی رغم این که همه قبول کرده ایم زمین مانند توپ فوتبال کروی است، ذهن های ما از ابتدا به نقشه های مسطّح خو گرفته است و همواره خود و مسجد الحرام را روی نقشه مسطح در نظر می گیریم. مثلاً هنگامی که در شهر «نیویورک»(در آمریکا) باشیم و قبله را روی نقشه مسطح در نظر بگیریم، قبله بدون هیچ گونه ابهامی به سمت جنوب شرقی خواهد بود اما اگر روی یک توپ فوتبال، دو سنجاق، یکی در مختصات شهر «نیویورک» و دیگری در مختصات «مسجد الحرام»، فرو کنیم و توپ را به دست هر کسی بدهیم و بپرسیم: از این نقطه چگونه بایستیم که رو به نقطه دیگر باشیم؟ بدون هیچ گونه ابهامی سمت شمال شرقی را نشان خواهد داد و این، معنی صحیح عرفی(شَطْرَ المسجِد الحَرَام)۳۸ است… .۳۹

منشأ اشتباه همان گونه که بیان شد ملاک قراردادن نقشه مسطّح است ولی آیه اللّه سید کاظم حائری(دام ظلّه) در پاسخ استفتایی سخن آیه اللّه خویی(ره) را توجیه کرده و معتقد است که دیگران سخن ایشان را اشتباه فهمیده اند. متن استفتاء و پاسخ آیه اللّه حائری چنین است:

مسأله: … أرسل أحد المشایخ فی أمریکا رساله إلی سماحه السید الخوئی(دامت برکاته) حول اتّجاه القبله و یظهر أنّ هناک رأیین فی تشخیص القبله عند المسافات البعیده، فمنهم کالشهید الصدر(ره) حیث یری أنّها أقصر فاصل إلی مکّه المکرّمه، فإنّ أقرب فاصل یخترق الکره الارضیه نحو مکّه المکرّمه هو الشمال الشرقی، وهو ما یصلّی إلیه المسلمون الشیعه منذ سنی إقامتهم فی کندا أو أمریکا، و الیوم و بعد إرسال المشار إلیه رساله إلی السید الخوئی فهمنا منها أن سماحه السیدالخوئی لا یری أخذ النقطه القریبه من مکّه، و لیس القیاس فی ذلک الأقرب من خطوط الطائرات إلی مکّه المکرّمه، و لکنّ المرجع هو السطح للکره الأرضیه فالاتّجاه الصحیح هو الجنوب الشرقی، و هذا الشیء خلق مشکله کبیره لدینا، فمنهم من بقی علی اتّجاه القبله القدیم أی الشمال الشرقی و منهم من غیّره إلی الجنوب الشرقی حسب فتوی السید الخوئی(حفظه اللّه و رعاه). و ال آن لاندری إلی أین نتّجه و نحن لازلنا نقلّد الشهید الصدر(ره).

الجواب: المظنون عندی أنّه لا یوجد خلاف فی الاتّجاه الفقهی بین الشهید الصدر و السید الخوئی فی تشخیص جهه القبله، ولافرق فی النتیجه بین تعیین القبله عن طریق أقصر خطّ فی الجوّ إلی جهه الکعبه أو عن طریق أقصر خطّ فی سطح الأرض إلیها، أو قل: أقصر خطّ فی سطح الأرض بعد فرض إزاله الجبال و النتؤات، ولا فرق بین هذه التعابیر و التعبیر بالجهه العرفیه. و أنّ الخلاف الموجود لدیکم نشأ من الخطأ عندکم فی فهم کلام السید الخوئی(حفظه اللّه) و لیس خطأً من السید الخوئی ولا من الشهید الصدر(ره)، فالقبله لدیکم تکون باتّجاه الشمال الشرقی کما کانت علیه القبله القدیمه. أمّا ما یقوله السید الخوئی من أنّ القبله لدیکم باتّجاه الجنوب الشرقی فأظنّ أنّه لا یقصد بذلک الشرق و الغرب بالمعنی المصطلح و هو یمین و شمال من یقف باتّجاه القطب، بل یقصد بذلک الشرق و الغرب بالمعنی الحقیقی للکلمه، أی مشرق الشمس و مغربها بالقیاس إلیکم، و القبله القدیمه الموجوده لدیکم لو قسناها إلی المصطلح الثانی لوجدناها فی الجنوب الشرقی، فالقبله التی یؤمن بها السید الخوئی(حفظه اللّه) هی نفس القبله القدیمه، و إنّما الفرق فی الألفاظ و التعابیر، و نتج من اختلاف الألفاظ و التعابیر خطأ فی فهم المقصود ممّا أدّی إلی الخلاف الموجود فعلاً لدیکم.

و أمّا ما یقوله السید الخوئی من أنّ العبره فی تشخیص القبله إنّما هی بالجهه العرفیّه لا بالأقربیّه بحسب المسافه الخارجیه، فأظنّ أنّه یقصد بالمسافه الخارجیه أقرب الخطوط المفترضه علی سطح الأرض بما فیها من جبال و نتؤات ودیان. أمّا حینما نقصد بالمسافه الخارجیه الخطوط الجویه أو الخطّ الذی یمرّ فی عمق الأرض، أی تحت الجبال و النتؤات إلی الکعبه، فأقرب المسافات هی عین الجهه العرفیّه.

و النتیجه هی أنّ المظنون أنّه لاخلاف بین الفقهاء: السیّد الخوئی و غیره فی فهم جهه القبله لدیکم، و هی القبله القدیمه المعروفه عندکم، و إنّما الاختلاف نشأعندکم من عدم الإحاله بالمصطلحات المختلفه.۴۰

به هر حال چون متن فتوای آیه اللّه خویی(ره) در دست نیست، نمی دانیم که این توجیه درست است یا نه؟ ولی به هر صورت این تشتّت و دو دستگی به مرجعیت نسبت داده شد.

همان زمان عدّه ای برای استفسار از این موضوع خدمت آیه اللّه گلپایگانی(ره) رسیدند. این بزرگوار نیز آنان را به محضر استاد فنّ و ریاضیدان برجسته، حضرت استاد حسن زاده آملی فرستاد. به خاطر دارم که ایشان بسیار متعجّب بود از این که مسأله ای به این روشنی و سادگی چگونه موجب اختلاف و سبب وهن اسلام و تشیّع و مرجعیت گشته است.

یکی از عالمان معاصر در این زمینه می نویسد:

یکی از بستگان دانشجوی من که در کانادا تحصیل می کند می گفت: در بین دانشجویان شیعه در سمت قبله اختلاف است. برخی به فتوای آیه اللّه خویی به سمت شرق و برخی دیگر به فتوای دیگران به سمت غرب یا بالعکس نماز می خوانند. ملاحظه کنید یک مشت جوان متعهّد در ینگه دنیا می خواهند نماز بخوانند، صرف نظر از ضرر این اختلاف در بین خود آنان، در بین دانشجویان مسلمان دیگر مذاهب چه انعکاسی دارد؟۴۱

البته چنان که گذشت سخن از شمال شرقی و جنوب شرقی است، نه شرق و غرب. از طرفی شیعیان مقیم آمریکا از اوّل طبق نظر کارشناسان و نه فتوای فقیهان به سمت شمال شرقی نماز می خواندند و فقیهان در تعیین موضوع دخالتی نداشتند. فقط قبله بودن جن