خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل سرمقاله – کنگره بین المللی ابن بطوطه در کشور مغرب

با فایل فایل پاورپوینت کامل سرمقاله – کنگره بین المللی ابن بطوطه در کشور مغرب یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل سرمقاله – کنگره بین المللی ابن بطوطه در کشور مغرب شامل 120 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل سرمقاله – کنگره بین المللی ابن بطوطه در کشور مغرب را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل سرمقاله – کنگره بین المللی ابن بطوطه در کشور مغرب با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل سرمقاله – کنگره بین المللی ابن بطوطه در کشور مغرب بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل سرمقاله – کنگره بین المللی ابن بطوطه در کشور مغرب با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل سرمقاله – کنگره بین المللی ابن بطوطه در کشور مغرب وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل سرمقاله – کنگره بین المللی ابن بطوطه در کشور مغرب با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل سرمقاله – کنگره بین المللی ابن بطوطه در کشور مغرب مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سرمقاله – کنگره بین المللی ابن بطوطه در کشور مغرب :

جهانگرد معروف مسلمان در قرن هشتم هجری، ابن بطوطه، محمدبن عبدالله لواتی اهل شهر طنجه مغرب، در۱۷

رجب سال ۷۰۳ در خانواده ای که افراد چندی از آنان فقیه و قاضی بوده اند متولد گردیده است

.

پس از کسب معلومات معمول زمان در سن ۲۱ سالگی در تاریخ رجب سال ۷۲۵ از زادگاه خود طنجه به قصد ادای فریضه

حج همراه کاروان حج به راه افتاده است. وی در آغاز، جز حج بیت الله و زیارت مدینه منوره هدفی نداشت. هر چند شاید او

هم مانند دیگر طلاب علم از مغرب، که مایل بودند معلومات خود را در مشرق کامل کنند چنین نیتی، یا لااقل چنین

آرزویی در دل داشت. ولی هیچ گاه به فکرش خطور نمی کرد که سفر حج او که طبعا چند ماه طول می کشید، به یک سفر

تقریبا سی ساله در جهان پهناور اسلام تا منتهای شرق و شمال و جنوب آن تبدیل گردد. اما تقدیر الهی چنین بود که این

طلبه جوان مبتدی مغربی، سرزمین اسلام را طی کند، و با علما و ملوک وزرا و شخصیتهای کشورها ملاقات و از مساجد

و مدارس و خانقاهها و دربارها و شهرها دیدار نماید و از آداب و رسوم و سنتهای محلی، و مذهب و روش دینداری، و

صنایع و هنرها و ارزاق و میوه ها، و خوراکیها، و اسعار و قیمتها و تنگی معیشت یا فراخی آن، در خط سیر خود هر چه را

دیده بنگارد و آیندگان را از آنها آگاه کند، و به خصوص از اوضاع و احوال کشورهای شرق پس از ویرانیهای مغول و اوضاع

شام و فلسطین در حال اشغال صلیبیها و نیز پس از ابوریحان بیرونی، جامعترین اطلاعات از شبه قاره هند را از خود

باقی گذارد

.

سرانجام پس از حدود سی سال سیر و سفر با انبوهی از خاطرات، در حالی که بیش از پنجاه سال از عمرش گذشته بود به

مغرب بازمی گردد و به خواهش سلطان ابی عنان از پادشاهان سلسله مرینی خاطرات خود را بر محمدبن محمد جزی

کلبی در تاریخ ۷۵۴ هجری به بعد املا نموده و او خلاصه گفتار ابن بطوطه را نوشته است

.

جهانگرد معروف مسلمان در قرن هشتم هجری، ابن بطوطه، محمدبن عبدالله لواتی اهل شهر طنجه مغرب، در۱۷

رجب سال ۷۰۳ در خانواده ای که افراد چندی از آنان فقیه و قاضی بوده اند متولد گردیده است

.

