خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل آداب دعا

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل آداب دعا :

به نام خداوندی که از پاره ای گل وجودی ساخت و در او دلی بنهاد و از روح خود در او بدمید ^(۱) و انوار جمال و جلال خود بر او بگسترد و آن را در کنف لطف خود همی پرورد و در قبضه صفات خود بداشت.

نیایش کشش بنده ناتوان و نیازمند به سوی خداوند کریم و توانا است. بندگان را نیاز و حاجت به اوست و امید گنهکاران به فضل اوست. نیایش چراغ جان است، مجلسها بر فروزد، جانها منور کند، زبانها معتبر کند، گناه ها بپوشد. نیایش امری، روانی و اطمینان بخش دلها و فضیلت هر انسان خداجوی است، همان گونه که برای پیشرفت هر امری، باید عشقی و شوقی باشد تا نتیجه مطلوب حاصل آید برای مداومت دعا و نیایش و نتیجه گرفتن از آن هم که استجابت است باید عشقی و شوقی وجود داشته باشد. ما با نیایش و مناجات می توانیم به فراخنای عالم هستی راه یابیم و به خالق خویش تقرب جوییم. خداوند در قرآن کریم درس دعا و نیایش با معبود را در هیجان انگیزترین عبارات بیان فرموده است.

نیایش و اهمیت آن را در قرآن کریم از سه جهت می توان بررسی کرد:

اول: آیاتی که خدای تعالی در آن بندگان مؤمن را به نیایش ترغیب فرموده است.

«أجیب دعوه الداع اذا دعان…» ^(۲) ندای کسی که مرا بخواند پاسخ می دهم…

«أدعوا ربکم تضرعا و خفیه…» ، ^(۳) پروردگارتان را با تضرع و در نهان بخوانید، زیرا او متجاوزان سرکش را دوست ندارد.

«و ادعوه خوفا و طمعا…» ^(۴) و بخوانید خدای را در حالی که ترسان باشید و امیدوار به رحمت بی منتهای او…

«ادعونی استجب لکم…» ، ^(۵) مرا بخوانید تا دعای شما را اجابت کنم.

دوم: آیاتی که پیامبران خدا هنگام گرفتار شدن در شداید، به جهت گشایش، بدان وسیله به خدا متوسل می شده اند.

حضرت آدم (ع) پس از ترک اولی، در مقام اعتراف به تقصیر، چنین استغاثه کرد: «ربنا ظلمنا انفسنا و ان لم تغفر لنا و ترحمنا لنکونن من الخاسرین» ، ^(۶) ای پروردگار، ما بر نفسهای خود ستم کردیم، اگر ما را نیامرزی و بر ما رحمت نیاوری از زیان دیدگان خواهیم بود.

حضرت نوح (ع) پس از تحمل صدها سال رنج، نجات خود را از ظلم قوم نادان در توسل به دعا دید. «و نوحا اذ نادی من قبل فاستجبنا له…» ، ^(۷) و نوح را یاد کن که پیش از آن ما را ندا داد و ما به او پاسخ دادیم و او و خاندانش را از محنتی بزرگ رهانیدیم. «فدعا ربه انی مغلوب فانتصر ففتحنا ابواب السماء بماء منهمر» ، ^(۸) و پروردگارش را خواند: من مغلوب شده ام، انتقام بکش و ما نیز درهای آسمان را به روی آبی که به شدت می ریخت گشودیم.

ابراهیم خلیل الله چون به امر خداوند، همسر و فرزندش (هاجر و اسماعیل) را در بیابان خشک و سوزان مکه رها کرد، در بازگشت چنین مناجات کرد: «ربنا انی اسکنت من ذریتی بواد غیر ذی زرع عند بیتک المحرم…» ^(۹) ای پروردگار ما، برخی از فرزندانم را به وادیی بی هیچ کشته ای، نزدیک خانه گرامی تو جای دادم…

حضرت یونس (ع) را چون ظلمات دریا و شکم ماهی و غم و اندوه مضطر ساخت، خدای را خواند و دعایش پذیرفته شد. «و ذا النون اذ ذهب مغاضبا فظن ان لن نقدر علیه فنادی فی الظلمات ^(۱۰)… فاستجبنا له و نجیناه من الغم و کذلک ننجی المؤمنین» ^(۱۱) و ذوالنون را، آن گاه که خشمناک برفت و پنداشت که هرگز بر او تنگ نمی گیریم. و در تاریکی ندا داد، هیچ خدایی جز تو نیست دعایش را مستجاب کردیم و او را از اندوه رهانیدیم و مؤمنان را چنین می رهانیم.

