خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل وحدت امت اسلامی هدفی مهم در نوشته های شرف الدین

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل وحدت امت اسلامی هدفی مهم در نوشته های شرف الدین :

معمولاً هر نویسنده صاحب نظر و اندیشه ای که با قلم آشنا است، در آثار و کتاب های خود، فضل و اندیشه خویش را در معرض افکار و داوری خوانندگان قرار می دهد و با اظهارنظرهایی احیانا ابتکاری، خواننده را به اعجاب و شگفتی وامی دارد و طبعا آن دسته از دانشمندان که از علمی عمیق و اطلاعات وسیع برخوردار باشند، احیانا نوشته های آنان به صورت «دایره المعارفی» مطرح شده و در زمینه های مختلفی که دارای فضیلت هستند، کتاب می نویسند و بازار کتاب را مشحون می سازند و در نظر خوانندگان با اوصافی مانند «علامه» یا «نابغه» معروف می گردند.

اما کمتر نویسنده ای یافت می شود که تألیفات و نوشته های او جهت دار باشد و از موضع خاصی، مسایل معیّنی را دنبال نماید و مشکلات و سؤالات جامعه را پاسخ دهد. چنین نویسندگانی، قطعا از ارزش بسیار والایی برخورداراند؛ زیرا اینان همچنانکه زندگی را هدفدار و جهت دار می بینند، حیات اجتماعی مسلمین را نیز از همین منظر نگاه می کنند. این مسأله بستگی دارد به این نکته اساسی که کدام مسأله در عصر آن دانشمند، مسأله اساسی تلّقی شود و جامعه نیازمند چه نوع پرسش ها و پاسخ های اجتماعی باشد؟.

شاید بی مناسبت نخواهد بود که چنین دانشمندانی را «اصلاح گران» اجتماعی بنامیم. اصلاح، قطعا در آن زمینه مطرح می باشد که نوعی آشفتگی ذهنی و فکری اجتماعی و احیانا سیاسی، در جامعه وجود دارد و این دانشمند یا دانشمندان می خواهند چنین راه های خاصی را بپیمایند و ذهنیّت جامعه را در آن مسیر، هدایت نمایند.

تا آنجا که ذهن نگارنده یاری می دهد، علامه طباطبایی قدس سره و شهیدمطهری دو نابغه حوزه علمیه در قرن اخیر از جمله این نویسندگانند. چنانچه همگان می دانند، علامه طباطبایی قدس سره در تألیفات خود به خصوص در تألیف کتاب وزین «المیزان»، این هدف را دنبال می کرد که رشته تفسیر و به ویژه تفسیر ابتکاری خود را در زمینه تفسیر «قرآن با قرآن» را در حوزه علمیه بنیان دهد و توجه حوزویان را به تعمیق مفاهیم قرآنی و فهم آیات الهی و تدریس قرآن ربّانی جلب نماید و تحلیل علمی و نقد قاطعی درباره فلسفه مادّی گری ارائه نماید.

امابرای شهید مطهری، مسایل علمی و ذهنی جامعه اسلامی چیز دیگری بود، او با اینکه در تکمیل راه استاد خود در تعمیق مسایل عقلی اسلامی، مباحث مطرح شده در حوزه فلسفه را تکمیل کرد، اما عمده ترین کتاب ها و تألیفات شهید مطهری بر محور مسایلی دور می زد که اسلام را در عرصه مسایل اجتماعی در همه جوانب آن به عنوان یک مکتب علمی زنده، معرفی نماید.

کتاب «مسأله حجاب»، «نظام حقوق زن در اسلام»، «خدمات متقابل اسلام و ایران»، «سرنوشت بشر»، «علل گرایش به مادی گری»، این «جهت داری» را اثبات می کند و نشان می دهد که هدف اصلی شهید مطهری، پاسخ گویی به مسایل و مشکلات اجتماعی عصر خود بوده و از موضع «دفاع عالمانه» از مکتب اسلام، رسالت خود را انجام داده است.