و این همان رحله معروف ابن بطوطه است که ظاهرا معروفترین و پرثمرترین سفرنامه هایی است که از مسلمانان باقی

مانده است و سرانجام ابن بطوطه در سال ۷۷۹ هجری در موطن خود طنجه، از جهان درگذشت و در مسجد کوچکی

نزدیک دریا و در جایگاهی بسیار عمیق، که در حدود صد پله در کوچه های پرپیچ و خم باید پایین رفت تا به محل قبر

رسید، مدفون گردید

.

این جانب در سفرهای پیش دو نوبت قبر او را زیارت کردم اما در سفر اخیر با این که به منظور شرکت در نشستی که به

نام او برگزار گردید انجام گرفت، ما را به زیارت آن نبردند، گویا هنوز بنایی درخور او بر قبرش نساخته اند و نخواستند

قبر او را به آن صورت حقیر به میهمانان نشان دهند

.

پیش از ابن بطوطه نیز جهانگردی یا «رحله » در بین مسلمانها معمول بود، حتی عربها پیش از اسلام به سیر و گشت

می پرداختند. و رحلات قریش در تابستان و زمستان در قرآن آمده است

.

احمد ابوسعد کتابی تحت عنوان ادب الرحلات و تطوره فی الادب العربی نوشته و نویسندگان کتابهای مسالک و ممالک

و جغرافیا و حتی بعضی از مورخان مثل مسعودی (م ۳۴۶) را جزء رحالین یاد کرده است. ولی گویا معروفترین این گروه را

دو تن باید دانست یکی از ایران شاعر معروف، ناصر خسروعلوی قبادیانی ساکن بدخشان و متولد در قبادیان بلخ در سال

394

ه . ق و متوفی به سال ۴۸۱ ه . ق. و دیگری صاحب (رحله ابن جبیر) ابوالحسین محمدبن احمدبن جبیر کتانی

آندلسی اهل بلنسه آندلس (۵۳۹-۶۱۴ ه . ق) که سه سفر کرده است و یکی از آنها مهمتر از همه بوده و بیش از سه سال

طول کشیده و در تاریخ ۱۹ شوال ۵۷۸ هجری آغاز شده و در۲۳ محرم ۵۸۱ پایان یافته است و کتاب رحله او شامل همین

سفر است. اما سفر او از حجاز و مصر و شام و عراق و فلسطین تجاوز ننموده است و همه مندرجات کتاب او مربوط به

همین کشورها و خط سیر دریایی او از جمله از جزیره سیسیل (صقلیه) است

.

همچنان که سفرنامه ناصرخسرو هم منحصر به بلاد شام مانند: حلب، طرابلس، بیروت، قدس، مصر، مکه، مدینه و بصره

است. اما سفر ابن بطوطه تقریبا سراسر جهان اسلام آن روزگار و بلکه بخشی از کشور روم شرقی و آسیای صغیر را که

هنوز به دست مسلمانها نیفتاده بود، شامل می شود. ابن بطوطه از سفرنامه ناصرخسرو یاد نکرده و گویا از آن اطلاع

نداشته، اما از رحله ابن جبیر خبر داشته، و حتی از آن، به خصوص در توصیف شهر دمشق نقل کرده و از ابن جبیر با تجلیل

و احترام نام می برد. محتویات رحله ابن بطوطه از لحاظ کمیت و کیفیت، چندبرابر آن دو رحله است. و به همین خاطر

بیش از خود مسلمانان، مورد توجه اروپاییان قرار گرفته و تاکنون به زبانهای فرانسه، انگلیسی، آلمانی، پرتغالی و نیز به

زبانهای فارسی و ترکی ترجمه شده است. کما این که گزیده ها و مختصرهایی از این رحله به عربی منتشر گردیده است

.

سفر ابن بطوطه، در حالتی انجام یافته که کشورهای اسلامی و دربارهای آنها دچار یک نوع اضطراب سیاسی و اختلاف

درونی و خانوادگی بوده اند و ابن بطوطه بیشتر این دگرگونیها را در سفرنامه خود منعکس نموده است

.