حضرت ایوب (ع) از سرزنش نابخردان به ستوه آمد و به خدای تعالی شکوه برد و بهبودی یافت : «و ایوب اذ نادی ربه انی مسنی الضر و انت ارحم الراحمین» ^(۱۲) ، و ایوب را یاد کن آنگاه که پروردگارش را ندا داد: به من بیماری و رنج رسیده است و تو مهربان ترین مهربانانی.

موسی کلیم الله (ع) برای غلبه بر قبطیان، داشتن زبانی گویا، و برخورداری از حمایت برادر، دست به دعا برداشت: «قال رب اشرح لی صدری و یسرلی امری و احلل عقده من لسانی، یفقهوا قولی و اجعل لی وزیرا من اهلی…» ، ^(۱۳) گفت: ای پروردگار من، سینه مرا برای من گشاده گردان و کار مرا آسان ساز و گره از زبان من بگشای تا گفتار مرا بفهمند و یاوری از خاندان من برایم قرار ده، …

حضرت زکریا (ع) در هنگام کهنسالی، آرزوی فرزند کرد، از خدا بخواست و خداوند «یحیی» را به وی عطا فرمود! این داستان آن قدر مهم است که در سه سوره از قرآن به آن اشاره شده است:

آل عمران/۳۸، مریم/۲، انبیاء/ .۸۹

حضرت عیسی (ع) نزول مائده آسمانی را به برکت دعا برای حواریون میسر ساخت:

«اللهم ربنا انزل علینا مائده من السماء…» ، ^(۱۴) عیسی بن مریم گفت: بار خدایا، ای پروردگار ما، برای ما مائده ای از آسمان بفرست…

و سرانجام مکتب قرآن، بیانگر این معناست که حتی صدرنشین سدره المنتهی و شاگرد مکتب «علمک ما لم تکن تعلم» ، حضرت ختمی مرتبت (ص) برای رسیدن به جایگاه متعالی و کسب علم لدنی، دست نیایش به سوی رب العالمین بر می دارد: «قل رب زدنی علما» . ^(۱۵) بگو ای پروردگار من، بر علم من بیفزای.

سوم: اهمیت نیایش را می توان از آیاتی فهمید که خداوند بزرگ برای بندگان ناتوان و درمانده خود در قرآن کریم درس دعا و راز و نیاز با معبود را در هیجان انگیزترین عبارات بیان کرده است. چنین دعاهایی در قرآن بوفور یافت می شود که با لطیفترین مضامین آمده است و احتیاج به تذکر نیست که این دسته از آیات در بردارنده عالیترین دعاهاست. این آیات به ما می آموزد که چگونه دعا کنیم و از خداوند بزرگ چه بخواهیم، آیات حاوی دعا و مناجات، در قرآن بسیار است، بعضی تعداد آنان را «یکصد و اندی» می دانند، بعض این قبیل آیات ادعیه عبارتند از:

«ربنا آتنا فی الدنیا حسنه و فی الآخره حسنه و قنا عذاب النار» ، ^(۱۶) پروردگارا! در دنیا به ما نیکویی بخش و هم در آخرت، و ما را از عذاب آتش نگه دار.

«ربنا لا تزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا و هب لنا من لدنک رحمه انک انت الوهاب ربنا انک جامع الناس لیوم لا ریب فیه ان الله لا یخلف المیعاد» ، ^(۱۷) پروردگارا! از آن پس که ما را هدایت کردی، دلهای ما را به باطل متمایل مساز، و رحمت خود را بر ما ارزانی دار، که تو بخشاینده ای ای پروردگار ما! تو مردم را در آن روزی که هیچ شکی در آن نیست، گرد می آوری، به یقین که خلف وعده نمی کنی.

فضیلت نیایش از نظر روایات

افزون بر آیات قرآنی که در بالا از آن یاد شد راجع به فضیلت و اهمیت دعا، اخبار و احادیث ^(۱۸) فراوانی وجود دارد که ذکر آنها در این مختصر نمی گنجد، لکن به مصداق «ما لایدرک کله لا یترک کله» .