اما مسأله در مورد، نوابغ و عالمان شیعی در حوزه تشیّع لبنان فرق می کند. وقتی مرحوم آیت الله سید محسن عاملی، سخن شکیب ارسلان را شنیده است که: «تشیّع فاقد عالمان استخوان دار است»، او به تحریر و تألیف دایره المعارف «اعیان الشیعه» پرداخته و در حدود ۵۵ جلد درباره اعیان و شخصیت های شیعه (حدود ۱۱۷۳۵ نفر) قلم زده است. بگذریم از آن که در زمینه های دیگر فرهنگ اسلامی و تشیّع نیز قلم زده است.

در این میان نقش علامه سید شرف الدین چیز دیگری است. او مسأله اصلی جهان اسلام را در مشکل دیگری می دیده و از این جهت، نوشته ها و تألیفات عمده ایشان، آن مسأله را دنبال کرده است. آری این مرجع بزرگوار و عالم ربّانی، انگار که یک مسأله اساسی در نظر او، اهمیّت چشم گیر داشته است و آن نزدیکی ذهن ها و قلب ها در میان دو شاخه مهم جهان اسلام یعنی تشیّع و تسنّن می باشد.

اکثر نوشته های آیه الله سید عبدالحسین شرف الدین در جهت «وحدت آفرینی» و «نزدیکی دلها» دور می زند و جهت نوشته های او تقارن و تفاهم ذهن ها و اندیشه ها در عالم اسلامی بوده است. و این کم چیزی نبوده است که شرف الدین به آن دست یازیده است.

به عقیده نگارنده، امروزه مسأله اصلی جهان اسلام در بُعد «اتّحاد سیاسی» که نوعی ائتلاف فیزیکی و میکانیکی دولتهای اسلامی است و اعتلای سیاسی و توحید صف را در برابر دشمن استعمارگر، ترسیم می کند، مسأله ساده ای است! آن چیزی که جامعه اسلامی را رنج می دهد و مسلمانان و استعدادها و نیروهای آنان را خنثی می کند، حاکمیّت «تخاصم مذهبی و فرقه گرایی در جهان اسلام است که روح را سوهان می زند و دلها را تاریک می سازد.

چرا این مسأله مهم است؟

بعضی از نویسندگان عصر، مانند «احمد امین» قرن چهاردهم اسلامی را قرن «زعمای اصلاح در عصر جدید» نامیده است و برای هرکدام از این نوابغ عنصری را برجسته نشان داده است به زعم او «اصلاح گری» شکل اساسی عصر جدید را تشکیل می دهد.

احمد امین در مقدمه کتابش -«زعماء الإصلاح فی العصر الحدیث»- مسایل اساسی جامعه اسلامی را در آن عصر چنین ترسیم کرده است که هر کدام از زعمای آن روز، مسأله ای را دنبال کرده است. او از سید جمال الدین، کواکبی، سید احمد خان (هندی)، محمد عبده سخن می گوید و به نوعی، اصلاحات این بزرگان را که در عالم اسلامی انجام داده اند تمجید می کند؛ ولی در پایان بحث خود، با یک خلاصه گیری بارز چنین نتیجه گیری می کند:

«جهان اسلام در مواجهه با اندیشه های اصلاحی، تحول و تمدن مادی را از قبیل کشیدن راه آهن، اختراعات و ادوات ماشینی و… به زودی پذیرفت و تغییر یافت؛ اما در رابطه با تمدن معنوی و فرهنگی، از اندیشه ها و عقیده ها، با سختی و دشواری آن را پذیرا شد و هرگز قلب خود را به روی آن باز نکرد؛ زیرا این اندیشه ها، احیانا با عقاید محلی آنان اصطکاک داشت و با عقاید و افکار موروثی مخالف بود و به جز در میان عده معدودی از نخبگان که با فرهنگ غربی آشنا بودند، چندان نفوذ نکرد؛ گرچه در این میان، بعضی از اندیشه های نو، از طریق روزنامه و… در میان ملّت گسترش یافت، اما تحول عمده ای در زمینه تفکّر پدید نیامد»^(۱).

این اندیشه ها در رابطه با مشکلات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه اسلامی مطرح هستند؛ آن هم از طرف کسانی که به نوعی با تمدّن و تفکّر اروپایی آشنایی داشتند و مشکل جهان اسلام را در تحوّل صنعتی و سیاسی می دانستند.