ابن بطوطه مانند دیگر «مغاربه » به شرق اسلامی به دیده تقدس و احترام می نگریسته; تقدیس، به خاطر مکه و مدینه و

حجاز، و احترام، به لحاظ وجود علما و دانشمندان در رشته های گوناگون و نیز مدارس و دارالعلمها و کتابخانه ها و آثار

عمران و تمدن که در شرق وجود داشته و غرب اسلامی به خصوص آندلس تا این حد، از این مواهب برخوردار نبوده است

.

و به همین خاطر بسیاری از طالبان علم از اهالی غرب اسلامی برای کسب علم و تکمیل معلومات خود و به خصوص

جهت اخذ حدیث از محدثان بزرگ شرق، راهی این ناحیه می شده اند در حالی که عکس آن به ندرت اتفاق می افتاده است

.

یعنی معمولا از شرق جهت کسب علم به غرب نمی رفته اند مگر به انگیزه نشر علم و ادب و رسیدن به جاه و مقام در دربار

امرای اندلس

.

توفیق ابن بطوطه در این سفر طولانی، بیشتر معلول سه عامل شایع و گسترده است: برادری اسلامی، قدرت و قوت

شعور دینی و اخلاق و آداب و مزایای روحی مسلمانان. به همین خاطر همه جا مورد استقبال علما و به خصوص صوفیه،

دربارها و شخصیتها قرار می گرفته و حتی در هند چند سال به قضاوت پرداخته است. وی همه جا از کمکهای بی دریغ

پادشاهان و دانشمندان و به خصوص از خیرات و مبرات و اوقاف خانقاهها و زوایا که غالبا ابن بطوطه در این مکانها وارد

می شده برخوردار بوده است او بیش از همه فرقه ها و طبقات مردم به صوفیه علاقه مند بوده و چند نوبت خرقه درویشی

پوشیده است; کما این که از بسیاری از محدثان بزرگ به خصوص در شام، اجازه حدیث دریافت داشته است

.

باری، سرگذشت و زندگی ابن بطوطه و مزایای رحله او را در کتابها و مقالات بسیار از جمله مقدمه رحله چاپ دارالعلمیه

بیروت به قلم (حلال حرب) و نیز در تحقیقاتی که در کنگره بین المللی او انجام گرفت، باید خواند

.

سفر ابن بطوطه، در حالتی انجام یافته که کشورهای اسلامی و دربارهای آنها دچار یک نوع اضطراب سیاسی و اختلاف

درونی و خانوادگی بوده اند و ابن بطوطه بیشتر این دگرگونیها را در سفرنامه خود منعکس نموده است

.

در سال جاری، کنگره بین المللی ابن بطوطه در زادگاه او طنجه از سوی وزارت فرهنگ مغرب، برگزار گردید و این سال

را (سنه ابن بطوطه) نام گذاشتند که شرح آن خواهد آمد

.

خط سیر ابن بطوطه از شمال افریقا تا اسکندریه و قاهره و مصر علیا به قصد عبور از بحراحمر به جده و مکه و انجام

فریضه حج بود، ولی به لحاظ ناامنی راه از آن جا به شام و فلسطین برگشت و از آن راه عازم مکه شد و پس از حج راهی

عراق و موصل و دیاربکر و از آن راه داخل ایران گردید. سپس دوباره حج گزارد و به جنوب ایران از راه دریا و خشکی تا

جزیره هرمز رسید. و برای نوبت سوم به حج رفته از راه مصر و شام به قسطنطنیه و آسیای صغیر و ترکستان و افغانستان

و ایران و هند رفته هفت سال در دهلی بماند و از آنجا به چین رفت و پس از توقف حدود یکسال ونیم در چین، از راه جزیره

سیلان و بنگال و هند اقصی به جزیره العرب آمده به ظفار رسید. پس از بازدید مجدد از ایران و عراق و شام و مصر و انجام

حج نوبت چهارم، به شمال افریقا آمده در مغرب در شهر (فاس) مدتی توقف کرده به غرناطه (آندلس) رفته و به افریقا

برگشت و از بلاذ زنج و مالی و کشورهای مجاور دیدن کرده به مغرب برگشت. این خطسیر در نقشه ضمیمه منعکس

است

.

ابن بطوطه چنان که خواهیم گفت چهار بار از نواحی مختلف، از ایران دیدن کرده، اما هیچ گاه سراسر ایران را سیر نکرده

است

.

شرکت در کنگره و چگونگی آن به موجب دعوت قبلی، در تاریخ ۱۷ اردیبهشت ۷۶ از طریق تهران، دبی، ریاض، کازابلانکا

راهی کشور مغرب شدیم که قهرا در دبی و ریاض چند ساعت معطل شدیم و مورد استقبال مقامات رایزنی و سفارت

ایران قرار گرفتیم، به خصوص در ریاض از سوی حجه الاسلام جناب آقای نوری شاهرودی سفیر محترم جمهوری اسلامی

ایران به گرمی پذیرایی شدیم. این اولین دیدار من از ریاض پایتخت کشور عربستان سعودی بود. آقای نوری زمینه روابط

بین ایران و عربستان را خوب ارزیابی می کرد و رو به گسترش می دانست. وی شمه ای از کوششهای خود را در این

خصوص شرح می داد که بسیار امیدوارکننده بود. حتی در زمینه صادرات میوه از ایران به عربستان

.

گرچه ما در شب از هوا و عبور از زمین شهر را می دیدیم و کاملا نمی توان آن را توصیف کرد، اما کیفیت بناها، راهها، پلها،

چراغها و غیر آن نشان دهنده اهمیت شهر بود. چند سالی است که کلیه سفارتخانه های خارجی از جده، به ریاض منتقل و

در منطقه ای به نام (حی السفارات) متمرکز گردیده که محله ای تمیز و زیبا است و قهرا از امنیت بیشتری هم برخوردار

است

.

پس از توقف حدود۷ ساعت، ریاض را به سوی کشور مغرب ترک گفتیم، و پس از حدود هشت ساعت پرواز; وارد

(

کازابلانکا) که به زبان اسپانیایی به معنی (خانه سفید) یا دارالبیضاء (نام دوم این شهر) است شدیم. کازابلانکا دارای ۴

میلیون نفر جمعیت، و بزرگترین شهر کشور مغرب، و در ساحل اقیانوس اطلس واقع و بسیار زیبا است، به خصوص

موقعیت سیاحتی و تجارتی آن بسیار مهم است

.

در فرودگاه مورد استقبال آقای دکتر ماجدی رایزن سیاسی سفارت ایران و نماینده سفیر و دکتر عبدالعاطی مدیر آثار

فرهنگی وزرات فرهنگ (الثقافه) مغرب قرار گرفتیم. ضمن توقف چند ساعته در آنجا، به راهنمایی این دو تن از شهر و

ساختمانها و خیابانها و مساجد و سواحل زیبای دریا دیدار کردیم، از جمله از مسجد نوبنیاد (حسن دوم) پادشاه کنونی

مغرب واقع در ساحل دریای اطلس که با اقتباس از آیه قرآن: (و کان عرشه علی الماء) (سوره هود /۷) در داخل دریا در

سه طبقه بنا گردیده، دیدن کردیم، این مسجد را باید یکی از مساجد بسیار مهم جهان اسلام به شمار آورد. شرح بنای

این مسجد در کتابچه ای که از سوی مسجد در اختیار زائران می گذارند آمده است. ارتفاع سقف مسجد روی چند پایه ۶۰

متر و مناره آن که در مغرب «صومعه » می نامند ۲۰۰ متر و مساحت مسجد با فضای خارج آن ۹ هکتار است. مسجد، با

رعایت کامل معماری مغربی که نمونه معماری آندلسی است، به دست مهندسان فرانسوی ساخته شده و علاوه بر

اجتماعات، نمازهای جمعه و جماعت و اعیاد، فضای بیرون آن، مرکز تفریح و سیاحت است. در کنار مسجد یک مدرسه

قرآن و موزه و در زیر مسجد دو حمام و ۲۰ منبع آب جهت وضو و غسل تعبیه گردیده و همواره در محوطه آن تعداد

بسیاری پسر و دختر مغربی و جهانگردان به گشت یا به درس اشتغال دارند. گفته می شد، این مسجد، در شرق اقیانوس

اطلس، برابر مجسمه آزادی (رنو امریکا) در غرب آن بنا شده تا مانند آن مجسه نظر مسافران رسیده از دریا را کاملا جلب

نماید و رمز اسلام باشد

.

باری، بعدازظهر، همراه دیگر میهمانان از خارج و داخل مغرب، با هواپیما عازم شهر (طنجه) محل برگزاری کنفرانس و

موطن ابن بطوطه شدیم. و پس از یک ساعت پرواز، در فرودگاه شهر طنجه مورد استقبال مسؤولان کنفرانس قرار

گرفتیم، ما را در هتل (المنزه) نزدیک ساحل دریا اسکان دادند

.

شهر طنجه، زادگاه و مدفن ابن بطوطه جهانگرد و رحاله معروف مسلمان، در مدخل تنگه جبل الطارق بین دریای

مدیترانه و اقیانوس اطلس، قرار دارد و از موقعیت جغرافیایی و تاریخی استثنایی برخوردار است. در شب چراغهای آن

سوی تنگه یعنی اندلس سابق و اسپانیای کنونی را می توان دید. سابقه فتح آندلس، و ظهور و سقوط اسلام و تاریخ

هشتصدساله حکومت اسلامی در آن دیار، برای اهالی مغرب، مساله ای زنده است و ابدا فراموش نشده است، حتی به نظر

می رسد هنوز هم مردم مغرب و شمال افریقا عموما، به خصوص بازماندگان مسلمانان اخراج شده و آواره از آندلس، امید

دارند روزی به آندلس برگردند، و بار دیگر پرچم اسلام و شعار مقدس (لااله الا الله، محمد رسول الله) را در آن (بهشت

مفقود) بلند کنند

.

در حدود ۲۲ سال پیش از این چند استاد عرب تونسی که در کنگره ۱۲۰۰ ساله سیبویه در شیراز شرکت کرده بودند، به

من گفتند عده بسیاری از آوارگان اندلس، به تونس پناهنده شدند، و بسیاری از صنایع ظریف اندلس را با خود به تونس

آوردند که همچنان برجای مانده و اعقاب آنان نیز کاملا در تونس مشخص هستند. هر کدام از زنان و مردان آنان کلیدی

مانند بند ساعت به دست بسته می گویند این کلید منزل، است در آندلس، که باید برویم و آن را باز کنیم

.

خاطرات و آثار اندلس در کشور مغرب و دیگر کشورهای شمال افریقا بسیار، و درخور کتابی است که مسلما آموزنده و

خواندنی خواهد بود

.

باری، بعدازظهر آن روز به اتفاق دیگر میهمانان و جمعی از شخصیتها و استادان مغرب، به فرودگاه طنجه جهت

نامگذاری فرودگاه به نام «مطار ابن بطوطه » رفتیم و پس از طی مراسم ساده ای به هتل برگشتیم. علاوه بر فرودگاه یک

کشتی را نیز به نام «سفینه ابن بطوطه » نامگذاری کردند. بلافاصله دسته جمعی به محل کنفرانس (قصر مارشان) که

نزدیک ساحل دریا در موقعیتی بسیارجالب واقع است رفتیم. درآن جا مورداستقبال آقای محمدعلای سیناصر

مشاورفرهنگی دربار که من قبلا در سفر مغرب و نیز در ایران با وی آشنا شده بودم، و همچنین آقای دکتر عبدالهادی

التازی، قرار گرفتیم. دکتر التاژی، مغز متفکر کنفرانس بود. او متخصص در (رحله ابن بطوطه) است و در حال حاضر،

سرگرم تصحیح انتقادی و فنی رحله از روی سی نسخه می باشد

.

توفیق ابن بطوطه در این سفر طولانی، بیشتر معلول سه عامل شایع و گسترده است: برادری اسلامی، قدرت و قوت

شعور دینی و اخلاق و آداب و مزایای روحی مسلمانان

.

از میان حدود پانصد تن حاضران اجلاس، پنجاه تن از خارج مغرب آمده بودند از جمله ۲۰ تن خبرنگار، برای پخش اخبار

کنفرانس در خارج، چیزی که ما در ایران در کنفرانسهای خودمان به آن اهمیت نمی دهیم

.

جلسه افتتاحیه جلسه افتتاحیه با اعلام برنامه و تلاوت کلام الله توسط جوانی دانشجو، آغاز شد. جزء هیات رئیسه آقایان

سیناصر، دکتر التازی، دکتر عبدالعزیز عثمان تویجری دبیرکل سازمان اسبیسکو (بخش فرهنگی سازمان کنفرانس

اسلامی که مرکز آن در کشور مغرب است) و نیز شهردار طنجه آقای سید محمد ارسلان بودند. شهردار به میهمانان

خیرمقدم گفت. بعدا به ترتیب سخنرانی سید عبدالله ازمانی وزیر امور فرهنگی مغرب، آقای سیدعلال سعداوی والی

طنجه، آقای دکتر تویجری، آقای سیناصر، و بالاخره آقای دکتر التازی سخنرانی کردند. موضوع سخنرانی دکتر التازی

شخصیت بین المللی ابن بطوطه و رسالت مهم بین المللی او بود و بقیه سخنرانان به ذکر خیر از ابن بطوطه و خیرمقدم به

میهمانان اکتفا کردند

.

در جلسه دوم، به ترتیب آقایان دکتر عبدربه وزیر فرهنگ دولت به اصطلاح خودمختار فلسطین راجع به فلسطین در

رحله ابن بطوطه، دکتر عبدالعزیز خلوق التلمسانی استاد دانشکده ادبیات رباط راجع به افتراهایی که به ابن بطوطه

بسته اند، دکتر رشید از تونس، در مقایسه بین رحله ابن بطوطه و رحله محمدبن عمیر دو جهانگرد مغربی، دکتر شعیب

حلیفی استاد دانشگاه سیدی عثمان مغرب، آقای دکتر خالص عزمی از عراق (راجع به تاثیر ابن بطوطه در عصر حاضر

)

سخنرانی کردند

.

پس از استراحت، آقای دکتر حجی استاد دانشکده ادبیات رباط راجع به ابن بطوطه و الحسن الوزان در سودان غربی،

دکتر نیکولای … از دانشگاه بخارست در موضوع ابن بطوطه در روم و کشورهای مجاور دریای سیاه، دکتر محمد

الکحلاوی از دانشگاه آثار قاهره راجع به زوایا و خانقاهها و مدارس قاهره که ابن بطوطه از آنها بازدید کرده است، استاد

محمد العبد مطهر از دانشگاه الجزایر در موضوع ابن بطوطه در هند، آقای دکتر باسکوال کوندولیو از آرژانتین، راجع به

ابن بطوطه از دیدگاه محققان آمریکایی، سخن گفتند

.

بعدا گفتگوها و مناقشات راجع به سخنرانیها و پاسخ سخنرانان پایان بخش جلسه بود

.

صبح روز بعد هنگام صرف صبحانه خبر تاسف بار زلزله خراسان را شنیدیم که باعث اندوه همه شد و حاضران به ما

تسلیت می گفتند

.

جلسه سوم و پایانی با سخنرانی این جانب تحت عنوان «رحله در کتاب و سنت و ابن بطوطه در ایران » به زبان عربی که

ترجمه آن می آید آغاز شد، پس از من چند تن از جمله خانم دکتری از کشور مغرب سخنرانی کردند و بعدا مناقشات

شروع شد از آن جمله چند تن راجع به سخنان من مطالبی اظهار داشتند که دکتر التازی به برخی از آنها پاسخ گفت و در

پایان، شهردار طنجه و چند تن از کارگزاران کنفرانس به میهمانان و نیز استاد آرژانتینی از سوی میهمانان از

برگزارکنندگان تشکر کردند، آقای ادریس العلوی اسماعیلی، معاون وزیر فرهنگ، پیام او را قرائت کرد و کنفرانس پایان

یافت

.

روی هم رفته کنفرانس موفقی بود و ما در اثنای کنفرانس با چهره های علمی جدیدی آشنا شدیم، کما این که با دوستان

سابق تجدید عهد کردیم. در حاشیه کنفرانس از نمایشگاه آثار و منابع و مدارک درباره ابن بطوطه که در جوار کنفرانس

برپا بود دیدن کردیم که بسیار جالب و شامل بخشهای متنوعی بود به شرح زیر

:

۱ –

نقشه سفرهای ابن بطوطه که عینا در آخر این گزارش چاپ می شود

.

۲ –

گزارش و ارائه مطبوعات وزارت فرهنگ مغرب

.

۳ –

نمونه هایی از سفرنامه و رحلات مغرب شامل ۲۶ کتاب رحله و گزارش هر کدام

.

۴ –

سفرنامه های مغربی در پایان نامه های دانشگاهی

.

۵ –

چاپهای مختلف رحله ابن بطوطه و ترجمه های آن

.

۶ –

مقالات پیرامون رحله ابن بطوطه شامل ۳۰ مقاله

.

۷ –

مکاتبات بین آقای دکتر عبدالهادی التازی و دانشمندان و مراکز علمی جهان راجع به نسخه های خطی رحله ابن

بطوطه

.

۸ –

نسخه های خطی رحله ابن بطوطه در کتابخانه حسینیه رباط شامل ۱۹ نسخه خطی و میکروفیلم آنها و از

کتابخانه های تونس و پاریس

.

۹ –

تحقیقات پیرامون (ادب الرحله) و رحله نویسی

.

۱۰ –

باز هم طبعات رحله ابن بطوطه به عربی

.

۱۱ –

رحله های مغربیها از لابلای کتابهای چاپ سنگی

.

۱۲ –

چند کتاب رحله در دانشگاه عبدالملک السعدی (تطوان

).

۱۳ –

رحله های مغربیها از لابلای کتابهای خطی

.

۱۴ –

الرحلات الملکیه، شامل سفرهای ملک حسن

.

همچنین از غارهای کنار دریا به نام (مغارات هرقل) و نیز از فانوس دریایی که در ساحل دریا برابر ارض خضرای اسپانیا

تعبیه شده، واز کارخانه قدیمی ماهی شورکن، بازدید کردیم. شبی هم در قصر عبدالحفیظ یکی از پادشاهان سلسله علوی

کنونی جلسه میهمانی برگزار شد و نیز در کشتی ابن بطوطه که اینجانب در هیچ کدام شرکت نکردم

.

پس از جلسه پایانی کنفرانس، با اتومبیل از سواحل زیبای اقیانوس اطلس که از فرط زیبایی قابل توصیف نیست، با عبور

از شهرکهای میان راه به کازابلانکا برگشتیم. در بین راه در هتل هیلتون رباط، با جناب آقای سبحانی نیا، سفیر محترم

جمهوری اسلامی ملاقات نموده از مراحم ایشان و نیز از نماینده شان آقای دکتر ماجدی که در تمام مدت اقامت ما در

مغرب، ملازم ما بود، تشکر کردیم، و از راه جده راهی کشور شدیم. در جده فرصت را مغتنم شمرده با یک شبانه روز تاخیر،

به زیارت مدینه و انجام عمره موفق شدیم و از راه کویت به تهران رسیدیم و اینک ترجمه سخنرانی این جانب در کنفرانس

:

جهانگردی در کتاب و سنت

ابن بطوطه در ایران، یا ایران در رحله ابن بطوطه

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین و الصلاه والسلام علی سیدنا و نبینا محمدبن عبدالله و علی آله الاطهار و صحبه الابرار

.

به کشور دوست و برادر مغرب عزیز و حکومت و ملت آن تهنیت می گویم. همچنین به وزارت شؤون فرهنگی، و

برگزارکنندگان چنین کنگره جهانی به خاطر تکریم و یادبود جهانگرد معروف ابن بطوطه صاحب کتاب رحله، تبریک

گفته از این کار بزرگ تقدیر و تشکر می کنم. و نیز به محققان و باحثان معظم که از اطراف و اقطار زمین، از داخل جهان

اسلام و خارج آن و از راه دور و نزدیک در این مجمع علمی شرکت کرده اند خیر مقدم گفته تلاش و مساعی آنان را پاس

می دارم

.

آقایان و خانمها، گفتار بی اهمیت و تواضع گونه این جانب، دو بخش است

:

بخش اول: سیر و سفر و جهانگردی (رحله) در کتاب و سنت

.

بخش دوم: ایران در رحله ابن بطوطه، یا ابن بطوطه در ایران

.

در بخش اول، همه می دانیم که جهانگردی و جهانگردان (رحله و رحالین) در اسلام، نقش عمده و تاثیر مهمی داشته اند،

چه از حیث فرهنگ و علوم و نشر دانش و تبادل معلومات و فرهنگها، و چه از جهت اقتصاد و تجارت، و در زمینه فنون و

صنایع و هنر. و نیز در بعد سیاست و گسترش و بسط دولت اسلامی، و استقرار و سیطره و نشاط و فعالیت دولت اسلامی

در انجام رسالت و پیام الهی و نیل به اهداف والای انسانی خویش

.

مراد ما در اینجا از سیر و سفر و رحله کلیه نقل و انتقال و جابجا شدن و به تعبیر قرآن «سیر در ارض » است و نه (رحله) به

معنی خاص جهانگردی که موضوع بحث ما و مورد اهتمام این کنگره است

.

ما معتقدیم باعث و داعی نخستین اهتمام مسلمانان به سیر و گشت، همانا قرآن کریم و سنت شریفه است، که به گونه ای

مردم را به آن وادار نموده اند

:

چند دسته از آیات قرآن، انسان مسلمان را برمی انگیزند، و او را به نقل و انتقال و جولان در بسیط زمین، وامی دارند

:

مانند آیاتی که می گویند زمین خدا گسترده است. « ان ارض الله واسعه » از قبیل این آیه: «الم تکن ارض الله واسعه

فتجاهروا فیها» (سوره نساء/۹۷): آیا زمین خدا وسیع و گسترده نیست تا شما در آن به هجرت مبادرت ورزید؟ و نیز آیاتی

که صریحا مردم را به سیر در ارض و نظر در سرگذشت پیشینیان، فرمان می دهد مانند: «قد خلت من قبلکم سنن

فسیروا فی الارض فانظروا کیف کان عاقبه المکذبین » (آل عمران /۱۳۷): پیش از شما سنتها و سرگذشتهایی بوده است،

پس در زمین بگردید و ببینید پایان و عاقبت کار مکذبان و تکذیب کنندگان رسولان الهی چگونه بوده است

.

و نیز: «قل سیروا فی الارض فانظروا کیف کان عاقبه الذین من قبل » (سوره روم /۴۲): بگو در زمین سیر و گردش کنید

.

پس بنگرید که سرگذشت و پایان کار آنان که قبلا بوده اند چگونه بوده است

.

همچنین آیات جهاد و کوچ کردن (نفر) و هجرت فی سبیل الله که به هرحال، یک نوع سفر و نقل و انتقال را در بردارند و

این قبیل آیات، در قرآن فراوان است. یا آیه ای که مردم را به سفر جهت تفقه در دین، و کسب علم، فرمان می دهد و آن آیه

نزد علمای اصول، معروف به آیه (نفر) است: «ماکان المؤمنون لینفروا کافه فلولا نفر من کل فرقه منهم طائفه لیتفقهوا فی

الدین و لینذروا قومهم اذا رجعوا الیهم لعلهم یحذرون » (سوره توبه /۱۲۲): همه مؤمنان که نمی توانند (برای کسب علم