آب دریا را اگر نتوان کشید

هم به قدر تشنگی باید چشید

ضمن استشهاد به آیات قرآن کریم درباره فضیلت دعا، بررسی روایات نیز شایسته و بایسته می نماید:

الف: در توصیف دعا

پیغمبر (ص) فرمود: هیچ چیز نزد خدا گرامی تر از دعا نیست.

همچنین از حضرتش روایت شده: «الدعاء مخ العباده» ^(۱۹) مغز و درونمایه عبادت «دعا» می باشد.

امام ششم (ع) فرمود: عن ابی عبد الله (ع) قال: قال امیرالمؤمنین (ع)، احب الاعمال الی الله عزوجل فی الأرض الدعاء و افضل العباده العفاف، قال: کان امیرالمؤمنین (ع) رجلا دعاءا؛ ^(۲۰) جدم امیرالمؤمنین (ع) فرموده است: محبوبترین اعمال نزد پروردگار در این جهان همانا دعاست ! و با فضیلت تر از هر عبادتی نگهداری جوارح از حرام است. آن گاه فرمود: جدم امیرالمؤمنین (ع) مردی بود بسیار دعا کننده.

ب: خدای تعالی دوست دارد بندگانش تمام حوایج خود را از او بخواهند. در فضیلت دعا، به روایات ذیل می توان استشهاد و استناد کرد:

پیغمبر (ص) فرمود: نیازمندیهای خود، حتی بند «پای افزار» خود را از خدا بخواهید زیرا اگر خداوند خواسته شما را برآورده نکند، هرگز برآورده نخواهد شد. نیز می فرماید: حاجات خود حتی «محکم شدن بند پای افزار» خود را از خدا بخواهید. ^(۲۱)

در حدیث قدسی است که: ای موسی! هر چه بدان محتاج هستی از من بخواه، حتی «علوفه گوسفند خود را» ، و «نمک خمیر خود را» ، و به آن حضرت فرمود که بنی اسرائیل را بگو: حتی «نمک طعام» خود را از من بخواهند.

امام ششم (ع) می فرماید: بر شما باد دعا! و خواندن پروردگار! همانا با هیچ وسیله ای به اندازه دعا، نمی توان به خدا نزدیک شد و ترک نکنید خواسته های کوچک را از جهت کوچکی آن، چه، همان که صاحب و برآورنده نیازهای کوچک شماست، همانا برآورنده نیازهای بزرگ نیز هست. ^(۲۲)

ج: در روایات برای «نیایش» پیامدهای شگفت انگیزی بیان شده است:

۱ شفای تمام بیماریهاست!

امام ششم (ع) به «علاء بن کامل» که راوی حدیث است، فرمود: «علیک بالدعاء فانه شفاء من کل داء» ^(۲۳) بر تو باد دعا، همانا دعا درمان هر دردی است.

۲ نیایش، کلید پیروزی و راهگشای رستگاری است:

امیرالمؤمنین (ع) فرمود: «الدعاء مفاتیح النجاح، و مقالید الفلاح…» ، ^(۲۴) دعا کلید نجات، و گنجینه رستگاری است…

نیز روایت شده از آن حضرت که: «…فأکثر من الدعاء فانه مفتاح کل رحمه، و نجاح کل حاجه، و لا ینال ما عند الله تعالی الا بالدعاء…» ^(۲۵) دعا کلید بخشایش و رحمتهای پروردگار، و راه رسیدن به تمام خواسته ها و حاجتهاست، و به آنچه از خیر و خوبی که در نزد خداوند است، نمی توان رسید، مگر با دعا…

پیغمبر (ص) به اصحاب خود فرمود: «الدعاء سلاح المؤمن، و عمود الدین، و نور السموات و الارض» ^(۲۶) ، «نیایش» سلاح مردم با ایمان، ستون دین، و روشنی بخش آسمانها و زمین است.

۳ «دعا» سلاح پیامبران است

امام هشتم (ع) فرمود: انه کان یقول لأصحابه: علیکم بسلاح الأنبیاء، فقیل: ما سلاح الأنبیاء؟ قال: الدعاء؛ ^(۲۷) خویشتن را با سلاح پیامبران مجهز کنید، پرسیدند: سلاح پیامبران چیست؟ فرمود: دعا.

امام ششم (ع) فرمود: «الدعاء انفذ من سنان الحدید» ؛ دعا از نیزه نافذتر است. و نقل می فرماید از امیرمؤمنان علی (ع): «الدعاء ترس المؤمن…» ^(۲۸) ؛ دعا سپر مؤمن است.

حضرت امام خمینی (قدس سره الشریف) در یکی از سخنرانیهایشان می فرمایند:

آیا دیده اید که اهل دعا، و کسانی که مداومت به دعا داشته باشند این کارهای ناپسندیده ای که بعضی انجام می دهند، آنها هم انجام دهند. مثلا شراب بخورند، قماربازی کنند، کبوتربازی کنند و امثال این کارها؟ بیشتر کسانی که محکومیت یافته و در زندانهای دادگاهها محبوس می باشند افرادی هستند که با دعا سروکار ندارند…

ترک دعا و بی اعتنایی به آن را، علمای شیعه، از گناهان کبیره شمرده اند و در بعضی روایات است که ترک آن، باعث تنگدستی خواهد شد.

امام ششم (ع) می فرماید: «عن ابی عبدالله (ع): من لم یسأل الله عزوجل من فضله [فقد] افتقر» ، ^(۲۹) کسی که دست نیاز به سوی خدای عزوجل نبرد، نیازمند و محتاج گردد.

خدای تعالی می فرماید: ای پیغمبر ما! به امتت بگو اگر دعای شما نباشد پروردگار مرا به شما توجه و اعتنایی نیست، ^(۳۰) یعنی این دعاهای شماست که به شما، اعتبار و شرف می دهد و یا به این تعبیر که: چه باک دارد پروردگار من اگر دعاهای شما نباشد؟ و با این استنباط که: تنها دعا مانع نزول عذاب است.

ضرورت نیایش در تمام حالات:

نیایش به درگاه «الله» چه در حال رفاه و چه در تنگناها باید مورد توجه باشد و هیچ گاه از آن غفلت نشود. البته آنچه درخور توجه و مورد تأکید است، دعا و نیایش قبل از اضطرار است:

امام ششم (ع) فرمود: هر کس می خواهد که دعایش در حال گرفتاری مستجاب شود، باید در حال آسایش بسیار دعا کند. ^(۳۱)

و همچنین آن حضرت می فرماید: جدم فرمود: در دعا پیشدستی کنید قبل از آن که گرفتار شوید، زیرا هرگاه بنده ای بسیار دعا کننده باشد، و بعد به «بلایی» گرفتار آید ندا آید که: صدای او آشناست! اما اگر بسیار دعا کننده نباشد، و به او بلایی رسد و بعد دعا کند به او خواهند گفت تا امروز کجا بودی؟ ^(۳۲)

«انقطاع» از دوست داشتنی های این جهان و پیوستن به حق، کار هر کسی نیست! توفیق یافتن بر این معنا، از الطاف خاصه حق تعالی است که هر کس را شایستگی آن نیست! در قرآن کریم آمده است: «ففروا الی الله…» ، ^(۳۳) باری ای بندگان خدا، به سوی پروردگار شتاب کنید…

امیرالمؤمنین (ع) در حدیثی می فرماید: «… و فی المناجاه سبب النجاه، و بالاخلاص یکون الخلاص، فإذا اشتد الفزع فإلی الله المفزع…» ^(۳۴) ، یعنی مناجات، وسیله نجات، و خلاصی در اخلاص است. و چون بیتابی شدت یابد، گریز به سوی خدا مأمنی ارزنده است.

حضرت آیت الله شهید مطهری (ره) در بحثی که راجع به «دعا» دارند، با بیانی موجز به دو نوع «انقطاع» قائل هستند: «انقطاع اضطراری» و «انقطاع اختیاری» ، سپس می فرمایند:

انسان در دو حال ممکن است خدا را بخواند، یکی در وقتی که اسباب و علل از او منقطع شود، و دچار سختی و اضطرار گردد، و یکی در وقتی که روح خودش اوج بگیرد، و خویشتن را از اسباب و علل منقطع کند. در حال اضطرار و انقطاع اسباب، انسان خودبخود به طرف خدا می رود و نیاز به دعوت ندارد، و البته این کمال برای نفس انسان نیست. کمال نفس در این است که خودش خود را منقطع سازد و اوج بگیرد. ^(۳۵)

دعا که خود نوعی عبادت است باید با خواست و توفیق پروردگا