اما سؤال اصلی جهان اسلام در ذهن سید شرف الدین که می توان او را نیز اصلاح گر نامید، از نوع دیگری است. گرچه او نیز به مانند سید جمال الدین با استعمار جنگیده است؛ اما او مشکل جهان اسلام را در مسایل داخلی می داند و حلّ علمی و منطقی آن. و آن مشکل، حاکمیّت «تعصّب» خشک بر ذهنیّت جهان اسلام درباره مسایل دینی و عقیدتی و کلامی است. اگر ذهنیّتی به تعصّب آلوده شود و «دگم» و جزمیّت به صورت خصلت اندیشه وی درآید و در قضاوت ها و داوری های کورکورانه جبهه گیری نماید؛ قطعا آسیب اجتماعی هم که تفرقه و تشتّت است، به دنبال این عصبیّت کور خواهد آمد که: «حبّ الشّی ء یعمی و یصمّ»: «محبّت و علاقه افراطی آدمی را کور می سازد».

برای سید شرف الدین، نبود «تفاهم دینی» و «حاکمیت عصبیّت» و فقدان داوری از موضع ذهنی باز و روشن، مسأله اصلی جهان اسلام بوده است و او می خواهد با تلاش های علمی و قلمی خود، این مشکل را حل نماید و مشکلات جهان اسلام را که در دو شاخه تشیّع و تسنّن ظهور یافته است، نخست از طریق «جدال احسن» و تقریب ذهنیّت به منطق یکدیگر حل نماید و سپس به وحدت سیاسی و اتحاد کشورهای اسلامی دست یابد.

تلاش خستگی ناپذیر

سید از دوران جوانی اش که در لبنان در جامعه چند مذهبی زندگی می کرد، این احساس را داشت^(۲) که باید مسلمانان، وحدت و انسجام اجتماعی داشته باشند و هرگونه تفرقه و پراکندگی را از میان خود برداشته و به نوعی الفت و التیام دست یابند.

مظهر و رمز این الفت و التیام، ایجاد هویّت مشترک در دو شاخه مسلمانان است و لذا او، روز ربیع الأول را که به اعتقاد وی روز تولّد رسول اکرم صلی الله علیه و آله است^(۳) روز جشن میلاد اعلام می کرد و در شهر صور در جنوب لبنان در یک احتفال بزرگی همراه مسلمانان (سنی) جشن می گرفت و بعد از اتمام جشن به مساجد مسلمانان سنی می رفت و میلاد حضرت رسول صلی الله علیه و آله را به آنان تبریک می گفت و با استقبال زیاد روبه رو می شد^(۴).

او این احساس را از آن جهت مهم می شمرد که اعتقاد داشت، عدم تفاهم میان مسلمین و وجود فاصله ذهنی – دینی میان آن ها، سبب اضمحلال و نابودی آنان خواهد شد و به تعبیر قرآن: «فَیَذْهَبُ ریحکم»، تمام هستی آنها مورد تهدید می باشد. قطعا این مسأله مهم تر از وحدت سیاسی است که به نوعی، قراردادی و میکانیکی، مسلمانان با همدیگر ائتلاف نمایند و در برابر خصم مشترک، صف آرایی کنند.

طبیعی است که تنها راه حل برای تفاهم و حل اختلاف میان دو گروه، «گفت و گو» است که هر یک از دو طرف با متانت و سعه صدر کامل به حرف یکدیگر گوش فرا دهند و با ذهنی منطقی، گفتار یکدیگر را ارزیابی نمایند. و این، کم موفقیّتی نیست که شخصیّتی، تعصّب کور را در جامعه ای، خاموش سازد و عملاً منطق گفتمان آزاد را میان آنها برقرار نماید که خود نقطه آغاز «اصلاح گری» است.

دلایل سیّد بر انتخاب این راه

مرحوم شرف الدین برای تأکید و انتخاب این راه، دلایلی را در مقدمه کتاب «الفصول المهمّه» که نخستین کتاب او در این زمینه است^(۵) ارائه می کند: